Dạy học chủ đề tích hợp nội dung thực hiện với kiến thức hóa học chương oxi lưu huỳnh lớp 10 nâng cao kết quả học tập của học sinh

26 CHƯƠNG 2 ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP N ỘI DUNG THỰC TIỄN VỚI KIẾN THỨC KHOA HỌC TRONG CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH MÔN HÓA HỌC LỚP 10 Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG .... Chương 2: Áp dụng ph

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

- o0o  -

NGUYỄN QUANG THÁI

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NỘI DUNG THỰC TIỄN

VỚI KIẾN THỨC HÓA HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH LỚP 10 NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM HÓA HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

- o0o  -

NGUYỄN QUANG THÁI

DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NỘI DUNG THỰC TIỄN VỚI KIẾN THỨC HÓA HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH LỚP 10 NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM HÓA HỌC

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

(BỘ MÔN HÓA HỌC)

Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Trịnh Ngọc Châu

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu khoa học tại trường Đại học Giáo Dục

Xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn PGS.TS Trịnh Ngọc Châu đã chỉ dạy tận tình, chu đáo để tôi có thể hoàn thành luận văn này Cảm ơn Ban giám hiệu cùng đội ngũ giáo viên trường PT Hermann Gmeiner và trường PTNCH Nguyễn Tất Thành đã tạo điều kiện để tôi tiến hành thực nghiệm sư phạm và đánh giá rút kinh nghiệm cho luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện luận văn một cách hoàn chỉnh nhất Song, vì một số hạn chế nhất định như kinh nghiệm chua có nhiều, sĩ số lớp thực nghiệm khá đông, trình độ năng lực học sinh còn chưa được hoàn thiện nên không thể tránh khỏi một số thiếu sót mà bản thân chưa thấy được Rất mong được sự góp

ý của quý thầy, cô giáo và mọi người để luận văn được hoàn chỉnh hơn

Tôi sin chân thành cảm ơn!

Hải Phòng, ngày 14 tháng 9 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Quang Thái

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 5

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC DA ̣Y HỌC TÍCH HỢP 5

VỚI MÔN HÓA HỌC 5

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5

1.2 Dạy học tích hơ ̣p 6

1.2.1 Khái niệm da ̣y ho ̣c tích hợp 6

1.2.2 Tác dụng của dạy học tích hợp 6

1.2.3 Các phương pháp sử du ̣ng trong da ̣y ho ̣c tích hợp 11

1.2.4 Qui trình việc da ̣y ho ̣c tích hợp 13

1.3 Thực trạng về việc dạy ho ̣c tích hợp nô ̣i dung thực tiễn với kiến thức hóa ho ̣c ở trường trung học phổ thông 17

1.3.1 Mục đích điều tra 17

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 26

CHƯƠNG 2 ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP N ỘI DUNG THỰC TIỄN VỚI KIẾN THỨC KHOA HỌC TRONG CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH MÔN HÓA HỌC LỚP 10 Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG 27

2.1 Phân tích chương trình hóa học phổ thông: 27

2.1.1 Thờ i lươ ̣ng chương trình hóa ho ̣c phổ thông 27

2.1.2 Mục tiêu của môn hóa học trung học phổ thông 27

2.2 Đặc điểm của phần hóa học chương Oxi – Lưu huỳnh lớp 10 29

2.2.1 Đặc điểm vị trí, phân phối chương trình 29

2.3 Đề xuất một số chủ đề dạy học tích hợp trong chương Oxi – Lưu huỳnh chương

trình Hóa học lớp 10 38

2.3.1 Những nô ̣i dung kiến thức cần được chú tro ̣ng trong việc tích hợp 38

2.3.2 Đề xuất một số chủ đề dạy học tích hợp 45

2.4 Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp “ Oxi và đời sống” 50

2.4.1 Tổng quan phần kiến thức về oxi trong chương trình phổ thông 50

2.4.2 Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp “Oxi và đời sống” 55

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 74

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 75

3.1 Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm 75

3.1.1 Mục đích thực nghiệm 75

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 75

3.2 Đối tượng và địa bàn TNSP 75

3.3 Thiết kế chương trình TNSP 76

3.4 Kết quả TN và xử lý kết quả TN 77

3.4.1 Xử lí theo thống kê toán học 77

3.4.2 Xử lí theo tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng 84

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 87

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 88

I Kết luận 88

II Một số khuyến nghị 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHỤ LỤC 1 95

PHỤ LỤC 2 108

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Bảng thống kê điểm bài kiểm tra trước tác động 76 Bảng 3.2 Bảng phân phối tần số và tần suất trường PT Hermann Gmeiner 79 Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số và tần suất trường PTNCH Nguyễn Tất Thành 80 Bảng 3.4 Phân loại kết quả học tập của HS (%) 81 Bảng 3.5 Bảng các tham số đặc trưng 83 Bảng 3.6.Thông số xem xét sự khác biệt giá trị trung bình của 2 lớp (TN-ĐC) 85

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Hình 3.1 Đường lũy tích biểu diễn kết quả kiểm tra trường PT Hermann Gmeiner Hải Phòng 80 Hình 3.2 Đường lũy tích biểu diễn kết quả kiểm tra trường PTNCH Nguyễn Tất Thành 81 Hình 3.3 Đồ thị cột biểu diễn kết quả kiểm tra trường 82 Hình 3.4 Đồ thị cột biểu diễn kết quả kiểm tra trường 82

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong thời đại ngày nay, mục đích giáo dục không chỉ là truyền đạt cho người học những tri thức và kinh nghiệm mà quan trọng hơn là hình thành những năng lực và phẩm chất cần thiết để người học có thể tự học tập suốt đời; có thể sống, làm việc, thích nghi với mọi sự biến đổi của xã hội

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học.Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học

Vì vậy, hiện nay ở nước ta đang tiến hành việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh và bồi dưỡng phương pháp học tập mà cốt lõi là tự học để họ tự học suốt đời Có thể nói, dạy học chủ yếu là dạy cách học, dạy cách tư duy Dạy cách học chủ yếu là dạy phương pháp tự học Theo yêu cầu đổi mới hướng da ̣y ho ̣c nhằm giúp người ho ̣c dạy học theo hướng tiếp cận kỹ năng

Một trong những phương pháp không chỉ củng cố nâng cao kiến thức, vận dụng kiến thức mà còn là phương tiện để tìm tòi, hình thành kiến thức mới là phương pháp da ̣y ho ̣c tích hợp, lồng ghép và da ̣y ho ̣c liên môn

Với những lí do nêu trên, tôi quyết định chọn đề tài : “Dạy học chủ đề tích hợp nội dung thực tiễn với kiến thức hóa học chương Oxi – Lưu huỳnh lớp 10 nhằm nâng cao kết quả học tập của học sinh”

2 Mục đích nghiên cứu

Bồi dưỡng năng lực tự học, sự say mê yêu thích môn ho ̣c cho h ọc sinh thông qua viê ̣c giảng da ̣y tích hợp, lồng ghép nô ̣i dung ứng du ̣ng thực tiễn của hóa ho ̣c đối với đời sống trong chương Oxi – Lưu huỳnh thuộc chương trình hóa ho ̣c lớp 10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn của phương pháp dạy học tích hợp 3.2 Sưu tầm và xây dựng nội dung kiến thức hóa học có ứng dụng thực tiễn phần chương Oxi – Lưu Huỳnh trong chương tri ̀nh hóa học 10

3.3 Hướng dẫn HS tiếp nhận , sử dụng, ứng dụng nội dung đã xây d ựng một cách hợp lí, hiệu quả

3.4 Thư ̣c nghiê ̣m sư phạm để đánh giá hiệu quả của viê ̣c giảng dạy các nội dung

đã xây dựng và các biện pháp đã đề xuất, từ đó rút ra kết luận về khả năng áp dụng đối vơ ́ i viê ̣c dạy học tích hợp liên môn đã đề xuất

3.5 Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng hệ thống nô ̣i dung dạy học lồng ghép và dạy học liên môn bồi dưỡng việc tự học , tự nghiên cứu và yêu thích môn học cho HS trong quá trình dạy học

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp da ̣y ho ̣c tích hợp nô ̣i dung thực tiễn liên quan đến kiế n thức hóa ho ̣c chương Oxi – Lưu Huỳnh trong chương trình hóa ho ̣c lớp 10

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

quan đến đề tài Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, đánh giá, tổng hợp,

hệ thống hóa, khái quát hóa,…

5.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra cơ bản thực trạng công tác dạy và học ở trường phổ thông hiện nay,

việc sử dụng các phương pháp dạy học, các phương tiện trực quan, và đặc biệt là sử dụng các chủ đề dạy học tích hợp vào dạy học Hóa học Thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng giả thuyết khoa học của đề tài

5.3 Xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm bằng các phương pháp thống kê toán học

- Đưa ra những kết quả phân tích định tính, định lượng từ đó rút ra kết luận cho đề tài

6 Phạm vi nghiên cứu :

- Chương Oxi – Lưu huỳnh thuộc chương trình hóa học lớp 10

7 Giả thuyết khoa học

- Nếu xây dựng, lựa cho ̣n và s ử dụng phương pháp da ̣y ho ̣c tích hợp h ợp lí những nô ̣i dung ứng du ̣ng thực tiễn với kiến thức hóa ho ̣c, thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học hóa học hiện nay ở trường THPT

9 Cấu trúc luận văn

Luận văn được trình bày trong ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về viê ̣c da ̣y ho ̣c tích hợp nô ̣i dung

thực tiễn đối với môn hóa ho ̣c

Chương 2: Áp dụng phương pháp dạy học tích hợp n ội dung thực tiễn với

kiến thức khoa học trong chương Oxi – Lưu huỳnh môn hóa học lớp 10 ở trường phổ thông

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Ngoài ra, luận văn còn có các phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC DA ̣Y HỌC TÍCH HỢ P

VỚI MÔN HÓA HỌC

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu các vấn đề về bài tập hóa học (BTHH) từ trước đến nay đã có nhiều công trình của các nhà hóa học và đã viết thành sách tham khảo cho các giáo viên (GV) và học sinh (HS) như: GS.TS Nguyễn Ngọc Quang nghiên cứu lý luận về bài toán; PGS.TS.Nguyễn Xuân Trường nghiên cứu về bài tập thực nghiệm định lượng; PGS.TS Lê Xuân Trọng; PGS.TS Đào Hữu Vinh; PGS.TS Cao Cự Giác và nhiều tác giả đã quan tâm đến nội dung và phương pháp giải toán hóa học, câu hỏi và bài tập trắc nghiệm hóa học Một số luâ ̣n văn tha ̣c sĩ cũng đã nghiên cứu để xây dựng

hê ̣ thống BTHH Tuy nhiên trong các nghiên cứu hê ̣ thống bài tâ ̣p gần đây , đa số ít

đề cập đến các dạng bài tập theo đi ̣nh hướng đổi mới như: Bài tập thực nghiệm , thực tiễn, bài tập có hình vẽ , đồ thi ̣, bài tập sử dụng dụng cụ thực hành hóa học , bài

tâ ̣p bảo vê ̣ môi trường có thể sử dụng phù hợp với các tỉnh miền núi , các vùng miền còn khó khăn về mo ̣i mă ̣t Vì vậy, viê ̣c sử du ̣ng bài tâ ̣p thực tiễn trong giảng dạy nhằm khai thác vốn hiểu biết , kinh nghiê ̣m của ho ̣c sinh cũng chưa được quan tâm mô ̣t cách đúng mức Đã có một số luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành hóa học nghiên cứu về vấn đề sử dụng hệ thống BTHH ở trường THPT ở các khía cạnh, mức độ khác nhau như:

1 Hoàng Kiều Trang (2004), Tăng cường năng lực tự học phần hoá vô cơ

(chuyên môn I) cho HS ở trường Cao đẳng Sư phạm bằng phương pháp tự học có hướng dẫn theo môđun, Luận văn thạc sĩ giáo dục, ĐHSP Hà Nội

2 Nguyễn Thị Quỳnh Hoa (2014), Phát triển năng lực phát hiện và giải quyết

vấn đề qua dạy học phần Hóa học Phi kim 10 trung học phổ thông, Luận

văn thạc sĩ giáo dục học, ĐH Giáo Dục

3 Trương Thị Khánh Linh (2015), Phát triển năng lực giải quyết vấn đề của

học sinh thông qua dạy học chương Oxi - Lưu huỳnh Hóa học lớp 10, Luận

văn thạc sĩ giáo dục học, ĐH Giáo Dục

năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn phần phi kim - Lớp 10, Luận văn

hệ thống các kiến thức, khái niệm thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối liên hệ lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó”

1.2.1.2 Khái niệm về dạy học tích hợp

Theo từ điển Giáo dục học, “Dạy học tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học

Theo Xavier Roegiers, “Sư phạm tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập, trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho học sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động, làm cho quá trình học tập có ý nghĩa

Theo UNESCO, “Dạy học tích hợp các khoa học được định nghĩa là một cách trình bày các khái niệm và nguyên lý khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất

Tại Hội nghị Maryland (04/1973): khái niệm dạy học các khoa học còn bao gồm cả việc dạy học tích hợp các khoa học và công nghệ học Định nghĩa này nhấn mạnh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hiểu biết khái niệm và nguyên lí khoa học với ứng dụng thực tiễn

1.2.1.3 Quan điểm về sự tích hợp các môn học

Tùy theo quan điểm mà có những phương thứ khác nhau trong việc thực hiện tích hợp các môn học Theo d' Hainaut (1977), có thể chấp nhận bốn quan điểm tích hợp khác nhau đối với các môn học, đó là

Quan điểm “đơn môn”: Có thể xây dựng chương trình học tập theo hệ thống nội dung của một môn học riêng biệt, trong đó ưu tiên các nội dung khái quát cốt lõi của môn học Quan điểm này nhằm duy trì các môn học riêng rẽ

Quan điểm “đa môn”: Một chủ đề trong nội dung học tập có liên quan với nội dung kiến thức, kĩ năng thuộc một số môn khác nhau Những môn học tiếp tục được tiếp cận một cách riêng rẽ và chỉ phối hợp với nhau ở một số đề tài nội dung Như vậy, các môn học không thực sự được tích hợp

Quan điểm “liên môn”: Nội dung học tập được thiết kế thành chuỗi các vấn

đề, tình huống đòi hỏi muốn giải quyết phải huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học khác nhau Ở đây, chúng ta nhấn mạnh đến sự liên kết các môn học, làm cho chúng tích hợp với nhau để giải quyết một tình huống cho trước Khi

đó, các quá trình học tập không còn rời rạc mà chúng liên kết với nhau xung quanh vấn đề cần phải được giải quyết

Quan điểm “xuyên môn”: Nội dung học tập hướng vào phát triển những kĩ năng, năng lực cơ bản mà học sinh có thể sử dụng trong tất cả các môn học, trong việc giải quyết những tình huống khác nhau Có thể lĩnh hội những kiến thức này trong từng môn học hoặc qua những hoạt động chung của nhiều môn học

Trong xu thế phát triển của khoa học kĩ thuật và những nhu cầu của xã hội ngày nay, đòi hỏi chúng ta phải hướng đến quan điểm dạy học liên môn và xuyên môn

1.2.1.4 Các phương thức tích hợp trong dạy học

Theo Xanvier Roegiers có 4 phương thức tích hợp

Thứ nhất, những ứng dụng chung cho nhiều môn học được thực hiện ở cuối

rẽ nhưng đến cuối năm học hoặc cuối cấp có một phần, một chương về những vấn

đề chung của khoa học tự nhiên và thành tựu ứng dụng thực tiễn, học sinh được đánh giá bằng bài thi tổng hợp kiến thức

Thứ hai, những ứng dụng chung cho nhiều môn học được thực hiện ở những thời điểm cụ thể đều đặn trong năm học Ví dụ: các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học vẫn được dạy riêng rẽ Tuy nhiên, chương trình có bố trí xen kẽ một số chương trình tích hợp liên môn nhằm làm cho học sinh quen dần với việc sử dụng kiến thức những môn học gần gũi nhau

Thứ ba, phối hợp quá trình học tập những môn học khác nhau bằng đề tài tích hợp Cách này được áp dụng cho những môn học gần nhau về bản chất, mục tiêu hoặc cho những môn học có đóng góp bổ sung nhau, thường dựa vào một môn học công cụ như Toán, Tiếng việt Trong trường hợp này, môn học tích hợp được một giáo viên giảng dạy

Thứ tư, phối hợp quá trình học tập những môn học khác nhau bằng các tình huống tích hợp, xoay quanh những mục tiêu chung cho một nhóm môn, tạo thành các môn học tích hợp

1.2.1.5 Vai trò của tích hợp trong dạy học

Dạy học từng môn riêng rẽ giúp học sinh hình thành kiến thức khoa học một cách hệ thống, dạy học tích hợp giúp học sinh liên hệ kiến thức trong nhà trường và thực tiễn cuộc sống Bởi các tình huống trong dạy học tích hợp thường gắn với thực tiễn cuộc sống, gần gũi và hấp dẫn học sinh; học sinh cần phải giải thích, phân tích, lập luận,… để giải quyết các vấn đề Qua đó, tạo điều kiện phát triển các phương pháp và kĩ năng cơ bản của học sinh như: lập kế hoạch, phân tích, tổng hợp thông tin, đề xuất giải pháp một cách sáng tạo,…; tạo cơ hội kích thích động cơ, lợi ích và

sự tham gia vào các hoạt động học tập, đặc biệt có thể thu hút cả những học sinh trung bình và yếu về năng lực học

Dạy học tích hợp được đặt trong bối cảnh thực tiễn, gắn với nhu cầu của học sinh kéo theo những ích lợi, sự tích cực và sự chịu trách nhiệm của học sinh Và từ

đó, sẽ cho phép tạo ra niềm tin ở học sinh, giúp các em tích cực huy động và vận

Việc lặp lại các kiến thức một cách đơn điệu sẽ trở nên khó khăn vì học sinh không thể thu nhận và lưu trữ tất cả các thông tin đến một cách riêng lẻ Dạy học tích hợp tạo mối liên hệ trong học tập bằng việc kết nối các môn học khác nhau, nhấn mạnh đến sự phụ thuộc và mối quan hệ giữa các kiến thức, kĩ năng và phương pháp của các môn học đó Vì vậy, dạy học tích hợp là phương thức dạy học hiệu quả để kiến thức được cấu trúc một cách có tổ chức và vững chắc

Khuynh hướng dạy học tích hợp cho phép rút ngắn thời gian dạy học, đồng thời tăng khối lượng và chất lượng thông tin của chương trình và nội dung sách giáo khoa

Dạy học tích hợp giúp học sinh phát triển, phối hợp nhiều kĩ năng, trong đó

có những kĩ năng mà ở các môn học đơn lẻ khó có khả năng hình thành được Giúp học sinh thông minh và vận dụng một cách sáng tạo các kiến thức, kĩ năng một cách hài hòa, hợp lý để giải quyết các vấn đề, tình huống khác nhau và mới mẻ trong cuộc sống hiện đại Từ đó, dạy học tích hợp sẽ giúp học sinh trở thành những người lao động tích cực, người công dân tốt

1.2.2 Tác dụng của dạy học tích hợp

Dạy học “tích hợp”: Học sinh được lợi gì?

(Dân trí) - Theo chương trình và sách giáo khoa sau năm 2018, học sinh sẽ học theo phương pháp tích hợp Vậy, dạy tích hợp, học sinh được lợi gì? - đó là nhiều

ý kiến băn khoăn của nhiều phụ huynh

Ít môn học

Theo Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục thì sau năm 2018, số môn bắt buộc của học sinh sẽ chỉ còn 3-8 môn, thay vì 11-13 môn như hiện nay Chương trình giáo dục phổ thông sẽ dạy theo phương án tích hợp và phân hóa Cụ thể, ở tiểu

học tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên

và Xã hội (các lớp 1, 2, 3) và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản,… vào các môn học và hoạt động giáo

dục Lớp 4 và lớp 5, thực hiện điều chỉnh và hình thành hai môn: Khoa học và Công

nghệ và tìm hiểu xã hội

Ở THCS, tăng cường tích hợp trong nội bộ môn học Toán, Ngữ Văn, Ngoại

ngữ, Công nghệ, Giáo dục công dân,… và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản,…vào các môn học và

hoạt động giáo dục Xây dựng hai môn học mới là Môn Khoa học tự nhiên (trên cơ

sở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học hiện hành) và môn Khoa học xã hội (trên cơ

sở các môn Lịch sử, Địa lý hiện hành và một số vấn đề xã hội)

Ở THPT, tiếp tục thực hiện tích hợp một số nội dung chưa thành môn học

nhưng cần thiết giáo dục cho HS vào các môn học và hoạt động như đã làm trong chương trình hiện hành

Sau năm 2018, giảm các môn học chỉ từ 3 - 8 môn ở bậc phổ thông

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: "Dạy học tích hợp sẽ

mang lại nhiều lợi ích như giúp học sinh áp dụng được nhiều kỹ năng, nền tảng kiến thức tích hợp giúp việc tìm kiếm thông tin nhanh hơn, khuyến khích việc học sâu và rộng, thúc đẩy thái độ học tập tích cực đối với học sinh Thay đổi cách dạy này không gây ra sự xáo trộn về số lượng và cơ cấu giáo viên, không nhất thiết phải

đào tạo lại mà chỉ cần bồi dưỡng một số chuyên đề dạy học tích hợp Không đòi hỏi

phải tăng cường quá nhiều về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học"

Thạc sĩ Nguyễn Hồng Liên, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết:

“Việc dạy tích hợp góp phần hình thành và phát triển kĩ năng quyết định, giao tiếp

và làm việc nhóm Nội dung được giảm tải nhằm tăng thời gian và không gian cho

GV áp dụng các phương pháp dạy học sáng tạo và tương tác, HS phát huy tốt hơn quyền chủ động học tập của mình Việc dạy học không chú trọng vào việc dạy kiến thức mà nhấn mạnh vào việc hình thành cho học sinh phương pháp và kỹ năng tư duy trong học tập, đòi hỏi giáo viên phải có những sáng tạo trong phương pháp dạy học”

Tăng cường vai trò người thầy!

Tán thành với phương án đổi mới này, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng

tài liệu dạy học không bị bó hẹp trong tài liệu SGK Nội dung chương trình học chú

ý đến tính ứng dụng, thực tiễn, phù hợp và gần gũi với cuộc sống, tránh sự lệ thuộc quá lớn vào logic của khoa học bộ môn làm cho kiến thức đưa vào nhà trường quá mang tính hàn lâm, nặng nề”

PGS.TS Trần Trung Ninh cho rằng, đối với môn hóa, không nên tích hợp ba môn vật lý - hóa học - sinh học thành một môn học mới, vì kiến thức chuyên sâu trong nội bộ mỗi môn học là rất lớn và không phải hoàn toàn tương đồng Môn hóa

có thể tích hợp với các bộ môn khác cũng có nhiều sự liên hệ nhất định như toán, lịch sử, địa lý, ngoại ngữ, giáo dục công dân Đồng thời phải tăng cường hoạt động

tự nghiên cứu của học sinh, tăng cường các giờ thực hành, hoạt động ngoại khóa theo chủ đề, giảm giờ dạy lý thuyết, xây dựng hệ thống bài tập mở, bài tập gắn với thực tiễn có nội dung vận dụng kiến thức liên môn

Với SGK lịch sử, PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ - Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, cho rằng: “Ở tiểu học, trước hết là tích hợp trong nội bộ môn học và tích hợp các vấn đề xã hội như môi trường, năng lượng, biến đổi khí hậu, toàn cầu hóa… nên chuyển từ học theo thông sử thành kể chuyện lịch sử, chủ yếu là lịch sử Việt Nam nhưng có kết hợp với những câu chuyện tiêu biểu của thế giới Ví dụ: kể về Quốc

kì, Quốc ca, về tên gọi của nước ta qua các thời kì, về các nhân vật lịch sử, về phong tục, tập quán dân tộc… ở mức đơn giản dễ hiểu, dễ nhớ

Đối với môn Lịch sử THCS, cấp học này cần học đầy đủ quá trình phát triển của lịch sử… Toàn bộ chương trình lịch sử ở cấp THCS sẽ thiết kế theo đường thẳng, từ lịch sử cổ - trung đến lịch sử cận - hiện đại Đối với lịch sử THPT, cần viết dưới dạng chủ đề Đây là sự kết hợp giữa việc truyền thụ kiến thức là chủ yếu với định hướng phát triển năng lực của người học, khi vai trò của người dạy và người học có sự thay đổi

1.2.3 Các phương pha ́ p sử dụng trong dạy học tích hợp

1 Phương pháp thuyết trình nêu vấn đề

2 Phuơng pháp đàm thoại

-Đàm thoại tái hiện

-Đàm thoại giải thích

-Đàm thoại phát hiện (gợi mở, tìm tòi)

3 Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

4 Dạy học hợp tác (theo nhóm )

5 Phương pháp trực quan

-Sử dụng thí nghiệm trong DH

-Sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, biểu bảng , sơ đồ trong DH

-Sử dụng các tư liệu điện tử trong DH

10 Hoạt động tự lực học tập của HS: HS tự học tự nghiên cứu

11 Sử dụng bài tập hóa học trong dạy học

Trong các phương pháp trên khi da ̣y ho ̣c tích hợp có phương pháp da ̣y ho ̣c nêu vấn

đề và giải quyết vẫn đề thương hay áp dụng với các bước thực hiê ̣n sau:

+ Nảy sinh mâu thuẫn giữa điều đã biết hoặc chưa biết từ học sinh

+ Gặp tình huống học sinh phải lựa chọn

Bước 3: Giải quyết vấn đề

+ Lập kế hoăch giải quyết vấn đề: xây dựng các giả thuyết

+Thực hiện kế hoạch giải quyết vấn đề

Bước 4: Kết luận vấn đề và vận dụng trong các tình huống khác

1.2.4 Qui trình viê ̣c da ̣y ho ̣c tích hợp

1.2.4.1 Đặt vấn đề:

Xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp đó là một trong những nội dung trọng tâm Bộ GD-ĐT yêu cầu trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học cơ sở năm học 2012-2013 Dạy học theo hướng tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong chương trình xây dựng môn học Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học

Thực tiễn đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục

và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việc các môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng lẽ Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại

Chuyên đề dạy học theo hướng tích hợp được trình bày với hai nội dung cơ bản sau:

1 Các yêu cầu của một kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

2 Mục tiêu, nội dung, phương pháp của kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

1.2.4.2 Tổng quan về học tập tích cực

1.2.4.2.1 Một số định nghĩa

Học tích cực („Active leaning”) là một thuật ngữ có tầm bao phủ rộng và là một

thuật ngữ được hiểu theo nhiều cách khác nhau Dưới đây là một số trích đoạn định

lại một cách thường xuyên

 Học chủ động/học độc lập là tập trung vào việc tạo cơ hội và kinh nghiệm cần thiết cho người học để họ trở thành người học có năng lực, tự lực, có động lực và tự học suốt đời Học hiệu quả hơn nếu động cơ của nó là ham muốn được thành công hơn là lo sợ bị thất bại HS cần có trách nhiệm tối đa đối với việc học tập, đánh giá và đạt tiến bộ

cho HS học thế nào Điều này có nghĩa là tạo cho HS những thách thức đối với

tư duy và cho các em thời gian để tư duy về mọi lĩnh vực học tập của mình

 GV cần biết về các phong cách học tập khác nhau của người học để áp dụng kết hợp nhiều phương pháp, kỹ thuật dạy học khác nhau nhằm tạo điều kiện giúp mọi HS thành công trong học tập

1.2.4.2.3 Học hợp tác

Học hợp tác là một hình thức/kiểu học tích cực chú trọng đến sự phối hợp với những người khác Học sinh làm việc cùng nhau trong nhóm nhỏ để hoàn thành công việc chung và các thành viên trong nhóm có quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, giúp

đỡ nhau để giải quyết các vấn đề khó khăn của nhau Học sinh có thể học tập dưới các hình thức khác nhau: tập thể, nhóm nhỏ, cá nhân hay theo cặp để đạt được các mục tiêu hoạt động

Các yếu tố học hợp tác:

+ Quan hệ phụ thuộc tích cực: Kết quả của cả nhóm chỉ có được khi có sự hợp tác

làm việc, chia sẻ của tất cả các thành viên trong nhóm

+ Trách nhiệm cá nhân: Mỗi cá nhân đều được phân công trách nhiệm thực hiện

một phần của công việc và tích cực làm việc để đóng góp vào kết quả chung Tránh tình trạng chỉ nhóm trưởng và thư kí làm việc

+ Khuyến khích sự tương tác: Trong quá trình hợp tác cần có sự trao đổi, chia sẻ

giữa các thành viên trong nhóm để tạo thành ý kiến chung của nhóm

+ Rèn luyện các kỹ năng xã hội: Tất cả các thành viên đều có cơ hội để rèn kĩ năng

như: lắng nghe tích cực, đặt câu hỏi, đưa thông tin phản hồi tích cực, thuyết phục, ra quyết định …

+ Kĩ năng đánh giá: Cả nhóm HS thường xuyên rà soát công việc đang làm

“Chúng ta đang làm như thế nào?” và kết quả ra sao HS có thể đưa ra ý kiến nhận định đúng hoặc sai, tốt hoặc chưa tốt để góp phần hoàn thiện các hoạt động và kết quả của nhóm

1.2.4.3 Các yêu cầu của một kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

- Trang bị cho học sinh hiểu biết những kiến thức cần thiết, cơ bản về những nội dung cần được tích hợp để từ đó giáo dục các em có những cử chỉ, việc làm, hành vi đúng đắn

- Phát triển các kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong học tập cũng như trong thực tiễn cuộc sống

- Giúp học sinh hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học

- Nội dung tích hợp phải phù hợp với từng đối tượng học sinh ở các khối lớp thông qua các môn học và hoạt động giáo dục khác nhau

- Tránh áp đặt, giúp học sinh phát triển năng lực

1.2.4.4 Mục tiêu, phương pháp, nội dung của kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

1.2.4.4.1 Mục tiêu

- Hiểu được bản chất của kế hoạch dạy học tích hợp

- Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường với thế giới cuộc sống

- Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn Cái cốt yếu là những năng lực

cơ bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo

- Dạy sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể Thay vì tham nhồi nhét cho học sinh nhiều kiến thức lí thuyết đủ loại, dạy học tích hợp chú trọng tập dượt cho học sinh vận dụng các kiến thức kĩ năng học được vào các tình huống thực tế, có ích cho cuộc sống sau này làm công dân, làm người lao động, làm cha mẹ, có năng lực sống tự lập

- Xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học Trong quá trình học tập, học sinh có thể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhau trong mỗi môn học nhưng học sinh phải biết đặt các khái niệm đã học trong những mối

vậy thì các em mới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vận dụng được kiến thức

đã học khi phải đương đầu với một tình huống thách thức, bất ngờ, chưa từng gặp

1.2.4.4.3 Nội dung

Dạy học theo hướng lồng ghép tích hợp thực hiện ở một số nội dung môn học và các hoạt động giáo dục: nội dung tích hợp được bao gồm những nội dung như Tích hợp giáo dục đạo đức, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục phòng chống tham nhũng; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; bảo vệ môi trường; giáo dục về dân số, đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên; giáo dục về tài nguyên và môi trường, chủ quyền biển đảo theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT

1.3 Thực trạng về việc da ̣y ho ̣c tích hợp nô ̣i dung thực tiễn với kiến thức hóa học ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Mục đích điều tra

1.3.1.1 Về phía học sinh

- Tìm hiểu thái độ, tình cảm, nhận thức của HS về việc ho ̣c liên môn

- Việc chuẩn bị cho tiết học lông ghép liên môn của học sinh của HS

- Tìm hiểu những khó khăn mà các em gặp phải khi nghiên cứ u , tìm hiểu và học tập theo phương pháp dạy học tích hợp

- Tìm hiểu nhận thức của HS về tự học, tự nghiên cứu

- Tìm hiểu về vấn đề sử dụng thời gian và cách thức học tâ ̣p

- Tìm hiểu những khó khăn mà các em gặp phải khi học và các yếu tố tác

1.3.1.2 Về phía giáo viên

- Tìm hiểu về tình hình xây dựng nội dung da ̣y ho ̣c lồng ghép của GV

- Tìm hiểu cách nhìn nhận và suy nghĩ của GV về vai trò dạy học tích hợp trong dạy học hóa học

- Tìm hiểu tình hình dạy học hóa ho ̣c ở trường THPT : mức độ thành công, những khó khăn gặp phải khi dạy dạy ho ̣c tích hợp

- Tìm hiểu về biện pháp xây dựng và sử dụng việc áp du ̣ng phương pháp dạy học tích cực bộ môn

1.3.1.3 Đối tượng điều tra

Tiến hành điều tra trên hai đối tượng: HS và GV hóa học

- Tôi đã tiến hành điều tra bằng phiếu tham khảo ý kiến 68 GV hóa học ở các trường THPT ở Tp Hải phòng Số phiếu thu hồi được là 66 phiếu

- Tôi cũng đã gửi phiếu điều tra đến 600 HS (13 lớp) ở các trường THPT khác nhau ở Tp Hải phòng Số phiếu thu hồi được là 597 phiếu

1.3.1.4 Kết quả điều tra

1.3.1.4.1 Phiếu điều tra cho học sinh

Gồm 13 câu hỏi xoay quanh 4 vấn đề:

Câu 1: Thái độ của HS đối với các giờ dạy học lồng ghép , liên môn và ứng dụng thực tiễn với môn hóa học

Xem kỹ nội dung GV đã hư ớng dẫn, đi ̣nh

hướng tìm hiểu

Câu 3: Thời gian HS dành để tìm hiểu nội dung học tập liên môn trư ớc khi đến lớp

Tìm hiểu trước các nội dung cho về nhà 237 39,7

Đọc, tóm tắt, ghi nhận những chỗ chưa kết

hơ ̣p hết các môn cần hỏi

)5,8781()5,62201()5,37252()635,12



A

Câu 6: Việc tìm hiểu các vấn đề thực tiễn từng của HS

Đủ để theo dõi nhưng chưa kịp ghi chép 144 24,1

Câu 8: Những khó khăn mà HS gặp phải khi tự tìm hiểu các vấn đề thực tiễn liên quan đến kiến thức hóa ho ̣c

Số ý kiến Tỉ lệ %

- Thiếu sự tâ ̣p trung quan sát trong thực tiễn 330 55,3

- Không có sự quan tâm đến các hiê ̣n tượng xảy ra 387 64,8

- Các vấn đề không được xếp từ dễ đến khó 291 48,7

Câu 9: Yếu tố giúp tìm hiểu và giải thích tốt các nô ̣i dung thự tiền liên quan đến khiến thức hoa học

Số ý kiến Tỉ lệ %

- GV tự tìm hiểu giúp ho ̣c sinh thấy rõ 393 65,8

- Em xem lại các vẫn đề được tìm hiểu, số mon

Xếp hạng

Dành nhiều thời gian tự học có sự hướng dẫn

Câu 11: Sự cần thiết của tự học để đạt kết quả cao trong các kì thi, kiểm tra

Câu 12: Những khó khăn mà HS gặp phải trong quá trình học tập theo phương pháp liên môn

Số ý kiến Tỉ lệ %

Xếp hạng

Câu 13 : Những tác động đến hiệu quả của viê ̣c ho ̣c tâ ̣p liên môn , lồng ghép cảu học sinh

Số ý kiến Tỉ lệ % Xếp hạng

1.3.1.4.2 Phiếu điều tra cho giáo viên

Chúng tôi nêu lên 8 câu hỏi, xoay quanh 3 nội dung:

Câu 1: Sự đầy đủ các dạng và bao quát kiến thức của bô ̣ môn trong SGK và sách bài tập

Câu 2: Sự cần thiết phải sử dụng thêm nô ̣i dung thƣ̣c tiễn để nâng cao kết quả học tập của HS

Câu 4: Nô ̣i dung da ̣y ho ̣c tích cƣ̣c đƣợc thiết kế theo

Số ý kiến Tỉ lệ %

Câu 5: Mức độ quan trọng của những nội dung dạy học hóa học

Câu 6: Số lƣợng nô ̣i dung da ̣y ho ̣c ho ̣c nồng ghép trong 1 tiết học

6 , 3 66

) 5 18 ( ) 4 16 ( ) 3 24 ( ) 2 8 (

Câu 8: Mức độ cần thiết của việc xây dựng hệ thống nô ̣i dung da ̣y ho ̣c tích

hơ ̣p bồi dưỡng năng lực ho ̣c tâ ̣p và say mê ho ̣c tâ ̣p cho HS

- Khái niệm, vai trò , phương pháp da ̣y ho ̣c tích hợp

- Mối quan hệ giữa dạy ho ̣c tích hợp và v ấn đề hiê ̣u quả ho ̣c tâ ̣p c ủa ho ̣c sinh

- Tình hình sử dụng nội dung thực tiễn để giảng da ̣y tích hợp nô ̣i dung kiến thức hóa ho ̣c của giáo viên , sự yêu thích và mong muốn có những giờ ho ̣c hào ứng bổ ích của ho ̣c sinh thông qua phiếu điều tra

Tất cả các vấn đề trên là cơ sở cho phép chúng tôi nêu lên một số giải pháp áp dụng phương pháp dạy học tích hợp nội dung thực tiễn với kiến thức hóa học là sự cần thiết

CHƯƠNG 2

ÁP DỤNG QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP NỘI DUNG THỰC TIỄN VỚI KIẾN THỨC KHOA HỌC TRONG CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH

MÔN HÓA HỌC LỚP 10 Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

2.1 Phân tích chương trình hóa học phổ thông:

2.1.1 Thơ ̀ i lươ ̣ng chương trình hóa ho ̣c phổ thông

Chương trình môn hóa học phổ thông được bắt đầu học từ lớp 8, 9 cấp THCS Lớp 10, 11, 12 cấp THPT với tổng thời lượng phân bố như sau:

2.1.2 Mục tiêu của môn hóa học trung học phổ thông

Chương trình môn hoá ho ̣c ở trường THPT phải giúp cho ho ̣c sinh đa ̣t các mục tiêu cụ thể sau đây:

a.Về kiến thư ́ c: Phát triển, hoàn thiện những kiến thức hoá học ở cấp THCS ,

cung cấp mô ̣t h ệ thống kiến thức hoá học phổ thông cơ bản , hiê ̣n đa ̣i, thiết thực có nâng cao ở mức đô ̣ thích hợp gồm:

- Hoá học đại cương Các lí thuyết chủ đạo làm cơ sở để học tâp , nghiên cứ u về hoá ho ̣c như : cấu ta ̣o nguyên tử , đi ̣nh luâ ̣t tuần hoàn các nguyên tố hoá ho ̣c , liên

kết hoá ho ̣c , phản ứng hoá học , tốc đô ̣ phản ứng , cân bằng hoá ho ̣c , sự điê ̣n li , thuyết cấu ta ̣o hoá ho ̣c, đa ̣i cương về kim loa ̣i v.v

- Hoá học vô cơ Vận du ̣ng các lí thuyết chủ đa ̣o nêu trên để nghiên cứu các nhóm nguyên tố , những nguyên tố điển hình và các hợp chất có nhiều ứng du ̣ng quan tro ̣ng, gần gũi trong thực tế đời sống , sản xuất hoá học nhóm halogen , nhóm oxi, nhóm nitơ, nhóm cacbon, nhóm kim loại kiềm, kim loa ̣i kiềm thổ, nhôm, crôm, sắt, đồng v v khái quát về nhóm , các nguyên tố trong nhóm và những hợp chất của chúng

- Hoá học hữu cơ: Vận du ̣ng các lí thuyết chủ đa ̣o nêu trên để nghiên cứu các

hơ ̣p chất h ữu cơ cụ thể , mô ̣t số dãy đồng đ ẳng hoă ̣c loa ̣i hợp chất hữu cơ tiêu biểu

có nhiều ứng dụng gần gũi trong đời sống sản xuất : ankan, anken, anki, ankađien, aren, ancol, phenol, andehit, xeton, axit cacboxylic, este, lipit, glucozơ, saccarozơ, tinh bô ̣t, xenlulozơ, protein, polime và vâ ̣t liê ̣u polime

- Mô ̣t số vấn đề Phân tích hoá ho ̣c : phương pháp phân biê ̣t và nhâ ̣n biết các

chất thông du ̣ng; Hoá học và vấn đề kinh tế, xã hội, môi trường

b.Về ki ̃ năng: Tiếp tu ̣c hình thành và phát triển các kĩ năng bô ̣ môn hoá ho ̣c ,

kĩ năng giải quyết vấn đề để phát triển năng lực nhận thức và năng lực hành động cho ho ̣c sinh như : quan sát thí nghiê ̣m , phân tích, dự đoán, kết luâ ̣n và kiểm tra kết quả; biết làm viê ̣c với sách giáo khoa và tài liê ̣u tham khảo , biết làm mô ̣t số thí nghiê ̣m đô ̣c lâ ̣p và theo nhóm nhỏ để ; biết lâ ̣p kế hoa ̣ch giải mô ̣t bài tâ ̣p hoá ho ̣c ; biết vâ ̣n du ̣ng để giải quyết mô ̣t vấn đề đơn giản tro ng cuô ̣c sống có liên quan đến hoá học

c.Về tha ́ i độ Tiếp tu ̣c hình thành và phát triển ở ho ̣c sinh thái đô ̣ tích cực như

hứng thú ho ̣c tâ ̣p bô ̣ môn hoá ho ̣c; có ý thức vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết một số vấn đề có liên quan đến hoá ho ̣c trong cuô ̣c sống, sản xuất; rèn luyê ̣n tính cẩn thâ ̣n, nhìn nhận và giải quyết vấn đề một cách khách quan , trung thực

2.2 Đặc điểm của phần hóa học chương Oxi – Lưu huỳnh lớp 10

2.2.1 Đặc điểm vị trí, phân phối chương trình

- Chương Oxi – Lưu huỳnh là chương số 6 trong chương trình hóa học lớp

10, được học vào giữa học kì 2, với thời lượng 12 tiết (6 tuần)

- Phân phối cụ thể của chương Oxi – Lưu huỳnh:

CHƯƠNG VI: OXI – LƯU HUỲNH

Tiết 49, 50 Oxi – Ozon Luyện tập

Tiết 51 Lưu huỳnh

Tiết 52 Bài thực hành số 4: Tính chất của Oxi, Lưu huỳnh

Tiết 53, 54 Hidrosunfua, Lưu huỳnh dioxit, Lưu huỳnh trioxit

Tiết 55, 56 Axit sunfuric, muối sunfat

Tiết 57, 58 Luyện tập: Oxi và Lưu huỳnh

Tiết 59 Bài thực hành số 5: Tính chất các hợp chất của Lưu huỳnh

Tiết 60 Kiểm tra 45‟

- Thời lượng của chương Oxi – Lưu huỳnh đã được phân phối hợp lí với trọng tâm là các nội dung về tính chất của Oxi, Lưu huỳnh và các phần luyện tập của chúng Cụ thể ở đây, chương 6 đã áp dụng phần kiến thức lí thuyết của chương 4: Phản ứng Oxi hóa – khử vào việc dự đoán và chứng minh tính chất của của các nguyên tố nhóm VIA và hai nguyên tố Oxi, Lưu huỳnh nói riêng Ngoài ra, chúng ta còn có thể so sánh tính chất của nhóm này với một nhóm phi kim khác là Halogen

đã được học ở chương trước

- Đề xuất, góp ý: Nên chuyển bài thực hành số 4 và bài thực hành số 5 liên tiếp nhau để thuận tiện trong việc chuẩn bị đồ dụng thiết bị thí nghiệm và sử dụng được sản phẩm của bài thực hành số 4 để trong bài thực hành số 5

2.2.2 Nội dung, mục tiêu cần đạt:

Bài

Nô ̣i dung

Kiến thức Vận dụng Năng lực chung

cần đạt

Oxi- Ozon + Biết được:

- Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên và ứng dụng của Oxi

- Những đặc điểm tính chất và vai trò của Ozon

+ Hiểu được:

- Vị trí, cấu tạo của nguyên tố Oxi trong bảng tuần hoàn, từ đó

dự đoán và chứng minh được tính chất hóa học của Oxi

+ So sánh được tính oxi hóa giữa Oxi và Ozon

+ Giải một số bài toán liên quan đến Oxi và Ozon

+ Vẽ mindmap về các cách điều chế , ứng dụng của Oxi và vai trò, ứng dụng của Ozon

+ Đề xuất các biện pháp bảo vệ môi

+ Năng lực giải quyết vấn đề + Năng lực công nghệ thông tin

Lưu Huỳnh + Biết được:

- Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên và các dạng thù hình của Lưu huỳnh

- Phương pháp và quy trình khai thác Lưu huỳnh trong tự nhiên

- Ứng dụng thực tiễn của Lưu huỳnh

+ Hiểu được:

- Tính chất hóa học của Lưu huỳnh: vừa có tính khử vừa có tính OXH

- Sự biến đổi trạng thái theo nhiệt độ của Lưu huỳnh

+ Viết được cấu hình electron, từ đó phân tích được vị trí của nguyên tố Lưu huỳnh trong bảng tuần hoàn + Viết các phương trình chứng minh tính chất hóa học của Lưu huỳnh

+ Giải được một số dạng bài tâp và dạng toán liên quan đến Lưu huỳnh

+ Năng lực giải quyết vấn đề + Năng lực hợp tác

Bài thực

hành số 4

+ Biết được:

- Ứng dụng của các phản ứng liên quan đến Oxi và Lưu huỳnh

+ Tiến hành được các thí nghiệm chứng minh tính chất của Oxi và Lưu huỳnh

+ Năng lực thực nghiệm

+ Năng lực giải quyết vấn đề

ngày + Hiểu được:

- Bản chất của các phản ứng chứng minh tính chất hóa học của Oxi

và Lưu huỳnh

quy tắc đảm bảo an toàn khi tiến hành thí

nghiệm, đặc biệt là với Oxi, Lưu huỳnh

+ Xử lí chất thải sau thí nghiệm hợp lí

- Thực trạng ô nhiễm không khí do các khí

thải công nghiệp + Hiểu được:

- Tính chất hóa học của Hidrosunfua, Lưu huỳnh dioxit và Lưu huỳnh trioxit

- Tính khử và tính OXH của nguyên tố Lưu huỳnh

+ Viết các phương trình chứng minh tính chất hóa học của hidrosunfua, lưu huỳnh dioxit và Lưu huỳnh trioxit

+ Nêu ý tưởng trong việc hạn chế ô nhiễm môi tường do khí thải công nghiệp

+ Giải một số dạng bài tập có liên quan

+ Năng lực sáng tạo

+ Năng lực giải quyết vấn đề