Hơn 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta đã giành được nhiều thắng lợi to lớn. Những thắng lợi đó do nhiều nhân tố tạo nên, trước hết là do đường lối chiến lược, sách lược và phương pháp tiến hành cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta. Phát huy sức mạnh tổng hợp bằng sự phối hợp nhiều lực lượng, kết hợp nhiều hình thức đấu tranh là nét đặc sắc về phương pháp tiến hành cách mạng và là quy luật phát triển thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn coi trọng phương pháp cách mạng và sử dụng phương pháp cách mạng để thực hiện phương hướng, mục tiêu của cách mạng đặt ra thể hiện xuyên suốt trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân: Đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phương pháp phát huy sức mạnh tổng hợp được nâng lên một tầm cao mới
Trang 1KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC (1954 – 1975) CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
MỞ ĐẦU
Hơn 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp cách mạng củanhân dân ta đã giành được nhiều thắng lợi to lớn Những thắng lợi đó do nhiềunhân tố tạo nên, trước hết là do đường lối chiến lược, sách lược và phương pháptiến hành cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta Phát huy sức mạnh tổnghợp bằng sự phối hợp nhiều lực lượng, kết hợp nhiều hình thức đấu tranh là nétđặc sắc về phương pháp tiến hành cách mạng và là quy luật phát triển thắng lợicủa cách mạng Việt Nam Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam,Đảng ta luôn coi trọng phương pháp cách mạng và sử dụng phương pháp cáchmạng để thực hiện phương hướng, mục tiêu của cách mạng đặt ra thể hiện xuyênsuốt trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân: Đặc biệt trong cuộc khángchiến chống Mỹ cứu nước, phương pháp phát huy sức mạnh tổng hợp được nânglên một tầm cao mới, vận dung tất cả các phương pháp, sức mạnh tổng hợp của
cả dân tộc chống lại sự xâm lược của tên đế quốc hùng mạnh nhất thế kỷ XX
Nhận thức đúng tầm quan trọng của phương pháp cách mạng trong hơn 80năm qua, Đảng ta đã không ngừng nghiên cứu lý luận của Chủ nghĩa Mác –Lênin, làm giàu trí tuệ cách mạng Không những tổng kết rút kinh nghiệm từthực tiễn cách mạng Việt Nam, mà còn biết tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm cácnước khác để áp dụng vào hoàn cảnh cụ thể nước ta Đó chính là nguyên nhândẫn đến những thành công to lớn trong quá trình lãnh đạo cuộc cách mạng dântộc dân chủ nhân dân cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốchiện nay, khi mà chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đang ráo riết chốngphá sự nghiệp cách mạng nước ta với chiến lược “Diễn biến hòa bình” đầy thâm
Trang 2độc và xảo quyệt Hơn lúc nào hết bài học về phát huy sức mạnh tổng hợp trongcuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân càng được vận dụng sáng tạo vàocông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thắng lợi mục tiêu: “Dân giàunước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.
1 Những vấn đề chung về phương pháp cách mạng
1.1 Khái niệm phương pháp cách mạng
Phương pháp cách mạng là một phạm trù lý luận chính trị chỉ chung tất cảnhững hình thức hoạt động, những cách thức tiến hành cách mạng mà chínhđảng của giai cấp vô sản sử dụng để đưa đông đảo quần chúng tham gia tích cựcvào các phong trào cách mạng nhằm đánh đổ chế độ cũ, xây dựng chế độ mới.Khi nghiên cứu phương pháp cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Namtrong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân nói chung, trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước nói riêng, nổi lên một số vấn đề cơ bản sau:
Một là: Phương pháp cách mạng thể hiện sự kết hợp hài hoà giữa tính khoa học và tính nghệ thuật.
Phương pháp cách mạng đúng đắn được thể hiện trước hết ở sự kết hợp hàihoà giữa tính khoa học và tính nghệ thuật trong việc tổ chức, xây dựng các lựclượng và sử dụng các hình thức đấu tranh cách mạng Trong lĩnh vực phươngpháp tiến hành cách mạng, mọi sự chủ quan, tùy tiện, bất chấp quy luật, cũngnhư rập khuôn, máy móc, thiếu uyển chuyển, nhanh nhạy trong việc sử dụng cáclực lượng, các hình thức đấu tranh, đều không thể đưa lại thành công Với ýnghĩa như vậy, Đảng ta cho rằng không lĩnh vực nào lại đòi hỏi và mở ra nhiềukhả nǎng phát huy trí sáng tạo như trên lĩnh vực phương pháp cách mạng
Hai là: Phương pháp cách mạng thể hiện tính quần chúng sâu sắc Quần chúng nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể sáng tạo ra phương pháp cách mạng.
Trang 3Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Vì vậy, phương pháp cách mạngphải bao gồm việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức quần chúng thành những lựclượng tự giác, động viên họ hăng hái tham gia các phong trào cách mạng Lêninnói: “Phải biết cách đưa được đông đảo quần chúng tham gia vào những hoạtđộng cách mạng thực tiễn Không những phải biết cách phân bổ những lực lượnggiai cấp, những đạo quân đông đảo hàng triệu người vào đúng những vị trí xácđịnh của nó, mà còn phải biết xem xét và sử dụng đúng những lực lượng còn cótác dụng lịch sử nhất định của tất cả các giai cấp và các tầng lớp để có được mộthoạt động cách mạng thật sự có tính chất quần chúng sâu rộng”1.
Dưới ách đô hộ của thực dân Pháp nhiều nhà yêu nước Việt Nam cũng đãkêu gọi quần chúng đứng lên chống Pháp giành độc lập, nhưng họ quan niệmquần chúng chỉ là những người thụ động, họ không hiểu nổi sự nghiệp giảiphóng dân tộc muốn thành công là phải do quần chúng tự mình đứng lên làm lấy.Các cuộc vận động ái quốc sở dĩ bị thất bại, một nguyên nhân quan trọng là vì họkhông thấy được đúng vai trò và tác dụng quyết định của quần chúng trong thờiđại đế quốc chủ nghĩa
Chỉ từ khi Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, dựa trên những nguyên lýchủ nghĩa Mác - Lênin và nghiên cứu thực tế lịch sử Việt Nam, những ngườicộng sản Việt Nam mới đặt lại đúng đắn vai trò của quần chúng Đảng ta lần đầutiên trong lịch sử nước ta đã nêu ra: cách mạng là sự nghiệp của quần chúng tựmình giải phóng lấy mình; không có anh hùng hào kiệt nào có thể cứu vớt đượcquần chúng, mà chính bản thân quần chúng được giác ngộ, được tổ chức đoànkết lại dưới sự lãnh đạo của đội tiên phong của giai cấp công nhân là Đảng Cộngsản Đông Dương, mới có thể giải phóng cho mình được Cương lĩnh cách mạngcủa Đảng ta năm 1930 đề ra nhiệm vụ đánh đổ đế quốc, phong kiến, thành lập
1 Lênin toàn tập: Nhà xuất bản Tiến bộ, Mátxcơva, 1978, t.41, tr.98-99
Trang 4chính quyền Xôviết công nông binh, chia ruộng đất cho nông dân, chính là đãnói lên lòng tin tưởng và quyết tâm của Đảng dựa vào quần chúng.
Thực tế đã chứng minh, tuy trình độ phát triển kinh tế nước ta lạc hậu hơn
so với thực dân Pháp và đế quốc Mỹ rất nhiều lần, nhưng do chúng ta dựa đượcvào lực lượng vô cùng vô tận của quần chúng, phát động được tính tích cực cáchmạng của quần chúng, chúng ta đã đẩy lịch sử nước ta tiến lên nhảy vọt Giànhthắng lợi hoàn toàn trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, cả nướcthống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội
Ba là: Phương pháp cách mạng thể hiện tính lịch sử, cụ thể.
Phương pháp cách mạng thể hiện quan điểm lịch sử - cụ thể của phép biệnchứng duy vật trong việc áp dụng các hình thức, phương pháp tiến hành cáchmạng sát hợp với điều kiện từng nơi, từng lúc Một hình thức, phương pháp thíchhợp với nơi này, lúc này thì đối với nơi khác, lúc khác có thể không còn thíchhợp nữa Vì vậy, đòi hỏi phải luôn luôn tìm tòi, đổi mới, tránh rập khuôn, saochép hay tuyệt đối hoá một hình thức, một phương pháp nhất định nào đó Lêninnói: Chủ nghĩa Mác tuyệt đối đòi hỏi phải xét vấn đề hình thức đấu tranh về mặtlịch sử của nó Đặt vấn đề đó ra mà không hề dựa vào hoàn cảnh lịch sử - cụ thể,tức là không hiểu gì về chủ nghĩa duy vật biện chứng cả Với tinh thần trên,Đảng ta đã khẳng định: "Không bao giờ có một công thức duy nhất về cách tiếnhành cách mạng" và "cách mạng là sáng tạo, không sáng tạo thì cách mạngkhông thể thành công"
Bốn là: Phương pháp cách mạng thể hiện rõ quan điểm thực tiễn.
Phương pháp cách mạng thể hiện quan điểm thực tiễn của chủ nghĩa Mác Lênin một cách trực tiếp, sinh động bằng sự gắn bó chặt chẽ với mọi lĩnh vựchoạt động của đời sống xã hội; qua đó mà thực hiện sự biến đổi cách mạng sâusắc và toàn diện Lênin khẳng định: Phải ra sức hoàn thành những nhiệm vụ thựctiễn ngày càng phức tạp, ngày càng dính líu đến tất cả mọi ngành hoạt động của
Trang 5-đời sống xã hội và khiến cho có thể giành lại được hết ngành này đến ngànhkhác, hết địa hạt này đến địa hạt khác của đời sống xã hội, từ trong tay giai cấp
Mặc dù chúng ta không khước từ việc học tập những kinh nghiệp của cácnước trong khu vực và trên thế giới, tuy nhiên sự vận dụng đó phải phù hợp vớithực tiễn của đất nước – con người Việt Nam Chính vì vậy phương pháp cáchmạng phải thể hiện rõ quan điểm thực tiễn
1.2 Mối quan hệ giữa đường lối cách mạng với phương pháp cách mạng
Đường lối cách mạng và phương pháp cách mạng có mối quan hệ mật thiết,hữu cơ, biện chứng Trong đó, đường lối cách mạng là cơ sở, tiền đề của phươngpháp cách mạng Đường lối cách mạng có trước, phương pháp cách mạng có sau,hướng tới và phục vụ cho đường lối cách mạng
Là bộ phận hữu cơ trong nghệ thuật lãnh đạo của Đảng, phương pháp cáchmạng bảo đảm thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng theođường lối của Đảng Việc định ra mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược đúng đắn làđiều quyết định nhất, nhưng chưa đủ, mà còn phải có phương pháp tiến hành sáthợp bảo đảm đưa cách mạng đến thành công, hạn chế được những khó khǎn, tổnthất Một khi mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng đã được xác định thì điều có ý nghĩaquyết định thắng lợi là sự vận dụng đúng đắn các phương pháp vận động cách
Trang 6mạng, các hình thức tổ chức lực lượng và chỉ đạo đấu tranh một cách sáng tạo,sát hợp với những điều kiện cụ thể ở từng nơi, từng lúc, trong từng thời kỳ cáchmạng
Thực tiễn cho thấy, phong trào cách mạng có khi không tiến lên được, thậmchí bị thất bại, không phải vì phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ không rõ ràng,
mà chính lại do thiếu những hình thức, phương pháp sát đúng Một phương phápcách mạng được xem là tốt nhất, sát đúng nhất, khi nó giải quyết được nhữngyêu cầu nhiệm vụ cách mạng đặt ra trong từng thời kỳ với những điều kiện lịch
sử xác định, cho phép động viên được đến mức cao nhất các lực lượng cáchmạng và tiến bộ tham gia, phát huy được cao nhất các tiềm nǎng cách mạng củaquần chúng bằng nhiều hình thức và phương tiện thích hợp tạo thành sức mạnhtổng hợp to lớn đưa lại thắng lợi cho cách mạng
Mối quan hệ giữa đường lối cách mạng với phương pháp cách mạng thểhiện sinh động trong tư tưởng Hồ Chí Minh; sinh thời, Người luôn quan tâm đếnviệc xác định phương pháp cách mạng phù hợp với đường lối cách mạng và thựctiễn đất nước Theo Hồ Chí Minh, phương pháp cách mạng có vị trí rất quantrọng: “Mục đích có đồng, chí mới đồng; chí có đồng, tâm mới đồng; tâm đãđồng, lại phải biết cách làm thì mới chóng2” Trong mối quan hệ đó, đường lốicách mạng bắt nguồn từ tư tưởng, học thuyết, gắn bó chặt chẽ với thực tiễn vàchịu tác động bởi những điều kiện lịch sử nhất định Còn phương pháp cáchmạng là để thực hiện đường lối cách mạng đã được đặt ra Với cách hiểu đó,đường lối cách mạng là mục tiêu, phương hướng chiến lược hay là con đường đilên của cách mạng với những quan điểm cơ bản nhất được xác định Còn phươngpháp cách mạng là cách thức tiến hành cách mạng với tính chất là một hệ thốngcác nguyên tắc ứng xử được thực hiện bằng những hình thức, biện pháp, bước đithích hợp
2 Hồ chí minh Toàn tập: Nhà xuất bản, Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000, tập 2, tr 261
Trang 7Việc xác định mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng là vấn đề cực kỳ quantrọng, song để thực hiện được các mục tiêu và nhiệm vụ đó đòi hỏi phải cóphương pháp cách mạng bao gồm sự vận dụng đúng đắn các phương pháp vậnđộng cách mạng, các hình thức tổ chức lực lượng và chỉ đạo đấu tranh một cáchsáng tạo phù hợp với những điều kiện ở từng nơi, từng lúc trong từng thời kỳcách mạng Để có phương pháp cách mạng đúng trước hết phải có nghệ thuậttrong tổ chức, xây dựng các lực lượng và sử dụng các hình thức đấu tranh cáchmạng một cách khoa học, đúng thời cơ Điều này đã được chứng minh bằngnhững thắng lợi to lớn của cách mạng nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng trongcuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám và trong hai cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.
2 Phương pháp phát huy sức mạnh bạo lực tổng hợp của Đảng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975)
2.1 Đặc điểm của cuộc kháng chiến
Chúng ta tiến hành cuộc kháng chiến trong điều kiện đất nước bị chia cắtlàm hai Miền, miền Bắc hoàn toàn được giải phóng đi lên chủ nghĩa xã hội vớibao khó khăn chống chất; ở miền Nam, đế quốc Mỹ dựng lên chế độ tay sai NgôĐình Diệm, thực hiện mưu đồ bá chủ Đông Dương Chính vì vậy Kẻ thù mới củacách mạng Việt Nam lúc này là đế quốc Mỹ, tên đế quốc đầu sỏ, có tiềm lựckinh tế, quân sự lớn nhất thế giới Chúng tiến hành cuộc chiến tranh xâm lượctheo lối thực dân mới rất thâm độc và xảo quyệt
Chống đế quốc Mỹ với chính sách thực dân mới của chúng là điểm mới,mang tính đặc trưng của cách mạng miền Nam lúc này, khác các thời kỳ trướcđây của cách mạng nước ta là chống chủ nghĩa thực dân cũ của đế quốc Pháp,
đế quốc Mỹ phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ, hất cẳng thực dân Pháp, độc chiếmmiền Nam nước ta, biến nơi đây thành thuộc đia kiểu mới và cǎn cứ quân sự củachúng Từ đây, đế quốc Mỹ đã thành kẻ thù chủ yếu và nguy hiểm nhất của nhân
Trang 8dân ta Từ tháng 7 nǎm 1954, Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương Đảng lầnthứ 6 khoá II đã xác định: Hiện nay đế quốc Mỹ là kẻ thù chính của nhân dân thếgiới và nó đang trở thành kẻ thù chính và trực tiếp của nhân dân Đông Dương,cho nên mọi việc của ta đều nhằm chống đế quốc Mỹ Do vậy, trong giai đoạnmới phải chĩa mũi nhọn vào đế quốc Mỹ Chính sách thực dân mới của Mỹ làcon đẻ của chủ nghĩa tư bản lũng đoạn, của chính sách đế quốc thực dân Nó rađời trong cơn tổng khủng hoảng và trước nguy cơ sụp đổ sau Chiến tranh thếgiới thứ hai
Đảng ta nhận biết sớm bản chất chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ Nghịquyết Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 9 khóa II đã chỉ ra: Đặc điểm chủ yếucủa chính sách thực dân là đế quốc Mỹ không trực tiếp cai trị mà thông quachính quyền tay sai, dùng viện trợ kinh tế và quân sự để áp bức, bóc lột nhân dânmiền Nam Chính sách thực dân mới là hiện tượng mới, do vậy ta chưa thể hìnhdung và thấy rõ, đây đủ ngay trong thời gian đầu của cuộc cách mạng miền Nam.Qua thực tiễn đấu tranh với Mỹ, chúng ta ngày càng hiểu đầy đủ bản chất và thủđoạn của chính sách thực dân mới của chúng
Về chính trị, Mỹ không thiết lập bộ máy thực dân thông qua chính quyền
tay sai với chiêu bài quốc gia, dân chủ giả hiệu
Về quân sự, Mỹ tin dùng và ra sức xây dựng đội quân nguy đủ mạnh làm
lực lượng chiến đấu chiến lược cho chúng Với cả hai mặt chính trị và quân sựnhư vậy, đế quốc Mỹ nhầm một ý đồ nham hiểm là khơi sâu và làm đậm nét tínhchất nội chiến của cuộc đấu tranh, che đậy bản chất thực dân xâm lược củachúng
Về kinh tế, Mỹ dùng viện trợ làm công cụ chủ yếu để cột giữ chế độ tay sai
ở miền Nam đi vào con đường phát triển tư bản chủ nghĩa, đối lập với miền Bắc,chia cắt lâu dài nước ta Về vǎn hoá - xã hội, chúng ra sức du nhập lối sống Mỹ,vǎn hoá Mỹ, hòng làm mất đi tất cả những gì là tinh hoa, truyền thống dân tộc ta
Trang 9Ngày 23-10-1955, Ngô Đình Diệm tổ chức cái gọi là: "Trưng cầu dân ý"phế truất Bảo Đại Sau đó ba ngày, Diệm lên làm Tổng thống, tuyên bố thành lậpNhà nước "Việt Nam cộng hoà" và đổi "quân đội quốc gia", tay sai của Pháp,thành “Quân lực Việt Nam cộng hoà", tay sai của Mỹ Như vậy, bằng tất cả cácthủ đoạn ngoại giao, quân sự, chính trị, kinh tế, đế quốc Mỹ đã thực hiện được
âm mưu hất cẳng thực dân Pháp, độc chiếm miền Nam, triển khai chính sáchthực dân mới của chúng ở miền Nam nước ta trên các mặt
Từ đây, dân tộc ta phải trực tiếp đương đâu với chủ nghĩa thực dân mới của
đế quốc Mỹ xâm lược miền Nam nước ta Trải qua 21 nǎm kháng chiến cực kỳgian khổ và oanh liệt, dân tộc ta đã toàn thắng đế quốc Mỹ, chặt đứt một mắtxích trong hệ thống chiến lược toàn cầu phản cách mạng của đế quốc Mỹ và đẩychủ nghĩa thực dân mới của Mỹ thêm một bước suy yếu và khủng hoảng; thựchiện được nguyện vọng thiêng liêng là hoàn thành độc lập, thống nhất đất nước.Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã để lại cho chúng ta nhiều kinh nghiệmquý góp phần tích cực vào phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và bảo
2.2.1 Sử dụng bạo lực cách mạng với hai lực lượng: lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang và hai hình thức đấu tranh: Đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị Đánh địch bằng 3 mũi giáp công: Quân sự, chính trị và binh vận
Đây là phương pháp nhất quán của Đảng ta suốt quá trình cách mạng dântộc dân chủ nhân dân Nó không ngừng được bổ sung và hoàn thiện trong quá
Trang 10trình cách mạng Nghị quyết 15 của Trung ương đã chỉ rõ: "Nhân dân miền Namchỉ có con đường cứu nước và tự cứu mình là con đường cách mạng Ngoài conđường cách mạng không có một con đường khác"3, con đường đó là lấy sứcmạnh của quần chúng, dựa vào lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu,kết hợp với lực lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc và phongkiến, dựng nên chính quyền cách mạng của nhân dân
Nếu như trước phong trào Đồng khởi, Trung ương Đảng chủ trương sửdụng các lực lượng vũ trang tuyên truyền tới một mức nhất định để tự vệ và đểphục vụ cho đấu tranh chính trị, lấy đấu tranh chính trị là chủ yếu, đấu tranhquân sự có vai trò hỗ trợ đấu tranh chính trị, thì sau Đồng khởi, Đảng cho rằngphải chuyển phương châm đấu tranh: đẩy mạnh hơn nữa đấu tranh chính trị đồngthời đẩy mạnh đấu tranh vũ trang lên song song với đấu tranh chính trị, tấn côngđịch bằng cả hai mặt chính trị và quân sự Tuy nhiên, phương châm này vẫn phảicăn cứ vào tình hình cụ thể ở các vùng nông thôn đồng bằng, thành thị và rừngnúi, tuỳ vào so sánh lực lượng giữa ta và địch để đề ra hình thức đấu tranh chophù hợp
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, cách mạng bạo lực bao giờ cũng phảidựa vào hai lực lượng: Chính trị của toàn dân và vũ trang nhân dân, trong đó lựclượng chính trị là cơ sở để xây dựng lực lượng vũ trang Trong nghị quyết 21(10/ 1973) của Trung ương Đảng đã đề ra phương châm kết hợp đấu tranh chínhtrị, cụ thể hoá tinh thần đó, nghị quyết Quân uỷ Trung ương (3/ 1974) xác định:Tiến hành khởi nghĩa dựa vào lực lượng chính trị và lực lượng quân sự, trongtrường hợp chiến tranh lớn trở lại thì tiến hành chiến tranh cách mạng để giànhthắng lợi hoàn toàn
Đánh địch bằng ba mũi giáp công (quân sự, chính trị, binh- địch vận) làsáng tạo của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước,
3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.17, tr 787.
Trang 11dưới sự lãnh đạo của Đảng Trong ba mũi giáp công ấy, binh- địch vận là mũi
giáp công quan trọng Phong trào Đồng khởi ở miền Trung Nam Bộ và Nam Bộ
(1959-1960), mà điển hình là ở tỉnh Bến Tre, binh- địch vận trở thành mũi tiếncông chủ yếu với các hình thức phong phú như dùng nội tuyến diệt ác ôn, nghibinh hù dọa địch, dùng lực lượng gia đình binh sĩ kêu gọi địch đầu hàng Nhờ
đó, từ chỗ tay không, một số nơi có vài tay súng du kích, chỉ trong một thời gianngắn, nhân dân đã vùng dậy làm chủ nhiều vùng nông thôn rộng lớn Khi chuyển
từ đồng khởi sang chiến tranh cách mạng, binh - địch vận vẫn luôn vẫn luôn kếthợp với đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị trong chống phá địch xây dựng
ấp chiến lược, chống phá bình định, trong các chiến dịch tổng hợp, trong tácchiến hiệp đồng các quân chủng, binh chủng, cũng như trên các vành đai diệt
Mỹ
Có thể khẳng định, những gì mà công tác binh-địch vận làm được trongcuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đã góp phần thực hiện thắng lợi đườnglối đấu tranh cách mạng và chiến tranh cách mạng mà Đảng ta đã đề ra Đó làđường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đoàn kết toàndân, phát huy sức mạnh, cô lập và chĩa mũi nhọn vào kẻ thù nguy hiểm nhất.Những gì công tác binh-địch vận làm được đã tô đậm truyền thống đánh giặc,giữ nước của Tổ tiên ta và làm sâu sắc thêm tư tưởng nhân văn trong tiến hànhchiến tranh chính nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
2.2.2 Tiến hành khởi nghĩa từng phần ở nông thôn, từ khởi nghĩa từng phần phát triển thành chiến tranh cách mạng Kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh cách mạng; kết hợp nổi dậy và tiến công, tiến công và nổi dậy.
Đó là phương pháp sử dụng bạo lực cách mạng tổng hợp bao gồm: lựclượng chính trị quần chúng kết hợp với lực lượng vũ trang nhân dân, bắt đầukhởi nghĩa từng phần ở nông thôn và từ khởi nghĩa phát triển thành chiến tranh
Trang 12cách mạng Tư tưởng kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh cáchmạng; kết hợp nổi dậy và tiến công, tiến công và nổi dậy được thể hiện rõ ở giaiđoạn cuối của cuộc kháng chiến.
Sau hiệp định Pa-ri được ký kết ngày 27-1-1973, so sánh lực lượng ở miềnNam thay đổi căn bản, có lợi cho ta bất lợi cho địch Nắm thời cơ, Bộ Chính trịBan Chấp hành Trung ương Đảng ta hạ quyết tâm: Động viên nỗ lực lớn nhấtcủa toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ở cả hai miền, trong 2 năm 1975-1976 đẩymạnh đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao, nhanh chóng làm thay đổi so sánhlực lượng trên chiến trường theo hướng có lợi cho ta, tích cực làm mọi công tácchuẩn bị, tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa, tiêu diệt toàn bộ quân địch,
từ trung ương đến địa phương, giành chính quyền về tay nhân dân Nếu thời cơđến sớm giải phóng hoàn toàn miền Nam trong năm 1975
Thực hiện quyết tâm của Bộ Chính trị, đầu năm 1975, ta mở ba chiến dịchlớn là Tây Nguyên, Huế - Đà Nẵng và chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàntoàn miền Nam thống nhất đất nước Thắng lợi của cuộc tiến công chiến lượcnăm 1975 đã giải quyết thành công nhiều vấn đề về nghệ thuật quân sự: Tạo ưuthế lực lượng, bảo đảm đánh địch trên thế mạnh; vận dụng sáng tạo cách đánhchiến dịch; phát huy sức mạnh các binh chủng, quân chủng trong tác chiến quy
mô lớn và đặc biệt là kết hợp tiến công quân sự với nổi dậy của quần chúng nhândân Sự kết hợp các đòn tiến công như vũ bão của các binh đoàn chủ lực với nổidậy của quần chúng ở cả nông thôn và thành thị, kết hợp tiêu diệt địch với giànhquyền làm chủ, tạo sức mạnh áp đảo, trong đó đòn tiến công quân sự của bộ độichủ lực đi trước có tác dụng trực tiếp tiêu diệt lực lượng quân sự của địch, quyếtđịnh thắng lợi trên chiến trường, hỗ trợ cho quần chúng nhân dân nổi dậy Ngượclại, sự nổi dậy của quần chúng có tác dụng căng kéo, phân tán địch, giành dân,giành đất, mở ra thế trận tiến công mới, làm cho lực lượng vũ trang ta tăng thêmsức mạnh, có điều kiện và thời cơ tiến lên giành thắng lớn
Trang 13Cuộc tiến công chiến lược năm 1975 kết thúc thắng lợi, đánh dấu bước pháttriển cao của nghệ thuật tiến hành chiến tranh nhân dân Việt Nam, đã phát huycao độ sức mạnh tổng hợp của tất cả các thành phần, lực lượng của cả nước,trong đó sự kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự với nổi dậy của quần chúng,phát triển trở thành nét đặc sắc trong nghệ thuật toàn dân đánh giặc, giữ nướccủa dân tộc Việt Nam
2.2.3 Kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và ngoại giao.
Mặt trận ngoại giao của ta đã phát huy tính chủ động liên tục tiến công địch,đồng thời phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng với mặt trận chính trị và quân sự tạothành sức mạnh tổng hợp đánh bại kẻ thù Đây là một nét đặc sắc trong lãnh đạokháng chiến chống Mỹ cứu nước của Đảng ta
Trong thời kỳ 1961-1964, để phối hợp với đấu tranh chính trị, quân sự ởmiền Nam, Đảng ta chủ trương mở một cuộc đấu tranh ngoại giao trên các diễnđàn của Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, Uỷ ban bảo vệ hoà bình thếgiới, Bộ Ngoại giao, các phương tiện thông tin báo chí nhằm vạch trần và lên
án âm mưu can thiệp mới của đế quốc Mỹ chuẩn bị đưa quân vào miền Nam vàtiến hành các hoạt động phá hoại miền Bắc Đồng thời, Đảng ta cũng ra Nghịquyết nêu rõ quan điểm của Đảng về các vấn đề quốc tế, về sự bất đồng trongphong trào cộng sản quốc tế và trong nội bộ phe xã hội chủ nghĩa, khẳng địnhthái độ xây dựng đoàn kết và quyết tâm kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâmlược
Những thắng lợi trên mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao của quân vàdân ta trên cả hai miền Nam, Bắc đã làm phá sản chiến lược “chiến tranh đặcbiệt” của Mỹ, buộc chúng phải thay đổi, tiến hành chiến lược “chiến tranh cụcbộ”, đưa quân chiến đấu Mỹ vào trực tiếp tham chiến ở miền Nam, leo thangchiến tranh, đánh phá miền Bắc bằng không quân và hải quân
Trang 14Việc Mỹ đưa hàng chục vạn quân vào miền Nam, sử dụng lực lượng quân
sự to lớn hòng tiêu diệt cách mạng miền Nam và các lực lượng vũ trang giảiphóng, tất yếu ta phải sử dụng đấu tranh quân sự để giáng trả Tuy nhiên, mộtvấn đề đặt ra là, do so sánh lực lượng, Đảng ta không chủ trương đánh tiêu diệtđến tên lính Mỹ cuối cùng, buộc chúng đầu hàng không điều kiện, mà chủtrương đánh tan rã về cơ bản quân nguỵ đồng thời tiêu diệt một bộ phận quantrọng quân Mỹ, đập tan ý chí tiếp tục chiến tranh xâm lược của Mỹ, buộc chúngphải đàm phán theo những điều kiện ta đưa ra Như thế, trong đấu tranh quân sự,chúng ta kết hợp cả đấu tranh ngoại giao, vừa đánh vừa đàm Điều này phù hợp
và gắn liền với đường lối chính trị, quân sự của Đảng đề ra
Khi chủ trương mở mặt trận đấu tranh ngoại giao, Đảng ta khẳng định:
“Đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị ở miền Nam là nhân tố chủ yếu quyếtđịnh thắng lợi trên chiến trường, làm cơ sở cho thắng lợi trên mặt trận ngoạigiao Chúng ta chỉ có thể giành được trên bàn hội nghị những cái mà chúng ta đãgiành được trên chiến trường Tuy nhiên đấu tranh ngoại giao không chỉ đơnthuần phản ánh cuộc đấu tranh trên chiến trường, mà trong tình hình quốc tế hiệnnay, đối với tính chất cuộc đấu tranh giữa ta và địch, cuộc đấu tranh ngoại giaogiữ một vai trò quan trọng, tích cực và chủ động”
Mặt trận ngoại giao đã chủ động và phối hợp chặt chẽ với đấu tranh quân sự
và chính trị, liên tục tiến công đế quốc Mỹ tại Hội nghị Pari và trước dư luậntoàn thế giới Mũi tiến công quân sự đã giành thắng lợi rực rỡ, thực sự làm đònbẩy cho mũi tiến công chính trị và ngoại giao Từ nǎm 1969 đến năm 1971, taphối hợp với quân dân Lào và Campuchia giành thắng lợi lớn ở XǎmThông -Loong Chẹng, Cánh Đồng Chum trên chiến trường Lào và giải phóng phần lớnđất đai cùng 4,5 triệu dân ở Campuchia, chiến thắng đường số 9 -Nam Lào đã
mở ra khả nǎng thực tế làm thất bại chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" củaNíchxơn
Trang 15Cơ chế và cục diện “vừa đánh vừa đàm”, được mở ra từ sau khi Hội nghịPa-ri nhóm họp, chính là sự phản ánh sinh động phương châm kết hợp đấu tranhquân sự với đấu tranh chính trị, đấu tranh ngoại giao, đã phát huy cao độ sứcmạnh của dân tộc và sức mạnh của thời đại, đã từng bước đánh thắng địch, buộcchúng phải xuống thang chiến tranh, chấp nhận thương lượng và ký kết theonhững điều kiện của ta
Mỹ đã thất bại trong mưu đồ đàm phán trên thế mạnh, không ép buộc được
ta phải chấp nhận những điều kiện do Mỹ đặt ra mặc dù chúng có sức mạnh quân
sự vượt trội Chiến dịch ném bom huỷ diệt Hà Nội, Hải Phòng cũng không khuấtphục được quân và dân ta Vì thế, việc phải đặt bút ký vào Hiệp định Pa-ri, phảirút hết quân về nước, trong khi đó lực lượng bộ đội miền Bắc vẫn ở lại miềnNam sau khi hiệp định có hiệu lực, là một thất bại lớn của Mỹ, thể hiện một cách
rõ rệt nhất thất bại của Mỹ trên chiến trường hai miền Nam, miền Bắc Việt Nam.Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình là kết quả của mộtchặng đường lịch sử kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự, ngoại giao, trong đóđấu tranh ngoại giao đóng vai trò quan trọng cùng với đấu tranh quân sự, chínhtrị đánh bại cơ bản chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh” của kẻ thù, buộc Mỹphả rút hết quân, tạo cơ sở vô cùng thuận lợi để quân và dân ta tiến lên đánh chonguỵ nhào
2.2.4 Đánh địch trên cả ba vùng chiến lược: Rừng núi, nông thôn đồng bằng và
đô thị.
Đánh địch trên ba vùng chiến lược là một sáng tạo của Đảng ta trong sựnghiệp cách mạng lãnh đạo toàn dân đứng lên lật đổ ách thống trị của chủ nghĩathực dân, đế quốc, giành lại nền độc lập, tự do cho dân tộc Trên cơ sở kế thừa vàphát triển kinh nghiệm chỉ đạo cuộc vận động cách mạng và khởi nghĩa giànhchính quyền trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 và 9 năm kháng chiếnchống thực dân Pháp xâm lược Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu