Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5 6 tuổi”

Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp, tôi luôn lo lắng, trăntrở, suy nghĩ, làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động trong giờ làmquen chữ cái, đây cũng chính là lý do tôi chọn đề tài

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi”

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1: Lý do chọn đề tài:

“ Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” là một thông điệp nói đến vai trò quan

trọng của việc nuôi dưỡng giáo dục những mầm non tương lai của đất nước,

đặc biệt là trẻ lứa tuổi mầm non Đó là lứa tuổi mà nhân cách của trẻ đang hình

thành và phát triển Sự phát triển không ngừng của khoa học, công nghệ văn

hóa và nghệ thuật trong giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đòi

hỏi con người phải đa năng, có khả năng xử lý các vấn đề phát sinh trong cuộc

sống một cách hiệu quả Do vậy, giáo dục mầm non phải hướng đến mục tiêu

hình thành ở trẻ những chức năng tâm lý, những cơ sở ban đầu của nhân cách,

năng lực làm người và chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn làm quen chữ cái giúp trẻ

hiểu được cái đúng, cái tinh tế của nghệ thuật ngôn từ Học đọc một cách chính

xác, góp phần không nhỏ vào việc rèn luyện cách suy nghĩ, cách diễn đạt, làm

tiền đề cho trẻ bước vào học phổ thông được thuận lợi, dễ dàng Chính vì thế,

bộ môn làm quen chữ cái là một hoạt động không thể thiếu trong chương trình

giáo dục mầm non

Vậy làm thế nào để giúp trẻ nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ làmquen với chữ cái? Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp, tôi luôn lo lắng, trăntrở, suy nghĩ, làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động trong giờ làmquen chữ cái, đây cũng chính là lý do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nângcao chất lượng hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi”.

1.2: Điểm mới của đề tài:

Đây là sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi mới viết lần đầu, điểm mới của

đề tài là giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch, tạo điều kiện và cơ hội cho trẻphát huy tính tích cực thông qua các hoạt động với đồ dùng dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học luôn lấy trẻ làm trung tâm, cô giáo chỉ làngười hướng dẫn, gợi mở Trẻ hoạt động để phát huy tính tích cực, sáng tạo,tránh dạy áp đặt, rập khuôn, hướng dẫn theo thông tin một chiều

Dạy trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động trải nghiệm để củng cố kiến thức.Rèn luyện kỹ năng phát âm chính xác về các chữ cái, sử dụng vốn từ của mình

để nhận biết chữ cái đã học ở trong các bức tranh ảnh treo trên tường xungquanh lớp, trong từ, viết tên trường lớp của trẻ

Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái giúp trẻ mạnh dạn, tự tin,phát âm đúng ngữ pháp, tạo tiền đề cho trẻ chuẩn bị bước vào trường tiểu học.Bên cạnh đó còn giúp tôi có thêm kỹ năng trong việc lập kế hoạch chăm sócgiáo dục trẻ, lựa chọn phương pháp truyền thụ kiến thức phù hợp với đặc điểm,tâm sinh lý trẻ, có thêm kinh nghiệm trong thiết kế bài giảng, nhằm tạo hứngthú cho trẻ tham gia vào các hoạt động làm quen chữ cái

1.3: Phạm vi áp dụng đề tài.

Một số biện pháp “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quenchữ cái cho trẻ 5-6 tuổi” được áp dụng réng r·i ở trường Mầm non.

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:

Năm học 2013 - 2014 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6tuổi thực hiện theo chương trình đổi mới, với số trẻ trong lớp là 26 trẻ

Với chuyên đề văn học - chữ cái đã được tổ mầm non Phòng giáo dụchuyện Lệ Thủy triển khai tập huấn rộng rãi về các trường mầm non, đến từnggiáo viên với nhiều giải pháp để thực hiện có hiệu quả Trong quá trình giảngdạy ở lớp tôi thường gặp phải những thuận lợi và khó khăn sau:

*Thuận lợi:

Năm học 2013-2014 vừa qua, nhà trường đã mua sắm cơ sở vật chất, trangthiết bị dạy học như tivi đa năng, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc dạy họccủa cô và trẻ, phòng học có diện tích rộng phù hợp, thoáng mát

Ban giám hiệu nhà trường tổ chức tập huấn, bồi dưỡng về chương trình giáodục mầm non, tổ chức thao giảng dự giờ

Lớp tôi đang dạy có 26 cháu học qua mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ nên rấtthuận lợi cho trẻ trong việc tư thế ngồi, cách cầm bút khá thành thạo, đa sốcháu rất hứng thú tham gia hoạt động tích cực, nhất là tiết làm quen chữ cái

* Khó khăn:

Số lượng trẻ lớp tôi đang dạy khá đông, khả năng trẻ nhận biết chưa đồng đều,một số cháu còn nói lắp, nói ngọng nên việc phát âm chưa chuẩn nên trong quátrình giảng dạy gặp không ít khó khăn.

Một số phụ huynh chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của độ tuổi mẫugiáo, chưa quan tâm đến việc cho trẻ làm quen chữ cái và bồi dưỡng các kiếnthức cho trẻ chuẩn bị vào lớp một Cho con nghỉ học còn tùy tiện, chưa chịukhó dạy thêm cho con ở nhà

Ngược lại, có một số phụ huynh lại nôn nóng trong việc học chữ của con emmình nên đã dạy trước tập viết dẫn đến việc tiếp thu bài của tiết học khôngđồng đều, trẻ tỏ ra kiêu căng vì mình đã biết rồi nên không còn hứng thú đếntiết học

Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô

và khả năng tiếp thu của trẻ

* Quá trình điều tra thực tiễn:

Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo lớn khả năng giao tiếp và khả năng tiếp thu pháttriển hơn, ngôn ngữ phong phú hơn giai đoạn trước Để biết được mức độ phát

âm, đọc của trẻ như thế nào Ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch khảo sátchất lượng trẻ dưới mọi hình thức như: Trò chuyện với trẻ, đọc thơ , kể chuyệncho trẻ nghe, hướng dẫn trẻ đọc chữ to để nhận biết từ, chữ ở các góc tronglớp, ngoài lớp, cho trẻ đọc chữ cái ở thẻ, ở bảng chữ cái, nhận biết các kiểuchữ (in thường , viết thường…) Nhận biết tên và ký hiệu của mình ở bảng béngoan, ca cốc uống nước, khăn lau mặt, bàn chải đánh răng, bảng kí hiệu, thẻ ởcác góc Qua đó tôi thấy kết quả đạt được như sau:

Nội dung Tổng số cháu Đạt Không đạt

Qua thực tế khảo sát cho thấy số lượng trẻ chậm, trẻ yếu về bộ môn chiếm

tỷ lệ cao, điều này đã làm tôi băn khoăn, suy nghĩ ngày đêm tích cực nghiêncứu, học hỏi để tìm ra cái biện pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng hoạtđộng làm quen chữ cái

2.2: Các giải pháp:

a) Tạo môi trường “Làm quen chữ cái”:

Đặc điểm của trẻ mẫu giáo thì thích những gì mới, đẹp mắt, hấp dẫn là gâyđược sự chú ý của trẻ Vì thế, việc tạo môi trường “Làm quen chữ cái trong lớphọc rất cần thiết để làm nổi bật bộ môn và chuyên đề Hằng ngày vào nhữnglúc vui chơi hay rãnh rỗi tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay cáccon vật để trang trí gọi theo chủ đề

Ví dụ: Phía trên khoảng tường rộng tôi dán chữ “Bé cùng làm quen chữ cái”

và tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ đề

Ví dụ: Chủ đề “ Cây xanh” thì tôi cắt bìa thành cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt

dán hoặc sưu tầm họa báo, tranh ảnh về các loại lá, hột, hạt sau đó cho trẻ cắtcác chữ cái l,n,m ( trong chủ đề cây xanh) cho trẻ dán chữ dưới các loại hột,

hạt hay tranh ảnh theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì dán chữ l, mận thìdán chữ m, hạt na thì dán chữ n

Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ đề Khôngnhững ở góc “ Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng

và từ tương ứng, như hộp đựng hoa lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vàonhãn và dán vào Treo xung quanh lớp một cụm từ như bảng thời tiết, bé lênlớp, thời trang của bé, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìnvới trẻ Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía trái, làm nhưthế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động “ Làm quen chữ cái”, trẻ học đếnnhóm chữ cái gì, tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôiđặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đó, đồ dùng của cô và trẻ nhưbút chì màu, vở tập tô Ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như

mũ có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để ghép chữ lô tô.Kết quả các biện pháp này theo đánh giá đạt 97%

b) Tiến hành giờ học linh hoạt mềm dẻo:

Giờ hoạt động làm quen chữ cái tổ chức theo trình tự gần giống như mộttiết học phổ thông, nên ít nhiều mang tính có tổ chức kỷ luật đối với trẻ Dovậy tôi luôn soạn bài, nghiên cứu bài trước khi lên lớp Nhằm lồng ghép, đanxen các trò chơi ở phần củng cố, ôn luyện một cách linh hoạt mềm dẻo, nhằmlôi cuốn sự chú ý của trẻ vào tiết học giúp trẻ hứng thú học tập, tránh sự nhàmchán uể oải đối với khi trẻ hoạt động làm quen với chữ cái Bởi vì trẻ mẫu giáohọc mà chơi, chơi mà học

* Cụ thể: Vào giờ hoạt động làm quen chữ cỏi tụi thường cho trẻ hỏt, đọc thơ,trũ chuyện phự hợp với chủ đề tạo cho trẻ hứng thỳ vào tiết học Cụ giới thiệubài, dựng cõu đố, bài thơ, cỏc biện phỏp thủ thuật để treo tranh cú chứa từmang chữ cỏi làm quen tiết học.

*Vớ dụ: Làm quen chữ cỏi “u,ư” chủ đề “Quờ hương đất nước” Tụi sẽ tổ chức

cho trẻ đi tham quan Thủ Đụ Hà Nội qua cỏc hỡnh ảnh, mụ hỡnh về cỏc địadanh ở Thủ Đụ Hà Nội

* Ổn định , tổ chức:

Các con ạ Đất nớc Việt Nam ta có nhiều danh lam thắng cảnhnổi tiếng trong đó cú thủ đô Hà Nội Vậy hụm nay cụ và cỏc concựng đi tham quan Thủ đụ Hà Nội nhộ

- Cho trẻ làm quen chữ “u” Cụ mời cả lớp mỡnh sẽ đến với khu di tớch lịch sửVăn Miếu

Cụ cho trẻ đi vũng quanh mụ hỡnh Văn Miếu và cụ giới thiệu về khu di tớchlịch sử Văn Miếu cho trẻ nghe

Cụ cho trẻ đọc từ 3 lần và cho trẻ tỡm chữ cỏi đó biết, sau đú cụ giới thiệu chữcỏi mới cho trẻ cụ đọc mẫu cho trẻ nghe 3 lần

- Cụ cho trẻ phỏt õm, tổ phỏt õm

- Cụ cho trẻ quan sỏt chữ cỏi và nhận xột về cấu tạo chữ cỏi “u”

Cụ phõn tớch: Chữ u bắt đầu bằng 1 nột múc dưới và 1 nột sổ thẳng bờn phải.Chữ cỏi “ư” thỡ cụ đọc bài ca dao:

“Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ

Xem cầu Thờ Hỳc, xem đền Ngọc Sơn

Đài nghiêng bút tháp chưa mòn

Hỏi ai xây dựng nên non nước này”

Cô đố trẻ bài ca dao nói về cảnh vật ở đâu

Cô cho xuất hiện từ “Hồ Gươm”cho trẻ xem phát âm và yêu cầu trẻ tìm chữ cái

đã học, sau đó cô giới thiệu chữ cái mới “ư”

Cô phân tích: Chữ ư bắt đầu bằng 1 nét móc dưới và 1 nét sổ thẳng bên phải có

1 nét móc phía bên phải

* Phần trò chơi với chữ cái: Đối với trẻ “học mà chơi, chơi mà học” thì phầntrò chơi cũng không kém phần quan trọng Nếu trong tiết hoạt động chúng tađưa trò chơi vào thì nhằm tránh sự nhàm chán cho trẻ, làm cho trẻ hứng thúhọc và khắc sâu chữ cái hơn vì vậy trên tiết học cần tổ chức các trò chơi động,tĩnh xen kẽ nhau nhằm lôi cuốn sự hấp dẫn đối với trẻ

Ví dụ: Trò chơi về đúng nhà

Trò chơi ô chữ kỳ diệu

Trò chơi chữ cái gì biến mất

Trò chơi chiếc nón kỳ diệu

Ví dụ: Trò chơi với chữ cái b,d,đ

Trò chơi 1: Nhanh tay, nhanh mắt.

Các vận động viên đã trải qua phần thi “Hiểu biết” rất xuất sắc

Phần thi thứ 2 “nhanh tay, nhanh mắt” Xin mời các động viên lên lấy dụng cụcủa mình

- Trên bảng của con có gì?

- Trong rổ các con có gì?

Cô nêu luật chơi, cách chơi: Nhiệm vụ của các con là dùng những dụng cụ thểthao đó xếp thành chữ cái b,d,đ vào bảng theo đúng hàng Cô cho trẻ thực hiệnsau đó cô đi kiểm tra và nhắc nhở trẻ Khi xếp xong cô cho trẻ đọc lại chữ cái

Trò chơi 2: Bật tiếp sức.

- Cô giới thiệu luật chơi: Đội nào để dung rỗ các chữ cái b,d,đ đội đó sẽ đượcthắng cuộc

- Cách chơi: Chia các động viên thành 2 đội: Đội hoa đào, đội hoa mai

Cô phát cho 2 bạn đầu hàng của 2 đội 2 thẻ chữ cái(Các vận động viên xếpthành 2 hàng dọc) Khi có hiệu lệnh 2 vận động viên đầu hàng sẽ bật vào vòng

có rổ hình giống chữ cái trên tay thì dừng lại phát âm to chữ cái đó Trẻ phát

âm xong để vào rỗ bật tiếp rồi sau đó chạy lên lấy thẻ chữ cái đưa cho bạn tiếptheo rồi về đúng cuối hàng

Sau khi trẻ chơi xong cô kiểm tra lại kết quả và nhận xét

* Mặt khác tổ chức hoạt động làm quen chữ cái thông qua ứng dụng công nghệthông tin:

Đối với hoạt động làm quen chữ cái mới đều phải sử dụng phần mềmPowerpoit để tổ chức hoạt động Vì trong quá trình sử dụng Powerpoit thì hìnhảnh được lấy trên mạng hay được chụp màu sắc vừa rõ nét, vừa thu hút trẻ vào

hoạt động Đồng thời cụm từ ghi trên bức tranh nếu sử dụng công nghệ thôngtin thì kiểu chữ đẹp, màu sắc hấp dẫn và trong quá trình tổ chức hoạt động bàidạy một cách liên hoàn hơn so với những bài dạy thông thường Tuy nhiên đểthay đổi hình thức bài dạy không nhất thiết hoạt động làm quen chữ cái nàocũng úng dụng công nghệ thông tin, đôi khi cũng sử dụng hình thức dạy thôngthường nhằm gây sự mới lạ đối với trẻ, vì tâm lý của trẻ khi nào cũng muốn sựkhác lạ và sự khác lạ đó luôn lôi cuốn trẻ, vì tâm lý của trẻ khi nào cũng muốn

sự khác lạ và sự khác lạ đó luôn lôi cuốn trẻ tham gia tích cực vào hoạt động

Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái “h,k” Chủ để “Hoa”.

* Ổn định, tổ chức: Cho trẻ biểu diễn bài hát “Hoa trường em” Tác giả DươngHưng Bang

Các con vừa dành những tình cảm của mình về những bông hoa tươi thắm rồi

* Nội dung: Cô cho trẻ ngồi trước màn hình ti vi đội hình chữ U

Cô đọc câu đố: Chiếc kèn nhỏ

Trắng trắng tinh

Nhụy xinh xinh

Thơm thơm ngát

- Đố các con đó là loại hoa gì?

- Các con nhìn xem có đúng là “hoa loa kèn” không nhé!

(Trên màm hình xuất hiện hoa loa kèn)

- Dưới tranh “hoa loa kèn” cô cho xuất hiện từ “hoa loa kèn”

Cô đọc từ rồi cho trẻ đọc theo cô cả lớp

Cô cho trẻ quan sát kỹ và tìm các chữ cái giống nhau

- Các con nhìn xem có đúng là 2 chữ cái giống nhau không nhé!

- Cô bấm chuột: 2 chữ cái o, 2 chữ cái a chuyển màu xanh

- Cô mời một trẻ chỉ chữ cái đã học

- Xem bạn chỉ có đúng không nhé

- Cô bấm chuột: 3 chữ cái l,e,n chuyển màu xanh

- Vậy hôm nay cô sẽ dạy các con chữ cái “h,k” nhé Cô bấm chuột cho 2 chữcái “h,k” chuyển màu đỏ

* Giới thiệu chữ cái “h”

Cô nhấp chuột cho màm hình xuất hiện chữ cái “h” phóng to

- Cô phát âm mẫu 3 lần

- Cho cả lớp, tổ, cá nhân phát âm

- Cô phân tích chữ cái “h”: Chữ “h” gồm một nét sổ thẳng và một nét mócxuôi

- Màn hình xuất hiện 2 nét chữ rời nhau ra

- Các con nhìn xem chữ cái “h, k” có đặc điểm gì giống.( Chữ “h,k” đều cómột nét sổ thẳng).

Cô cho xuất hiện hai nét sổ thẳng trên màn hình của chữ cái “h,k” chuyển màuđỏ

- Vậy chữ cái “h,k” có điểm gì khác nhau?

Chữ “h” có nét móc xuôi (Nét móc xuôi cô bấm chuột chuyển màu đỏ)

Chữ “ k” có 2 nét xiên nhỏ( 2 nét xiên nhỏ cô bấm chuột chuyển màu đỏ)

- Cô cho cả lớp phát âm lại chữ cái “h,k” theo nhiều hình thức: Cả lớp, nhóm,

Không những thế trong giờ học tôi luôn tuyên dương kịp thời những cháuphát âm đúng Tuyệt đối không chê trẻ, tôn trọng trẻ, nhẹ nhàng sửa sai đối vớinhững trẻ thực hiện chưa đúng Việc dạy học phụ thuộc vào việc giáo dục do

đó nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là một nội dung cần dạy cho trẻ

mà còn là một phương tiện giáo dục Vì vậy tôi luôn quan sát và nhận xét xemtrong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểunguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng cùng bạn để có hướng tìm cách đưa trẻhoà nhập với bạn bè, dần dần tôi thấy trẻ rất thích học làm quen các chữ cái

Ví dụ:

+ Làm quen với chữ cái g,y Chủ đề Phương tiện giao thông.

Tôi tiến hành tổ chức hoạt động cho trẻ như sau:

- Cho trẻ xem vi deo về phương tiện giao thông

Cô hỏi:

+ Các con vừa xem đoạn phim về gì?

+ Có những loại phương tiện giao thông gì?

+ Các con đã được ngồi trên những phương tiện giao thông đó chưa?

Khi ngồi trên các phương tiện giao thông đó, các con phải nhớ trật tự, không thò đầu, thò tay ra ngoài, và có một loại phương tiện giao thông thường chở các bệnh nhân đi cấp cứu, muốn biết đó là loại xe gì cô mời các con cùng hướng lên màn hình để xem nhé

1 Làm quen chữ cái : g, y

a Làm quen chữ cái g

- Xuất hiện hình ảnh“xe cứu thương” và hỏi trẻ:

+ Trên màn hình có gì?

- Cô giới thiệu dưới hình ảnh xe cứu thương cũng có từ “xe cứu thương”

- Cô đọc “xe cứu thương”( 1 lần)

- Cho trẻ tìm những chữ cái đã học trong từ “xe cứu thương”

- Giới thiệu chữ cái mới g trong từ “xe cứu thương”

- Cô phát âm mẫu g “gờ” 3 lần: Sau mỗi lần phát âm cô chú ý hướng trẻ nhìn khẩu miệng của cô

- Cho trẻ phát âm theo hình thức: Cả lớp, nhóm, cá nhân