Bài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên Tâm

Bài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên TâmBài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên TâmBài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên TâmBài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên TâmBài làm dự thi Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi của Trần Nguyên Tâm

Đề tài: Văn hóa gia đình, thực trạng và xu hướng biến đổi.

Người làm: Trần Nguyên Tâm - Xã Trung Thành, huyện Quang Hóa, Thanh Hóa.

Bài làm

I GIỚI THIỆU CHUNG

1.Khái niệm gia đình

Gia đình là cái gốc của con người, nơi con người sinh ra, bắt đầu mộtcuộc sống Đúng như quan niệm của nhà nghiên cứu Lê Minh: “ Trong suốtcuộc đời cho đến khi kết thúc, gia đình luôn là điểm tựa, là cội nguồn của tìnhcảm, là cái nôi của sự yên bình trong ấm êm”

Trên cơ sở thừa nhận sự đa dạng trong quan niệm về gia đình, có thể rút

ra định nghĩa chung nhất như sau: Gia đình là một nhóm xã hội được hình thànhtrên cơ sở các quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống nảy sinh từ quan hệ hônnhân và quan hệ nuôi dưỡng, gắn bó với nhau về tình cảm, kinh tế, trách nhiệm

và quyền lợi, chịu sự dàng buộc có tính pháp lý được xã hội, nhà nước thừa nhận

và bảo vệ

Khái niệm gia đình thường được dùng chỉ một nhóm xã hội được hìnhthành trên cơ sở quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống nảy sinh từ quan hệhôn nhân Ngày nay, quan niệm của một số người về gia đình không chỉ đóngkhung trong những mối liên quan về huyết thống, hôn nhân mà còn mở ra trênmột phạm vi rộng lớn hơn, đó là những người có tình yêu thương, tương trọ lẫnnhau

Qua một số gia đình chúng tôi nhận thấy, gia đình được xác định dựa trên

5 tiêu chí: là một nhóm người (có từ hai người trở lên); có quan hệ với nhau bỡihôn nhân, huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng; có đặc trưng giới tính qua quan

hệ hôn nhân; cùng chung sống; có ngân sách chung Trong 5 tiêu chí này, quan

hệ hôn nhân và huyết thống là tiêu chí cơ bản nhất để nhận diện gia đình

2 Khái niệm văn hóa gia đình

Để tìm hiểu về văn hóa gia đình, trước tiên phải đề cập đến khái niệm vănhóa Đã có rất nhiều ý kiến và định nghĩa về văn hóa, tôi xin lựa chọn một địnhnghĩa được cho là thỏa đáng, đó là ý kiến của tổ chức UNESCO: “Văn háo làtổng thể sống động các hoạt động sáng tạo(của các cá nhận, cộng đồng) trongquá khứ và hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy hình thành hệ thốnggiá trị, các truyền thống và thị hiếu – những đặc tính riêng của mỗi dân tộc”

Có thể hiểu văn hóa gia đình từ những góc độ khác nhau Từ các cấp độ của vănhóa cộng đồng( chủ thể): văn hóa nhân loại, văn hóa dân tộc, văn hóa giai cấp,văn hóa gia đình, văn hóa cá nhân

Văn hóa gia đình: là hệ thống những giá trị, chuẩn mực đặc thù điều tiếtmối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và mối quan hẹ giữa gai đình và

xã hội, phản ánh bản chất của các hình thái gai đình đặc trưng cho các cộngđồng, tộc người, dân tộc và các khu vực khác nhau được hình thành và pháttriển, môi trường tự nhiên và xã hội nhất định

3 Vai trò của văn hóa gia đình.

Văn hóa gia đình có vai trò to lớn đối với sự hình thành nhân cách mỗi cánhan, sự phát triển bển vững của xã hội và đối với việc giữ gìn bản sắc VHDT.Gia đình trong ý thức mỗi cá nhân vẫn là một tổ ấm không thể thay thế, vẫn lànơi chốn đi về để mỗi cá nhân có thể thư giản, sống thật là mình nhất Gia đình

là bẹ phòng bình yên, an toàn nhất, hội đủ mọi yếu tố nhất để mỗi cá nhân có thểđạt tới đích khát khao, tới chân trời mơ ước cảu mình Và trên hết, gia đình làmột tế bào nhỏ nhất cấu thành nên xã hội

Trong mỗi gia đình, cha mẹ luôn là người thầy đầu tiên chăm sóc, nuôinấng, dạy dỗ con cái biết yêu thương, nhân ái, bao dung, yêu quê hương, đấtnước; đồng hời dạy con tri thức, vồn sống vốn, văn hóa, cách đối nhân sử thếgiữa người với người, giữa con người với thiên nhiên tạo vật, với xã hội rộng

lớn Chính VHGĐ là nơi ươm mầm nuôi dưỡng, giáo dục cho con người về trítuệ, nhân cách sống để đáp ứng nhu cầu phát triển chung của xã hội Gia đìnhtaoj điều kiện để mỗi cá nhân hoàn thiện mình một cách toàn diện, bền vững, tựtin, đĩnh đạc bước vào đời bằng đôi chân và trí tuệ của riêng mình Gia đìnhgiúp các cá nhân có niềm tin và hy vọng vào cuộc đời, khát khao thành người cóích cho cộng đồng và người thận Chính vì thế, đối với mỗi cá nhân, gia đìnhthực sự có ý nghĩa hết sức quan trọng Gia đình không chỉ là hạt nhân tốt cảu xãhội mà còn là chiếc cầu nối ngắn nhất nhưng đẹp đẽ nhất, thuận lợi nhất giữa cánhân và xã hội.

Có thể thấy, VHGĐ ngoài yếu tố cốt lõi là hệ giá trị, gia đình còn đươcxem xét như một tập hợp của những biểu hiện văn hóa gắn với các quan hệ vàđời sống gia đình Văn hóa gia đình vừa là sự biểu hiện giá trị trong quá trìnhphát triển, vừa có vai trò định hướng và mục tiêu cho sự phát triển trong sựnghiệp đổi mới của đất nước hôm nay, VHGĐ là cơ sở để xây dựng gia đình vănhóa

II NỘI DUNG

1 Thực trạng văn hóa gia đình xã hội hiện nay

1.1 quan niệm hôn nhân – gia đình

Là một nước nghèo tốc độ phát triển kinh tế chậm, công nghiệp hóa mới ởgiai đoạn ban đầu, sự hội nhập quốc tế chưa phải đã được thực hiện trên nhiềuphương diện, nên hầu như các nơi vẫn giữ đươc nếp sống sinh hoạt truyềnthống Bên cạnh đó, VHGĐ của cư dân bước đầu đã có những thay đổi Kế thừanhững giá trị văn hóa gia đình truyền thống, đại đa số người dân đánh giá caovai trò về hôn nhân gia đình trong cuộc đời mỗi người cũng như trong sự ổnđịnh của xã hội Hôn nhân truyền thống đề cao tình nghĩa, ngày nay hôn nhâncoi trọng tình yêu Để có một gia đình hạnh phúc bình đẳng, tiến bộ, phát huyđươc vai trò tích cực đối với xã hội, hôn nhân phải được xây dựng trên cơ sởtình yêu

Theo kết quả điều tra, tỉ lệ nam nữ yêu nhau rồi lấy nhau chiếm số lượngcao 88,11% Đây là cơ sở giúp chúng ta khẳng định hôn nhân của nam nữ cơ

bản dựa trên tình yêu Xu hướng chung, các bạn trẻ muốn lập gia đình chạm để

lo sự nghiệp lập gia đình gắn với sự nghiệp, ổn định sự nghiệp để có điều kiệnchăm lo, đảm bảo hạnh phúc gia đình, tạo cơ sở cho con cái cảu họ có đời sốngvật chất tinh thần tốt nhất

Từ nhận thức đó dẫn đến quan niệm về các yêu tố đảm bảo một gia đìnhhạnh phúc cũng đã có những thay đổi nhất định

Từ sự thay đổi về quan niệm đối với hôn nhân dẫn đến sự thay đổi trong quannhiệm về vấn đề con cái

Hiện tượng sinh con ngoài giá thú cũng đang tăng lên Nếu như nhiều nămtrước, trường hợp tự nhiên làm mẹ đơn thuần hầu như không xuất hiện ngoài xãhội, thì giờ đây xu hướng chủ động làm mẹ đơn thuần đang được coi trọng làmột thực trạng

1.2 Quan niệm về quyền quyết định hôn nhân

Trước đây thanh niên tự tìm hiểu nhau không phải là yếu tố quan trọng.Gia đình và cha mẹ có vai trò tối thượng ( cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy) hầu nhưcha mẹ quyết định việc hôn nhân của con cái, nhưng nay đã có sự thay đổi Về

cơ bản quyền quyết định hôn nhân trong gia đình theo xu hướng dung hòa giữaviệc lựa chọn của con cái với định hướng của cha mẹ sự lệ thuộc này cho thấyvai trò của bố mẹ trong cuộc sống tương lai của các con là rất lớn và được chínhcác con thừa nhận nên sự can thiệp của họ vào hôn nhân là điều khó tránh khỏi.Hôn nhân dựa trên sự góp ý của cha mẹ Việc con cái nghe theo góp ý của cha

mẹ vẫn là việc làm được xã hội đánh giá cao Điều này góp phần chứng minh sự

ổn định cơ bản trong quan hệ hôn nhân gia đình Sự độc lập, tự chủ quyết địnhhạnh phúc cá nhân không mâu thuẫn nhiều với quan điểm của cha mẹ Một mặt,nhận thức của các bậc cha mẹ cũng đã thay đổi theo hướng tôn trọng tình cảm

và sự lựa chọn của con cái, thấu hiểu hạnh phúc phải xuất phát từ chính cảmnhận của các con Mặt khác, nó phản ánh sự gắn bó, tin cậy và tôn trọng cha mẹ.Như vậy, tính chất gia trưởng trong gia đình truyền thống đã giảm, vai trò đượctôn của cha mẹ không còn nữa Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái đang có xuhướng trở nên bình đẳng hơn

Tuy nhiên, cũng có không ít thanh niên không chú ý nhiều đến các vấn đềcủa gia đình, có suy nghỉ dễ dãi, buông thả trong quan hệ hôn nhân Họ cho rằngtình yêu và hôn nhân chẳng gắn liền với nhau, họ coi yêu là một chuyện kết hônlại là một chuyện khác Nhiều cặp vợ chồng đến với nhau không phải vì tình yêuchân chính mà vì vật chất, tiền bạc, địa vị, coi đó là tiêu chuẩn, là thước đo chohôn nhân, hạnh phúc gia đình.

Những quan niệm lệch lạc về hôn nhân, gia đình cũng chính là nguyên nhân dẫnđến những hiện tượng tiêu cực đang tồn tại ở các gia đình hiện nay như: BLGĐ,

ly hôn…

1.3 Tiêu chuẩn kết hôn

Không còn hiện tượng hôn nhân phải thỏa mãn quyền lợi của gia đình,quyền lợi của dòng họ, không đề cập đến vẫn đề môn đăng hộ đối hay thỏa mẵncác yêu cầu của các đối tượng khác Hôn nhân thay đổi theo hướng thỏa mãnnhu cầu tình cảm của các cá nhân nhiều hơn dòng họ, hôn nhân phải trở thànhđiểm tựa cho mỗi người Vì vậy, tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời của cả nam và nữ

có những thay đổi, biết cách làm ăn, tu chí 46,15%; khỏe mạnh, hiền lành57,34%; nhưng cao hơn hết là biết cách đối xử đạo đức tốt 62,94%

Sự thay đổi lơn nhất trong tiêu chuẩn kết hôn có lẽ ở hai yếu tố: biết cách làm ăn

và đạo đức, tư cách tốt Rõ rang yếu tố kinh tế đã trở thành một tiêu chuẩn lựachọn bạn đời Thực tế này đã rất khác so với quan niệm một thời nghèo về vậtchất nhưng giàu về tình cảm, hay một tuysleeuf tranh hai trái tim vàng Tình yêucần những điều kiện để nuôi dưỡng và duy trì nó

Vấn đề chậm kết hôn cũng là vấn đề đáng bàn ở xã hội hiện đại ngày nay.Tuổi kết hôn tăng dẫn đến một tỉ lệ không nhỏ số người trong độ tuổi nhưngchưa kết hôn Điều này phù hợp với thực tế ngày nay, khi thanh niên được tạođiều kiện tốt hơn để học tập, làm việc cũng như các cơ hội nghề nghiệp Họthường kết hôn muộn, khi mà cơ bản quá trình học tập phổ thông, học nghề hayxác định một công việc cụ thể đã tương đối ổn định Số còn lại trong tỉ lệ nhữngngười chưa kết hôn này là những thanh niên không thực sự muốn lập gia đình.Những vẫn đề trong hôn nhân gia đình hiện đại, sự tự do của cuộc sống độc

thân, sức éo về nhà ở, việc làm, cơ hội phấn đấu… là những nguyên nhân dẫntới việc một số không ít thanh niên chưa muốn kết hôn.

14 Quan niệm về cư trú và quyền lợi sau kết hôn.

Cư trú sau kết hôn chủ yếu ở nhà chồng Việc sống chung với gai đìnhchồng sau két hôn là điều kiện thuận lợi đề người con dâu nhanh chóng hòa nhịp

và gắn kết tình cảm với các thành viên trong gia đình, cũng cố quan hệ ho mạc,thích nghi với văn hóa ứng xử của gia đình chồng, được bố mẹ chồng giúp đỡthêm về vật chất, thời gian, kinh nghiệm sống… Tuy nhiên, điều này không phảihoàn toàn phù hợp với mong muốn của đôi trẻ hiện nay Ở riêng sau khi cưới cóthể sẻ khiến các cặp vợ chồng gặp khó khăn về kinh tế nhưng lại được tự do hơntrong việc chăm sóc, bày tỏ tình cảm với nhau Vì vậy, hầu hết các ý kiền đượchỏi đều mong muốn đổi lấy sự khó khăn về kinh tế để lựa chọn hình thức ởriêng

Do không phải luôn ở chung, ăn chung với gia đình nhà chồng nên vấn đềtrách nhiệm của vợ chồng người con trưởng không còn quá nặng nề như trước.Một cư dân cho rằng: “ trên thực tế, việc chăm sóc bố mẹ và lo lắng công việccủa gia đình, dòng họ thường rơi vào vợ chồng người con nào ở chung hoặc ởgần cha mẹ nhất, thậm chí đó lại chính là vợ chồng của người con gái”đó là mộtthực tế đang diễn ra ở trong xã hội hiện nay

1.5 Quan niệm về tình dục và trinh tiết trong hôn nhân

Trước đây, vẫn đề trinh tiết và tình dục rất được coi trọng Không chấp nhậntình dục trước hôn nhân trong mọi hoàn cảnh Coi tình dục là vấn đề đạo đức vàtình dục trước hôn nhân là vi phạm đạo đức Nhưng hiện nay, thái độ của mọingười về vấn đề này đã có sự tay đổi Hó vẫn chấp nhận cho thanh niên lấy nhaukhi người con gái đã có bầu, chấp nhận tình trạng sống thử Mức độ coi trọngtrinh tiết của giới trẻ phụ thuộc vào việc đôi trẻ có đi đến hôn hay không Giớitrẻ chấp nhận QHTD như là một cách thể hiện tình yêu của họ Tình dục trướchôn nhân đã là một xu hướng không thể cấm đoán của xã hội hiện nay

Vấn đề QHTD trước hôn nhân đã có những thay đổi nhất định Điều này thểhiện ở việc có một tỉ lệ không nhỏ những người được hỏi chấp nhận QHTD

trước hôn nhân Điều này cũng thể hiện sự biến đổi tring quan niệm về hôn nhânhiện nay của xã hội.

Việc đề cao QHTD là nguyên nhân dẫn đến lối sống thử Có trường hợpđến với nahu vì đam mê tình dục nhất thời, chưa có sự hiểu biết vê nhau, chưachuẩn bị những điều kiện cụ thể cho một cuộc sống gia đình hạnh phúc mà đơnthuần là hiện tượng chung sống trước hôn nhân(sống thử) Gần đây hiện tượngnày như một trào lưu và thanh niên

Trước sự lựa chọn giữa kết hôn hoặc chung sống để thỏa mãn nhu cầu vềtâm, sinh lý một cách tức thời, số người trẻ chọn con đướng thứ hai ngày càngnhiều hơn Qua đó thấy được sự thay đổi về quan điểm đạo đức, nếu nhìn theogóc độ truyền thống thì lối sống đi ngược lại với văn hóa Việt Nam Có rất nhiềunguyên nhân dẫn đến hiện tượng này Đó là do sự quản lý lỏng lẻo của gia đình,nhà trường và cộng đồng, môi trường sống, chính bản thân thanh niên chủ độnglựa chọn hoặc đua đòi

Lối sống thử không chỉ ảnh hưởng đến bản thân những người trong cuộc

mà còn ảnh hưởng tới xã hội Nếu tình trạng cứ diễn ra như vậy, thế hệ này nốitiếp thế hệ kia sẽ phải gánh chịu hậu quả từ cái gọi là “mốt văn hóa thờithượng” Sự phát triển mạnh mẽ của lối sống thử sẽ khiến cho mối quan hệ giađình trở nên lỏng lẻo và điều này sẽ gây tổn hại đến sự phát triển bên vững củatoàn xã hội

Vấn đề kết hôn với các người nước ngoài Việc kết hôn vì mục đích kinh tế,mong muốn lấy chồng nước ngoài để được đổi đời đã gây tác đông xấu, tiêu cực

về mặt đạo đức cho một tầng lớp nữ thanh niên và em gái

1.6 Những biến đổi văn hóa dẫn đến tình trạng ly hôn

Hiện nay, ly hôn tiếp tục có chiều hướng gia tăng

tế 32,17% Lối sống thực dụng đã làm cho những giá trị đạo đức, truyền thốngvăn hóa bị đảo lộn, nhiều giá trị văn hóa bị xóa bỏ thay thế bằng những quan hệphi đạo đức, phản văn hóa.

Tất cả điều đó đã tác động mạnh đến thuần phòng mỹ tục của văn hóa giađình Bọn trẻ bây giờ yêu đương tự do nên dể lấy – bỏ, có trường hợp cưới nhauđược 1 tháng thì bỏ

Trong cuộc chia tay, người phụ nữ luôn phải hứng chịu những tổn thất nặng

nề nhất cả về vật chất và tinh thần tiếp đến là con cái, chúng không những mấtquyền đượ chăm sóc mà còn là đối tượng phải hứng chịu những dằn vặt khi bốhoặc mẹ lôi kéo đứng về phía mình, khiến cho trẻ em mặc cảm, mất tự tin trượcbạn bè, cộng đồng, ảnh hương đến sự phát triển tâm lý, tình cảm và hình thànhnhân cách

cơ sở của hôn nhân đã thay đổi, điều tất yếu là giá trị bình đẳng được khẳng định

rõ rệt hơn về cả vai trò, trách nhiệm và quyền lợi của mỗi thành viên

1.8 ứng xử vợ chồng

Khi kinh tế phát triển, đời sống cá sự cải thiện, mối quan hệ ứng xử vợ chồngđang có xu hướng đề cao giá trị bình đẳng, việc tiếp nhận giá trị bình đẳng thểhiện ở sự thay đổi vai trò truyền thống của người phụ nữ và nam giới trong giađình Người phụ nữ có thể độc lập về kinh tế, đóng góp ngang chồng vào kinh tếchung của gia đình Ngày nay, khi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mở

ra nhiều kênh làm ăn kinh tế cho mọi cá thể, đây là nguyên nhân tạo sự đa dạng

của các kiểu mô hình người chủ gia đình Nhưng người đàn ông chủ yếu vẫn làngười làm chủ trong gia đình theo truyền thống

1.9 Ứng xử giữa cha mẹ và con cái.

Bản chất của quan hệ gia đình là mối quan hệ theo chiều dọc của tính tôn

ty, được ràng buộc bởi huyết thống mối quan hệ này về cơ bản là không thayđổi nhưng đã xuất hiện những biểu hiện của giá trị bình đẳng, dân chủ hơn.Những thay đổi trong ứng xử cha mẹ với con cái chủ yếu được biểu hiện trêncác phương diện ví dụ như: cha mẹ hỏi ý kiến con cái trong các công việc quantrọng, trẻ vị thành niên có xu hướng phản ứng cha mẹ, độc lập trong các quyếtđịnh, vai trò của người mẹ ảnh hưởng đến con cái được khẳng định hơn, bữacơm gia đình ít thường xuyên hơn và truyền thống trong gia đình có xu hướnggiảm mạnh

Các công việc quan trọng trong gia đình như sản xuất kinh doanh, làmnhà, mua sắm tài sản, phân chia tài sản đều được hỏi ý kiến con cái, vơi tỉ lệ cao,điển hình như công việc sản xuất kinh doanh 82,52% số liệu này thể hiện sựthay đổi khá mạnh mẽ trong quan hệ ứng xử cha mẹ với con cái, khiến quan hệgiữa cha mẹ với con cái đang có xu hướng trở nên gần gũi, thân thiện, dân chủ

và bình đẳng hơn

Tuy nhiên khi tự quyết định nhiều vấn đề, trẻ vị thành nên đang dần hìnhthành một xu hướng phản ứng thái quá trước những can thiệp của cha mẹ chínhđiều này khiến nhiều trẻ phạm sai lầm dẫn tới những bi kịch gia đình Tỉ lệ vịthành niên nạo phá thai, nghiện hút, phạm tội, bỏ nhà đi lang thang, bỏ học, hỗnláo với cha mẹ, thầy cô…đang có xu hướng tăng nhanh

Bữa cơm gia đình được xem như một trong những nét văn hóa gia đình, bữacơm nhằm gắn kết các thành viên với nhau Việc đi chợ, nấu cơm, bày biện món

ăn, cách ngồi, cách ăn… đều là những công việc hàm chứa thông tin mang tínhgiáo dục và truyền tải văn hóa gia đình đến các thế hệ sau Người phụ nữ thườnggiữ vai trò chính trong các công việc này Người mẹ ưỡng dẫn con cái nguyêntắc kết hợp các món ăn, giáo dục trẻ nhận thức được nét đẹp về văn hóa ẩm thựctruyền thống ngoài những thông tin giáo dục chuyển tải qua việc ăn uống, bữa

cơm gia đình còn là dịp để mỗi thành viên thể hiện sự quan tâm chăm sóc lẫnnhau, củng cố tinh thần và duy trì mối rằng buộc tình cảm nhưng thực tê, bữacơm gia đình đang có xu hướng giảm

Bữa cơm gia đình ít thường xuyên cùng với xu hướng đè cao tự do cánhân dẫn đến thực tế là việc truyền thống trong các gia đìh cũng được giảmtheo Cha mẹ hầu như mới chỉ đps ứng được nhu cầu vật chất và việc học tậpcủa các con cái những biến đổi trong tâm tư, tình cảm và những quan hệ bạn bècủa con cái vẫn là một vùng thiếu thông tin của chả mẹ trên thực tế, những vẫn

đề lớn là phức tạp đối với trẻ vị thành niên lại chính là chuyện tình cảm do vậy,thiếu thông tin về lĩnh vực này là một nguyên nhân lớn tạo nên khoảng cáchtrong quan hệ ứng xử giữa cha mẹ và con cái

Xu hướng thích ra ở riêng ngay từ khi mới thành lập gia đình ngày càngtrở nên phổ biến, mô hình gia đình truyền thốn nhiều thế hệ ngày càng giảm đi,dẫn đến không ít người già ngày càng cô đơn, xa lại ngay trong chính ngôi nhàcủa mình Một số gia đình con cái coi việc chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ nhưmột gánh nặng, đặc biết đối với cha mẹ không có trợ cấp và bảo hiemr xã hội.một số người khác lại nghĩ rằng, chỉ cần đóng góp tiền bạc để nuôi dưỡng cha

mẹ là đã làm xong bổn phận của người con Có những gia đình kinh tế khókhăn, điều kiện vật chất eo hẹp nên con cái không nuôi tới hoặc thường lảngchánh việc chăm sóc cha mẹ bên cạnh đó, nhiều gia đình khoán trắng cho ngườigiúp việc để cha mẹ sống trong buồn tủi, cô đơn Như vậy, nét nổi bật ở mốiquan hệ trong ứng xử giữa cha mẹ và con cái, đó là sự phai nhạt của tính tôn timột chiều bên cạnh đó, là sự xuất hiện những giá trị mới, đó là giá trị dân chủ,bình đẳng tuy nhiên trong đạo lý ứng xử giữa cha mẹ và con cái, không thể có

sự tự do và dân chủ tuyệt đối vì vậy, cần thiết có sự điều tiết quan hệ giữa tôn titrật tự và tự do dân chủ, chính là sự thể hiện văn hóa ứng xử và bản lĩnh của mỗigia đình trong bối cảnh hiện nay

1.10 Ứng xử anh chị em với nhau trong gia đình.

Trong gia đình từ xưa đến nay rất chú trọng quan hệ ứng xử giữa anh chị

em ruột theo hướng thương yêu, đùm bọc, che chở Với nhiều gia đình, anh cả

và chị dâu trưởng thực sự là người nuôi các em trưởng thành và là người trựctiếp chăm lo phần hương hỏa, thờ phụng gia tiên, làm điểm tựa và cầu nối củacác em trong gia đình do điều kiện về kinh tế nên tiếng nói mang tính chất quyếtđịnh hoàn toàn của người anh cả khó có thể được áp dụng trên tất cả các phươngdiện mà trong gia đình dường như bình đẳng hơn trên các mối quan hệ, ai nắmgiữ kinh tế lớn trong gia đình thì tiếng nói của người đó có hiệu lực, không kể làcon trưởng hay con thứ Nếu như quan hệ an hem ruột thay đổi theo hướng ítmang tính trách nhiệm với nhau hơn thì quan hệ giữa các con dâu và chị dâu emchồng lại thay đổi theo hướng ít mâu thuẫn hơn Một phần, điều này do nhậnthức của nhiều chị em tiến bộ hơn nhưng phần quan trọng vẫn là sự độc lập vớinhau về quyền lợi kinh tế cũng như không cùng chung sống.

1.11 Ứng xử gia đình với cộng đồng

Qua số liệu khảo sát có thể khẳng định, bước đầu đã có sự thay đổi trongmối quan hệ cấu kết cộng đồng Ngày xưa cùng nhau ra đồng, cùng nhau sảnxuất, cùng chia nhau củ khoai luộc, bắp ngô non, dường như mối quan hệ cộngđồng gần gửi, thân thiết hơn Nay do điều kiện theo ca kíp, công việc làm khôngcùng nhau, mức sống khác nhau, vì thế quan hệ cộng đồng không gắn kết nhưxưa

Các hoạt động giao tiếp với xã hội xưa nay vốn được coi là của người đànông trong gia đình cũng đang có xu hướng được chuyển dần cho người phụ nữ

Họ được đánh gia cao hơn khi trực tiếp tham gia các hoạt động mang tính chấtgiao tiếp ngoài xã hội Điều này một phần thể hiện vai trò ngày càng được đềcao của người phụ nữ, mặt khác thể hiện quan niệm của xã hội về sự phân biệtkhu vực hoạt động cho vợ cà chồng đa thay đổi

1.12 Giáo dục gia đình

Xuất phát từ những biến đổi trong chức năng giáo dục của gia đình theohướng thống nhất giáo dục với dạy học, chia sẻ dần nhiệm vụ giáo dục của giađình sang các lực lượng ngoài gia đình, nhiều nội dung của giáo dục gia đình đã

có sự thay đổi Trước đây, giáo dục gia đình chủ yếu tập trung vào việc chútrọng dạy người, dậy đạo đức, hướng về cội nguồn, gia đình, dòng họ ( hướng