Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã kết thúc thắng lợi giải phóng miền Bắc, nhân dân ta lại phải tiếp tục cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược. Cuộc chiến tranh thần thánh lần thứ hai là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chống lại cuộc chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới của đế quốc Mỹ tên đế quốc đầu sỏ, có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh nhất phe đế quốc với chính sách xâm lược và thống trị vừa tàn bạo, vừa thâm độc xảo quyệt.
Trang 1ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ, SÁNG TẠO CỦA ĐẢNG TRONG
XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG LỐI CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC
==========================
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã kết thúc thắng lợi giải phóng miền Bắc, nhân dân ta lại phải tiếp tục cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược Cuộc chiến tranh thần thánh lần thứ hai là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chống lại cuộc chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới của đế quốc Mỹ tên đế quốc đầu sỏ, có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh nhất phe đế quốc với chính sách xâm lược và thống trị vừa tàn bạo, vừa thâm độc xảo quyệt Nhân dân ta tiến hành cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chống đế quốc Mỹ trong điều kiện mới dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam: miền Bắc được giải phóng đang từng bước đi lên chủ nghĩa xã hội trở thành hậu phương lớn của cách mạng miền Nam, cách mạng thế giới đang ở thế tiến công, nhưng cũng
có mặt phức tạp do nảy sinh cuộc đấu tranh gay gắt về đường lối quan điểm trong nội bộ phong trào cộng sản quốc tế, đặc biệt do sự xuất hiện của chủ nghĩa cơ hội xét lại trong một số nước xã hội chủ nghĩa
Bước vào cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, nhân dân ta đã từng trải qua những chặng đường đấu tranh gian khổ, ác liệt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với một đường lối chính trị đúng đắn, sáng tạo khoa học, nhân dân ta đã giành được thắng lợi hoàn toàn Thắng lợi của nhân dân ta trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước kết thúc quá trình 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, chấm dứt ách thống trị hơn một thế kỷ của chủ nghĩa đế quốc, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử giải phóng dân tộc và thống nhất nước nhà, mở ra
Trang 2bước ngoặt vĩ đại thiết lập quyền làm chủ của nhân dân trên toàn bộ đất nước, đưa cả nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội Thắng lợi đó do nhiều nguyên nhân Trong đó và trước hết là tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng trong xác định đường lối chống Mỹ cứu nước Đó cũng thể hiện tư duy sắc bén và năng lực lãnh đạo của Đảng trước mọi tình thế và giành thắng lợi
Độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng trong việc nhận định, đánh giá đúng kẻ thù của dân tộc từ rất sớm.
Ngay từ khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chưa kết thúc, ngày 22/2/1954, Bộ Chính trị đã ra chỉ thị: “Ra sức phá tan mưu đồ đẩy mạnh chiến tranh xâm lược của đế quốc Pháp - Mỹ”1 Trên cơ sở phân tích những hành động của Mỹ “từ chỗ giúp tiền, vũ khí và kế hoạch cho thực dân Pháp, tiến đến chỗ trực tiếp can thiệp một cách trắng trợn chiến tranh Đông Dương’, Đảng ta đã nhận định: “Dã tâm của đế quốc Mỹ là một mặt giúp Pháp hòng cứu vãn tình thế lúng túng hiện thời, mặt khác lợi dụng lúc Pháp đang gặp khó khăn mà lấn dần quyền lợi của Pháp ở Đông Dương”2
Từ nhận định trên, Đảng ta chỉ rõ một trong những công tác trước mắt của cách mạng Việt Nam là đẩy mạnh việc tuyên truyền chống Mỹ can thiệp vào chiến trường Đông Dương, kịp thời vạch rõ mưu mô và hành động xâm lược của Mỹ, khắc phục tư tưởng hoà bình nhất là sau Hội nghị bốn ngoại trưởng ở Béc lin đã công bố quyết định sẽ họp một hội nghị vào tháng 4 năm 1954, để tìm cách giải quyết hoà bình về vấn
đề Triều Tiên và vấn đề Đông Dương
1 ĐCSVN, Văn kiện Đảng, To n t àn t ập, tập 15, Nxb CTQG, tr 29.
2 ĐCSVN, Văn kiện Đảng, Tập 15, Nxb CTQG, H 2001, tr 30.
Trang 3Trước sự can thiệp ngày càng sâu của đế quốc Mỹ vào chiến tranh của thực dân Pháp ở Đông Dương đặc biệt là khi Mỹ đưa một số phi công Mỹ lái máy bay tiếp cứu cho Pháp ở Điện Biên Phủ và cử O - Daniel làm trưởng đoàn cố vấn quân sự Mỹ ở Đông Dương Trước những vấn đề đó, ngày 7/4/1954 Ban Bí thư đã ra chỉ thị về đẩy mạnh tuyên truyền vạch rõ mưu mô can thiệp Mỹ, tăng cường quyết tâm kháng chiến Chỉ thị nêu rõ: “Cần vạch
rõ tội ác của bọn can thiệp Mỹ, nhưng không làm cho nhân dân sợ Mỹ”3 Ngay sau khi chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, Đảng ta đã chỉ rõ: “ Ta đã thắng lợi trong chiến dịch Điện Biên Phủ, song cuộc đấu tranh ái quốc để thực hiện độc lập, thống nhất, dân chủ, hoà bình của nhân dân ta còn nhiều gian khổ, gay go Đúng như nhận định của Đảng ta, sau khi Hội nghị Giơnevơ bàn về kết thúc chiến tranh lập lại hoà bình ở Việt Nam trong số 9 đoàn dự hội nghị Giơnevơ, có 8 đoàn tham gia ký vào hiệp định Đây là sự chuẩn bị trước cho việc Mỹ không thực hiện Hiệp định sau này Âm mưu của Mỹ can thiệp vào Đông Dương đã lộ rõ, Mỹ đang tìm mọi cách để hất cẳng Pháp để độc chiếm Việt Nam, Căm Pu Chia và Lào biến nhân dân ba nước thành nô lệ của Mỹ” Do vậy hiện nay đế quốc Mỹ là kẻ thù chính của nhân dân thế giới và nó đang trở thành kẻ thù chính và trực tiếp của nhân dân Đông Dương Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:
“Cho nên mọi việc của ta đều nhằm chống đế quốc Mỹ Bất kỳ người nào, nước nào không thân Mỹ đều có thể làm mặt trận thống nhất (dù là tạm thời) với ta”4
Đúng như mọi nhận định, đánh giá của Đảng ta, đế quốc Mỹ đã can thiệp trắng trợn vào ba nước Đông Dương, đặc biệt là ở miền Nam Việt
3 Sđd, tr 76.
4 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, Nxb CTQG, H 2000, tập 7, tr 319.
Trang 4Nam Mỹ và tay sai chống lại Hiệp định Giơnevơ, dựng lên chính quyền
bù nhìn tiếp tay cho Mỹ thực hiện mưu đồ: biến miền Nam Việt Nam thành căn cứ quân sự của Mỹ, làm bàn đạp tiến công miền Bắc và các nước XHCN
Thực tế lịch sử đã cho ta thấy, bằng tiền bạc vũ khí, trang bị hiện đại và đội ngũ cố vấn lành nghề, dựa vào hệ thống ấp chiến lược, dựa vào nguỵ quân, nguỵ quyền, chúng đã thực hiện nhiều kế hoạch, sách lược, thủ đoạn hết sức thâm độc và dã man đối với nhân dân ta, hòng áp đặt chế độ thực dân mới trên đất nước ta Từ kế hoạch “Ai xen Hao” hay chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, “chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hoá chiến tranh” kể cả chúng trực tiếp đem quân viễn chinh và các nước chư hầu vào chiến trường miền Nam Việt Nam tham chiến, hay chúng dùng không quân, hải quân đánh phá dữ dội miền Bắc, thực hiện bước leo thang chiến tranh Tất cả những hành động đó đều không nằm ngoài
dự báo của Đảng ta ngay khi Hiệp định Giơnevơ vừa được ký kết, khi kháng chiến chống Pháp chưa giành được thắng lợi
Trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước và đã giành được thắng lợi hoàn toàn đã chứng minh được tính đúng đắn, sáng tạo, độc lập, tự chủ của Đảng ta trong việc xác định sớm và chính xác kẻ thù của dân tộc ta Đây là một yếu tố quan trọng để tạo nên sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, nó chi phối đến quá trình xác định nhiệm vụ, phương pháp đấu tranh, thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo trong việc chuẩn bị cả tinh thần và lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài của dân tộc đi đến thắng lợi
Trang 5Độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng được thể hiện ở những dự kiến, phán đoán chính xác về những khả năng, tình huống sẽ diễn ra trong quá trình kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
Ngoài việc xác định đúng kẻ thù của dân tộc, Đảng ta còn dự kiến, phán đoán những khả năng tình huống sẽ xảy ra là một trong những ưu điểm cơ bản của Đảng ta, là cơ sở để Đảng ta xác định chủ trương, chiến lược và sách lược chỉ đạo cách mạng, đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ đến thắng lợi Một trong những nội dung quan trọng về khả năng dự kiến, phán đoán khả năng xảy ra tại Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá II) năm 1959 Nghị quyết lịch sử này, đã từng bước phán đoán âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, đánh giá đúng so sánh thế và lực giữa ta và địch, đặc biệt là tình hình lúc bấy giờ, sau khi thất bại trong chính sách thực dân mới không dùng đến chiến tranh, Mỹ - Diệm điên cuồng đàn áp khủng bố trắng nhằm ngăn chặn dòng thác cách mạng Chúng công khai tuyên bố “đặt miền Nam trong tình trạng chiến tranh” Ngày 6/5/1959
Mỹ - Diệm ra đạo luật phát xít 10/9 Toà án quân sự đặc biệt có quyền đưa thẳng người bị bắt ra xét xử và có quyền bắn tại chỗ Theo con số ước tính, đến năm 1959 ở miền Nam có 466.000 người bị bắt, 400.000 bị
tù đầy, 68.0000 bị giết hại
Trong bối cảnh đó, Đảng ta chỉ rõ: “Con đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân Theo tình hình cụ thể và yêu cầu hiện nay của cách mạng thì con đường đó lấy sức mạnh của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc phong kiến, dựng lên chính quyền cách mạng của nhân dân”5 Đây là phương thức mở đầu
5 ĐCSVN, Văn kiện Đảng, tập 20, Nxb CTQG, H 2001, tr 82, 83.
Trang 6cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân miền Nam, đáp ứng nguyện vọng của quần chúng bị áp bức, phù hợp với xu thế chung của thế giới lúc đó Vấn đề nhấn mạnh ở đây là Đảng ta đã nhận rõ mưu đồ của đế quốc Mỹ và dự kiến khả năng tình hình sẽ xảy ra, từ đó có chủ trương, biện pháp chỉ đạo cách mạng cho phù hợp và giành thắng lợi
Hội nghị dự báo: Đế quốc Mỹ là tên đế quốc hiếu chiến nhất, cho nên trong bất kỳ điều kiện nào, cuộc khởi nghĩa của nhân dân miền Nam, có khả năng chuyển thành cuộc đấu tranh vũ trang trường kỳ và thắng lợi cuối cùng nhất định về ta
Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn:
- Cứu nước là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân
- Không phải một lúc ta đánh đổ ngay chế độ Mỹ - Diệm Vì vậy, cần đánh lui từng bước, tranh từng thắng lợi về phía mình Chuẩn bị lực lượng khi thời cơ đến
- Cách mạng miền Nam nhất định thắng lợi, vì Đảng ta và nhân dân
ta có đủ sức khắc phục khó khăn
- Chỉ cần nhân dân ta đoàn kết một lòng, trước hết là đoàn kết toàn Đảng, thì mọi khả năng sẽ vượt qua
Nghị quyết 15 và những dự báo đúng của Đảng có ý nghĩa lịch sử to lớn, đã mở đường cho cách mạng miền Nam tiến lên, đã xoay chuyển tình thế, dẫn đến cuộc “Đồng khởi” oanh liệt của toàn miền Nam năm 1960 Tính đến cuối năm 1960, cao trào “Đồng khởi” của nhân dân miền Nam đã căn bản làm tan rã cơ cấu chính quyền địch ở đại bộ phận cơ sở Thế trận của địch ở miền Nam bị đảo lộn, từ chỗ tập trung lực lượng hô hào “Bắc tiến” chúng phải dồn về chống đỡ với cách mạng miền Nam Phong trào
Trang 7“Đồng khởi” trên thực tế đã chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng, sang thế tấn công, giáng một đòn bất ngờ vào chiến lược Ai Xen hao, đẩy chính quyền Mỹ vào tình thế bế tắc, mở ra bước ngoặt của cách mạng miền Nam, góp phần bảo vệ và củng cố miền Bắc
Thắng lợi đó, chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm do Mỹ dựng lên
bị lung lay tận gốc, đế quốc Mỹ đã bị động phải thay đổi chiến lược
“chiến tranh đặc biệt” Chính nhờ dự báo đúng tình hình, Đảng ta đã chuẩn bị mọi lực lượng, thế trận cho cách mạng miền Nam: Từ việc thành lập mặt trận giải phóng miền Nam (20/12/1961) đến việc thành lập Trung ương Cục miền Nam (10/1961) và từng bước xây dựng lực lượng
3 thứ quân trên chiến trường miền Nam Do đó, khi quân viễn chinh Mỹ
và chư hầu trực tiếp tiến hành chiến lược “Chiến tranh cục bộ” xâm lược Việt Nam với vũ khí trang bị hiện đại nhất lúc bấy giời (trừ vũ khí hạt nhân) Nhờ có những dự kiến đúng Đảng và nhân dân ta không bị động
mà ở thế chủ động sẵn sàng đập tan chiến lược “chiến tranh cục bộ” của
đế quốc Mỹ
Trận “Điện Biên Phủ trên không” năm 1972 là một trong những dự kiến, phán đoán chính xác điển hình tính độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Ngày 20/10/1972, phía Mỹ chấp nhận những điều căn bản của dự thảo hiệp định và thoả thuận lệnh ký kết Nhưng ngay sau đó, Mỹ lật lọng, với lý do “khó khăn từ phía chính quyền Sài Gòn” đòi ta phải sửa nhiều khoản đã thoả thuận Âm mưu của Tổng thống Nich Xơn là muốn đánh thêm một đòn quân sự nữa sau bầu cử Tổng thống ở Mỹ để ép ta phải nhượng bộ và tranh thủ thời gian viện trợ cho quân nguỵ Sài Gòn
Trang 8Ngay sau khi Mỹ có thái độ tráo trở, Bộ Chính trị chỉ rõ: Sau khi vượt qua tuyển cử, Ních Xơn sẽ tăng cường hành động quân sự; quân và nhân dân cả nước phải kiên trì đẩy mạnh kháng chiến, đánh thắng âm mưu kéo dài và kết thúc chiến tranh trên thế mạnh của đế quốc Mỹ; miền Bắc
có nhiều vụ đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ở mức độ cao, đặc biệt là bằng máy bay B52 Từ cuối năm 1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã dự kiến: “Sớm muộn đế quốc Mỹ sẽ đưa B52 đánh ra Hà Nội trước khi chúng chịu thua trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam”6 Đến đầu năm 1968, khi đến thăm bộ dội phòng không - không quân Chủ tịch
Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Phải dự kiến trước mọi tình huống càng sớm, càng tốt Nhớ là trước khi thua Triều Tiên, đế quốc Mỹ đã huỷ diệt Bình Nhưỡng ở Việt Nam Mỹ nhất định thua Nhưng nó chịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”7 Những dự kiến, dự báo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã soi đường cho quân và nhân dân ta trong nhiệm
vụ đánh thắng máy bay B 52 Quán triệt tinh thần ấy quân và nhân dân ta ráo riết chuẩn bị chiến đấu, tăng cường công tác phòng không nhân dân, hoàn chỉnh các phương án đánh địch, đồng thời đánh trả các cuộc đánh phá quyết liệt của máy bay Mỹ từ vĩ tuyến 20 trở vào
Đúng như dự kiến, dự báo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ đêm 18 đến ngày 30/12/1972, trong vòng 12 ngày đêm đế quốc Mỹ đã
sử dụng 729 lượt B52 và 1.900 lượt máy bay cường kích tập trung đánh phá Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, thả khối lượng bom có sức công phá bằng 5 quả bom nguyên tử Mỹ ném xuống Nhật Bản hồi tháng 8/1945
6 Phóng thế T i: H àn t ồi ký, Tạp chí Lịch sử quân sự, tháng 12/1987.
7 Hồ Chí Minh, To n t àn t ập, tập 15, Nxb CTQG, H 2001.
Trang 9Nhờ có dự kiến, dự báo đúng quân và dân miền Bắc đã chủ động, kiên cường, mưu trí, tái tạo đã giáng cho địch những đòn đích đáng từ trận đầu và đã đánh bại hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B52 của Mỹ, 81 máy bay hiện đại, trong đó có 34 B52 và 5 F11 bị bắn rơi; 43 giặc lái bị bắt sống Riêng hà Nội bắn rơi 23 B52, phần lớn là bắn rơi tại chỗ Thắng lợi đó đã buộc đế quốc Mỹ phải ký kết hiệp định Pari rút hết quân viễn chinh Mỹ và chư hầu về nước, đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân ta, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng trong đề ra đường lối chỉ đạo và phương pháp cách mạng đúng đắn
Trước âm mưu thâm độc của đế quốc Mỹ là muốn biến miền Nam Việt Nam thành căn cứ quân sự làm bàn đạp để tấn công các nước xã hội chủ nghĩa Chúng áp đặt chính sách thực dân mới Trách nhiệm lịch sử đặt lên vai Đảng lao động Việt Nam là phải tìm ra đáp số cho bài toán về con đường giải phóng miền Nam và con đường quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội
ở miền Bắc trong điều kiện Mỹ thay chân Pháp thống trị miền Nam Từ độc lập, tự chủ, sáng tạo trong xác định kẻ thù đến dự kiến, dự báo khoa học của Đảng Đảng còn độc lập, tự chủ, sáng tạo đề ra đường lối chỉ đạo
và phương pháp cách mạng đúng đắn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và giành thắng lợi
Ngay từ khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết (1954), Mỹ đã dựng lên bộ máy nguỵ quyền phát xít Ngô Đình Diệm và bộ máy nguỵ quân làm tay sai cho chúng, chúng vừa chống phá hiệp định vừa thi hành chính sách “tố cộng”, “diệt cộng” đàn áp, khủng bố lực lượng cách mạng
Trang 10Việt Nam Trước tình hình đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 6 (7/1954), lần thứ 7 (3/1955) và lần thứ 8 (1855), Đảng ta đã xác định kẻ thù trực tiếp là đế quốc Mỹ và quyết định chuyển cách mạng miền Nam từ đấu tranh vũ trang sang đấu tranh chính trị đòi thi hành hiệp định Đến năm 1956 khi Mỹ - Diệm tổ chức tổng tuyển cử riêng rẽ,
Bộ chính trị chủ trương đấu tranh chính trị tiến tới đấu tranh chính trị kết hợp với đấu tranh vũ trang tự vệ Đây là bước tìm tòi đầu tiên về phương pháp đấu tranh cách mạng ở miền Nam Đến năm 1958, khi Mỹ - Diệm điên cuồng đàn áp, khủng bố nhân dân ta với chính sách tàn bạo chưa từng có, buộc nhân dân miền Nam phải đấu tranh sống còn với địch Trước tình hình đó Nghị quyết Trung ương 15 (khoá II) tháng 1/1959 đã nêu rõ nhiệm vụ của cách mạng miền Nam là giải phóng khỏi ách thống trị của đế quốc, phong kiến Nhiệm vụ trước mắt là đánh đổ tập đoàn thống trị Ngô Đình Diệm, thành lập chính quyền liên hiệp dân tộc, dân chủ giữ vững hoà bình, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập
và dân chủ, tích cực bảo vệ hoà bình ở Đông Nam Á và trên thế giới Nghị quyết còn chỉ rõ con đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, phương pháp đấu tranh là phải bằng bạo lực cách mạng Hội nghị dự báo: Đế quốc Mỹ là tên đế quốc hiếu chiến nhất, cho nên bất kỳ điều kiện nào, cuộc khởi nghĩa của nhân dân miền Nam cũng có khả năng chuyển thành cuộc đấu tranh vũ trang trường kỳ và thắng lợi cuối cùng nhất định về ta
Nghị quyết Trung ương 15 đã đáp ứng được yêu cầu bức thiết của cách mạng miền Nam và nguyện vọng thiết tha của đồng bào, cán bộ, chiến sỹ miền Nam Do đó, nghị quyết dã có tác dụng rất lớn trong việc