SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông Ana

SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông AnaSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn Làm quen văn học cho trẻ 56 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông Ana

I Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Văn học có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ em, là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ nhất là với lứa tuổi mẫu giáo Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về thế giới xung quanh Văn học không chỉ góp phần bồi dưỡng tâm hồn, nâng cao năng lực cảm thụ cái đẹp, mà còn giúp cho trẻ phát triển trí tuệ, mở rộng sự hiểu biết và hướng tới một lối sống giàu lòng nhân ái

Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật

Vì vậy việc đem văn học đến với trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết Tuy nhiên đưa tác phẩm văn học đến với trẻ như thế nào? Đó là điều mà giáo viên mầm non phải có suy nghĩ sáng tạo, lựa chọn tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi,

có ý nghĩa giáo dục nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ tác phẩm văn học

Tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một nhiệm vụ quan trọng

ở trường mầm non, đó là sự dẫn dắt mở cửa cho trẻ ngay từ những bước chập chững đầu tiên giúp trẻ củng cố những biểu tượng về cuộc sống xã hội xung quanh, từng bước cung cấp khái niệm mới mở rộng kinh nghiệm sống cho trẻ, giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, sự nhạy cảm thẩm mĩ, năng lực cảm thụ văn học những tố chất ban đầu của năng khiếu nghệ thuật Tổ chức cho trẻ hoạt động nghệ thuật, cảm thụ tác phẩm văn học, tái tạo và một phần sáng tạo tác phẩm văn học giúp trẻ rèn luyện khả năng thực hành, trải nghiệm nghệ thuật, và góp phần phát triển toàn diện ở trẻ về cảm xúc, tình cảm, đạo đức, ý chí, nhất là phát triển ngôn ngữ nói mạch lạc

Đối với môn học này, như chúng ta đã biết rất đa dạng và phong phú, về nội dung có tầm quan trọng cho trẻ phát triển, tạo tiền đề cho việc học tập là hoạt động chính ở trường phổ thông sau này Muốn làm tốt việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt động một cách khoa học để bước đầu nắm bắt

và hình thành những kỹ năng sống, giúp trẻ sác lập thái độ và hành vi đúng đắn đối với các hiện tượng của đời sống Ngoài ra trong môn học này người giáo viên cần tổ chức cho trẻ tự hoạt động trên mọi lĩnh vực, cần đầu tư thời gian, công sức

và đặc biệt là cần có một giọng đọc, giọng kể truyền cảm thể hiện được tính cách của nhân vật, có như vậy trẻ mới chú ý và tích cực tham gia vào hoạt động tốt hơn

Trẻ ở lứa tuổi mầm non tư duy của trẻ thường gắn liền với yếu tố chủ quan, đầy màu sắc xúc cảm, sự kiềm chế các phản ứng của bản thân trẻ chưa cao, kinh nghiệm của trẻ còn hạn chế, đặc biệt trẻ rất giàu tưởng tượng và thường dùng tưởng tượng để nhận thức

Ngôn ngữ phát triển rất nhanh về số lượng cũng như chất lượng, hầu hết các loại từ đã xuất hiện trong vốn từ của trẻ Trẻ em tuổi mầm non đã sử dụng

thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày Tuổi mẫu giáo là thời kỳ bộc lộ nhạy cảm cao nhất đối với các hiện tượng ngôn ngữ khiến cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đạt tốc độ khá nhanh Trẻ mẫu giáo lớn biết sử dụng ngữ điệu một cách phù hợp với nội dung giao tiếp hay nội dung câu chuyện mà trẻ tự kể

Nhưng trong thực tế hoạt động làm quen văn học giáo viên vẫn chưa khai thác triệt để ý nghĩa giáo dục của từng tác phẩm đến với trẻ mầm non Chưa chú ý đến vẻ đẹp nội dung cũng như hình thức của tác phẩm văn học trong quá trình dạy Giáo viên vẫn còn thiếu sự nhạy cảm và linh hoạt trong việc sử dụng biện pháp và thủ thuật Đặc biệt hơn nữa giáo viên còn chưa chú tâm đến việc lựa chọn một tác phẩm văn học thích hợp cho trẻ Các câu hỏi đàm thoại còn dài dòng, trùng lặp, không xoáy vào chủ đề tư tưởng của tác phẩm, chưa phân tích và cảm thụ đúng tác phẩm văn học, tổ chức còn rập khuôn, chưa sáng tạo Do vậy tổ chức hoạt động này vẫn chưa đạt kết quả cao

Để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, trí nhớ và hoạt động nghệ thuật tự tin, sáng tạo Cần trang bị cho trẻ mốt số kiến thức cơ bản để trẻ bước vào lớp 1 một cách tốt nhất Vậy tổ chức trên tiết học lồng ghép mọi lúc mọi nơi như thế nào

để trẻ lĩnh hội các kiến thức và kỹ năng sống một cách đơn giản nhất nhưng hiệu quả nhất Với những lý do trên tôi đã trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp nhằm ngày một nâng cao nghiệp vụ sư phạm của bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài:

“Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn làm quen Văn học cho trẻ 5-6

tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông Ana” để dạy trẻ đạt hiệu quả cao nhất.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ

* Mục tiêu:

Nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng hoạt động Làm quen văn học, có được hướng giải quyết tốt nhất giúp trẻ thích học, cảm nhận tốt tác phẩm văn học, dễ nhớ, dễ thuộc, hiểu và thể hiện được những tác phẩm văn học một cách có hiệu quả nhất, khắc phục phần lớn những khó khăn chung đồng thời phát huy được tính tích cực sáng tạo của trẻ Hình thành ở trẻ kĩ năng sống cũng như phạm vi chuẩn mực đạo đức xã hội

*Nhiệm Vụ:

Vì vậy giáo viên mầm non cần tìm tòi và nghiên cứu tài liệu, tích lũy những kinh nghiệm, học hỏi đồng nghiệp rèn kĩ năng và ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng để mang chất lượng dạy trẻ tốt nhất

3 Đối tượng nghiên cứu:

học cho trẻ 5-6 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông Ana

4 Giới hạn của đề tài:

Trẻ 5-6 tuổi tại lớp lá 4 trường Mầm non Krông Ana

Về thời gian: Từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 2 năm 2017.

5 Phương pháp nghiên cứu:

Văn học là hoạt động không thể thiếu được trong trường lớp mầm non Khi cho trẻ làm quen với văn học tôi nhận thấy rằng các cháu ở độ tuổi 5 - 6 hầu như

đã thể hiện được các tác phẩm văn học như đọc, kể diễn cảm, đóng kịch nhưng hiệu quả mang lại chưa cao Vì thế tôi đã tìm hiểu và thu thập những đặc điểm tâm sinh lý, khả năng của trẻ lớp lá và làm thế nào để trẻ có thể học tốt nhất môn làm quen văn học nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khả năng thể hiện các tác phẩm văn học tốt hơn thông qua các hoạt động học tập và vui chơi Đồng thời qua đó trẻ biết yêu quý cái đẹp, tránh không làm điều xấu, đồng tình với cái thiện, lên án cái ác

Vì thế tôi muốn làm thế nào để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ qua môn Làm quen văn học, muốn khai thác một cách hiệu quả nhất nên tôi tìm tòi nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp Tôi mạnh dạn nghiên cứu một số phương pháp như sau:

a Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

â Phương pháp nghiên cứu tài liệu

b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp đàm thoại

Phương pháp quan sát (trực quan hình ảnh)

Phương pháp thực hành trên trẻ

II Phần nội dung

1 Cơ sở lí luận

Trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, khám phá khoa học…sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người Nhưng

“Làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học là loại hình nghệ thuật, đặc sắc, không thể thiếu được trong đời sống con người Đó cũng

là cánh cửa để trẻ phát triển tình cảm xã hội tốt hơn và mở ra chân trời nhận thức cho trẻ

Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, lòng kính trọng yêu quý người thân như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Qua hoạt động này trẻ làm tái tạo lại những tình tiết của tác phẩm một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung qua sự hiểu

biết, trí tưởng tượng của trẻ, đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyện một cách tốt nhất

Tác phẩm Vãn học là giúp trẻ nhận biết các mối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời kể, lời thuật và ngôn ngữ giữa các nhân vật; giữa không khí, âm sắc, giọng ðiệu chung của tác phẩm vãn học

và hành ðộng vãn học

Nhằm đáp ứng những yêu cầu cần thiết khi cho trẻ làm quen môn văn học

có hiệu quả, phù hợp với khả năng nhận thức của từng độ tuổi giáo viên lựa chọn các tiêu chí theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi ; dựa vào các Modul bồi dưỡng thường xuyên như modul 3 đặc điểm phát triển về ngôn ngữ, modul 34 sử dụng bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi, modul 30 làm đồ dùng đồ chơi tự tạo trong chương trình giáo dục mầm non mới để truyền đạt cho trẻ

Chính vì thế để đạt được mục đích của môn học Làm quen với văn học bản thân tôi đã nghiên cứu suy nghĩ, tìm ra một số biện pháp để giảng dạy tốt môn Làm quen văn học

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

trấn Buôn Trấp Đặc biệt là sự quan tâm của lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, nhà trường đã tạo điều kiện bố trí 2 giáo viên/ lớp Đồ dùng đồ chơi trang thiết bị phục vụ cho môn học đáp ứng tương đối đầy đủ với chương trình Giáo dục mầm non mới hiện nay

Tổng số trẻ 5-6 tuổi tại lớp lá 4 là: 35 ; trong đó nữ: 19 ; dân tộc: 3 ; nữ dân tộc: 3

Trước khi thực hiện những giải pháp của đề tài tôi tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm về khả năng nhận thức của trẻ tại lớp lá 4 đối với môn làm quen văn học qua các tiêu chí phù hợp, tôi được kết quả như sau:

Nội dung Kết quả

Phối hợp với phụ huynh giúp trẻ phát

triển vốn từ tại nhà

14/35 trẻ chiếm 40% Phát triển vốn từ

Trẻ nói rõ ràng mạch lạc, nói nhiều câu

có nghĩa đầy đủ

22/35 trẻ chiếm 63%

Trẻ tham gia kể chuyện và đóng kịch,

thể hiện được vai diễn của mình

15/35 trẻ chiếm 43%

Từ kết quả trên tôi nhận thấy có những nguyên nhân cần được khắc phục và thay đổi, cần có những biện pháp cụ thể để có thể giúp trẻ cảm nhận tốt hơn môn Làm quen văn học

Nguyên nhân khách quan:

Trường mầm non Krông Ana cơ sở vật chất phòng học còn chật hẹp do được tiếp nhận từ trường Tiểu học chuyển sang nên không đúng quy cách với trường lớp mầm non, chính vì thế không gian cũng như tạo môi trường hoạt động không thoải mái cho trẻ

Một số trẻ chưa đi học ở các lớp dưới nên khi tiếp thu và giao tiếp với bạn

bè còn nhút nhát, chưa quen với các hoạt động ở lớp và khả năng của các cháu còn hạn chế so với các bạn đã được học ở lớp dưới Chính vì thế khả năng để thể hiện một tác phẩm văn học của các cháu không đồng đều

Vẫn còn có một số cha mẹ học sinh chưa thực sự quan tâm đến việc học và các hoạt động của con em mình ở trường lớp mầm non Trẻ còn được nuông chiều, chưa có tính tự lập

Nguyên nhân chủ quan:

Khả năng cảm nhận của giáo viên về các tác phẩm văn học còn hạn chế về giọng đọc như dùng tiếng địa phương và cách thể hiện các tác phẩm chưa tạo được

sự kịch tính, đôi lúc lời thoại còn dài dòng khó hiểu, chưa phân tích và cảm thụ đúng tác phẩm văn học và cách thể hiện qua ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép các tác phẩm văn học trong các hoạt động học tập và vui chơi chưa linh hoạt sáng tạo, tổ chức hoạt động nhóm còn mang tính hình thức nên kết quả trên trẻ chưa cao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoa học, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý, chính vì thế mà hiệu quả trên tiết học chưa cao

Chưa có sáng tạo trong việc chuyển thể từ chuyện kể sang kịch bản sân khấu, không tạo ra được kịch tính, sự kiện, diễn biến, lời thoại còn dài dòng khó hiểu, ngoài ra còn một số trẻ chưa có năng khiếu đọc, kể và thể hiện các tác phẩm văn học

Hầu hết khi biểu diễn các tác phẩm văn học còn thiếu các yếu tố phụ trợ như: Âm thanh, cảnh trí, trang phục… làm cho hoạt động đóng kịch, biểu diễn không thu hút được sự chú ý của trẻ

Từ những nguyên nhân và thực trạng trên, những mặt làm được và chưa làm được Bằng vốn hiểu biết của mình tôi luôn tự học hỏi kinh nghiệm để tìm những sáng kiến hay, nhằm khắc phục khó khăn đó cho lớp lá 4 của tôi nói riêng và cho khối lá nói chung Bản thân đã tham mưu với nhà trường, thường xuyên trò chuyện, quan tâm đến các trẻ mới đi học năm đầu để trẻ dễ dàng hòa đồng với các bạn, vận động phụ huynh học sinh ủng hộ cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc giảng dạy và học tập cho môn học tốt hơn

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

Những biện pháp giải pháp áp dụng cho đề tài:

Xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi

Tạo môi trường và diều kiện để trẻ hoạt động tích cực và chủ động nhằm tiếp nhận trọn vẹn tác phẩm

Tổ chức tiết học đảm bảo tính vừa sức đối với trẻ; tạo ra các đồ dùng đồ chơi đảm bảo tính thẫm mỹ để gây hứng thú cho trẻ trong giờ học

Hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

Các biện pháp tuyên truyền với cha mẹ học sinh và cộng đồng

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Qua áp dụng thực hiện giáo viên hiểu rõ hơn mình phải làm gì và như thế nào khi thực hiện hoạt động làm quen văn học Khi thực hiện chuyên đề này giáo viên cần nghiên cứu kỹ tài liệu chuyên đề bồi dưỡng thường xuyên tham gia dự giờ các tiết dạy thơ, truyện để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân Sưu tầm các bài thơ câu chuyện phù hợp với từng chủ đề nhằm giúp trẻ hiểu hơn về nội dung và nắm bắt một cách tốt nhất

Từ đó bản thân nhận thấy rằng bộ môn Làm quen văn học có tầm quan trọng trong việc phát triển nhận thức, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ và qua đọc thơ kể chuyện làm giàu vốn từ cho trẻ, rèn luyện cho trẻ khả năng phát âm và cách diễn đạt mạch lạc Các tác phẩm thơ truyện chỉ có thể phát huy tác dụng của

nó khi cô biết chuyển tải được tư tưởng cảm xúc của tác giả và nội dung tác phẩm thông qua các hình thức nghệ thật hấp dẫn, phong phú, đa dạng Qua đó giúp trẻ phát huy được tính tích cực cá nhân, tự tin, độc lập, sáng tạo, hình thành tư duy và khả năng ghi nhớ có chủ đích, những tình cảm đạo đức tốt đẹp có khả năng hoạt động nghệ thuật, sáng tạo cao

Nếu thành công sẽ thay đổi được cách nhìn nhận của phụ huynh đối với ngành học mầm non và sẽ đón nhận được sự quan tâm nhiều hơn hữa của các bậc phụ huynh cũng như các ngành các cấp khác

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Thường xuyên nghiên cứu kỹ các bài soạn, soạn bài trước khi giảng dạy Sử dụng công nghệ thông tin vào bài dạy như: Tìm hình ảnh, phim, hoạt hình, truyện trên Internet…

Làm mới đồ dùng đồ chơi tự tạo; mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi một cách đa dạng, phong phú hấp dẫn với trẻ và đảm bảo tính khoa học như: tranh ánh, con rối, mô hình

Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn như qua tổ chức Hội thi: “Bé với văn học”, “Câu đố” và đặc biệt là chọn những hình ảnh thật, đẹp và những nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vào

công nghệ thông tin để trẻ hòa nhập, hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm mà tôi lồng ghép được Nhằm mục đích trẻ chú ý xem, lắng nghe cô giới thiệu từ đó trẻ nắm bắt được nội dung tiết học một cách chủ động

Với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lôgic, để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương châm: “Lấy trẻ làm trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó Cùng với từng bài dạy, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt

Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi.

Ngay từ đầu năm học dựa trên kế hoạch của tổ khối tôi xây dựng kế hoạch cho từng chủ đề, từng tuần phù hợp với tình hình của lớp Kế hoạch phải rõ từng năm tháng, tuần, theo từng chủ đề thiết thực với trẻ với tình hình của trường, lớp

Ví dụ: Chủ đề: Thế giới thực vật có thể chọn chỉ số 64, Chỉ số 71, chỉ số 79 trong

Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi và chọn những bài thơ câu chuyện: “Hoa kết trái”

“Vòng quay luân chuyển”…để hoàn thành chỉ số Qua đó giúp trẻ thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên, đặc điểm màu sắc đặc trưng của một số loại hoa quen thuộc gần gũi, sự luân chuyển từ hạt đến quả

Tác phẩm dành cho trẻ phải phong phú về thể loại, phải đáp ứng được những ước mơ và tưởng tượng của trẻ thơ, truyện được chọn cần có tính chất li kì, tiếp xúc với những tác phẩm có hình ảnh cụ thể, rõ ràng để dần dần đưa trẻ đến những khái niệm tổng quát

Ngoài xây dựng kế hoạch phù hợp thì người giáo viên mầm non phải tổ chức sao cho các khả năng hoạt động nghệ thuật của trẻ được bộc lộ và phải biết nuôi dưỡng phát triển khả năng ấy, trong hoạt động của trẻ cần phải đặt những câu hỏi mang tính tư duy để kích thích sự tưởng tượng và phát triển trí tuệ của trẻ Câu hỏi mang tính chất từ dễ đến khó, câu hỏi phải có tính tư duy, khả năng phán đoán, không mang tính gò bó ép buộc trẻ

Làm tốt công tác tham mưu với nhà trường về cơ sở vật chất và phương pháp lên lớp để khảo sát trên trẻ được tốt hơn, xây dựng kế hoạch họp phụ huynh

để báo cáo tình hình học tập của các cháu và đưa ra các biện pháp phối hợp với phụ huynh phù hợp và có hiệu quả

Tham khảo liệu trên mạng, tạp chí nhằm trau dồi thêm về kiến thức cũng như kĩ năng diễn đạt để truyền đạt tác phẩm văn học cho trẻ một cách tốt nhất mà không mang tính chất áp đặt trẻ

Biện pháp 2: Tạo môi trường và điều kiện để trẻ hoạt động tích cực và chủ động nhằm tiếp nhận trọn vẹn tác phẩm

Tạo môi trường vật chất và tinh thần cho trẻ như: Tranh ảnh trong sách, trên tường, sản phẩm tạo hình, các mẫu vật, các kí hiệu tượng trưng để kích thích trẻ Xây dựng kỹ năng trao đổi, thỏa thuận, hợp tác chia sẻ, hình thành bầu không khí

và tình cảm thân thiết làm cho trẻ cảm thấy tin cậy ở người lớn, bạn bè và bản thân mình

Bằng sự nhập tâm của tác phẩm văn học vừa tiếp nhận giáo viên cần khuyến khích sự sáng tạo của trẻ ở mọi lúc mọi nơi để những hiểu biết về cuộc sống ở trẻ

sẽ hòa quyện với việc cảm thụ tác phẩm văn học nghệ thuật

Tạo cơ hội để trẻ thể hiện được ý kiến và cảm xúc của mình đối với tác phẩm, nghe ý kiến của cô của bạn để hiểu biết của trẻ phong phú hơn, giúp trẻ nhận thúc về bản thân về thế giới xung quanh tốt hơn

Giúp trẻ đi từ nhận biết đến nhận xét đánh giá và cao hơn là nhận ra cái hay cái đẹp của tác phẩm văn học

Bản thân tôi đã tận dụng diện tích phòng học, cách sắp xếp đội hình, đồ dùng, đồ chơi để tạo môi trường học tốt và thoải mái cho trẻ Khi thực hiện hoạt động làm quen văn học mà thể loại là truyện kể, dạy trẻ kể chuyện sáng tạo thì phải chuẩn bị và trưng bày các dụng cụ như khung sân khấu, sắp đặt các con rối sao cho dễ sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn Và trước khi tổ chức hoạt động phải tự luyện giọng kể, giọng đọc diễn cảm cách sử dụng tranh, rối, mô hình, vi tính, để giúp trẻ cảm nhận tác phẩm một cách tốt nhất

Ví dụ: Chủ đề bản thân: Truyện "Ai cũng phải cười" có thể tạo môi trường cho trẻ như sau:

Góc tạo hình: Tạo hình nhân vật trong truyện: Giấy khổ lớn để can hình dáng nhân vật, dây thun đủ màu, màu nước hoặc mực đỏ để in dấu vân tay Cô khuyến khích trẻ dùng ngón tay nhúng vào nước để vẽ mặt cho nhân vật, tạo hình bằng dây thun, thắt dây thành đồ trang sức: vòng tay, dây chuyền, chọn quần áo phù hợp

Góc khoa học: Tạo biểu đồ về các loại mắt và màu mắt, biểu đồ in các loại dấu chân của nhân vật, những loại hạt khác nhau để xếp hình

Góc sách: Các loại sách về một số câu truyện qua các chủ đề, băng thu tiếng của một số nhân vật truyện (thỏ, cáo,…), bài thơ và truyện có giọng kể

Môi trường ngoài lớp học: Cô lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp với trẻ chuẩn bị mô hình vườn cổ tích, vườn rau, cây cảnh qua đó trẻ biết được cảnh đẹp trong thiên nhiên thu nhỏ Ví dụ: trong câu chuyện “ Hạt đỗ sót” Cô có thể gieo hạt đỗ và tận dụng sự nảy mầm của hạt đỗ sau đó kể chuyện cho trẻ nghe Từ những hình ảnh đó trẻ có thể kể chuyện sáng tạo

Đọc sách cùng trẻ Trẻ nghe tiếng nói của người khác và thách thức trẻ tự tạo ra âm thanh từ thân thể mình

Biện pháp 3: Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt

Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt, sáng tạo, đòi hỏi người giáo viên mầm non phải tổ chức sao cho các khả năng hoạt động nghệ thuật nhẹ nhàng đối

với trẻ để trẻ có khả năng bộc lộ cám xúc của mình qua thơ chuyện Tổ chức cho trẻ tự hoạt động nghệ thuật sẽ tích cực hóa hoạt động nghệ thuật của trẻ, trẻ tiếp thu tác phẩm văn học một cách hiệu quả nhất với vai trò của người giáo viên trong quá trình thực hiện

Trước hết phụ thuộc vào việc đọc kể của giáo viên, luyện kĩ năng đọc diễn cảm, thể hiện được mối quan hệ cảm xúc và sự hiểu biết sâu sắc của cá nhân với tác phẩm: Hiểu thấu đáo tư tưởng tác phẩm, tính cách nhân vật, cảm xúc tác giả, các phương tiện nghệ thuật trong tác phẩm

Ví dụ: Truyện “Con yêu bố” của tác giả Nhật Yên có những đoạn đối thoại hay nên chú ý giọng đọc kể để gây hứng thú cho trẻ: “Bố ơi! Bố đoán xem con yêu

bố đến nhường nào; Bố không đoán được đâu Thỏ bố trả lời - Chừng này này! Thỏ con nói và dang đôi tay ra hết mức”

Trong đây câu “Chừng này này” có thể nhấn mạnh, hay tiếng gọi “Bố ơi” bình thường thì trẻ chỉ đọc với giọng ngang bằng nhưng nếu hướng dẫn trẻ đọc từ

“ơi” nhấn mạnh, “Bố ơi” với âm độ trầm bổng khác nhau thì sẽ toát lên trong đó là

cả tình yêu thương vô bờ bến giữa bố và con cao rộng như thế nào

Với biện pháp này ngoài việc giáo viên phải chuẩn bị cho mình một giọng

kể tốt thì việc cô tạo cho trẻ một không gian "Cổ tích" cũng là rất quan trọng Ví dụ: tạo một khung cảnh vườn cổ tích với nhiều muôn thú Tạo được một không gian nghe truyện, tạo khoảng cách gần gũi giữa người kể và người nghe để cùng tưởng tượng ra một không gian quá khứ mà lời kể đầu "Ngày xửa, ngày xưa" sẽ đưa trẻ vào thế giới cổ tích Cũng bắt đầu bằng cách kể ấy, cô sẽ kể cho trẻ nghe đọan đầu của câu chuyện

Khi dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện giọng của cô phải chuẩn xác, không nói tiếng địa phương, diễn đạt trôi chảy phù hợp với từng bài, cô phát âm không ngọng Khi dạy trẻ đọc thơ cô chú ý nghe trẻ đọc và phát hiện ra trẻ nói ngọng, đọc sai để sửa cho trẻ như cô đọc lại để cho trẻ đọc theo nhiều lần và động viên trẻ

“Con đọc tốt hơn rồi” Thi đua giữa các tổ với nhau để phát hiện tổ nào đọc tốt hơn để dẫn đến nhiều trẻ đọc tốt

Đặt câu hỏi phải có câu hỏi khó để phân loại học sinh , gợi ý giúp trẻ nhớ lại các chi tiết, hành động nhân vật, các hình ảnh hoặc trạng thái cảm xúc được thể hiện trong tác phẩm Ví dụ: Trong câu chuyện “7 con thuyền giấy và 7 chiếc diều” câu hỏi đàm thoại có thể đặt:

Tại sao hai bạn giận nhau?

Trong thời gian hai bạn giận nhau, hai bạn còn thương nhau nhớ nhau không?

Hai bạn làm hòa với nhau bằng cách nào?

Bạn thân của con là ai? Khi con giận, con làm cách nào để làm hòa?

Sử dụng phương tiện trực quan như: Lô tô nhân vật giúp tái hiện lời thoại, một hành động, mối quan hệ, thứ tự xuất hiện của các nhân vật, mô tả hình dáng đặc điểm của các nhân vật Có thể tổ chức cho trẻ nghe đĩa thu giọng đọc kể của

cô giáo, sử dụng các biện pháp tái tạo lại bài thơ phù hợp với từng thể loại: đọc đối đáp, đọc gõ nhịp, đọc phân vai, đọc nối tiếp, diễn bài thơ ra văn xuôi

Tổ chức trò chơi để tái tạo tốt tác phẩm văn học

Ví dụ: Trò chơi vẽ con mèo trong truyện chú chuột nhắt cà cây bút chì Trò chơi

Trò chơi: Bạn là ai, tặng quà cho bạn: dán hình nhân vật vào sau lưng trẻ, cho trẻ khác mô tả và trẻ mang hình sau lưng sẽ đoán tên nhân vật (thỏ ăn gì?)

Dùng hoạt động âm nhạc có cùng chủ đề với tác phẩm để giúp trẻ khắc sâu những ấn tượng nghệ thuật trong tác phẩm văn học ví dụ: trong câu truyện “Bác gấu đen và hai chú thỏ” ta có thể sử dụng nhạc “Ta đi vào rừng xanh” làm nhạc nền để trẻ hứng thú kể cũng như đóng kịch Khi trẻ đóng kịch cô giáo đóng vai trò người dẫn truyện Lời dẫn truyện của cô lúc trầm, lúc bổng, chú ý đến nhịp độ, ngắt giọng tạo sức hút đối với trẻ

Phần sáng tạo của trẻ cũng không kém phần quan trọng, có thể trẻ sáng tạo lời kể từ tranh ảnh minh họa cho tác phẩm, sáng tạo chi tiết tiếp theo hoặc sáng tạo đoạn kết của câu chuyện Ví dụ: đoạn kết của câu chuyện “Tấm cám” trẻ có thể đổi cho đoạn kết có hậu hơn như: mẹ con cám đã nhận ra lỗi lầm và vô cùng hối hận trước việc làm sai trái của mình, Tấm đã tha thứ và đón về cùng sống bên nhau vui vẻ Trẻ cũng có thể thay đổi tên nhân vật dựa vào tính cách Ví dụ: Gà trống: Chàng hiệp sĩ Hay trẻ có thể sáng tạo gắn với hình tượng trung tâm Ví dụ: Hạt gạo làng ta gắn với hình ảnh hạt lúa, cây mạ, gặt lúa, tưới nước…

Đóng kịch là một trò chơi được trẻ em ở trường mầm non rất thích thú, để hoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một trong những vấn đề cần đặt ra cho cô giáo Cô giáo cho trẻ làm quen với kịch bản, cô đọc diễn cảm kịch bản và trò chuyện với trẻ về các nhân vật trong kịch bản để các em đưa ra nhận xét của mình, hình dung đúng đắn những hình tượng trong tác phẩm, xác định thái độ của mình với nhân vật Cho trẻ tự nhận vai diễn và trẻ thường từ chối vai phản diện, cô giáo phải giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của tất cả các vai trong vỡ kịch để trẻ thoải mái nhận vai Để hỗ trợ trẻ vào vai, cô có thể cho trẻ xem lại tranh minh họa và có thể làm mẫu cho trẻ bắt trước hoặc trẻ khá thể hiện cho trẻ yếu hơn quan sát Cô động viên trẻ tự nhận xét bạn và mình, khích lệ những cố gắng của trẻ, dạy trẻ phối hợp trong vở diễn, sắp xếp đội hình, chuyển cảnh…Để

vở kịch được tiếp nối liền mạch Cô cho trẻ luyện tập trong các thời điểm thích hợp, cũng có thể cho trẻ xem vở kịch để cũng cố và làm cho trẻ say mê thêm cách diễn