SKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNEN

SKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNENSKKN Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNEN

MỤC LỤC

II PHẦN NỘI DUNG

b Nội dung và cách thực hiện giải pháp 11 b.1 Lồng ghép giáo dục môi trường thông qua một số bài học cụ

b.1.1 Xác định tên bài và mức độ tích hợp trong từng bài 11b.1.2 Xây dựng các hình thức lồng ghép 15 b.2 Chỉ dạo lồng ghép Giáo dục môi trường thông qua tiết sinh

hoạt tập thể, các hoạt đông ngoài giờ lên lớp 17

b.2.2 Tổ chức biểu diễn tuyên truyền về môi trường trong hoạt

b.2.4 Xây dựng góc sinh giới 20b.2.5 Xây dựng kế hoạch tham quan, dã ngoại 20b.3 Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc lồng

c Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 21

d Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 21

Như lời Bác Hồ kính yêu đã từng nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm trồng người”, có nghĩa là vì lợi ích lâu dài, chúng ta cần

phải tập trung vào con người Muốn thay đổi được nhận thức sâu sắc về hành vi,

cách xử sự sai trái của con người đối với một vấn đề nào đó thì điều quan trọng

là thời gian Bởi quá trình phát triển, hình thành nên nhân cách của con người từkhi còn nhỏ có ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức khi trưởng thành Vì vậy, giáodục có tầm quan trọng rất lớn đối với đời sống con người, nhất là ở tuổi Tiểuhọc Đặc biệt là trẻ 6 – 11 tuổi đang ở những bước phát triển mạnh về nhận thức,

tư duy, về ngôn ngữ, về tình cảm Có biết bao điều mới lạ, hấp dẫn, trẻ tò mòmuốn biết, muốn được khám phá, cho nên giáo dục Tiểu học đã góp phần khôngnhỏ vào việc giáo dục thế hệ trẻ

Bảo vệ môi trường là một trong nhiều mối quan tâm mang tính toàn cầu Ở nước ta Bảo vệ môi trường đang là vấn đề được quan tâm sâu sắc LuậtBảo vệ môi trường của Quốc hội số 55/2014/QH13 ra ngày 25 tháng 06 năm

2014 của Quốc hội, Nghị quyết số 41/NQ-TW ngày 15 tháng 11 năm 2014 của

Bộ chính trị về tăng cường công tác Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnhcông nhiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo đã

ra chỉ thị về việc tăng cường giáo dục Bảo vệ môi trường, xác định nhiệm vụtrọng tâm từ năm 2010 là giáo dục môi trường cho bậc tiểu học bằng nhiều hìnhthức phù hợp để xây dựng mô hình nhà trường xanh - sạch - đẹp

Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo Krông Ana cũng luôn coi trọng việclồng ghép giáo dục Bảo vệ môi trường vào các tiết học, các môn học phù hợp vàlồng ghép các hoạt động Bảo vệ môi trường trong các hoạt động Hoạt độngngoài giờ lên lớp,…

Vậy môi trường là gì? Từ trước đến nay có nhiều định nghĩa khác nhau vềmôi trường nhưng hiện nay người ta đã thống nhất với nhau rằng “ Môi trường

là các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo, lý học, hoá học, sinh học cùng tồn tạitrong một không gian bao quanh con người Các yếu tố đó quan hệ mật thiếttương tác lẫn nhau và tác động lên các cá thể sinh vật hay con người cùng tồntại và phát triển Tổng hoá của các chiều hướng phát triển của từng nhân tố nàyquyết định chiều hướng phát triển của các cá thể sinh vật của hệ sinh thái và của

xã hội loài người” Đất nước ta đang trong thời kỳ phát triển nền kinh tế, hànghoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lí của nhànước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa làm cho đời sống nhân dân ngày càngđược nâng cao, nhưng bên cạnh đó có nhiều người do ý thức kém chỉ chú trọng

sự phát triển kinh tế, nên đã góp phần làm suy giảm chất lượng môi trường quá

giới hạn cho phép, đi ngược lại mục đích sử dụng ảnh hưởng đến sức khoẻ củacon người và sinh vật Những tác động của thị trường cũng len lỏi vào trườnghọc, trong học sinh khiến cho đội ngũ giáo viên và các bậc cha mẹ phải hết sứcquan tâm, lo lắng, học sinh chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, ăn kẹo sinhgum trong lớp, vứt xả rác bừa bãi, không có ý thức trong bảo vệ cây xanh, bảo

vệ bàn ghế và cơ sở vật chất của nhà trường, Đó cũng chính là những trăn trởcủa người làm giáo dục Phải làm thế nào? Có biện pháp gì để giáo dục cho thế

hệ trẻ trở thành những người có tài đồng thời và có đức? Chính vì thế đòi hỏingành Giáo dục và Đào tạo không những truyền thụ tri thức cho học sinh màphải còn chú trọng đến việc giáo dục cho thế hệ trẻ trở thành người hiểu biết, cólòng nhân ái và là những người có ích cho xã hội

Trong thực tế hiện nay khi giáo dục về môi trường có nhiều thuận lợi hơn

đó là qua thông tin đại chúng, qua tranh ảnh, một số hoạt động ở ngoài thực tếtác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của con người nên học sinh mộtphần nào cũng am hiểu hơn Nhưng bên cạnh đó sự nhận thức về môi trường củamột số học sinh còn yếu kém một phần do ý thức của các em, một phần trongcác năm vừa qua chưa có sự chỉ đạo thống nhất đưa giáo dục môi trường vào cácbậc học và chưa có môn học riêng về môi trường, có chỉ là sự cập nhật, lồngghép vào trong các môn như tiếng Việt, Khoa học, Địa lý, các Hoạt động ngoàigiờ lên lớp, Nên mức độ tiếp thu của học sinh còn hạn chế

Vì vậy trong việc chỉ đạo giảng dạy ngoài việc giáo viên truyền thụ kiếnthức cơ bản, đồng thời phải lồng ghép việc giáo dục cho học sinh có ý thức Bảo

vệ môi trường trong sạch, lành mạnh không những đem lại lợi ích cho hôm nay

mà cho cả mai sau Học sinh là những chủ nhân trương lai của đất nước, chúng

ta phải làm sao cho thế hệ học sinh có ý thức và góp sức mình vào công cuộcBảo vệ môi trường Trong các năm học qua, để giáo dục học sinh có ý thức tốttrong việc Bảo vệ môi trường và lồng ghép vấn đề môi trường vào trong bài dạy.Tôi nhận thấy được một số hiệu quả nhất định và tôi tiếp tục tham mưu với nhàtrường chỉ đạo áp dụng phương pháp này vào trong năm học 2016 - 2017 vàtrong những năm tiếp theo với hy vọng góp phần nâng cao được ý thức cho họcsinh để Bảo vệ môi trường theo định hướng phát triển một tương lai bền vững

của đất nước, đó cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối 5 VNEN.

2 Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài

Đối với các môn tiếng Việt, Khoa học, Địa lí Trong trường tiểu học tôiluôn chỉ đạo lồng ghép những kiến thức cơ bản về môi trường như: vai trò củamôi trường, các khái niệm về môi trường, sự ô nhiễm của môi trường nói chung

và sự ô nhiễm của môi trường nước, môi trường không khí, môi trường đất, môitrường tiếng ồn, môi trường sinh vật nói riêng và các nguyên nhân dẫn đến sự ônhiễm đó Cho nên trong quá trình chỉ đạo giảng dạy tôi luôn hướng giáo viênvận dụng các phương pháp hữu hiệu để giúp các em vừa tiếp thu tri thức vừahiểu biết những vấn đề về môi trường của quê hương, đất nước, có như vậy thìcác em mới tham gia tích cực vào các hoạt động, sử dụng hợp lí, bảo vệ, cải tạomôi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình, có tinh thần sẵn sàng thamgia xây dựng, bảo vệ quê hương đất nước và trở thành người công dân có íchcho xã hội sau này

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dụcmôi trường vào giảng dạy ở khối 5 VNEN

4 Phạm vi nghiên cứu

Học sinh khối lớp 5 trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

5 Phương pháp nghiên cứu

a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích – Tổng hợp tài liệu

- Phương pháp khái quát hóa nhận định độc lập

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiển

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Trong chương trình Tiểu học, vấn đề giáo dục môi trường đã được đề cậpđến, có môn đã dành hẳn một chương nói về môi trường như môn Khoa họchoặc có bài đề cập đến môi trường như: Tiếng Việt Bài 11A trang 9, Bài 13C tập1B trang 54.

Một số bài có một phần nội dung liên quan đến môi trường nhưng SGKchưa yêu cầu đi sâu khai thác Ví dụ bài “ Khí hậu và Sông ngòi” môn Khoa họcBài 3 tập 1 trang 105, “Đất và rừng ” môn Địa lý Bài 4 tập1 trang 116, …

Tuy nhiên kiến thức về môi trường vẫn còn mờ nhạt, giáo dục môi trườngchưa được tách ra như một môn học, một số kiến thức chưa thật sự gần gũi vớiđời sống xung quanh của các em như khu bảo tồn thiên nhiên, khu bảo tồn đadạng sinh học do đó việc tiếp thu của học sinh còn nhiều khó khăn

Gần đây nhất, ngay từ đầu các năm học Sở Giáo dục Đắk Lắk, PhòngGiáo dục và Đào tạo Krông Ana đã triển khai lồng ghép giáo dục môi trườngvào môn Tiếng Việt, môn Khoa học, Địa lí, đã được giáo viên tiếp thu và ứngdụng rộng rãi trong toàn ngành Nhà trường hằng năm cũng đã xây dựng kếhoạch chỉ đạo lồng ghép Bảo vệ môi trường trong cuộc sống qua các tiết học,các Hoạt động ngoài giờ lên lớp,…Điều đó chứng tỏ rằng môi trường và giáodục môi trường là vấn đề nóng mang tính sống còn của xã hội hiện nay và tươnglai của đất nước

2 Thực trạng

* Ưu điểm:

Trong những năm qua các cấp các ngành từ Trung ương tới địa phươngluôn coi trọng việc Bảo vệ môi trường trong giai đoạn hiện nay Phòng Giáodục và Đào tạo Krông Ana cũng luôn quan tâm chỉ đạo việc lồng ghép giảng dạygiáo dục Bảo vệ môi trường trong các tiết học, tiết sinh hoạt để giáo dục họcsinh ý thức Bảo vệ môi trường ngay từ lúc còn học sinh

Đối với nhà trường trong quá trình chỉ đạo lồng ghép giáo dục Bảo vệmôi trường trong những năm qua đã triển khai bằng nhiều hình thức đến giáoviên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, các đoàn thể trong nhà trường cùng chungtay giáo dục học sinh ý thức Bảo vệ môi trường

Có thể nói với sự nổ lực của các cấp lãnh đạo, nhà trường, giáo viên vàphụ huynh học sinh, đến nay cơ sở vật chất của nhà trường đã cơ bản đáp ứngđược việc dạy và học.

Môi trường các lớp học khang trang, sạch sẽ, thoáng mát, trang thiết bịcủa trường tương đối đầy đủ tạo điều kiện cho học sinh một môi trường học tậptốt

Nhà trường có phòng Tin học có trang thiết bị hỗ trợ dạy học với các ứngdụng công nghệ thông tin đã giúp ích rất nhiều cho việc học sinh tiếp xúc vớithông tin liên quan đến việc Bảo vệ môi trường

Chúng tôi luôn quan tâm giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tòi, sáng tạo củagiáo viên, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạtđộng cho giáo dục cho học sinh

- Bên cạnh đó vài giáo viên đứng lớp cũng không ngừng sáng tạo các đồdùng dạy học từ nhiều vật liệu khác nhau để đa dạng các đồ dùng dạy học đồngthời tích hợp giáo dục học sinh biết chung tay Bảo vệ môi trường

- Tất cả giáo viên đứng lớp đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, nhiệttình, yêu nghề Thêm vào đó, đa số học sinh biết lắng nghe, quan tâm, chia sẻgiúp đỡ giáo viên và bạn bè

- Một số giáo viên nắm chắc phương pháp dạy học, luôn trao dồi kiếnthức qua sách báo, mạng intenet, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao trình độchuyên môn

- Phụ huynh luôn ủng hộ nhiệt tình các hoạt động, phong trào của trườnglớp Kết hợp với giáo viên để giáo dục học sinh đạt kết quả tốt Một số Cha mẹhọc sinh phối hợp và hỗ trợ nhiệt tình cho các hoạt động của lớp

* Tồn tại:

Hiện nay, hiện tượng ô nhiễm môi trường đã lan tràn ở khắp mọi nơi từđất, nước, đến không khí, từ bề mặt đến các lớp sâu của đất Nguyên nhân củacủa nạn ô nhiễm là các sinh hoạt và hoạt động kinh tế của con người từ trồngtrọt, chăn nuôi, do ý thức của người dân còn bỏ rác ở những nơi chưa đúng quyđịnh, ngoài ra không kể đến việc ý thức Bảo vệ môi trường của một số học sinhchưa cao,…

- Một số học sinh đôi khi sơ ý để lại những mẩu giấy vụn trong lớp saunhững giờ học thủ công,

- Hiện tượng học sinh còn viết vẽ bậy trên tường, trên bàn học, …

- Việc một số học sinh bẻ cành cây cảnh, chạy nhảy vào bồn hoa cũngcũng còn diễn ra Một số học sinh chưa tích cực trong lao động dọn vệ sinhtrường, lớp

- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến con em của mình, các em thường

ăn sáng trước cổng trường nên việc xả rác chưa đúng nơi quy định còn nhiều

- Hiện tượng học sinh mang quà vặt vào trường ăn và vứt rác chưa đúngnơi quy định vẫn còn

- Một số gia đình gần trường chăn nuôi lợn, bò, gia cầm, … chất thải chănnuôi làm ảnh hưởng nhiều học sinh và nhân dân

- Một số hộ dân bơm thuốc trừ sâu ở gần trường trong thời gian học sinhđang học làm ảnh hưởng đến môi trường không khí,…

- Một số người dân thiếu ý thức phá hoại các cây bóng mát được trồng ởtrước cổng trường làm ảnh hưởng đến môi trường xanh – sạch – đẹp

* Nguyên nhân chủ quan:

- Công tác giáo dục môi trường đối với một số giáo viên thực hiện chưathường xuyên, còn đối phó chỉ dừng lại ở các tiết thao giảng, dự giờ

- Giáo viên chưa tuân thủ cung cấp những kiến thức mà sách giáo khoa vàsách giáo viên đặt ra, chưa mạnh dạn khai thác những vấn đề có liên quan đếnmôi trường vì sợ lệch mục tiêu bài dạy, chưa giúp các em nêu được những việclàm thực tế của trường của lớp để các em tự giác trong việc Bảo vệ môi trường

Ví dụ: Bài 3: “ Khí hậu và Sông ngòi” SGK Địa lí tập 1 trang 105, giáoviên không dám khai thác sự cần thiết phải bảo vệ và khai thác một cách hợp lý

vì phần mục tiêu bài học không yêu cầu

- Giáo viên còn chú trọng dạy kiến thức, còn xem nặng việc học kiến thức

cơ bản của chương trình hơn là những vấn đề môi trường

- Việc lồng ghép giáo dục môi trường đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu,suy nghĩ nên phần lớn giáo viên ngại khó vì không có thời gian

* Nguyên nhân khách quan:

Qua thực tế nhiều năm giảng dạy cũng như chỉ đạo chuyên môn khối 5bản thân tôi được gần gũi tiếp xúc trao đổi với học sinh, với phụ huynh học sinh,với đồng nghiệp trong trường để đi đến kết luận Tình trạng học sinh lớp 5 chưaquan tâm đên việc Bảo vệ môi trường là do những nguyên nhân chủ yếu sau:

- Do phần lớn là các em ở vùng nông thôn

- Do các em chưa có động cơ, thái độ đúng đắn trong việc học Bảo vệmôi trường

- Do các em chưa nắm vững được cách Bảo vệ môi trường là những côngviệc gì?

- Do các em chưa hiểu thế nào là Bảo vệ môi trường?

- Nhiều em còn có hoàn cảnh khó khăn, các em ít có điều kiện để tìm hiểu

về môi trường

- Công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức còn hạn chế trên địa bàn

- Việc bố trí cho học sinh tham gia vệ sinh nơi công cộng còn quá ít

- Chưa có điều kiện tổ chức cho học sinh tham quan những nơi có tácđộng xấu như khí thải của nhà máy, nước thải của các khu công nghiệp, bãi ráclớn của khu đông dân cư ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh

Vấn đề môi trường không phải là môn học chính nên đa số giáo viên chútrọng nội dung của bài học và dành cho việc tích hợp còn ít nên đôi khi thiếuthời gian vì vậy giáo viên bỏ qua khâu này Tình trạng giáo viên dạy chay khôngnghiên cứu tìm tòi số liệu, tranh ảnh…để minh hoạ cho bài học, chưa có sựnghiên cứu đầy đủ về phương thức thực hiện và cũng như tài liệu giảng dạy vềgiáo dục môi trường, làm cho tiết học kém hấp dẫn và không mang tính thuyếtphục nên giáo dục cho học sinh chưa mang lại hiệu quả cao

Bước đầu khảo sát 127 em khối 5 kết quả đầu năm cho thấy:

TSTT Nội dung tiêu chí khảo

001 Biết chăm sóc và bảo vệ cây và

các loài động vật thân thuộc 78 61,4% 49 38,6%

002 Biết giữ gìn trật tự vệ sinh công

cộng, vệ sinh trường lớp 81 63,7% 46 36,3%

003 Biết cất dọn đồ dùng, sách vở

004 Không vứt rác ra đường, biết

gom rác vào thùng rác, 83 65,3% 44 34,7%

005 Phân biệt được những hành động

đúng - sai đối với môi trường 74 58,2% 53 41,8%

606 Biết tiết kiệm nước khi sử dụng,

Qua cuộc khảo sát tôi nhận thấy rằng học sinh có kiến thức trong việc Bảo

vệ môi trường còn chưa đồng đều, còn nhiều hạn chế Chính vì vậy, việc giáodục học sinh có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường sống; là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển toàn diện nhâncách trẻ

Từ thực tế trên, tôi đã bàn bạc với giáo viên dạy khối 5 thống nhất vềphương pháp và đưa ra nhiều biện pháp thực hiện tích hợp giáo dục môi trườngcho học sinh một cách hiệu quả nhất

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

a Mục tiêu của giải pháp

Mục tiêu của việc lồng ghép giáo dục Bảo vệ môi trường trong chươngtrình lớp 5 VNEN là:

+ Bảo vệ môi trường xung quanh là trách nhiệm của toàn dân, toàn xãhội

+ Trong trường học ngoài việc dạy kiến thức ra giáo viên còn phải dạycho học sinh biết Bảo vệ môi trường, biết làm một số việc cụ thể như: quét dọn

vệ sinh trường, lớp; tiểu tiện, đổ rác đúng nơi quy định

+ Giáo dục môi trường mang tính chất tích hợp, vừa vận dụng các hiểubiết và kĩ năng về môi trường

Ngoài ra còn rèn kỹ năng sống cho học sinh khi tham gia Bảo vệ môitrường từ đó hình thành nhân cách cho học sinh luôn có ý thức và biết cách Bảo

vệ môi trường

b Nội dung và cách thực hiện giải pháp

b.1 Lồng ghép giáo dục môi trường thông qua một số bài học cụ thể

b.1.1 Xác định tên bài và mức độ tích hợp trong từng bài:

Tuỳ theo chương trình từng khối lớp để thực hiện tích hợp lồng ghép giáodục Bảo vệ môi trường Căn cứ vào tài liệu tập huấn 109 của Bộ giáo dục và đàotạo ngày 25-27/5/2008 để giáo viên thực hiện lồng ghép vào một số bài và căn

cứ vào tài liệu tập huấn năm 2013 của Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Đăk Lăk đểgiáo viên thực hiện lồng ghép vào một số bài cụ thể

từng bài

Mức độ (phương thức ) tích hợp Tiếng

Việt

- Bài 7A: Những người bạntốt (TV1A/112)

- Bài 7B: Vịnh Hạ Long(TV1A/122)

- Bài 7C: Luyện tập tả cảnh(TV1A/128)

- Bài 8A: Kỳ diệu rừng xanh(TV1A/131)

- Bài 8B: Trước cổng trời(TV1A/138)

- Bài 9B: Đất Cà Mau(TV1A/158)

- Bảo vệ động vậthoang dã

- Môi trường biển

- Môi trường rừng

- Môi trường rừng

- Môi trường cây xanh

- Môi trường sinh tháivùng biển Cà Mau

Gián tiếp

Trực tiếp

Gián tiếp

Trực tiếpGián tiếp

Gián tiếp

- Bài 11A: Đất lành chim đậu.

Mở rộng vốn từ:

- Luật Bảo vệ môi trường(TV1B/9)

- Bài 13A: Chàng gác rừngdũng cảm Bảo vệ môi trường(TV1B, trang 43)

- Bài 13B: Trồng rừng gặpmặn (TV1B, trang48)

- Nâng cao ý thức, tráchnhiệm của học sinh vềBảo vệ môi trường nóichung, môi trường biểnnói riêng

- Giáo dục lòng yêuquý, ý thức bảo vệ môitrường

- Giúp học sinhbiết được nguyên nhân,hậu quả của việc phárừng, ý nghĩa của việcbảo vệ môi trường

- Tre, mây, song ( Bài12/58/tập 1)

- Sắt, đồng, nhôm ( Bài13/62/tập 1)

- Đá vôi, xi măng ( Bài 14/67/

tập 1)

- Gạch, ngói ( Bài 15/73/tập1)

- Thủy tinh ( Bài 16/77/tập 1)

- Cao su, chất dẻo ( Bài17/81/tập 1)

- Tơ sợi ( Bài 18/86/tập 1)

- Môi trường xungquanh

Tài nguyên thiên nhiên

Bộ phận

Bộ phận

- Bài 33: Môi trường và Tài - Giáo dục ý Liên hệ

nguyên thiên nhiên (trang 86tập 2).

- Môi trường tự nhiên có vaitrò gì đối với đời sống conngười? (trang 92 tập 2)

- Con người tác động đến môitrường như thế nào? (trang 98tập 2)

- Chúng ta cần làm gì để bảo

vệ môi trường? (trang 103 tập2)

thức bảo vệ môi trường

- Vai trò của môi trườngđối với đòi sống conngười

- Nắm được một số biệnpháp bảo vệ môitrường

- Dân số nước ta (Bài 5 trang

126 tập 1)

- Nông nghiệp, lâm nghiệp,thuỷ sản (Bài 6 trang 134 tập1)

- Công nghiệp (Bài 7 trang

145 tập 1)

- Giao thông vận tải, thươngmại, dịch vụ (Bài 8 trang 155tập 1)

- Môi trường biển, đảo

- Môi trường rừng,nước

- Môi trường đất vàrừng

- Môi trường sống

- Môi trường đất, rừng,nước, động vật

- Môi trường đất, khôngkhí

- Môi trường tiếng ồn,không khí

Lịch sử - Chiến thắng Việt Bắc

(1947) và Biên giới (1950)

- Môi trường rừng Liên hệ