Bài giảng Kế toán tài chính 2 Chương 3 Nguyễn Thị Ngọc Điệp (2017)

Bài giảng Kế toán tài chính 2 Chương 3 Kế toán thuê tài sản cung cấp cho người học các kiến thức Các qui định pháp lý có liên quan, tổng quan về thuê tài sản, ứng dụng vào hệ thống tài khoản kế toán, trình bày thông tin trên BCTC.

Chương 3

KẾ TOÁN THUÊ TÀI SẢN

 Giải thích được cơ sở và bản chất việc phân loại thuê

 Phân tích và xử lý các giao dịch liên quan đến thuê tài sản

 Trình bày các nguyên tắc ghi nhận, đánh giá và trình bày nghiệp vụ thuê tài sản trên báo cáo tài chính

2

Các qui định pháp lý có liên quan

Tổng quan về thuê tài sản

Ứng dụng vào hệ thống tài khoản kế toán

Trình bày thông tin trên BCTC

3

Nội dung

 Thông tư 161/2007/TT-BTC: hướng dẫn thực hiện chuẩn mực kế toán

4

Các quy định pháp lý có liên quan

• Định nghĩa

• Phân loại

• Một số khái niệm

• Các dấu hiệu của thuê tài chính

• Ghi nhận tài sản thuê tài chính

• Ghi nhận tài sản thuê hoạt động

5

Tổng quan về thuê tài sản

• Theo VAS 06, đoạn 04:

Thuê tài sản là: “Là sự thỏa thuận giữa bên cho

thuê và bên thuê về việc bên cho thuê chuyển quyền sử dụng tài sản cho bên thuê trong một khoảng thời gian nhất định để được nhận tiền cho thuê một lần hoặc nhiều lần”.

6

Định nghĩa

Thuê tài chính:

chuyển giao phần lớn

rủi ro và lợi ích gắn

liền với quyền sở hữu

sản có thể chuyển

thuê

* Là thuê tài sản không phải là thuê tài chính

Bên cho thuê và bên thuê phải xác định thuê tài sản là thuê tài chính

hay thuê hoạt động ngay tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản

Phân loại thuê tài sản

– Xác định rõ trách nhiệm của mỗi bên đối với tài sản thuê (quản lý, sử dụng, sửa chữa, thanh toán…)

– Ghi nhận thông tin về tài sản thuê trong sổ sách và trình bày trên báo cáo tài chính.

– Mức độ chuyển giao rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản từ bên cho thuê sang bên thuê.

8

Phân loại thuê tài sản (tiếp)

Trường hợp thuê tài sản là QSD đất

thường đó là thuê hoạt động, vì đất thường có thời gian

sử dụng kinh tế vô hạn và quyền sở hữu không được

chuyển giao cho bên thuê khi hết thời hạn thuê, nên bên

quyền sở hữu đất

9

• Thời gian thuê: Là khoảng thời gian của hợp đồng thuê tài

sản không huỷ ngang cộng (+) với khoảng thời gian bên

trả thêm hoặc không phải trả thêm chi phí nếu quyền gia hạn này xác định được tương đối chắc chắn ngay tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản

• Thời gian sử dụng kinh tế: Là khoảng thời gian mà tài

sản được ước tính sử dụng một cách hữu ích hoặc số lượng sản phẩm hay đơn vị tương đương có thể thu được

từ tài sản cho thuê do một hoặc nhiều người sử dụng tài sản

• Thời gian sử dụng hữu ích: Là khoảng thời gian sử dụng

Một số khái niệm cơ bản

• Hợp đồng không có quyền huỷ ngang:

Là hợp đồng thuê tài sản mà hai bên không thể đơn

phương chấm dứt hợp đồng, trừ các trường hợp:

điểm khởi đầu thuê tài sản

• Hợp đồng không có quyền huỷ ngang mới có thể

ràng buộc cả hai bên trong việc thực hiện hợp

đồng và đảm bảo lợi ích và rủi ro được chuyển từ

bên cho thuê sang bên đi thuê.

11

Một số khái niệm cơ bản (tiếp)

Các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu của bên đi thuê, gồm:

 Khoản thanh toán mà bên thuê phải trả cho bên cho thuê về việc thuê tài sản theo thời hạn trong hợp đồng. Không bao gồm các khoản chi phí dịch vụ

và thuế do bên cho thuê đã trả mà bên thuê phải hoàn lại

và tiền thuê phát sinh thêm.

 Giá trị được bên thuê hoặc một bên liên quan đến bên thuê đảm bảo thanh toán.

12

Một số khái niệm cơ bản (tiếp)

Ngày 1.1.20x1: Công ty cho thuê tài chính VCBL cho công

sau:

năm

đồng

13

Ví dụ 1

Yêu cầu:

a Xác định các chỉ tiêu sau:

b Với dữ liệu trên, bạn có thể tính được tiền lãi thuê?

14

Ví dụ 1

Lãi suất ngầm định trong hợp đồng thuê tài chính:

Là tỷ lệ chiết khấu tại thời điểm khởi đầu thuê tài

sản

• Để tính giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền

thuê tối thiểu và giá trị hiện tại của giá trị còn lại

không được đảm bảo để cho tổng của chúng

đúng bằng giá trị hợp lý của tài sản thuê.

15

Một số khái niệm cơ bản (tiếp)

PV (các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu)

+ PV (giá trị còn lại không được đảm bảo)

= Giá trị hợp lý của tài sản thuê

Sử dụng tiếp số liệu của Ví dụ 1.

Hãy tính lãi suất ngầm định của hợp đồng thuê.

16

Ví dụ 2

Trường hợp thường dẫn đến hợp đồng thuê tài chính là:

chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ước tính thấp hơn

sở hữu;

khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn giá trị

hợp lý của tài sản thuê;

khả năng sử dụng không cần có sự thay đổi, sữa chữa lớn

Các dấu hiệu là thuê tài chính

Hợp đồng thoả mãn ít nhất 1trong 3 trường hợp sau

• Nếu bên thuê huỷ hợp đồng và đền bù tổn thất phát sinh liên quan đến việc huỷ hợp đồng cho bên cho thuê;

• Thu nhập hoặc tổn thất do sự thay đổi giá trị hợp lý của giá trị còn lại của tài sản thuê gắn với bên thuê;

• Bên thuê có khả năng tiếp tục thuê lại tài sản sau khi hết hạn hợp đồng thuê với tiền thuê thấp hơn giá thuê thị trường.

18

Các dấu hiệu là thuê tài chính

Sử dụng tiếp số liệu của Ví dụ 1, 2.

Yêu cầu:

a Hãy chỉ ra các dấu hiệu để cho rằng đây hợp

hợp đồng thuê tài chính?

b Lập bảng tính nợ gốc và lãi thuê theo mẫu ở

Bảng 1

19

Ví dụ 3

Ngày Khoản thanh toán

tiền tối thiểu

Chi phí lãi vay với LS = ….%

Thanh toán

nợ gốc

Dư nợ còn lại

1.1.X1 1.1.X2 1.1.X3 1.1.X4 1.1.X5 31.12.X5

TỔNG

BẢNG 1: Bảng tính nợ gốc và lãi thuê

• Ngày 01.7.20X0, Công ty cho thuê tài chính SCL ký hợp

đồng cho Công ty B thuê một dây chuyền máy đóng gói

(đã bao gồm 30 triệu đồng tiền chi phí bảo dưỡng và bảo

hiểm hàng năm do SCL thanh toán hộ cho B)

triệu đồng, được bên cho thuê đảm bảo thanh toán vào

cuối thời hạn thuê là 70 triệu đồng

21

Bài tập thực hành 1

hợp đồng, bên thuê phải bồi thường một khoản tiền tương đương 4 năm tiền thuê

cho SCL

22

Bài tập thực hành 1 (tiếp)

Ngày Khoản TT tiền

thuê tối thiểu

Chi phí lãi vay với LS = ….%

Thanh toán

nợ gốc

Dư nợ còn lại

1.7.X0

1.7.X1

1.7.X2

1.7.X3

30.6.X4

TỔNG

BẢNG 2: Bảng tính nợ gốc và lãi thuê

 Xác định bên ghi nhận

 Xác định nguyên giá

24

Ghi nhận tài sản thuê tài chính

Bên thuê ghi nhận tài sản thuê tài chính là tài sản

một giá trị bằng với giá trị hợp lý của tài sản thuê tại

thời điểm khởi đầu thuê tài sản.

 Nếu giá trị hợp lý của tài sản thuê cao hơn giá trị hiện

tại của khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu cho việc

25

Xác định bên ghi nhận

• Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính gồm:

giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu

– Chi phí trực tiếp phát sinh ban đầu liên quan đến hoạt động thuê tài chính, như chi phí đàm phán ký hợp đồng được ghi nhận vào nguyên giá tài sản đi thuê.

26

Xác định nguyên giá TSCĐ thuê tài chính

• Trường hợp thuế GTGT đầu vào của tài sản

thuê tài chính không được khấu trừ.

– Được thanh toán một lần ngay tại thời điểm

ghi nhận tài sản thuê thì nguyên giá tài sản

thuê bao gồm cả thuế GTGT;

– Được thanh toán từng kỳ thì được ghi vào chi

phí SXKD trong kỳ phù hợp với khoản mục chi

phí khấu hao của tài sản thuê tài chính

27

Xác định nguyên giá TSCĐ thuê tài chính (tiếp)

• Tiếp theo Ví dụ 1, biết rằng vào tháng 12/20x0, công ty ABC đã chi tiền mặt là 9 triệu đồng cho việc đàm phán ký kết hợp đồng thuê tài sản và 20 triệu tiền ký quỹ đảm bảo hợp đồng thuê.

tài chính Trong trường hợp

a Thuế GTGT được khấu trừ

b Thuế GTGT không được khấu trừ và cty ABC đã thanh toán một lần khi nhận tài sản thuê

c Thuế GTGT không được khấu trừ và cty ABC thanh toán thuế định kỳ hàng năm cùng với tiền thuê.

28

Ví dụ 4

 Bên đi thuê

 Bên cho thuê

29

Ghi nhận tài sản thuê/ cho thuê hoạt động

Các khoản thanh toán tiền thuê hoạt động (Không bao gồm chi phí dịch vụ, bảo hiểm và bảo dưỡng) phải được ghi nhận là chi phí sản xuất, kinh doanh theo phương pháp đường thẳng cho suốt thời hạn thuê tài sản, không phụ thuộc vào phương thức thanh toán.

30

Bên đi thuê

thuê

dụng chính sách khấu hao nhất quán với các tài sản

tương tự

phương pháp đường thẳng trong suốt thời hạn cho thuê,

dụng phương pháp tính khác hợp lý hơn

Bên cho thuê

• Thuê tài chính – Bên đi thuê

• Tài khoản 212, 3412

• Thuê hoạt động – Bên đi thuê – Bên cho thuê

32

Ứng dụng trên tài khoản

• Nguyên giá tài sản cố định thuê tài chính giảm

33

định thuê tài chính

tăng trong kỳ kế toán

Dư Nợ

Tài khoản 212

34

Nợ thuê tài chính còn phải trả cho các niên độ sau

Dư Có

Tài khoản 3412- Nợ thuê tài chính

• Bênđi thuê ghi nhận tài sản thuê

và ghi nhận một khoản nợ phải trả dài hạn

• Bênđi thuê được trích khấu hao tàisản thuê

35

NHẮC LẠI

Ghi

nhận TS

thuê

Sử dụng (Trả nợ, khấu hao)

Hết hạn thuê (Chuyển giao, trả lại, mua

lại)

Bên đi thuê tài chính TSCĐ

36

TK 242

TK 11*,

TK 111, 112

đàm phán, ký kết hợp động,…

có)

(1)

(2)

Các khoản phát sinh trước khi thuê

Sử dụng số liệu của ví dụ 4 để thực hiện các định

khoản liên quan đến khoản đám phán và ký quỹ.

37

Ví dụ 5

38

TK 212

TK 3412

TK 242

Nhận tài sản thuê tài chính

39

TK 3412

Lãi thuê tài chính

TK 111,

112

Nợ gốc

TK 635

Nhận hóa đơn và thanh toán ngay

40

TK 133

đủ điều kiện khấu trừ

điều kiện khấu trừ thanh toán

1 lần

điều kiện khấu trừ thanh toán từng kỳ

TK 112, 3388

TK 212

TK 627, 641,642

Tiền thuế GTGT

(1)

(2)

(3)

Sử dụng số liệu của ví dụ 1, 2, 3, 4

1 Ngày 1/1/20x1, công ty MKP nhận tài sản thuê

và nhận hóa đơn GTGT về thuê tài chính của kỳ

thứ 1, ký hiệu AA/14P, số 0000001 (xem mẫu).

2 Ngày 25/1/20x1: công ty chuyển khoản thanh

toán tiền thuê cho HĐ 0000001

Thông tin bổ sung: Nợ gốc không bao gồm

thuế GTGT, tiền thuế VAT trả hết 1 lần ngay kỳ đầu

tiên, đủ điều kiện khấu trừ.

41

HÓA ĐƠN DỊCH VỤ CHO THUÊ TÀI CHÍNH Mẫu số: 05 TTC - 3LL-01

Liên 1: Lưu Ký hiệu: AA/14P Ngày 1 tháng 1 năm 20x1 Số hóa đơn: 0000001 Bên cho thuê tài chính: CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH 2

Địa chỉ: 422 Trần Hưng Đạo, quận 5, TP.HCM

Số tài khoản:

Hợp đồng đi thuê số: 125/07/ALCII Ngày: 01/01/20x1 Thời gian cho thuê: từ ngày 01/01/20x1 đến ngày 31/12/20x5

Giá trị tài sản cho thuê (chưa có thuế GTGT): 2.630.000.000 Thuế GTGT Công ty cho thuê Tài chính đã nộp của tài sản cho thuê 263.000.000 (Hóa đơn GTGT hoặc biên lai nộp thuế GTGT số … Ngày … tháng … Năm… )

Bên đi thuê: CÔNG TY CP MKP Địa chỉ: 13 Tô Hiến Thành quận 5, TPHCM Số TK:

Hình thức thanh toán Chuyển khoản

1 Tên dịch vụ cho thuê: TÀU BIỂN

2 Số tiền thuê:Gốc và lãi đến 31/01/20x1 600.000.000 600.000.000

3 Thuế GTGT: gốc 01/20x1 263,000,000 263,000,000

4 Tiền bán lại tài sản thuê theo HĐ CTTC -

-5 Tổng cộng tiền thanh toán (2+3+4) 863.000.000 863.000.000 Trong đó lãi trung hạn

Tổng cộng tiền phải thanh toán kỳ này (ghi bằng chữ): Tám tram sáu mươi ba triệu đồng chẵn./.

1 1 x1 Công ty cho thuê tài chính VCBL

0301234567

Công ty TNHH ABC

0300012345

263 000.000

600.000.000

X

863.000.000 Tám trăm sáu mươi ba triệu đồng chẵn.

Hóa đơn tiền thuê KỲ 1

Thanh toán dịch vụ cho

thuê tài chính và thuế

GTGT đầu vào của tài

sản cho thuê tài chính

600.000.000 1

Tiếp theo ví dụ 1:

a Giả sử bạn là kế toán cty cho thuê tài chính II, hãy lập hóa đơn tiền thuê tài sản KỲ 2.

b Sau khi nhận hóa đơn kỳ 2, kế toán công ty ABC đã ghi nhận nghiệp vụ nhưng chưa chi tiền thanh toán Hãy định khoản.

44

Ví dụ 7

1 1 x2

Công ty cho thuê tài chính VCBL

0301234567

Công ty TNHH ABC

0300012345

BB/14P 0001001

Hóa đơn tiền thuê KỲ 2

46

TK 627, 641, 642

TK 2142

 Chính sách khấu hao nhất quán với chính sách khấu

nghiệp đi thuê

 Nếu không chuyển quyền sở hữu: khấu hao theo thời hạn thuê nếu thời hạn thuê ngắn hơn thời gian sử dụng hữu ích của tài sản thuê

Trích khấu hao TSCĐ thuê tài chính

Sử dụng số liệu của vi dụ 1- 5

Thực hiện bút toán trích khấu hao tài sản Biết thời gian sử

dụng hữu ích của TSCĐ cùng loại là 8 năm và công ty ABC

47

Ví dụ 8

48

TK 11*, 331…

TK 2142

TK 2141, 2143

TK 212 TK 211, 213

TK 2142

TK 212

Chuyển giao QSH, mua lại TS

đã thuê

Trả lại TSCĐ thuê tài chính

(1)

(2b)

(2a)

(2c)

Hết hạn thuê tài chính

Tiếp theo ví dụ 8

Sau khi hết hạn thuê, Cty ABC mua lại tài sản thuê

tài chính với giá 10 triệu đồng, đã thanh toán bằng

chuyển khoản.

liên quan.

49

Ví dụ 9

Sử dụng số liệu của bài tập thực hành 1 để thực hiện các định khoản qua các năm.

50

Bài tập thực hành 2

Ngày 1/1/20x0, công ty cho thuê tài chính A cho công ty X thuê

GTGT 55 triệu đồng) Chi tiết hợp đồng cho thuê tài chính như

sau:

sản này là 7 năm

gian thuê là 60.000.000đ Giá trị còn lại của dây chuyền

được đảm bảo bởi công ty X là 50.000.000đ

đồng (đã bao gồm 10 triệu đồng tiền bào dưỡng hàng

năm) và 10% thuế GTGT là Thuế GTGT được khấu trừ

51

Bài tập thực hành 3

sở hữu tài sản thuê

Yêu cầu:

hợp đồng thuê tài sản là 14 triệu đồng

hằng năm ở cty X

52

Bài tập thực hành 3 (tiếp)

Ngày Khoản thanh

toán hàng năm

Chi phí lãi vay với LS =……%

Thanh toán

nợ gốc

Dư nợ gốc còn lại

Tổng

Bảng tính nợ gốc và lãi thuê

THUÊ HOẠT ĐỘNG

54

TK 627, 641, 642

TK 133

TK 242

TK 11*, 331

TK 244

Mở sổ chi tiết

theo dõi riêng

(2)

(3a )

(1)

(3b )

Bên đi thuê hoạt động

56

TK 3387

TK 11*, 131

TK 3331

TK 627

TK 511

TK 214

TK 11*, 331…

TK 154

(1a) (1b)

(2)

(3)

(4) (4)

(5)

Bên cho thuê hoạt động

• Ngày 1/1/20x0, Công ty CPTuấn Khải cho Công ty Trung

Nghĩa thuê một lô đất để xây dựng xưởng sản xuất Nội

đã nhận đựơc 2 tháng tiền cho thuê 308 trđ, trong đó

năm

Yêu cầu: Định khoản kế toán các nghiệp vụ phát sinh ở cty

Ví dụ 10

• Thuê tài chính – Bên đi thuê

• Thuê hoạt động – Bên đi thuê – Bên cho thuê

58

Trình bày trên BCTC

– Giá trị còn lại của tài sản thuê tại ngày lập báo cáo tài

chính

sản

59

Bên thuê tài chính

– Tổng số tiền thuê tối thiểu trong tương lai cho hợp đồng thuê hoạt động không hủy ngang theo các thời hạn:

• Từ một (1) năm trở xuống

• Trên một (1) năm đến năm (5) năm

• Trên năm (5) năm – Căn cứ xác định chi phí thuê tài sản phát sinh thêm

60

Bên thuê hoạt động

• Trên Bảng cân đối kế toán

thời hạn:

thu trong kỳ

61

Bên cho thuê hoạt động