Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo việt nam của thanh niên quân đội hiện nay tt

Giới thiệu khái quát về luận án Đề tài: “Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay” là vấn đề nghiên cứu đã được tác giả quan tâm, ấp ủ từ

MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu khái quát về luận án

Đề tài: “Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay” là vấn đề nghiên cứu đã được tác giả

quan tâm, ấp ủ từ lâu Đây là đề tài mới và khó; tuy nhiên, trên cơ sở tiếpcận kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trước; được sự góp ý,giúp đỡ của các cán bộ hướng dẫn khoa học, các chuyên gia, các nhà khoahọc và những kinh nghiệm của bản thân đã cho phép tác giả triển khainghiên cứu đề tài này Đề tài luận án tập trung luận giải, làm sáng tỏ một

số vấn đề lý luận và thực tiễn ý thức dân tộc (YTDT) trong bảo vệ chủ

quyền biển, đảo Việt Nam (CQBĐVN) của thanh niên quân đội hiện nay,trên cơ sở đó dự báo một số nhân tố tác động, đề xuất yêu cầu và một sốgiải pháp cơ bản nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niênquân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa (XHCN) và bảo vệ CQBĐVN Đề tài nghiên cứu không trùng lặpvới các công trình khoa học đã công bố

kẻ thù to lớn và xảo quyệt nhất”

Hai là, xuất phát từ vị trí, vai trò của biển, đảo Việt Nam đối với

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Biển, đảo có

vị trí rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của hầuhết các quốc gia có biển trên thế giới, trong đó có Việt Nam Biển Đông

có vị trí chiến lược về địa kinh tế, địa chính trị và địa quân sự trong khuvực Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới; nơi đang diễn ra sự cạnhtranh quyết liệt trong chiến lược toàn cầu của các lực lượng, nhất là Mỹ

và Trung Quốc; nơi đang có những tranh chấp về chủ quyền biển, đảogiữa các nước trong khu vực; đặc biệt, với yêu sách phi lý về “đường 9đoạn”, tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc, trong đó cónhững hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam ở quần đảoHoàng Sa và Trường Sa; đồng thời, sự gia tăng xu hướng dân tộc chủnghĩa trong khu vực và thế giới làm cho tranh chấp trên Biển Đông diễnbiến gay gắt, phức tạp Yêu cầu bảo vệ vững chắc CQBĐVN trong mọitình huống đặt ra việc nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của nhândân nói chung và thanh niên quân đội nói riêng là vấn đề hết sức quantrọng và cấp thiết hơn bao giờ hết

Ba là, xuất phát từ vị trí, vai trò của thanh niên quân đội đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới nói chung, vai trò YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội nói riêng Bảo vệ

Tổ quốc, bảo vệ CQBĐVN là sự nghiệp thường xuyên và trọng yếu của

cả hệ thống chính trị và toàn dân tộc Trong đó, thanh niên quân đội là lựclượng chủ yếu, nòng cốt, là lực lượng đông nhất và trực tiếp bảo vệCQBĐVN, có vai trò quyết định đến thắng lợi sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc,bảo vệ CQBĐVN

Bốn là, xuất phát từ thực trạng YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội hiện nay Thanh niên Việt Nam, trong đó có thanh niên

quân đội luôn có YTDT đúng đắn, thể hiện tinh thần yêu nước sâu sắc, nêucao tinh thần đoàn kết dân tộc, sẵn sàng xả thân trong mọi tình huống vì sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ CQBĐVN, có những hànhđộng thiết thực góp phần quan trọng vào việc giữ gìn môi trường hòa bình,hợp tác và phát triển của đất nước, giữ vững CQBĐVN Tuy nhiên, một bộphận thanh niên Việt Nam, trong đó có thanh niên quân đội có YTDT trongbảo vệ CQBĐVN chưa đầy đủ và đúng đắn Hiện trạng đó, nếu không khắcphục kịp thời và có hiệu quả thì chẳng những ảnh hưởng đến kết quả thựchiện nhiệm vụ bảo vệ CQBĐVN hiện nay, mà còn gây phương hại đến bảnchất “Bộ đội Cụ Hồ” và kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao

Từ những lý do trên tác giả lựa chọn vấn đề “Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của luận án.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích

Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về YTDTtrong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội, đề xuất yêu cầu và giảipháp cơ bản nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quânđội hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ quan niệm, vai trò, đặc điểm YTDT trong bảo vệQBĐVN của thanh niên quân đội

- Đánh giá thực trạng, làm rõ nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra

về YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội hiện nay

- Dự báo những nhân tố tác động, đề xuất yêu cầu và những giảipháp cơ bản nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niênquân đội hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Ý thức dân tộc trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội

* Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Phạm vi nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu YTDT trongbảo vệ CQBĐVN của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

- Phạm vi khách thể nghiên cứu: Là thanh niên quân đội bao gồm:

sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan và binh sĩ; trong đó, chủ yếutập trung vào thanh niên thuộc các đơn vị của: Hải quân nhân dân ViệtNam, Cảnh sát biển Việt Nam, Bộ đội Biên phòng Việt Nam, Quân chủngPhòng không - Không quân trực tiếp tham gia bảo vệ CQBĐVN

- Phạm vi thời gian nghiên cứu: Các số liệu nghiên cứu từ năm

2006 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận, thực tiễn

Cơ sở lý luận

Dựa vào các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ ChíMinh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về YTDT, về bảo vệ Tổquốc, về thanh niên và xây dựng quân đội cách mạng của giai cấp côngnhân và Nhà nước XHCN

Cơ sở thực tiễn

Thực trạng YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quânđội, thông qua kế thừa kết quả các công trình nghiên cứu đã được công bốliên quan đến đề tài luận án; dựa vào các tư liệu, tài liệu, báo cáo, thống kêcủa các đơn vị đóng quân trên các vùng biển, đảo của Việt Nam; từ sựkhảo sát điều tra xã hội học của tác giả luận án đối với đội ngũ sĩ quan,quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan và binh sĩ độ tuổi thanh niên ở cácđơn vị: Hải quân nhân dân Việt Nam, Cảnh sát biển Việt Nam, Bộ độiBiên phòng Việt Nam, Quân chủng Phòng không - Không quân

* Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận chung

Luận án được thực hiện từ sự vận dụng phương pháp luận chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Phương pháp chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học

Phương pháp chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học chủ yếuđược sử dụng trong nghiên cứu đề tài là phương pháp lôgic - lịch sử;phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp chuyên gia

6 Những đóng góp mới của luận án

- Đưa ra quan niệm mới và luận giải rõ quan niệm về YTDT

trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội hiện nay.

- Luận giải thực trạng và một số vấn đề đặt ra đối với YTDT

trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội hiện nay

- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp cơ bản nâng caoYTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quân đội hiện nay.

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần phát triển lý luận vềYTDT trong bảo vệ CQBĐ và biểu hiện ở thanh niên Quân đội nhân dânViệt Nam; đồng thời cung cấp luận cứ khoa học để Quân ủy Trungương, Bộ Quốc phòng, trước hết là lãnh đạo, chỉ huy quản lý trực tiếpthanh niên nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh niên quânđội hiện nay ở các đơn vị cơ sở Luận án có thể dùng làm tài liệu thamkhảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy các vấn đề liên quan ở các nhàtrường trong quân đội và cho đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu; tổng quan các vấn đề nghiên cứu; 3 chương (6tiết); danh mục các công trình công bố kết quả nghiên cứu của đề tài luận án;danh mục tài liệu tham khảo được trích dẫn, sử dụng trong luận án và phụ lục

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Ý THỨC DÂN TỘC TRONG BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN

QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến đề tài luận án

1.1 Nhóm công trình nghiên cứu về ý thức dân tộc

Trong cuốn sách “Dân tộc trong lịch sử và thời đại ngày nay”,An-phơ-rét Co-đin-gơ đã viết: “Khái niệm “Ý thức dân tộc” trong triếthọc Mácxít-Lêninnít trước đây hầu như không được nghiên cứu” Vìvậy, đây là một khó khăn tác giả luận án trong tiếp cận, nghiên cứu và kếthừa các nội dung liên quan đến đề tài luận án

Trước đây, cuốn sách “Dân tộc và cá nhân” [41] của tác giả A.F.Dashdamirov và cuốn sách “Dân tộc trong lịch sử và thời đại ngày nay”[31] của tác giả An-phơ-rét Co-đin-gơ đã phân tích về vấn đề dân tộc trênquan điểm duy vật lịch sử, trong đó có đề cập đến vấn đề YTDT Nhìnchung, những cuốn sách của những tác giả nêu trên có nhiều giá trị về góc

độ nghiên cứu dân tộc trong lịch sử Tuy nhiên, thực tiễn mấy năm gầnđây đã cung cấp dữ kiện, một mặt chứng minh cho tính đúng đắn củanhững luận điểm đã được nêu trên, mặt khác cũng làm bộc lộ những thiếusót của nhiều luận điểm khác, làm cho chúng không còn đứng vững

Hiện nay, có một số công trình của các nhà nghiên cứu đi sâu phântích sự biến đổi của vấn đề dân tộc như : “Ethnic Conflic in SoutheastAsia” (Mâu thuẫn dân tộc ở Đông Nam Á), Singapore; “The New GlobalPolictics of the Asia - Pacific” (Chính trị toàn cầu mới của Châu Á - TháiBình Dương), của các tác giả Michael K.Connors, Resmy Davison(Australia) và Jorn Dosch (Anh), đã phân tích tình hình an ninh khu vực,đặc biệt là điểm nóng Biển Đông, Hồi giáo cực đoan và các nhóm nổi dậyđịa phương do kinh tế còn yếu kém và thiếu một mạng lưới an ninh khuvực Đây là những tư liệu hữu ích cung cấp thông tin bổ ích giúp tác giảtrong quá trình nghiên cứu nội dung YTDT ở khu vực này.

1.2 Nhóm công trình nghiên cứu về ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Theo nghiên cứu của tác giả luận án, hiện nay không có mộtcông trình nào ở nước ngoài trực tiếp nghiên về ý thức bảo vệ Tổquốc XHCN Tuy nhiên ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cũng được đềcập đến trong một số công trình dưới dạng những cuốn sách, tiêu biểulà: Cuốn sách “Xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, sẵn sàng chiếnđấu” của tác giả M.V Phrude; “Phép biện chứng và lĩnh vực quân sựhiện đại” của tác giả I A Gruđinhin; “Những vấn đề phương phápluận của lý luận và thực tiễn quân sự” của tác giả A X Gientop;

“Cuộc cách mạng về học thuyết quân sự của Trung Quốc” của hai tácgiả G Munvenon và M Phinhkenxten Các công trình khoa học nêutrên đã phân tích, làm rõ bản chất quá trình đổi mới tư duy bảo vệ Tổquốc XHCN; tác động, ảnh hưởng của quá trình toàn cầu hóa, của cuộc

“cách mạng quân sự” đến nhận thức, tư duy của các chủ thể quân sựtrong quá trình chuẩn bị và tiến hành chiến tranh, trong hiện đại hóanền quốc phòng, hiện đại hóa vũ khí, trang bị và xây dựng quân đội,trong xây dựng kế hoạch và chiến lược bảo vệ Tổ quốc XHCN

1.3 Nhóm công trình nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo Một là, nghiên cứu về vấn đề tranh chấp CQBĐ giữa các quốc

gia trong khu vực, nhất là vấn đề tranh chấp CQBĐ trên biển Đông

Những công trình đề cập trực tiếp đến vấn đề tranh chấp CQBĐgiữa các quốc gia trong khu vực, tiêu biểu có: “Cuộc tranh chấp quần đảoTrường Sa: Ai là người sở hữu đầu tiên?” của Daniel - J.Dzuck, “Chủquyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” của MoniqueCheminier, “Phân tích về địa lý - chính trị cuộc xung đột và tranh chấpbiên giới Việt - Trung liên quan đến quần đảo Paracel và Sparaly ở biểnNam Trung Hoa” của Peaun Medes Antunes, “Chủ quyền trên hai quần

đảo Hoàng Sa, Trường Sa: Thử phân tích lập luận của Việt Nam và Trung

Quốc” của Từ Đặng Minh Thu,… Điểm chung của các công trình nghiên

cứu về tranh chấp CQBĐ giữa các quốc gia trong khu vực đều khẳngđịnh: Biển Đông đang là “vùng biển nóng”, nơi hội tụ nhiều mâu thuẫn vềkinh tế, chính trị của khu vực và thế giới; tranh chấp chủ quyền trên biển ởkhu vực vừa là vấn đề của lịch sử vừa là vấn đề hiện tại đang diễn ra hếtsức phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường Trên cơ sở đánh giá thựctrạng tranh chấp và nhận định cơ sở pháp lý, lịch sử, có tính chứng cứ đểkhẳng định chủ quyền của các bên tranh chấp, một số công trình đưa racác giải pháp giải quyết các vấn đề tranh chấp, trong đó nhấn mạnh đếngiải pháp thương lượng hoà bình

Hai là, nghiên cứu về chiến lược của một số nước lớn đối với

Biển Đông và tác động của nó đối với bảo vệ CQBĐ của Việt Nam

Những công trình đề cập trực tiếp đến vấn đề này, tiêu biểu có:

Có thể nêu ra một số công trình có liên quan chủ yếu sau: Hai tác giảIkenberry.J và Mastanduno.M trong công trình “InternationalRelations Theory and the Asia Pacific” (Lý thuyết quan hệ quốc tế vàkhu vực Châu Á - Thái Bình Dương) (Columbia University, NewYork, 2003); một số công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứunước ngoài được Trung tâm Thông tin tư liệu Khoa học - Công nghệ

và Môi trường (Bộ Quốc phòng) tập hợp lại trong tập tài liệu có tiêu đề

“Đông Nam Á và chiến lược của các cường quốc chủ chốt”; cùng một

số tham luận khoa học tại Hội thảo quốc tế về Biển Đông được tập hợptrong cuốn sách “Biển Đông - Hợp tác vì an ninh và phát triển trongkhu vực” do tác giả Đặng Đình Quý chủ biên Về cơ bản các côngtrình này đều khẳng định: Biển Đông là vùng biển chiến lược có tácđộng lớn tới sự phát triển về kinh tế, quốc phòng - an ninh không chỉ đốivới khu vực mà còn với cả thế giới, vì thế các quốc gia trong khu vực vàcác nước khác, nhất là những nước lớn luôn tìm cách cạnh tranh, khẳngđịnh vị thế, tầm ảnh hưởng của mình ở địa bàn chiến lược này; tình hìnhBiển Đông đã và đang diễn biến vô cùng phức tạp bởi sự tranh chấp vềlợi ích, chủ quyền giữa các quốc gia trong khu vực và sự can thiệp củacác nước lớn vào địa bàn Biển Đông; chiến lược của các nước lớn đốivới Biển Đông một mặt góp phần tạo thế cân bằng lực lượng ở khu vựcnhưng mặt khác cũng khiến cho an ninh khu vực, trong đó có Việt Namthêm phức tạp

1.4 Nhóm công trình nghiên cứu về thanh niên và vai trò của thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền quốc gia

Cuốn sách “Trung Quốc và thanh niên Trung Quốc” của nhiều tácgiả - là nhóm thanh niên Trung Quốc đang học tập tại Trường đại họcPhương Đông (Liên Xô) đã trình bày tình cảnh công nhân bị đày đọatrong các công xưởng nhà máy, thanh niên bị đầu độc, bưng bít Cuốnsách cũng chỉ rõ những nét đặc trưng về phong trào cách mạng TrungQuốc, sự phát triển của phong trào công nhân và đề ra những nhiệm vụchủ yếu của tuổi trẻ Trung Quốc trong sự nghiệp cách mạng đó là giànhlại độc lập, chủ quyền và tự do cho dân tộc Trung Hoa

Cuốn sách “Hình thành niềm tin cộng sản cho thế hệ trẻ” củatác giả V.A.Xukhomlinxki đã nhấn mạnh: “người nào có một lýtưởng cao đẹp thúc đẩy, lý tưởng đó đối với anh ta trở thành một thực

tế hiển nhiên thì người đó không những sẽ yêu cầu cao đối với chínhbản thân mình, đối với hành vi của mình mà còn thể hiện tinh thầntrách nhiệm đối với những công việc của người khác”

2 Các công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài

2.1 Nhóm công trình nghiên cứu về ý thức dân tộc

Ở nước ta, nhiều công trình cũng đã đề cập tới YTDT, tiêu biểulà: Công trình “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam”của tác giả Trần Văn Giầu đã chỉ ra hệ giá trị tinh thần truyền thốngcủa dân tộc Việt Nam, trong đó có chỉ ra một số biểu hiện của YTDT.Bài viết “Ý thức dân tộc - Giá trị dân tộc” của tác giả Nguyễn NgọcVân với đã đề cập tới vấn đề YTDT là quá trình tự ý thức của conngười với tư cách là chủ thể của môi trường dân tộc, tiếp cận YTDTnhư là một giá trị của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa

Trong luận án “Xây dựng ý thức và tình cảm dân tộc chân chínhcho con người Việt Nam trước những thách thức mới” của tác giả NguyễnThị Ngân đã tiếp cận và làm rõ ý thức và tình cảm dân tộc là một bộ phậncấu thành nhân cách con người, luận giải những nội dung chủ yếu của ýthức và tình cảm dân tộc chân chính, xu hướng, thực trạng và vấn đề cầngiải quyết; từ đó, đề xuất những giải pháp chủ yếu xây dựng ý thức và tìnhcảm dân tộc cho con người Việt Nam trước những thách thức mới Đây làcông trình duy nhất liên quan trực tiếp đến đề tài luận án mà tác giả cóthể tham khảo, kế thừa

2.2 Nhóm công trình nghiên cứu về ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Trong cuốn sách “Xây dựng ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩacho người dân Việt Nam - định hướng và giải pháp” của hai tác giả Lê

Minh Vụ và Nguyễn Bá Dương; đây là công trình công bố kết quả nghiêncứu của đề tài cấp Nhà nước: “Nghiên cứu định hướng và giải pháp xâydựng ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho mọi người dân Việt Namtrong thời kỳ mới” Cuốn sách này là một công trình khoa học công phu, đềcập toàn diện và sâu sắc về ý thức bảo vệ tổ quốc, ý thức bảo vệ Tổ quốcViệt Nam XHCN, đặc biệt đưa ra hệ thống quan điểm chỉ đạo, phươnghướng và giải pháp xây dựng ý thức bảo vệ Tổ quốc XHCN cho mọi ngườidân Việt Nam trong thời kỳ mới

2.4 Nhóm công trình nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo và bảo

vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam

Một là, nghiên cứu về vai trò của biển, đảo Việt Nam đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Việt Nam là quốc gia có vị trí chiến lược đặc biệt thuận lợi vềbiển, và biển có vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với quá trìnhxây dựng, bảo vệ đất nước và sự trường tồn của dân tộc Vì thế, cầnnâng cao nhận thức về vị trí, vai trò to lớn của biển, đảo, triệt để pháthuy mọi tiềm năng, lợi thế của biển, đảo để phát triển và bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam XHCN, tiêu biểu là các công trình: “Việt Nam

đất, biển, trời” của tác giả Lưu Văn Lợi, trên cơ sở phân tích vị trí, vai

trò của biển, đảo nước ta

Hai là, nghiên cứu về chủ quyền của Việt Nam trên biển, đặc

biệt là chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng

Sa, Trường Sa.

Tiêu biểu là các công trình: “Việt Nam đất, biển, trời” của tác giảLưu Văn Lợi, đề tài khoa học cấp nhà nước “Chiến lược bảo vệ chủ quyền

và quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển Việt Nam đến năm 2020” củaViện Nghiên cứu và Phát triển Đó là những công trình có giá trị khoa học

và thực tiễn, luận giải về chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông Nhữngcông trình này đã đưa ra bằng chứng và những lập luận xác đáng về chủquyền của Việt Nam trên biển; đồng thời, khẳng định chủ quyền không thểchối cãi của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Một

số công trình đã có những đề xuất và đưa ra những giải pháp nhằm gópphần đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền của đấtnước trên biển Đặc biệt, với công trình “Chiến lược bảo vệ chủ quyền vàquyền tài phán quốc gia trên các vùng biển, đảo Việt Nam đến năm 2020”trên cơ sở khảo cứu và luận giải nhiều vấn đề có tính chất cấp bách đối vớiviệc quản lý, khai thác và bảo vệ CQBĐ của Tổ quốc, công trình đã nhấnmạnh đến các vấn đề như: thực tiễn tranh chấp chủ quyền trên biển giữaViệt Nam và các quốc gia khác ở Biển Đông, đưa ra các dự báo và hướnggiải quyết cho vấn đề này, nhất là đối với việc đấu tranh khẳng định, giànhchủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa; đưa raluận để Đảng, Nhà nước Việt Nam nhận thức rõ hơn về nhiều vấn đề liên

quan đến công tác phát triển kinh tế biển gắn với tăng cường củng cố quốcphòng - an ninh bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo.

Ba là, nghiên cứu về luật pháp quốc tế về biển và việc vận dụng luật pháp quốc tế trong quản lý, khai thác, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam

Việc tìm hiểu luật pháp quốc tế về biển, nhất là việc vận dụng luậtpháp quốc tế về biển vào thực tiễn quản lý, khai thác và bảo vệCQBĐVN là vấn đề lớn được xã hội quan tâm, tiêu biểu là: Cuốn sách

“Luật Biển Việt Nam”; “100 câu hỏi - đáp về biển, đảo dành cho tuổi trẻViệt Nam” của Ban Tuyên giáo Trung ương gồm và công trình “Chiếnlược bảo về chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển,đảo Việt Nam đến năm 2020”, trên cơ sở đánh giá kinh nghiệm quản lý,bảo vệ chủ quyền của những quốc gia mạnh về biển như: Mỹ, Canada,Ôxtraylia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc…, xuất phát từ thực trạngcác văn bản pháp luật của Việt Nam về biển, cũng như việc vận dụngLuật Biển quốc tế vào công tác quản lý, bảo vệ CQBĐ

Bốn là, nghiên cứu về phát triển kinh tế biển và tăng cường quốc phòng - an ninh bảo vệ chủ quyền biển, đảo

Công trình khoa học “Quan điểm của Đảng, Nhà nước, Chính phủ,Quốc hội về đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo” của hai tác giả NguyễnThái Anh, Quốc Dũng đã tuyển chọn, biên soạn những bài viết, phát biểucủa các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, tướnglĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam về quan điểm nhất quán, kiên quyếttrong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc với hai quầnđảo Hoàng Sa, Trường Sa Trong công trình “Chiến lược bảo vệ chủquyền và quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển, đảo Việt Nam đếnnăm 2020” và đề tài khoa học cấp nhà nước “Bảo vệ chủ quyền, quyềnchủ quyền quốc gia trong tình hình mới”, đã làm rõ cơ sở lý luận và cơ sởpháp lý, lịch sử bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia của ViệtNam; kinh nghiệm của một số nước trong bảo vệ chủ quyền, quyền chủquyền quốc gia; đáng giá thực trạng bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyềnquốc gia của Việt Nam Đặc biệt, đề xuất mục tiêu, tư tưởng chỉ đạo, nộidung, yêu cầu, giải pháp chiến lược bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyềnquốc gia trong tình hình mới; kiến nghị với Đảng, Nhà nước những vấn đề

cơ bản về bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia Việt Nam trongtình hình mới

2.3 Nhóm công trình nghiên cứu về thanh niên và vai trò của thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Tác phẩm: “Thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa” của Nguyên tổng bí thư Lê Duẩn đã quan tâmđến thanh niên và phong trào thanh niên, coi thanh niên “là lực lượng

tiên phong”, “xung kích đóng vai trò nòng cốt trong cách mạng”, “lànhững người nắm lấy tương lai huy hoàng của dân tộc”

Cuốn sách “Bác Hồ với sự nghiệp bồi dưỡng thế hệ trẻ” của nhiềutác giả đã luận giải những quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh với thanhniên và công tác thanh niên là một di sản vô giá đối với sự nghiệp đàotạo, bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ nước ta

Ngoài ra, còn có các công trình khoa học: “Phát triển đạo đứccách mạng của thanh niên quân đội trong tình hình hiện nay” của tác giảNguyễn Hùng Oanh, “Thanh niên quân đội nhân dân Việt Nam giữ gìnbản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế hiện nay” của tác giảLưu Ngọc Khải - Nguyễn Văn Tùng Các công trình này đã trực tiếphướng nghiên cứu vai thanh niên quân đội trong việc giữ gìn bản sắc vănhóa dân tộc trong hội nhập quốc tế và con đường, biện pháp nhằm pháttriển nhân cách toàn diện Đức - Trí - Thể - Mỹ cho họ

3 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết

3.1 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố

Các công trình khoa học có liên quan trên đây đã nghiên cứutương đối toàn diện, có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về ýthức, YTDT nói chung, YTDT xã hội chủ nghĩa, chủ quyền, CQBĐ vàbảo vệ CQBĐVN cũng như những vấn đề cơ bản về thanh niên, trong

đó nổi lên những vấn đề sau đây:

Một là, các công trình khoa học đã đưa ra quan niệm, kết cấu,

biểu hiện về YTDT của các nhóm xã hội khác nhau

Hai là, những vấn đề về thực trạng về YTDT và nguyên nhân

của thực trạng đó của các đối tượng khác nhau đã được làm rõ; nhữngvấn đề có tính quy luật hình thành và phát triển của nó cũng bước đầuđược nghiên cứu làm rõ

Ba là, các công trình khoa học đã luận giải những vấn đề cơ

bản về CQBĐ và bảo vệ CQBĐ trong tình hình mới

Bốn là, về vai trò của thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ

tổ quốc, bảo vệ chủ quyền quốc gia, các công trình khoa học đã công bốđều khẳng định, thanh niên có vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụcủa cách mạng

Như vậy, những vấn đề cơ bản mà các công trình đề cập trên đây

đã bàn về một số vấn đề lý luận, thực tiễn cho phép nghiên cứu sinh kếthừa, luận giải mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án; nhất là việc đisâu nghiên cứu, luận giải làm rõ YTDT trong bảo vệ CQBĐ của thanhniên quân đội hiện nay

3.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Từ những vấn đề có liên quan được đề cập ở trên, đã gợi mở chotác giả luận án khá nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết

Một là, về quan niệm YTDT và những biểu hiện của nó đã được

các nhà khoa học trước đây đưa ra và luận giải dưới nhiều góc độ rấtthuyết phụ Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là: Khái niệm YTDT trong bảo vệCQBĐVN của một đối tượng đặc thù là thanh niên quân đội được hiểunhư thế nào? Nội hàm của nó ra sao? Đây là nhiệm vụ mà luận án cần tiếptục nghiên cứu, hoàn chỉnh

Hai là, về con đường hình thành và phát triển YTDT Việt Nam tuy

đã được các nhà khoa học đề cập trong các công trình khoa học của mình.Song, con đường hình thành và phát triển YTDT trong bảo vệ CQBĐVNcủa thanh niên quân đội hiện nay hầu như chưa được đề cập tới Đây là vấn

đề tác giả luận án sẽ tập trung nghiên cứu

Ba là, để nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh

niên quân đội có hiệu quả thiết thực, nhiệm vụ luận án không chỉ làmsáng tỏ những vấn đề lý luận mà còn phải đi sâu nghiên cứu, khảo sátthực tế, đánh giá thực trạng của nó; hơn nữa, cần luận giải rõ một sốvấn đề đặt ra từ thực trạng đó Về vấn đề này, luận án sẽ tiếp tụcnghiên cứu làm sáng tỏ hơn

Bốn là, việc nâng cao YTDT trong bảo vệ CQBĐVN của thanh

niên quân đội hiện nay chịu sự tác động, chi phối bởi tình hình thếgiới, khu vực và trong nước có nhiều biến động Đây là một nhiệm

vụ rất quan trọng đòi hỏi luận án cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ Với những nội dung nghiên cứu trên, đề tài luận án là một côngtrình khoa học độc lập, không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứukhoa học đã công bố Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài, tácgiả có kế thừa có chọn lọc, có trích dẫn một số kết quả nghiên cứu củacác công trình đã công bố

Chương 1

Ý THỨC DÂN TỘC TRONG BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI - MỘT SỐ VẤN ĐỀ

LÝ LUẬN 1.1 Quan niệm về ý thức dân tộc và ý thức dân tộc trong bảo

vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội

1.1.1 Quan niệm ý thức dân tộc

* Về ý thức dân tộc

Kế thừa kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, tác giả luận

án quan niệm: Ý thức dân tộc (quốc gia dân tộc) là một hình thái ý thức

xã hội phản ánh điều kiện tự nhiên và đời sống xã hội trong quá trình tồn tại và phát triển của dân tộc, tổng hòa các yếu tố tri thức, tình cảm,

ý chí, niềm tin của mỗi cá nhân và cộng đồng đối với dân tộc mình về

lãnh thổ, ngôn ngữ, chế độ kinh tế, chính trị, nền văn hóa, con người và lợi ích quốc gia dân tộc biểu hiện tập trung ở ý thức tự giác dân tộc mà đỉnh cao là chủ nghĩa yêu nước.

* Quan niệm về ý thức dân tộc Việt Nam

Từ những luận giải chung về YTDT, về đặc điểm dân tộc Việt

Nam tác giả luận án có thể quan niệm: Ý thức dân tộc Việt Nam là tổng hòa các yếu tố tri thức, tình cảm, ý chí, niềm tin của mỗi cá nhân và cộng đồng người Việt Nam đối với quốc gia, dân tộc về lãnh thổ, ngôn ngữ, chế độ kinh tế, chính trị, văn hóa và con người, biểu hiện tập trung ở ý thức tự giác dân tộc, mà đỉnh cao là chủ nghĩa yêu nước, định hướng cho mọi hành động tích cực trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

1.1.2 Bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam

Trên cơ sở khái quát về biển, đảo Việt Nam; vị trí, vai trò củabiển, đảo Việt Nam đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Tác giả luận

án đưa ra quan niệm về bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam như

sau: Bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam là toàn bộ quan điểm, chủ trương, chính sách và hoạt động của cả hệ thống chính trị và toàn dân tộc trong hợp tác và đấu tranh với các đối tác, đối tượng ở khu vực và thế giới nhằm giành, giữ vững toàn vẹn lãnh thổ, cùng các quyền, lợi ích quốc gia dân tộc và các giá trị khác của biển, đảo trên

cơ sở pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, hàng không, bảo vệ hòa bình, ổn định ở khu vực và thế giới.

Về chủ thể bảo vệ CQBĐVN: Là cả hệ thống chính trị, các bộ,

ban, ngành, đoàn thể và toàn dân tộc, trong đó Quân đội nhân dânViệt Nam là nòng cốt, nhất là các lực lượng trực tiếp tiến hành cáchoạt động bảo vệ CQBĐVN: Hải quân nhân dân Việt Nam, Cảnh sátBiển Việt Nam, Bộ đội Biên phòng Việt Nam, Bộ đội Phòng không -Không quân, Kiểm Ngư Việt Nam, ngư dân và các lực lượng khaithác tài nguyên trên các vùng, biển đảo của Việt Nam; trong đó, lựclượng bảo vệ chuyên trách là Hải quân nhân dân Việt Nam, Cảnh sátBiển Việt Nam

Về mục tiêu bảo vệ CQBĐVN: Bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống

nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc trên các vùng biển, đảo; bảo vệlợi ích quốc gia trên biển, đảo gắn liền với bảo vệ CNXH; khai thác vàphát huy các nguồn lực từ biển, đảo để xây dựng và phát triển đất nước;giữ vững môi trường hòa bình, quan hệ hữu nghị trong khu vực và trênthế giới; bảo đảm tự do, an toàn hàng hải, hàng không