Quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận thanh xuân, hà nội tt

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHAN NGỌC HÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC CHO TRẺ 5 TUỔI TRONG CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN THANH XUÂN,... Tuy nhiên

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN NGỌC HÀ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN

ÂM NHẠC CHO TRẺ 5 TUỔI TRONG CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN THANH XUÂN,

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN KHẮC BÌNH

Phản biện 1: PGS TS LÃ THỊ THU THỦY

Phản biện 2: TS TRẦN HỮU HOAN

Luận văn được bảo vệ trước Hồng đồng chấm luận văn thạc sỹ họp tại Học viện Khoa học xã hội

hồi……giờ…… ngày…….tháng… năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện Học viện khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong chương trình Giáo dục mầm non, hoạt động giáo dục âm nhạc

là một hoạt động hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Nó là phương tiện hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ở trường mầm non

Ý thức rõ vai trò của âm nhạc cho nên hoạt động học “Giáo dục

âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp Mầm non Giáo dục âm nhạc là một trong những con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và thể lực Nhưng đối với đặc điểm của lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là với trẻ 5 tuổi giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc

cô dạy trẻ hát và múa đơn giản mà phải tổ chức hát, múa dưới nhiều hình thức và luôn đi cùng với đồ dùng, đồ chơi âm nhạc

Trong thực tế các trường mầm non hiện nay, hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng đã được giáo viên quan tâm Tuy nhiên do công tác quản lý dạy học của hiệu trưởng và trình độ của giáo viên còn hạn chế dẫn đến hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non còn nhiều bất cập, hiệu quả thấp Chính vì vậy, việc quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc đóng một vai trò vô cùng quan trọng, góp phần hiệu quả vào việc phát triển toàn diện cho trẻ

Vì những lý do nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy

học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ cuả mình

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

2.1 Trên thế giới

Chuyên gia khoa học thần kinh, bác sĩ Dee Joy Coulter cho rằng trò chơi đưa trẻ tương tác với âm nhạc có thể nâng khả năng ngôn ngữ và từ vựng ở trẻ nhanh chóng

Theo nhà nghiên cứu Tâm lý học Fran Rauscher và Gordon Shaw thuộc Đại học California – Irvine, Hoa Kỳ cho rằng âm nhạc có khả năng tăng sự thông minh đặc biệt của trẻ đến 46% so với những đứa trẻ không được lớn lên cùng âm nhạc

Đại văn hào M Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tận đáy lòng, người lớn cần đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm càng tốt” [13]

Nhà chỉ huy dàn nhạc nổi tiếng Lôtôkôpxki viết: “Cả người lớn, cả trẻ em, thông thường khi nghe nhạc đều có ý muốn cử động theo nhịp tiết tấu Tay họ đung đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư Đó là hình thức múa tự phát Nhiều khi các em nhỏ vừa nghe nhạc, vừa tự ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình”[13]

Nhà sư phạm u hômlinxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo

dục toàn diện của âm nhạc: “Chất lư ng công việc giáo ục trong một nhà trường đư c ác định phần lớn i mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó” [13]

Nhiều nhà hoạt động xã hội cũng đã đánh giá cao vai trò ca hát với đời sống trẻ em, nó tác động trực tiếp đến tâm lí và sinh lí góp phần quan trọng vào sự phát triển của trẻ

2.2 Ở Việt Nam

Tác giả Đỗ Xuân Hà khẳng định: Việc cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với

các tác phẩm nghệ thuật (tạo hình, âm nhạc, văn học…) trong nhà trường dưới sự hướng dẫn của giáo viên được xem như là biện pháp tôt nhất để mở rộng tầm hiểu biết, làm phong phú thêm vốn kinh nghiệm của các em, mang lại cho các những cảm giác và những xúc động do các sự vật, hiện tượng trong cuộc đời đem lại

Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết thể hiện sự đồng quan điểm với V.V

Đavưđốp, A.A Vetlyghina (nhà tâm lý học) trong cuốn “Giáo ục mầm non – những vấn đề lý luận và thực tiễn” xem trọng giáo dục trẻ thông qua

nghệ thuật Theo tác giả thì nghệ thuật luôn là món ăn tinh thần bổ ích và lý thú, không thể thiếu được của trẻ thơ [24]

Từ nhận định trên cho thấy, hoạt động âm nhạc là một trong những nội dung không thể thiếu với trẻ Hoạt động âm nhạc giúp giải toả tâm lý

“Có thể nói trẻ em thường sống một cung bậc tình cảm cao hơn so với người lớn, buồn vui yêu ghét mang tính tuyệt đối và cũng thường xuyên phải tìm cách giải toả những ấm ức vướng mắc Không phải lúc nào cũng giải toả đư c trong thực tế May mà ngoài cuộc sống thực tế với thế giới vật chất và xã hội, trẻ em (và người lớn nói chung) còn có thể sống trong

một thế giới mơ tư ng” Thế giới này có thể tìm thấy trong quá trình hoạt

động âm nhạc [24]

Tác giả Phạm Thị Hoà trong luận văn của mình đã nghiên cứu vấn đề: “Nghiên cứu âm nhạc với lứa tuổi mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi” Luận văn này tác giả đi sâu nghiên cứu âm nhạc trọng phạm vi rộng: Lứa tuổi mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi Đây là nghiên cứu cơ bản về các sáng tác cho trẻ mẫu giáo, tác giả phân tích nội dung tác phẩm âm nhạc dành cho trẻ em (dân ca, đồng dao, ca khúc mới…) [13]

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non và thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi mầm non ở các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non trên địa bàn quận

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác lập cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở trường mầm non

- Khảo sát và phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở một số trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ

5 tuổi ở các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Đề tài khảo sát trong phạm vi 5 trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

- Thời gian nghiên cứu: các hoạt động của trường mầm non quận Thanh Xuân giai đoạn 2014-2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Chúng tôi thực hiện việc thu thập, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp các tài liệu liên quan nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.2.1 Phương pháp nghiên cứu văn ản tài liệu

5.2.2 Phương pháp điều tra bằng hỏi

5.2.3 Phương pháp quan sát

5.2.4 Phương pháp phỏng vấn sâu

5.2.5 Phương pháp khảo nghiệm

5.2.6 Phương pháp chuyên gia

5.2.7 Phương pháp thống kê toán học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Đề tài thực hiện thành công sẽ giúp cho Giáo dục quận Thanh Xuân

có những biện pháp quản lý phù hợp về hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi ở các trường Mầm non những năm tới; góp phần thực hiện phát triển giáo dục của quận Thanh Xuân nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của nghiên cứu được trình bày thành 3 chương chính như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

- Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC CHO TRẺ 5 TUỔI TRONG CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học

1.1.1 Quản lý

a Khái niệm

Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có

hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó

b Các chức năng quản lý:

Các chức năng của quản lý được coi là những hoạt động nghiệp vụ đặc trưng của người quản lý Gồm có 4 chức năng cơ bản đó là: Chức năng lập ế hoạch, chức năng tổ chức, chức năng chỉ đạo, chức năng iểm tra

1.1.2 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là sự tác động có định hướng, có mục đích, có

kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể nhằm đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh

1.1.3.Quản lý dạy học

1.1.3.1 Khái niệm Dạy học

Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và hình thành các phẩm chất của nhân cách người học.[19]

1.1.3.2 Khái niệm quản lý hoạt động dạy học

Quản lý dạy học là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, h p quy luật của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong quá trình dạy học nhằm đạt đư c mục tiêu đề ra

Như vậy, quản lý hoạt động dạy học là phải tổ chức, thực hiện tốt những nhiệm vụ cơ bản là:

- Quản lý việc thực hiên mục tiêu dạy học

- Quản lý việc thực hiện nội dung dạy học

- Quản lý hoạt động của thầy

- Quản lý hoạt động học tập của trò

- Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện dạy học, và các điều kiện khác phục vụ dạy học

- Tổ chức kiểm tra đánh giá ết quả dạy và học

- Xây dựng môi trường dạy học tích cực và hiệu quả

1.2 Hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ mầm non

1.2.1 Khái niệm hoạt động dạy học

Dạy học được hiểu là một hình thức đặc biệt của giáo dục ( nghĩa rộng)

xem như một trường hợp riêng của nó Dạy học là con đường đặc biệt quan trọng trong mối quan hệ biện chứng và phối hợp với các con đường, các hoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện các mục đích và nhiệm vụ giáo dục đặt ra

1.2.2 Khái niệm dạy học môn âm nhạc cho trẻ mầm non

Dạy học môn mâm nhạc trong trường mầm non là một quá trình sư phạm nhằm hình thành và phát triển ở học sinh năng lực cảm thụ và nhận thức đúng đắn về cái đẹp trong tự nhiên, trong xã hội và trong nghệ thuật Giáo dục cho học sinh tình yêu cái đẹp và năng lực sáng tạo ra cái đẹp

1.2.3 Vai trò hoạt động môn âm nhạc với sự phát triển toàn diện cho trẻ

em

1.2.3.1 Âm nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức

1.2.3.2 Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ

1.2.3.3 Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mĩ

1.2.3.4 Âm nhạc tác động đến sự phát triển sinh lý của trẻ

1.2.4 Vị trí của môn âm nhạc trong chương trình dạy học cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non.

Với thời lượng 35 tuần trong một năm và số lượng một tiết trong một tuần, môn âm nhạc có một vị trí quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ Môn âm nhạc có vị trí ngang với các môn học khác

Với chương trình học như vậy, đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 5 tuổi yêu cầu cần đạt được của trẻ theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi và theo kết quả mong đợi cuối độ tuổi của trẻ đã hẳng định được vị trí của môn âm nhạc trong chương trình giáo dục cho trẻ 5 tuổi tại trường mầm non

1.2.5 Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ 5 tuổi

- Biết chuyển đổi điệu bộ theo âm điệu

- Biết vận động toàn thân với một trình tự tương đối phức tạp

- Sử dụng bàn phím ở mức độ đơn giản

- Có nhu cầu hoạt động âm nhạc, biết thể hiện nhạc cảm

- Sự nhạy cảm về âm nhạc giảm dần

- Có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc, biết so sánh

1.2.6 Nội dung hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non

Phương pháp trực quan thính giác (trực quan truyền cảm)

Phương pháp ùng lời (giảng giải, chỉ dẫn)

Quản lý dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non

là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, h p quy luật của hiệu trư ng tới giáo viên và trẻ mầm non trong quá trình dạy học nhằm đạt

đư c mục tiêu đề ra của nhà trường

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc ở trường mầm non

1.3.2.1 Quản lý xây dựng kế hoạch, nội dung hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi của giáo viên

- Lập kế hoạch dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi

- Xây dựng nội dung, chương trình dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi theo chương trình giáo dục mầm non

Bên cạnh đó giáo viên cần phải xây dựng sự kiện, chủ đề, ngân hàng nội dung cho cả năm học phù hợp với kết quả mong đợi, bộ chuẩn phát triển trẻ

5 tuổi và đặc điểm của từng trẻ tại lớp

1.3.2.2 Quản lý việc thực hiện tổ chức hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non

a Quản lý phân công chuyên môn cho giáo viên

Phân công cho giáo viên thực chất là công tác tổ chức cán bộ trong nhà trường

b Quản lý thực hiện nội ung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động với môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong mầm non

Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình xem đã đúng với mục tiêu đề ra, đúng với kế hoạch đã đề tra hay chưa? Quản lý về mặt số lượng các loại tiết âm nhạc, các hình thức tổ chức trong tiết học Quản lý phương pháp giảng dạy hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi

c Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên:

+ Sổ theo dõi và đánh giá ết quả học tập của trẻ

d Quản lý việc chuẩn bị đồ dùng dạy học của giáo viên

Quá trình chuẩn bị thể hiện ở một số công việc cụ thể là: Soạn giáo

án, chuẩn bị phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học phong phú, trang phục đẹp, tạo môi trường hấp dẫn thu hút trẻ

e Quản lý hoạt động dự giờ và kiểm tra chuyên môn cho giáo viên

Một trong những việc không thể thiếu trong quản lý nhà trường là

có hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm sư phạm và kiểm tra chuyên môn

g Quản lý hoạt động đánh giá của giáo viên về kết quả của trẻ

Quản lý tốt hoạt động kiểm tra, đánh giá ết quả học tập trẻ, qua đó Hiệu trưởng nhà trường sẽ nắm được kết quả thực tế của hoạt động dạy học, chất lượng dạy học bộ môn Trên cơ sở đó, giáo viên có ế hoạch cải tiến hoạt động giảng dạy của mình; Hiệu trưởng nhà trường có biện pháp quản

lý hoạt động dạy học hữu hiệu hơn nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện

1.3.2.3 Quản lý cơ s vật chất phục vụ dạy học

+ Quản lý trường lớp, phòng học

+ Quản lý đồ dùng, thiết bị, dạy học

+ Quản lý thư viện phục vụ cho hoạt động học tập của trẻ

1.3.2.4 Quản lý công tác bồi ưỡng giáo viên

Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên là yếu tố góp phần quyết định tới thành công của quá trình đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục ở các nhà trường trong bối cảnh hiện nay

1.4 Một số yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non

1.4.1 Trình độ nhận thức, năng lực của giáo viên mầm non

1.4.3 Điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ giáo dục âm nhạc 1.4.4 Vai trò của các nhà quản lý

Những vấn đề lý luận được trình bàu trong chương 1 sẽ làm cơ sở để nghiên cứu, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội hiện nay

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC CHO TRẺ 5 TUỔI Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN

THANH XUÂN, HÀ NỘI 2.1 Khái quát về kinh tế- xã hội-giáo dục quận thanh Xuân, Hà Nội

2.1.1 Khái quát về kinh tế- xã hội

Quận Thanh uân nằm ở phía tây của Thành phố Hà Nội, với diện tích 78,1 ha, dân số 255,8 nghìn người.Trên địa bàn Quận tập trung nhiều

cơ quan, các trường Đại học như cũng là nơi có nhiều hu tập thể đông dân

cư ới những tiềm năng lợi thế này, quận Thanh uân có những điều iện

vô cùng thuận lợi để phát triển inh tế xã hội một cách toàn diện, trở thành địa bàn đặc biệt quan trọng về chính trị, inh tế, văn hóa của Hà Nội

2.1.2 Khái quát về giáo dục và giáo dục mầm non quận Thanh Xuân

Công lập Ngoài công lập Công

lập

Ngoài công lập

( Nguồn áo cáo tổng kết 2015-216 của Phòng GD&ĐT Quận Thanh Xuân)

2.1.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên mầm non

Bảng 2.2: Đội ngũ giáo viên mầm non Quận Thanh Xuân

cụ để đệm cho học sinh nên trẻ hông có điều iện biết đến các loại nhạc cụ hác đặc biệt là nhạc cụ dân tộc

2.1.5 Thực trạng đội ngũ quản lý giáo dục mầm non

Bảng 2.3: Đội ngũ cán bộ quản lý Quận Thanh Xuân

Tổng số Trình độ đội ngũ quản lý

Đại học Cao đẳng Trung cấp

Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ %

( Nguồn áo cáo tổng kết 2015-216 của Phòng GD&ĐT Quận Thanh Xuân)

2.2 Quy trình nghiên cứu, mẫu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non quận Thanh Xuân, Hà Nội

* Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về dạy học môn âm nhạc

Bảng 2.4: Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm

* Mức độ thực hiện của giáo viên

Bảng 2.5: Mức độ thực hiện hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ 5

tuổi của giáo viên