Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng lòng cốt của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam là đội quân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ, sẵn sàng đấu tranh hy sinh “vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân”, ra đời trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ngày càng trưởng thành hơn qua đấu tranh dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam. Quân đội nhân dân Việt Nam mang bản chất của giai cấp công nhân, mang tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc. Chính bản chất giai cấp công nhân đã quy định bản chất, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội. Đó là lực lượng tiến hành các trận đánh quyết định trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc. Trong thời kỳ tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội quân đội là lực lượng vũ trang thường trực có chức năng ngăn chặn và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ nền độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc trước những thế lực xâm phạm chủ quyền thiêng liêng của đất nước trong tình hình mới.
Trang 1Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng lòng cốt của lực lượng vũ trangnhân dân Việt Nam là đội quân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ, sẵnsàng đấu tranh hy sinh “vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vìhạnh phúc của nhân dân”, ra đời trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ngàycàng trưởng thành hơn qua đấu tranh dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộngsản Việt Nam Quân đội nhân dân Việt Nam mang bản chất của giai cấp côngnhân, mang tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc Chính bản chất giai cấp côngnhân đã quy định bản chất, mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội Đó là lựclượng tiến hành các trận đánh quyết định trong cuộc cách mạng giải phóng dântộc khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc Trong thời kỳ tiến lên xây dựngchủ nghĩa xã hội quân đội là lực lượng vũ trang thường trực có chức năng ngănchặn và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ nền độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của
Tổ quốc trước những thế lực xâm phạm chủ quyền thiêng liêng của đất nướctrong tình hình mới
Chính vì vậy, Đảng ta luôn đặt ra mục tiêu xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam
“chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại hóa” về mọi mặt, trong đó Đảng luôn coi trọngxây dựng quân đội vững mạnh về chính trị nhằm đáp ứng những yêu cầu đặt ra trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Trước những thay đổi mau lẹ, diễn biến phức tạp của tình hình trong nước
và quốc tế, việc xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng, làm cho quân đội luôn vững vàng về chính trị, tư tưởngtin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đản, thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Trong điều kiện hiện nay, xây dựngquân đội về chính trị đang đứng trước nhiều cơ hội, nhưng cũng phải đối diệnvới nhiều thách thức Chính vì vậy, nghiên cứu làm sáng tỏ sự lãnh đạo củaĐảng trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị là điều cần thiết, có giátrị lý luận và thực tiễn sâu sắc
Trang 2* Quân đội.
Trên thế giới có rất nhiều những khái niệm khác nhau về quân đội Theo Ăngghenquân đội là “một tập đoàn người vũ trang, có tổ chức do Nhà nước xây dựng để dùng vàocuộc chiến tranh tiến công hoặc cuộc chiến tranh phòng ngự” Ở nước ta, theo Từ điểnBách khoa quân sự do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân xuất bản năm 2004, đã đưa ra
khái niệm về quân đội đó là: “Quân đội là lực lượng vũ trang chuyên nghiệp, tập trung,
thường trực của một giai cấp, Nhà nước, tập đoàn xã hội, làm công cụ bạo lực để tiếnhành đấu tranh vũ tranh nhằm thực hiện mục đích chính trị của một giai cấp, Nhà nước,tập đoàn xã hội, tổ chức ra quân đội”
Bản chất giai cấp, mục tiêu chiến đấu và chức năng, nhiệm vụ của quân độiphụ thuộc vào bản chất giai cấp, mục đích chính trị của giai cấp, Nhà nước, tậpđoàn xã hội tổ chức ra quân đội, không có quân đội phi giai cấp, đứng ngoàichính trị Sức mạnh chiến đấu của quân đội phụ thuộc vào sức mạnh tổng hợpcủa chế độ chính trị, trình độ kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hoá xã hội củađất nước; số lượng, chất lượng sĩ quan và binh sĩ, nghệ thuật quân sự, vũ khí,phương tiện kỹ thuật quân sự, trình độ tổ chức, chỉ huy Quy mô tổ chức củaquân đội phụ thuộc vào nhiệm vụ chính trị, điều kiện kinh tế - xã hội của đấtnước trong từng thời kỳ lịch sử nhất định
* Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân từ nhân dân mà ra, mọi mục tiêuđều phục vụ lợi ích của nhân dân, lợi ích của dân tộc Về khái niệm quân đội
Trang 3nhân dân Việt Nam đã được đưa ra trong Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam của Nhà xuất Quân đội nhân dân Việt Nam được hiểu là:
Quân đội của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đặt dưới sự lãnhđạo tuyệt đối, trực tiếp, về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, thuộc quyềnthống lĩnh của Chủ tịch nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và chỉ huyđiều hành của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; một quân đội kiểu mới, quân đội củanhân dân do Chủ tịch Hồ Chí Minh tổ chức, giáo dục và rèn luyện; lực lượngnòng cốt của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam trong nhiệm vụ giải phóngdân tộc và bảo vệ Tổ quốc Quân đội nhân dân Việt Nam mang bản chất giai cấpcông nhân, tính dân tộc và tính nhân dân, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân màchiến đấu, có mục đích chiến đấu nhất quán “vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủnghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân”
* Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị
Khái niệm về xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị đã được
nêu ra trong Từ điển Công tác đảng,công tác chính trị quân đội nhân dân Việt Nam như sau:
Xây dựng quân đội về chính trị, một nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Hiện nay, xây dựngQuân đội nhân dân Việt Nam về chính trị là xây dựng bản chất giai cấp công nhân, tínhnhân dân, tính dân tộc, làm cho quân đội tuyệt đối phục tùng sự lãnh đạo của Đảng, chấphành nghiêm chỉnh Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước; thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng, luôn vững mạnh vềchính trị, tư tưởng và tổ chức; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội, luôn luôn là lực lượng chính trị tin cậy, lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy,tinh nhuệ, từng bước hiện đại, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc,
vì chủ nghĩa xã hội, hoàn thành nhiệm vụ quốc tế vô sản cao cả, nhiệm vụ nào cũng hoànthành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng Xây dựng Quân độinhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị là cơ sở để xây dựng quân đội vững mạnh vềmọi mặt
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, thực chất đó
là quá trình xây dựng, tăng cường bản chất giai cấp công nhân, bản chất cách mạngcủa quân đội cho phù hợp với sự phát triển của tình hình, nhiệm vụ xây dựng và
Trang 4bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Quá trình xây dựng quân đội nhân dân ViệtNam vững mạnh về chính trị, chính là quá trình làm cho quân đội thấm nhuần chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng nhằmnâng cao giác ngộ chính trị, xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, xác định mụctiêu chiến đấu đúng đắn vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Cùng với đó là xâydựng quân đội theo đường lối chính trị, quân sự của Đảng, xác lập cơ chế lãnh đạotrực tiếp, tuyệt đối, về mọi mặt của Đảng đối với quân đội.
Đảng xác định xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị nhằm nâng cao sứcchiến đấu, năng lực nhận thức của quân đội trước những biến đổi nhanh chóng,phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế Đó là nhiệm vụ đấu tranh chống lạinhững khuynh hướng sai trái, bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng, tham gia xây dựng,củng cố chính quyền, vận động quần chúng thực hiện các nhiệm vụ của Đảng, tuânthủ Hiến pháp tạo nên sự nhất quán trong toàn quân, toàn dân ý chí một lòng, vượtqua mọi gian nan, thử thách, trong bất kỳ tình huống nào, thắng không kiêu, bạikhông nản, quyết tâm xây dựng nền tảng chính trị vững chắc của quân đội
Có thể thấy được về nội hàm của khái niệm xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam
về chính trị bao hàm nội dung rất rộng, đây cũng là nguyên tắc cơ bản trong xây dựngquân đội kiểu mới, cơ sở để nâng cao sức mạnh tổng hợp của quân đội
1.2 Những yêu cầu khách quan đối với xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị
Trang 5Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam là khu vực đang có khảnăng phát triển năng động nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn địnhnhư vấn đề tranh chấp về chủ quyền, biên giới, đặc biệt là vấn đề biển đảo đangtạo lên những thách thức, những áp lực cho nhiều quốc gia Điều này đã đượcĐảng nhận định: trong một vài thập kỷ tới, ít có khả năng xảy ra chiến tranh thếgiới Nhưng chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo,chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố còn xảy ra ở nhiều nơivới tính chất phức tạp ngày càng tăng Hoà bình, hợp tác và phát triển là xu thếlớn, phản ánh đòi hỏi bức xúc của các quốc gia, dân tộc Cuộc đấu tranh vì hoàbình, độc lập dân tộc, dân chủ, dân sinh, tiến bộ và công bằng xã hội sẽ cónhững bước tiến mới Khu vực Đông Nam Á, Châu Á - Thái Bình Dương saukhủng hoảng tài chính, kinh tế có khả năng phát triển năng động nhưng vẫntiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định.
Cùng với đó là ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã tác độngđến nhiều ngành, nghề, lĩnh vực vừa tạo ra những thuận lợi nhưng cùng tiềm ẩn nhiềunguy cơ Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã ảnh hưởng lớnđến quân sự, nhiều quốc gia đã chế tạo thành công nhiều vũ khí có sức công phá lớn, sứchủy diệt cao và lấy đó làm thế mạnh tạo áp lực đối với các quốc gia khác, tạo lên sự mâuthuẫn trong quan hệ quốc tế Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến suy nghĩ, tư tưởng củanhiều chiễn sĩ đang tham gia trong quân đội, chưa tin tưởng tuyệt đối vào sức mạnh củanền quân sự nước mình, Việt Nam cũng không nằm ngoài những tác động đó Điều nàydẫn đến suy giảm sức mạnh tổng hợp của quân đội, đòi hỏi phải xây dựng bản lĩnh chínhtrị vững vàng cho cán bộ, chiến sĩ quân đội trong mọi tình huống Đó chính là một trongnhững nguyên nhân cần tiến hành xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị
* Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh các hoạt
động chống phá cách mạng Việt Nam bằng chiến lược "diễn biến hoà bình".
Trong giai đoạn hiện nay và tiếp theo chủ nghĩa đế quốc, các thế lực thù địch
đã có những thay đổi chính sách chống phá, làm sụp đổ các nước xã hội chủnghĩa, trong đó có Việt Nam bằng một chiến lược mới “diễn biến hoà bình” kếthợp “bạo loạn lật đổ” chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhândân ta Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch luôn giương lên chiêu bài “dânchủ”, “nhân quyền”, “tự do tôn giáo” để kích động, chia rẽ, phân hoá làm cho ta
Trang 6tự diễn biến dẫn tới sụp đổ Chiến lược chống phá này được chủ nghĩa đế quốc vàcác thế lực thù địch kết hợp chặt chẽ với việc chống phá ta về chính trị, tư tưởng,văn hoá, tạo điều kiện gây bạo loạn lật đổ và có thể sử dụng biện pháp quân sựnhằm lật đổ Nhà nước ta.
Có thể thấy được âm mưu của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch làxoá bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thủ tiêu chế độ xã hội chủnghĩa của nhân dân ta xây dựng là không bao giờ thay đổi Chiến lược ấy đượcthực hiện trên tất cả các mặt của đời sống xã hội Đối với quân đội chúng thựchiện “phi chính trị hoá” quân đội, chúng đưa ra những luận điểm như: cần xâydựng quân đội trung lập, quân đội quốc gia, quân đội chỉ cần bảo vệ lợi ích củaNhà nước, không cần trung thành với Đảng, đăt dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằmxoá bỏ bản chất giai cấp, làm cho quân đội mất phương hướng, mục tiêu chiếnđấu, hoài nghi con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đó là những tháchthức đối với xây dựng quân đội về chính trị đảm bảo phát huy được sức mạnh củatoàn quân đáp ứng yêu cầu mới về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
* Tình hình kinh tế - xã hội trong nước
Bước sang thế kỷ XXI, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vàhội nhập kinh tế quốc tế của chúng ta tiếp tục được đẩy mạnh Những thành tựutrong quá trình thực hiện đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa chính là cơ sở,nền tảng để Đảng thực hiện hiện đại hoá nền quốc phòng toàn dân, hiện đại hoáquân đội Bên cạnh những thuận lợi có được, tình hình kinh tế - xã hội ở nước tacũng tồn tại nhiều hạn chế, bất cập ảnh hưởng đến sự ngiệp xây dựng quân độicủa Đảng trong giai đoạn mới
Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộphận cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí đang trở thànhmột trong ba vấn đề cấp bách trong xây dựng Đảng hiện nay Đây thực sự là nguy
cơ lớn đối với công tác xây dựng Đảng nói riêng và xây dựng chủ nghĩa xã hộicần được khắc phục trong thời gian tới
Như vậy, tình trạng suy thoái nêu trên cùng với sự chống phá của chủ nghĩa
đế quốc, các thế lực thù địch đã tác động không nhỏ đến xây dựng quân đội vềchính trị trong tình hình mới
Trang 7* Thực trạng Đảng lãnh đạo xây dựng quân đội về chính trị trong những năm trước thế kỷ XXI.
Bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, Đại hội lần thứ VI (1986)của Đảng đã đề ra đường lối đổi mới đất nước, trong đó có quân đội: xây dựngquân đội nhân dân chính quy ngày càng hiện đại, có chất lượng tổng hợp ngàycàng cao, có tổ chức hợp lý, cân đối, gọn và mạnh, có kỷ luật chặt chẽ, có trình
độ chiến đấu và sức chiến đấu cao Tổ chức tốt bảo vệ chủ quyền và giữ vững anninh các tuyến biên giới, vùng trời, vùng biển và hải đảo, xây dựng và củng cố bộđội biên phòng vững mạnh Tiếp tục phát triển dân quân tự vệ với số lượng vàchất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới Tăng cường xây dựng lực lượng dự
bị, Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, phát triển nền khoa học và nghệ thuật quân sựViệt Nam
Triển khai tinh thần Đại hội Đảng VI và trong các Đại hội Đảng VII, VIII,Đảng uỷ Quân sự Trung ương đã tập trung quán triệt đường lối chính trị, đường lốiquân sự quốc phòng của Đảng, các chính sách của Nhà nước, tăng cường cảnh giáccách mạng, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng cường sự lãnh đạo tuyệtđối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, xây dựng quân đội cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, phát huy mọi nguồn lực, kết hợpchặt chẽ quốc phòng với kinh tế - xã hội, quốc phòng với an ninh đối ngoại, làmnòng cốt xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, góp phần xứng đáng vào
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Trong đó, xây dựng quân đội về chính trị từ Đại hội Đảng VI (1986) đến trướcthế kỷ XXI được xác định đó là: tập trung xây dựng bản chất cách mạng cho quânđội; kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêuđộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kiên trì đường lối đổi mới củaĐảng; tiến hành công tác giáo dục, tuyên truyền vận động quần chúng cách mạnggắn chặt với chăm lo bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của bộ đội; xây dựngquân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; thực hiện nhất quán đường lốiquốc tế và chính sách đối ngoại của Đảng, thực hiện nghĩa vụ quốc tế; tập trungxây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổchức
Trang 8Thực hiện những chủ trương của Đảng về xây dựng chính trị trong quân đội, Đảng ủyQuân sự Trung ương đã luôn coi trong công tác, giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho cán
bộ, chiến sĩ luôn kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu lýtưởng xã hội chủ nghĩa, quán triệt và thực hiện tốt mọi đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước Công tác giáo dục chính trị đã từng bước đổi mới, hoạt độngnghiên cứu lý luận tổng kết thực tiễn được chú trọng, một số vấn đề lý luận đã từng bướcđược làm rõ, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra theo yêu cầu nhiệm vụ củaquân đội trong giai đoạn mới Các tổ chức đảng trong quân đội được kiện toàn, cơ chế lãnhđạo của Đảng đối với quân đội tiếp tục được hoàn thiện, nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệtđối, trực tiếp về mọi mặt đối với quân đội tiếp tục được củng cố Đảng ủy Quân sự Trungương đã tập trung làm tốt công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và chi bộ, tạo được
sự chuyển biến về sức chiến đấu, năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, chất lượng đội ngũđảng viên làm hạt nhân lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và xây dựng đơn vị vữngmạnh toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quânđội
Nhìn chung trong thời kỳ từ khi thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đấtnước, trong đó có quân đội đến trước thế kỷ XXI đã đạt được nhiều thành tựuquan trọng, đặc biệt là về chính trị đó là: quân đội vẫn luôn kiên định, vững vàng,thực sự là lực lượng chính trị đặc biệt, lực lượng chiến đấu trung thành tin cậycủa Đảng, của Nhà nước, của nhân dân, hoàn thành tốt các nhiệm vụ của Đảng vànhân dân giao cho, cùng toàn dân xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa
Bên cạnh những thành quả đã đạt được thì hoạt động xây dựng quân đội vềchính trị trong giai đoạn này vẫn cò có những hạn chế, khuyết điểm:
Trong nhận thức về nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị ở một số cấp uỷđảng còn có biểu hiện phiếm diện, chỉ nhấn mạnh việc xây dựng bản chất giai cấpcông nhân một các trừu tượng, hoặc quá nhấn mạnh tính dân tộc mà chưa biếtkhai thác để phát huy hết sức mạnh tiềm năng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệthống chính trị, tham gia xây dựng quân đội về chính trị
Chất lượng chính trị của một số tổ chức đảng tuy có chuyển biến tích cựcnhững chưa toàn diện và vững chắc Tiêu chí xây dựng đảng bộ, chi bộ trong
Trang 9sạch vững mạnh gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện chưa được xácđịnh thống nhất cho phù hợp với sự phát triển của tình hình nhiệm vụ mới.
Chất lượng, trình độ của một số đảng viên, cán bộ, tổ chức đảng chưa đápứng với yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội trong tình hình mới Nguyên tắctập trung dân chủ có nơi, có lúc vẫn còn có những cấp uỷ, cán bộ, đảng viên chấphành chưa nghiêm
Bản lĩnh chính trị của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ chưa thật sự vững vàng.Trước những thủ đoạn chống phá của kẻ thù, sự phát triển của vũ khí công nghệcao đã có những biểu hiện dao động, lo sợ chưa thật sự tin tưởng vào sức mạnhcủa quân đội, nhân dân và dân tộc Trong huấn luyện bộ đội còn biểu hiện tưtưởng chỉ coi trọng chuyên môn kỹ thuật đơn thuần, không chú trọng trau dồiphẩm chất chính trị, đạo đức của người quân nhân cách mạng, dẫn đến hiệntượng phát sinh tiêu cực, gây tác động không tốt đến hoạt động xây dựng quânđội về chính trị trong điều kiện mới
Những yếu kém khuyết điểm trên đã tác động tiêu cực đến hoạt động xâydựng quân đội về chính trị trong tình hình mới Thực trạng trên đã đặt ra nhữngnội dung yêu cầu mới đối với nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị của Đảng.Nhiệm vụ của quân đội trong tình hình mới được thể hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, quân đội cùng toàn Đảng, toàn dân tích cực đi đầu trong cuộc
đấu tranh phi vũ trang chống "diễn biến hoà bình" và bạo loạn lật đổ; là lực lượngnòng cốt xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng thế trận chiến tranh nhândân, bảo vệ Tổ quốc, sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược ở các quy mô vàtrình độ khác nhau
Thứ hai, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân giữ vững định hướng xã hội
chủ nghĩa, giữ vững hoà bình, ổn định chính trị của đất nước, tạo môi trườngthuận lợi để phát triển kinh tế, mở rộng quan hệ đối ngoại, làm tròn chức năng,nhiệm vụ trong tình hình mới
Thứ ba, tích cực tham gia xây dựng kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi sự
nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Các nhiệm vụ trên quan hệ chặt chẽ và thống nhất với nhau, phản ánh vaitrò quan trọng của quân đội đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng trong bốicảnh lịch sử mới Để thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ đó, phải đẩy mạnh xây
Trang 10dựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại có
số lượng hợp lý, với chất lượng cao, lấy xây dựng quân đội về chính trị làm cơ
sở Từ đó đặt ra những yêu cầu mới về xây dựng quân đội về chính trị trong tìnhhình mới đó là:
- Giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính
dân tộc sâu sắc
- Xây dựng quân đội thực sự là lực lượng chính trị trong sạch, vững mạnh, tuyệt
đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân.
- Bảo đảm cho quân đội có đủ sức mạnh chiến đấu cao hoàn thành xuất sắcmọi nhiệm vụ được giao
- Phát huy bản chất truyền thống tốt đẹp cuả quân đội, giữ vững đạo đức, lốisống "Bộ đội Cụ Hồ"
Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI VỮNG MẠNH VỀ CHÍNH TRỊ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC TRONG TÌNH HÌNH MỚI
2.1 Chủ trương của Đảng về xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị
Bước sang thế kỷ XXI, trước những biến đổi nhanh chóng, phức tạp; Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (4/2001) đã đưa ra nhận định về tình hình thế giới: thế
kỷ XXI, tình hình thế giới sẽ tiếp tục có nhiều biến đổi Khoa học và công nghệ sẽ có bướctiến nhảy vọt, kinh tế tri thức ngày càng có vai trò nổi bật trong quá trình phát triển lựclượng sản xuất Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế khách quan Tuy nhiên, cuộc đấu tranhdân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra gay gắt Thế giới đang đứng trước những vấn
đề toàn cầu mà không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giải quyết nếu không có sự hợptác đa phương
Trên cơ sở phân tích, nhận định tình hình Đại hội đã đề ra đường lối pháttriển kinh tế - xã hội, trong đó về quốc phòng - an ninh đã nêu rõ: thường xuyêntăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân độinhân dân và Công an nhân dân, đối với sự nghiệp quốc phòng an ninh Từ đó, Đạihội đã đi đến khẳng định: “Xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân
Trang 11cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có bản lĩnh chính trị vữngvàng, có trình độ văn hoá kiến thức ngày càng cao, quý trọng và hết lòng phục vụnhân dân; trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân”.
Trước đó, tháng 1 năm 2001, Đảng uỷ Quân sự Trung ương đã tổ chức Đạihội đại biểu Đảng bộ quân đội lần thứ VII, trên cơ sở phân tích đặc điểm tìnhhình trong nước và quốc tế Đại hội đã nêu rõ những thành tựu đã đạt được củaĐảng bộ quân đội trong nhiệm kỳ 1996-2000 Từ đó, đề ra phương hướng, nhiệm
vụ lãnh đạo của Đảng bộ quân đội nhiệm kỳ 2001-2005 Phương hướng , nhiệm
vụ xây dựng Đảng bộ quân đội trong 5 năm (2001-2005) được xác định đó là:Quán triệt đường lối, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ xây dựng Đảng về nhiệm
vụ quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, tiếp tục thực hiện hiệu quả cuộc vậnđộng xây dựng chỉnh đốn Đảng đối với quân đội, bồi dưỡng nâng cao tính tiềnphong, gương mẫu, trình độ kiến thức, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổchức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, làm cơ sở xây dựng quân đội cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại Kiên quyết khắc phục có hiệuquả mặt còn yếu kém, ngăn chặn, chấm dứt các biểu hiện suy thoái, bảo đảmquân đội luôn luôn là lực lượng chính trị trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước
và nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ
Thực hiện chủ trương được đề ra từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX(4/2001), trước những yêu cầu đặt ra Ban chấp hành Trung ương Đảng đã triệutập Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 8 Hội nghị đã ra Nghị quyết
“Về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới” Hội nghị đã xác định mục
tiêu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đó là: Bảo vệvững chắc độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhànước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ anninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nền văn hoá; giữ vững ổn định chính trị vàmôi trường hoà bình, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa
Về nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, Hội nghị đã nêu rõ: tăng cường quốcphòng, giữ vững an ninh, quốc phòng và toàn vẹn lãnh thổ là nhiệm vụ trọng yếuthường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân Tiếp tục xây dựng Quân đội
Trang 12nhân dân và Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiệnđại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Những quan điểm, mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ thông qua tại các đạihội và hội nghị kể trên là cơ sở để Đảng ta xác định những chủ trương, phươnghướng xây dựng quân đội về chính trị
Chủ trương xây dựng quân đội về chính trị của Đảng trong thời kỳ mới đó là:
Một là, xây dựng nền tảng tư tưởng của quân đội ta, đó là chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, tăng cường giáo dục mục tiêu, lý tưởng cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ quân đội trong tình hình mới Trong điều kiện mới, cần tập trung giáo dục, tuyên truyền sâu rộng làm cho mỗi cán bộ, chiến sĩ nắm vững bản chất cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để củng cố niềm tin vững chắc vào mục tiêu, lý tưởng và vận dụng sáng tạo vào thực tiễn xây dựng quân đội
-Giáo dục chính trị, tư tưởng trong quân đội trong tình hình mới cần giáo dục một cách
có hệ thống lý luận khoa học và nghệ thuật quân sự vô sản của chủ nghĩa Mác - Lênin chođội ngũ cán bộ quân đội Tập trung giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với những vấn đềchiến lược của cách mạng; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhândân; xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân ba thứ quân Qua đó, phát triển khoa học và nghệthuật quân sự vô sản trong điều kiện đặc thù Việt Nam Vận dụng quan điểm cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin về xây dựng quân đội kiểu mới vào xây dựng quân đội ta Giáo dục lýluận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh một cách hệ thống và toàn diện cho cán
bộ, chiến sĩ, cần kết hợp với giáo dục đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách củaĐảng, Nhà nước, nghị quyết của đảng bộ các cấp trong quân đội
Hai là, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong quân đội, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội nhằm xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị.
Công tác xây dựng Đảng cần quán triệt sâu sắc đường lối nhiệm vụ cách mạng,nhiệm vụ xây dựng Đảng và nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong tình hình mới,tiếp tục thực hiện có hiệu quả cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng; tập trungnâng cao sức chiến đấu, năng lực lãnh đạo toàn diện, năng lực tổ chức thực hiện củacác tổ chức đảng, xây dựng cấp uỷ, tổ chức cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh gắnvới cơ quan đơn vị vững mạnh toàn diện; xây dựng chi bộ đại đội đủ quân vững
Trang 13chắc có chi uỷ, nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên cả về chính trị và phẩm chấtđạo đức, lối sống; phát huy hiệu lực công tác đảng, công tác chính trị trong thực hiệnnhiệm vụ; xây dựng cơ quan tổ chức, cán bộ vững mạnh về mọi mặt, tăng cường sựlãnh đạo của Đảng trong mọi hoạt động của quân đội, bảo đảm quân đội luôn là lựclượng chính trị, tin cậy, trung thành của Đảng, Nhà nước và nhân dân, sẵn sàng nhận
và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao
Vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là phải xây dựng Đảng bộ Quân độicũng như các tổ chức đảng trong toàn quân thực sự trong sạch vững mạnh, đápứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chínhquy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, cũng như chiến lược bảo vệ Tổ quốc trongtình hình mới mà Hội nghị lần thứ 8, khoá IX của Đảng đã đề ra
Bên cạnh việc làm tốt công tác Đảng trong quân đội cần tăng cường củng cố,kiện toàn các tổ chức đoàn thể trong quân đội theo hướng đổi mới về nội dung vàhình thức hoạt động, trong đó tích cực đẩy mạnh phong trào thi đua quyết thắng,các cuộc vận động cách mạng, góp phần thiệt thực thực hiện thắng lợi nhiệm vụchính trị đã được đề ra
Ba là, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp trong quân đội và giữa quân đội với các thành tố trong hệ thống chính trị, với nhân dân, với bạn bè quốc tế.
Để thực hiện chủ trương trên, Đảng đã đề nhiệm vụ cần đa dạng hoá cáchình thức tập hợp nhân dân, thực hiện tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho mọi
tổ chức, thành viên về xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng Ngoài tổ chức
là các đoàn thể chính trị - xã hội, cần hướng vào tổ chức theo nghề nghiệp, theongành kinh tế - kỹ thuật, theo các nhu cầu của nhân dân trên mọi lĩnh vực khoahọc - kỹ thuật, thể dục, thể thao, nhân đạo, hữu nghị Tuy nhiên không dừng lại ởdạng tổ chức xã hội hay nghề nghiệp đơn thuần, mà phải thông qua đó để tiến hànhcông tác giáo dục chính trị, tư tưởng và định hướng các hoạt động thực hiện cácnhiệm vụ xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng trong các tổ chức đó Kết hợptốt việc tổ chức theo ngành nghề với tổ chức cơ sở theo địa bàn, chú trọng xâydựng các tổ chức chính trị - xã hội cơ sở gắn với tổ chức đảng, chính quyền ở địaphương, phối hợp thực hiện các hoạt động xây dựng quân đội vững mạnh về chínhtrị làm cơ sở xây dựng quân đội vững mạnh toàn diện
Trang 14Về tăng cường mối quan hệ giữa quân đội với nhân dân, Đảng chủ trương cầnphải có thêm nhiều hình thức và phương pháp tiến hành công tác xây dựng khốiđoàn kết quân dân phù hợp với tình hình và nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạngmới Trước mắt cần tập trung vào nhiệm vụ tham gia xây dựng cơ sở chính trị,phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội, xoá đói giảm nghèo giúp nhân dân các địaphương, giữ vai trò nòng cốt và triển khai có hiệu quả mối quan hệ quân dân như
cá với nước, góp phần xây dựng thế trận lòng dân vững chắc
Về quan hệ giữa quân đội nhân dân Việt Nam với quân đội các nước trên thếgiới, Đảng đã xác định: tăng cường mở rộng quan hệ nhiều mặt, song phương và
đa phương với các nước và vùng lãnh thổ, các trung tâm chính trị, kinh tế quốc tếlớn, các tổ chức quốc tế và khu vực theo các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủquyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau,không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực; bình đẳng và cùng có lợi; giải quyếtcác bất đồng và tranh chấp bằng thương lượng hoà bình; làm thất bại mọi âmmưu và hành động gây sức ép, áp đặt và cường quyền
Trong tình hình mới, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân cần tiếp tục quántriệt sâu sắc Nghị quyết Trung ương VIII (khoá IX) về chiến lược bảo vệ Tổ quốctrong tình hình mới và các nghị quyết chuyên đề về quốc phòng - an ninh của Bộchính trị, xây dựng ngành đối ngoại quân sự vững mạnh, xứng đáng là lực lượngtin cậy trên mặt trận đối ngoại của Đảng và Nhà nước
Tại Đại hội Đảng bộ quân đội lần thứ VIII (12/2005) trên cơ sở phân tichtình hình, đánh giá kết quả thực hiện phương hướng, nhiệm vụ xây dựng quân độinhiệm kỳ 2000-200, Đại hội đã xác định phương hướng, nhiệm vụ trong xâydựng quốc phòng trong 5 năm tới đó là: quán triệt sâu sắc Nghị quyết Trungương 8 (khoá IX) về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, tập trungnâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng bộ Quân đội, tiếp tục đổimới mạnh mẽ và đồng bộ về quân sự, quốc phòng; động viên mọi nguồn lực, xâydựng quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại,thực sự là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành và tin cậy củaĐảng, Nhà nước và nhân dân, hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ độc lập chủ, quyền,toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống; xâydựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh toàn diện, ngăn ngừa, đẩy lùi, làm thất
Trang 15bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, không để bị độngbất ngờ, góp phần giữ vững ổn định chính trị của đất nước, bảo vệ vững chắc Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Về phương hướng xây dựng Đảng bộ Quân đội nhiệm kỳ 2006-2010 được xác định:tiếp tục phát huy bản chất cách mạng, khoa học của giai cấp công nhân, kiên định mục tiêuđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trựctiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội; thực hiện có hiệu quả việc xây dựng, chỉnhđốn Đảng Tập trung xây dựng Đảng bộ Quân đội thực sự vững mạnh về chính trị, tưtưởng và tổ chức, có tầm trí tuệ cao, có năng lực lãnh đạo toàn diện, sức chiến đấu cao cóphương thức lãnh đạo khoa học; đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng,thực sự tiền phong gương mẫu về phẩm chất, đạo đức, lối sống, đủ sức lãnh đạo toàn quânvượt qua khó khăn thử thách, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, luôn xứng đáng là lực lượngchính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối, trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhândân, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa
Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (2006) đã khẳng định: “nâng cao chất lượngtổng hợp, sức mạnh chiến đấu để lực lượng vũ trang thật sự là lực lượng chính trị trongsạch, vững mạnh, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân,được nhân dân tin cậy, yêu mến”
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI (2011), trong Cương lĩnh xây dựng đấtnước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) tiếp tụcnhấn mạnh và xác định rõ: “Xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, vớiĐảng, Nhà nước và nhân dân, được nhân dân tin yêu, xây dựng Quân đội nhân dân với sốquân thường trực hợp lý, có sức chiến đấu cao”
Từ những quan điểm trên, chúng ta có thể khái quát về chủ trương của Đảngtrong xây dựng quân đội về chính trị trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2011trên một số nội dung:
Thứ nhất, tăng cường bản chất giai cấp công nhân, nâng cao giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ quân đội trong giai đoạn cách mạng mới.
Trang 16Giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân thực chất là xây dựngquân đội ta vững mạnh về chính trị Hiện nay, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dântộc tiếp tục diễn ra gay go, quyết liệt với nhiều nội dung, hình thức mới trong bốicảnh quốc tế, khu vực có nhiều thay đổi nhanh chóng, diễn biến phức tạp, khólường Điều đó đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiếp tục nâng cao cảnhgiác, chăm lo sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ vững chắc
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổimới Tiếp tục tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộccủa quân đội trong tình hình mới trở thành nội dung quan trọng hàng đầu, xuyênsuốt quá trình xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở để nâng cao chấtlượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội ta
Tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho quân đội trong giai đoạn hiện cầnphải nâng cao cảnh giác, nhận rõ những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế,khu vực đang từng ngày, từng giờ tác động tới sự nghiệp cách mạng nước ta; vàkiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lựcthù địch trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Nhận rõ chiến lược “diễn biến hoàbình” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam
Để chủ động làm thất bại mọi âm, thủ đoạn phá hoại của địch cần quán triệt sâu sắcchủ trương, phương hướng của Đảng:
Bồi dưỡng, nâng cao giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu cho quân đội luôn là vấn
đề căn bản, hệ trọng trong mọi thời kỳ xây dựng và trưởng thành của quân đội Mục tiêu lýtưởng chiến đấu xuyên suốt bao trùm của quân đội ta là vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, đây vừa là tiêu chí căn bản phản ánh tập trung nhất bản chất giai cấp công nhân, tínhnhân dân, tính dân tộc của quân đội ta, vừa là cơ sở để xây dựng, củng cố và tăng cườngmối quan hệ mật thiết giữa quân đội với nhân dân
Đây cũng chính là mục tiêu chiến đấu, nhiệm vụ chính trị trung tâm của quân đội
ta trong giai đoạn cách mạng mới; đòi hỏi cấp uỷ, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấptrong toàn quân phải nhận thức đúng đắn, giáo dục quán triệt sâu sắc cho bộ đội Đồngthời, tuỳ theo tính chất, đặc điểm, nhiệm vụ của từng đơn vị, tổ chức lãnh đạo, chỉ huyđơn vị hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao; không ngừng nâng cao cảnh giáccách mạng, cùng toàn quân, toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trongmọi bất kỳ điều kiện hoàn cảnh nào