Sau nhiều năm công tác tại trường PTTNT THCS Ninh Sơn tôi nhận thấy rằng hằng ngày qua việc vệ sinh thu gom rác thải trong lớp cũng như trên toàn sân trường với số lượng rác tương đối là
Trang 1SÁNG KIẾN
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NÔI TRÚ
Tác giả : Lê Văn Sỹ
Trình độ chuyên môn : Cao Đẳng Sư Phạm - Lý KTCN
Đơn vị công tác : Tổ Tự Nhiên -Trường PTDTNT –THCS Ninh Sơn Nhiệm vụ phân công : Giảng dạy Lý - Công nghệ
Điện thoại : 0683 505 001 Email : lvs_gd2006@yahoo.com
Tổ quốc Việt Nam xanh mát, Có sạch đẹp mãi được không? Điều đó phụ thuộc hành động của bạn, Chỉ thuộc vào bạn mà thôi.
I ĐẶT VÂN ĐÊ:
Không cần nói nhiều về tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải ở Việt Nam hiện nay, bạn chỉ cần vào mạng truy cập “ Rác thải” thì hàng loạt trang web và hàng nghìn hình ảnh, số liệu, thông tin về thực trạng ô nhiễm môi trường.Trong đó trường học góp phần không nhỏ vào tình trạng ô nhiễm trên
Sau nhiều năm công tác tại trường PTTNT THCS Ninh Sơn tôi nhận thấy rằng hằng ngày qua việc vệ sinh thu gom rác thải trong lớp cũng như trên toàn sân trường với số lượng rác tương đối là lớn con số: từ 2 cho đến 3 thùng rác, gồm tất cả các loại được thu gom cùng nhau, đặt biệt rác thải khu nội trú khá lớn, trong đó có cả những loại có khả năng tái sử dụng, tái chế nhưng cũng được gom lẫn vào cùng với nhau làm cho lượng rác thải rất lớn điều đó gây lãng phí và ô nhiễm môi trường Chính vì thế viêc tìm ra một phương pháp khả thi vừa tránh tình trạng ô nhiễm môi trường vừa tái sử dụng rác thải là hết sức cần thiết Vì thế tôi chọn đề tài nghiên cứu : “ SỬ DỤNG
Trang 2II CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1 Những ưu điểm khi sử dụng thùng rác 3 ngăn so với các phương pháp khác: 1.1 Các biện pháp xử lý rác và han chế của các biện pháp xử lý rác thải hiện nay :
1.1.1.Chôn lấp rác thải tự phát gây ô nhiễm môi trường
Thông thường ở các địa phương đặt biệt ở vùng nông thôn, trường học dùng biện pháp xử lý rác bằng cách đem ra khu đất trống chôn lấp gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước, mất mỹ quang khu dân cư:
1.1.2 Xử lý rác theo phương pháp Fukuoka
Tại đây, các chuyên gia về môi trường của Nhật Bản hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng các đường ống thiết kế theo hình xương cá, độ đốc 1% để thu nước rỉ rác trong khu thí điểm, trên các ống có các lỗ nhỏ để thu nước rác và cung cấp ô xy cho lớp rác từng bước biến nơi đây thành khu xử lý rác thải thí điểm theo phương pháp bán hiếu khí kiểu Fukuoka
Trang 31.1.3 Phương pháp mới xử lý khí CO2
Trước khi được lưu trữ dưới lòng đất, CO2 phát ra từ sản xuất năng lượng phải được tách khỏi các khí khác Các phương pháp hiện nay đòi hỏi chi phí cao và sử dụng các sản phẩm hoá học Một loại màng lọc mới đã được các nhà nghiên cứu thuộc trường Đại học Trondheim (Na-Uy) sáng tạo và đăng ký sáng chế quốc tế
Phương pháp mới xử lý CO2
1.1.4 Những hạn chế của các biện pháp xử lý rác thải hiện nay:
- Tính giáo dục cộng đồng chưa cao, chưa đánh vào ý thức cộng đồng trong việc bảo
vệ môi trường
- Chỉ xử lý được dưới 31%, Tốn kém ngân sách và nhân lực khá lớn
- Kém hiêu quả, chưa triệt để, khó thực hiện, vẫn còn gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quang môi trường thiên nhiên, khu dân cư, trường học
- Kém bề vững, Thất thu một nguồn ngân sách đáng kể cho xã hội
Rác thải chưa phân loại học sinh trút chung vào hố rác
Trang 41.2 Ưu điểm khi sử dụng thùng rác 3 ngăn trong các cơ sở giáo dục:
Như đã nói trên “ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG THÙNG RÁC 3 NGĂN Ở CÁC TRƯỜNG PTTNT ” sẽ khắc phục toàn bộ những hạn chế của những biện pháp trên
và mang lại những kết quả sau:
- Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, tinh thần đoàn kết, thân thiện môi trường
- Giáo dục được ý thức bảo vệ môi trường trong toàn thể học sinh, toàn thể công đồng, toàn xã hôi
- Hình thành nếp sống văn minh, ý thức bảo vệ môi trường, kỷ năng biết phân loại rác thải ngay từ khi còn học mầm non, tiểu học
- Giải quyết triệt để và bền vững về thực trạng rác thải hiện nay
- Tiết kiệm một khoản ngân sách và lao động cho xã hội; đồng thời thu một khoản ngân sách đáng kể cho các trường học
- Không gây ô nhiễm cho người phân loại rác, trong qua trình rác phân hủy
1.3 Cấu tạo thùng rác 3 ngăn:
Thùng rác gồm 3 ngăn :
1 ngăn chứa rác tái sử dụng
1 ngăn chứa rác rác khó phân hủy và không tái sử dụng,
1 ngăn chứa rác hữu cơ
Có thể dùng thùng rác 3 ngăn tự chế : bằng nhựa, giấy phế liệu hoặc đan sọt tre
Trang 5III MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THƯC HIỆN: 3.1 Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu xây dựng mô hình SỬ DỤNG THÙNG RÁC 3 NGĂN trong trường học dựa trên những thực tế về rác thải tại trường dân tộc nội trú , cách sử lý, về nhận thức, kiến thức của từng khối lớp học, từng bạn học sinh và các thực nghiệm nhằm đánh giá ảnh hưởng của các hình thức tuyên truyền và tính hiệu quả kinh tế
3.2 Nội dung nghiên cứu.
- Xác định thành phần,và khối lượng rác thải trong trường học
- Điều tra nhận thức và kiến thức của các bạn học sinh về rác thải và phân loại rác tại chỗ
- Tuyên truyền mạnh mẽ qua nhiều hình thức về rác thải và phân loại rác tại nguồn dựa trên ý kiến của các bạn học sinh
- Đánh giá hiệu quả các biện pháp tuyên truyền trong việc nâng cao hiểu biết, nhận thức cũng như hành động của các bạn học sinh về phân loại rác thải tại nguồn
- Nghiên cứu mô hình phân loại rác thải trong trường học phù hợp với điều kiện thực
tế của trường PTTNT THCS Ninh Sơn
3.3 Phương pháp nghiên cứu.
3.3.1 Phương pháp thu thập và phân tích tài liệu thứ cấp
3.3.2.Phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của học sinh và giáo viên: phiếu điều tra và phỏng vấn nhanh
3.3.3 Phương pháp chuyên gia
3.3.4 Phương pháp thực nghiệm
3.3.5 Phương pháp ứng dụng các phần mềm hỗ trợ: powerpoint, Intrernet,…
3.3.6 Phương pháp thống kê, xửlý số liệu và phân tích, tổng hợp số liệu
Nghiên cứu được tiến hành trong 4 khối lớp học tại trường PTTNT THCS Ninh Sơn
4 Kết quả nghiên cứu và bình luận
4.1 Khối lượng và thành phần rác ở trường học.
Khối lượng chất thải rắn phát sinh trong lớp học và khu nội trú tại trường PTTNT THCS Ninh Sơn vào mùa hè và mùa đông có sự chênh lệch đáng kể Vào mùa đông lượng rác trung bình từ 3 – 4 thùng,vào mùa hè lượng rác trung bình là 2 – 3 thùng, điều này có thể giải thích do vào mùa đông có nhiều cây trên sân trường và khối
Trang 6lượng lá rụng là khá nhiều và cộng với việc thời tiết hay mưa hoặc sương vào ban đêm thấm vào đã gây cho khối lượng tăng lên
Kết quả điều tra tỷ lệ khố lượng các thành phần trong rác thải trường học cho thấy lượng rác vô cơ trơ và rác tái chế chiếm tỉ lệ khá cao trong trường học:bao ny lon (11,7%),hộp sữa(14,4%),hộp xôi (10,9%), chai nhựa (15,2%), giấy loại (25,7%) Lượng rác hữu cơ bao gồm lá cây cũng chiếm tỷ lệ khá cao
Do đặc điểm ở trường có nhiều cây xanh.Tỉ lệ này tăng cao hơn vào mùa mưa do gia tăng lượng nước mưa và mùa mưa trùng vào mùa rụng lá của các cây xanh trong trường
4.3 Kết quả điều tra kiến thức,nhận thức của các bạn học sinh ở tất cả các khối lớp về rác thải và phân loại rác tại nguồn.
4.3.1 Nhận thức, kiến thức của các bạn học sinh về rác thải.
Tiến hành điều tra bằng phiếu câu hỏi trên đối tượng học sinh ở 4 khối lớp như sau:
Nhận thức của các bạn học sinh về sự ảnh
hưởng của rác thải với môi trường nói
Hình 2: Hiểu biết của học sinh về tác hại của rác thải
Các kết quả điều tra cho thấy nhận thức của các bạn học sinh về rác thải ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe, mỹ quan… Lần lượt là
-Rác thải ảnh hưởng đến môi trường? 15,7% 30,6% 57,8% 75%
-Rác thải ảnh hưởng đến sức khỏe? 11,5% 25,3% 45,7% 70,2%
-Rác thải ảnh hưởng đến mỹ quan? 19,6% 40,8% 60,4% 80,1%
Cần lưu ý đặc biệt đến đối tượng các bạn học sinh khối lớp 6 trong nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải ( vì theo điều tra tỉ lệ hiểu biết về sự ảnh hưởng của
Trang 7rác thải còn rất thấp) Điều này có liên quan đến hiểu biết về phân loại rác thải và tái chế còn rất hạn chế ở khối lớp 6 Qua biểu đồ H2 có thể thấy đa số các bạn học sinh đã nhận thức được tác hại của rác thải nếu không được thu gom và xử lý hợp lý tuy chỉ ở mức độ riêng lẻ từng tác hại
4.3.2 Nhận thức và kiến thức của các bạn học sinh về phân loại rác tại nguồn.
Phần lớn học sinh đều chưa hiểu (41,5 – 55,7%) hoặc không chú ý đến chương trình này (25,7% - 63,5%) Các bạn biết đến chương trình từ các nguồn thông tin chủ yếu là qua tivi, đài, báo chí (chiếm 30,5%), internet (chiếm 5,3%), từ bố mẹ, và người thân (chiếm 10,5%) và từ nhà trường (chiếm 50,9%) Tuy nhiên, còn có những bạn chưa hiểu về phân loại rác thải tại nguồn, mục đích của phân loại rác và cách xử lý rác sau khi phân loại Trong quá trình thiết kế và tuyên truyền chúng ta sẽ bổ sung thêm những kiến thức này cho học sinh
Tỷ lệ các bạn học sinh biết được lợi ích của chương trình phân loại rác thải tương đối cao chiếm (70%), ở khối lớp 6, khối lớp 7 (84%) ở khối lớp 8 (92,5%), khối lớp 9 (100%)%, tuy nhiên các bạn ở khối lớp 6 còn nhận thức đơn giản về lợi ích của việc phân loại rác
Qua tiến hành điều tra 4 khối lớp, kết quả cho thấy số lượng học sinh phân biệt được hai loại rác ( Rác dễ phân hủy và rác khó phân hủy) chiếm tỉ lệ như sau:
Nội dung Khối 6 Khối 7 Khối 8 Khối 9
- Không phân biệt được 29% 36,9% 24,9% 19,6%
- Có thể phân biệt được 20,4% 44,4% 60,5% 70,4%
- 70% học sinh khối lớp 6
- 85 % học sinh khối lớp 7
- 90% học sinh khối lớp 8
- 99% học sinh khối lớp 9
Đã nhận thức được lợi ích của chương trình này nên đa số các bạn rất thích và tự nguyện tham gia mà không cần có sự bắt buộc
4.3.3 Thiết kế phương tiện tuyên truyền dựa trên ý kiến của các bạn học sinh -đánh giá hiệu quả.
Để nâng cao nhận thức và kiến thức cho hoc sinh bằng các hình thức tuyên truyền phù hợp dễ hiểu, chúng ta tiến hành điều tra ba hình thức tuyên truyền mà các
Trang 8bạn thích thú là phổ biến qua các giờ ngoại khóa Việc thiết kế đa dạng các hình thức tuyên truyền sử dụng các tài liệu, tranh, ảnh, kết hợp với phổ biến vào các giờ ngoại khóa, nhờ các thầy cô lồng ghép vào các bài học để đạt hiệu quả cao nhất Hầu hết các bạn đều chú ý ở các giờ ngoại khóa, tranh ảnh, bao gồm những nội dung chính: khái niệm về rác thải, sơ đồ thu gom, tác hại của rác thải đến môi trường, và phân loại rác thải tại nguồn là gì, cách phân loại rác, lợi ích và cách xử lý rác sau phân loại, trắc nghiệm, …
Qua các ý kiến thu thập từ các bạn học sinh, nghiên cứu đã thiết kế một số những hình ảnh thực về rác thải ở nhà trường để các bạn nhận thức được nhanh về rác thải và phân loại rác thải tại nguồn, sau đó sử dụng để tuyên truyền với mẫu nghiên cứu và đánh giá về tác động của chúng lên nhận thức, kiến thức và hành động của các bạn học sinh Kết quả cho thấy, sau khi tuyên truyền 100% các bạn học sinh đã nhận thức được rác thải không phải là thứ bỏ đi hoàn toàn, nó có thể tái sử dụng, tái chế, tỉ lệ các bạn biết được tác hại của rác thải nếu không được thu gom và xử lý đúng đã tăng lên Sau khi tuyên truyền đã hiểu được các khái niệm, mục đích của việc phân loại rác và cách
xử lý rác sau khi phân loại, lợi ích của việc sử dụng THÙNG RÁC 3 NGĂN ở trường học
Qua điều tra, các bạn đã hiểu rõ và thấy được lợi ích khi tham gia thực hiện phân loại rác thải bằng THÙNG RÁC 3 NGĂN nên hầu hết các bạn đều muốn tham gia, không những vậy mà các bạn còn là một trong những tuyên truyền viên rất hữu ích khi
về nhà đã tuyên truyền đến bạn bè và người thân
4 2 Hiện trạng quản lý và phương thức sử dụng thùng rác 3 ngăn thu gom rác tại trường.
4.2.1 Quá trình thực hiện:
a Mục đích:
- Giải quyết triệt để và bền vững về thực trạng rác thải hiện nay
- Tiết kiệm một khoản ngân sách và lao động cho xã hội; đồng thời thu một khoản ngân sách đáng kể cho các cơ sơ giáo dục
b Yêu cầu :
- Có sự quan tâm, đồng tình hỗ trợ của lãnh đạo Sở, Phòng và BGH nhà trường
- Sự phối hơp của các ban ngành, đoàn thể và giáo viên chủ nhiệm và sự hưởng ứng của học sinh
- Tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền, và đưa vào thi đua thực hiện
4.2.2 Quy trình thực hiện :
Trang 9Thực hiện Chỉ thị số 40/CT-BGD ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về phát động phong trào thi đua và Kế hoạch số 307/KH-BGD&ĐT ngày 22/07/2008 của
Bộ Giáo dục và đào tạo về kế hoạch triển khai “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” trong các trường phổ thông Đảm bảo đạt được các nội dung :
Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
- Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn,
Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh giúp các
em tự tin trong học tập.
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
- Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm ; nâng cao tính tự lực tự quản của các em
Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh.
Trong khi đó ở các trường nội trú hiện nay Đa số các em là con các đồng bào dân tộc thiểu số, việc nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế Rác thải khu nôi trú và trên lớp học quá tải,
Việc xử lý rác thải ở các trường nội trú hiện nay còn nhiều bất cập Mỗi lớp học được trang bị một thùng rác bằng nhựa và có các thùng rác đặt trên sân trường Tất cả các loại rác được đổ chung vào các thùng đặt ở góc sân trường
Việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác trường học hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế như tốn kém kinh phí, lãng phí tài nguyên, gây khó khăn cho việc xử lý, chưa gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường và giáo dục cộng đồng…Vì vậy việc sử dụng thùng rác 3 ngăn để quản lý rác là vấn đề cấp bách
4.2.3 Phương thức thực hiện
Về hệ thống lưu trữ: mỗi lớp học được trang bị THÙNG RÁC 3 NGĂN bằng nhựa và mỗi phòng ở nội trú cũng trang bị một thùng THÙNG RÁC 3 NGĂN, có chức năng phân loại rác ngay từ khi sử dụng Trên sân trường cũng có những thùng rác lớn phân làm 4 loại màu đỏ đựng các loại đồ nhựa ……màu trắng đựng giấy loại, màu xanh đựng lá cây, vỏ hạt hoa quả, bánh trái… còn màu vàng đựng các loại khó phân hủy và được đặt ở góc phía sau sân trường để phù hợp cho tất cả các lớp và ông bảo vệ tập kết rác thải hàng ngày Sau khi rác đã được tập kết ở các thùng rác trên sân trường thì được ông bảo vệ và tổng phụ trách đội thu gom lại thùng đỏ đựng đồ nhựa và thùng trắng đựng giấy loại vào bao tải rồi bán cho những người đi thu mua, số tiền thu được
từ bán giấy loại, chai nhựa được chuyển cho thầy tổng Đội giữ và làm quỹ ủng hộ các bạn có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn có ý thức vươn lên trong học tập Thùng màu xanh (đựng các loại rác thải có khả năng tự phân hủy) như: lá cây, vỏ hạt hoa quả, bánh trái được ông bảo vệ vận chuyển đổ ra một hố phía sau trường để ủ thành phân
Trang 10bón cho cây cối trong trường, còn thùng màu vàng chứa các loại rác thải khó phân huy được thu gom hàng tuần bằng xe chở rác của các cô vệ sinh môi trường
Từ đó lượng rác thải cần phải vận chuyển đi đã giảm rất nhiều so với trước khi chưa phân loại rác thải tại nguồn Vừa bảo vệ được môi trường vừa có thêm quỹ giúp
đỡ một số bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn
5 Tính hiệu quả kinh tế của Sáng kiến:
5.1 Đối với một trường Phô thông Dân Tộc nội trú
- Tạo cảnh quang môi trường xanh, sạch, đẹp
- Đem lại một nguồn ngân sách đáng kể cho đơn vị ước tính như sau :
Học sinh nôi trú thải rác 0.5kg rác/ 1ngày/1HS và 180 kg rác/ 1 năm/1 HS, Tổng số học sinh toàn trường 260 HS X 180 kg = 46 800kg rác
Trong đó rác phân hủy và rác không tái sử dụng khoảng : 36 800 kg
Rác phế liệu 10.000kg X 3000đ =30.000.000đ ( Ba mươi triệu đồng)
thu vào ngân sách các đơn vị do bán phế liệu 30 triệu/ 1năm
- Tiết kiệm một khoảng ngân sách đáng kể trong việc thuê mướn chuyên chở rác ra bãi
- Mang tính bền vững và giáo dục cao, hình thành nếp sống văn minh từng học sinh và
cả cộng đồng
5.2 Đối với ngành giáo dục trong toàn tỉnh Ninh Thuận.
- Tính đến nay trong toàn tỉnh Ninh Thuận: Có 324 trường học từ mầm non đến cấp THPT, 4674 lớp học và 132 236 học sinh
Theo ước tính của Bộ Tài nguyên và Môi trường :
200kg rác/1 năm/ 1 người X 132 236 HS =26 447 200 kg rác
Nếu tổ chức tốt chương trình “ Thùng rác 3 ngăn” Hằng năm toàn tỉnh sẽ giảm lượng rác thải ra môi trường là trên 26 447 tấn rác
Ứơc tính 10% là rác tái sử dụng: Phế liệu thu được là : 2,644,7 tấn/ năm
Giá phế liệu hiện nay :
- Giấy các loại : 2.900 đ -4.500đ
- Nhựa các loại : 3,000đ – 10.000đ