SKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân

SKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết XuânSKKN Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Âm nhạc là nghệ thuật của âm thanh, có tính truyền cảm trực tiếp, bao gồm: Âm thanh của giọng hát và âm thanh của các loại nhạc cụ, có tác động mạnh mẽ đến cảm xúc, tình cảm của con người Chính vì thế âm thanh được coi

là một phương tiện để làm cho đời sống tinh thần phong phú, góp phần cải thiện

và nâng cao chất lượng cuộc sống và âm nhạc góp phần không nhỏ trong việc giúp học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp của cuộc sống, hình thành tình cảm thẩm mĩ trong các em

Âm nhạc là lĩnh vực nghệ thuật nó giúp con người cảm nhận cái hay cái đẹp qua âm thanh thông qua lời ca tiếng hát, tiếng đàn trên những bản nhạc Chính nhờ cái hay, cái đẹp đó của âm thanh mà âm nhạc đem đến cho con người những xúc cảm thẩm mĩ hay nói cách khác là âm nhạc làm cho người ta thoải mái, sảng khoái về tinh thần, dễ dàng hòa nhập với mọi người, con người trở lên yêu đời hơn, sống tốt đẹp hơn Ở học sinh nếu giúp các em cảm thụ âm nhạc tốt

sẽ giúp các em phát triển cân bằng, toàn diện

Học âm nhạc ở trường tiểu học không nhằm mục đích đào tạo ra những con người làm nghề chuyên về âm nhạc hoặc trở thành những diễn viên, những ca sĩ, nhạc sĩ mà mục đích chính là thông qua môn học này nó tác động vào đời sống tinh thần của các em, nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục về trí, đức, thể, mĩ và các kỹ năng trong cuộc sống Muốn làm được điều đó các em phải được tiếp cận với âm nhạc một cách lành mạnh, trong sáng, bản thân các em phải cảm thấy yêu, thich, đam mê; làm việc theo sự đam mê Môn học này sẽ trang bị cho các em những kiến thức kĩ năng giúp khơi dậy sự say mê sáng tạo trong âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần của các em thêm phong phú, tạo điều kiện cho các em tự

tin tiếp thu các môn học khác có hiệu quả hoặc hứng thú tham gia vào các hoạt động ngoại khóa của nhà trường cũng như của địa phương Tuy nhiên trong thực

tế vẫn còn một số phụ huynh có nhận thức chưa đúng đắn về môn học này nên thấy các em học đàn, tập học hát thì la mắng,… chỉ ép con cái học toán, tiếng việt,… mà không biết con cái đang bị quá tải về lượng kiến thức phải nhồi nhét hàng ngày Trong trường tôi có một số em đến lớp trong giờ học hát cứ ngồi im chứ không hứng thú học hát Bản thân tôi đã có gần 10 năm trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc nên tôi rất trăn trở để tìm mọi biện pháp giúp học sinh có hứng thú

trong giờ học Âm nhạc đó chính là lý do tôi chọn đề tài “Ứng dụng một số trò chơi vào tiết ôn tập môn Âm nhạc lớp 4 ở trường tiểu học Nguyễn Viết Xuân”;

nhằm tạo không khí vui tươi và phát huy tính tích cực của học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục và nhằm đạt được mục tiêu của môn học

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

a Mục tiêu nghiên cứu đề tài

Áp dụng đề tài này, học sinh khối lớp 4 của trường hứng thú hơn trong giờ học nhạc, các em nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin thể hiện mình trước tập thể

Giúp giáo viên có phương pháp dạy học môn âm nhạc hiệu quả nhất để phát huy tính sáng tạo của học sinh

b Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

- Sưu tầm hoặc tự làm một số nhạc cụ dân tộc.

- Sưu tầm các trò chơi áp dụng vào tiết học

- Rút ra bài học kinh nghiệm giúp học sinh học tốt hơn

3 Đối tượng nghiên cứu

Các trò chơi trong dạy học âm nhạc

4 Giới hạn đề tài

Học sinh khối 4 trường TH Nguyễn Viết Xuân năm học 2016-2017

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu đọc tài liệu, giáo trình…

- Phương pháp đàm thoại

- Phướng pháp tổng kết rút kinh nghiệm

- Phương pháp thử nghiệm

- Phương pháp điều tra

II Phần nội dung

1 Cơ sở lí luận

Như chúng ta biết, âm nhạc là môn học mang tính nghệ thuật nên rất khác với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối nhưng đòi hỏi người học phải có sự đam mê, có một chút năng khiếu Điều này không phải ai cũng có Học âm nhạc mang đến cho con người những phút giây thư giãn, thông qua các câu hát, những lời ca, những cử chỉ, những điệu bộ, vận dụng các động tác phụ họa và đặc biệt là các trò chơi Âm nhạc giúp các em thêm yêu thích môn

âm nhạc Trang bị cho học sinh tri thức, kĩ năng vận dụng cần thiết cho các hoạt động khác nhau trong cuộc sống rèn luyện nếp sống văn minh, lành mạnh, phát triển hứng thú, hình thành thói quen tự lập và tự tổ chức các trò chơi âm nhạc Trong quá trình học tập lồng ghép trò chơi vào giờ ôn tập dù là những trò chơi nhỏ và đơn giản thôi sẽ tạo được không khí học tập vui tươi, sôi nổi và tạo cho các em sự hứng thú với tiết học hơn Còn giúp các em biết vận dụng các trò chơi

Âm nhạc dân gian vào hoạt động học tập và sinh hoạt ở trong và ngoài nhà trường Từ đó để học sinh lĩnh hội, khám phá và chiếm lĩnh kiến thức thì người giáo viên phải thường xuyên có nhiều biện pháp kích thích học sinh hứng thú, tự

giác, tích cực trong giờ học Người giáo viên luôn tim tòi đổi mới phương pháp dạy học Tìm những trò chơi âm nhạc phù hợp với tiết dạy để giúp học sinh học tập, tích cực hoạt động

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Nhà trường luôn tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên nói chung, bản thân tôi nói riêng được học tập nâng cao về trình độ, chuyên môn, được dự giờ tham quan trường bạn, tiếp cận với công nghệ thông tin, cập nhật các tin tức và học hỏi qua mạng internet nhằm nâng cáo chất lượng giảng dạy nói chung chất lượng môn Âm nhạc nói riêng

Năm học 2016- 2017, khối lớp 4 trường tôi có 49 em học sinh trong đó có một số em thuộc diện hộ nghèo, một số em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, các

em không được ở gần bố mẹ vì bố mẹ đi làm ăn xa nên các em phải ở nhà với ông

bà nội hoặc ông bà ngoại,… điều đó có ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy nói chung, môn Âm nhạc nói riêng Từ chỗ thiếu sự quan tâm của cha mẹ hoặc quan tâm thái quá đối với các em đều không tốt Một số em thì sức khỏe kém, cân nhẹ, thi thoảng lại ốm sốt; một số khác lại béo phì khiến các em lười vận động,…chính

vì thế mà trong giờ học hát các em cũng cảm thấy vất vả, mệt, không mấy hứng thú trong giờ học Bên cạnh đó một số em tham gia tích cực trong giờ học nhưng chưa biết cách lấy hơi, chưa biết cách xướng âm, Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm tạo không khí vui tươi, thoải mái, nhẹ nhàng trong giờ học phát huy tính tích cực của học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục nhằm đạt được kết quả cao đối với bộ môn Âm nhạc

3 Giải pháp, biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Sau khi áp dụng đề tài này, học sinh khối lớp 4 của trường hứng thú hơn trong giờ học nhạc, các em nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin thể hiện mình trước tập thể Hình thành và phát triển năng lực và cảm thụ Âm nhạc của học sinh tạo cho các em có trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện nhân cách Khích lệ học sinh hăng hái tham gia các hoạt động âm nhạc làm cho đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh tạo điều kiện cho các em bộc lộ và phát triển năng khiếu Mở rộng hiểu biết và giáo dục nét đẹp văn hóa dân gian , dân ca Việt Nam, về truyền thống âm nhạc Việt Nam và tinh hoa âm nhạc thế giới góp phần bồi dưỡng đạo đức, trí tuệ, tạo không khí vui tươi lành mạnh và qua những mục tiêu cụ thể đó, nhằm đạt được mục tiêu của môn học

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Học âm nhạc ở trường tiểu học không nhằm mục đích đào tạo ra những con người làm nghề chuyên về âm nhạc hoặc trở thành những diễn viên, những ca sĩ, nhạc sĩ mà mục đích chính là thông qua môn học này nó tác động vào đời sống tinh thần của các em, nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục về trí, đức, thể, mĩ và các kỹ năng trong cuộc sống, mà học hát; Tập đọc nhạc nhằm giáo dục cho các

em có tình cảm, đạo đức trong sáng, lành mạnh, hướng tới những điều thiện và cái đẹp trong cuộc sống cân bằng hài hòa Giúp học sinh hát đúng, tập hát, biểu diễn cảm xúc và bước đầu tập luyện một số kĩ năng đọc nhạc, giúp các em có đam mê tự tin tham gia sinh hoạt âm nhạc trong đời sống xã hội; qua đó phát hiện những học sinh có năng khiếu về âm nhạc, động viên và giúp các em phát triển năng khiếu của mình Vì vậy trong giờ học chỉ cần các em hứng thú say xưa học hát theo yêu cầu của thầy cô đó cúng là tiết học thành công; Do vậy trong đề tài này tôi không tham vọng nhiều mà chỉ mạnh dạn đưa một vài trò chơi nho nhỏ vào đầu tiết học, cuối tiết học hoặc cuối một hoạt động nào đó nhằm tạo ra không

khí lớp học sôi nổi, khuyến khích tất cả các em đều được tham gia; bên cạnh đó tôi thường xuyên tìm những chi tiết nhỏ để khen, động viên khích lệ tinh thần của các em tạo sự tự tin trong giờ học Âm nhạc

Sự chuẩn bị của giáo viên lựa chọn trò chơi

Giáo viên lựa chọn và chuẩn bị chu đáo các trò chơi sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và phù hợp nội dung bài học, đảm bảo từ dễ đến khó và trò chơi phải thu hút tất cả học sinh cùng tham gia (Chuẩn bị cả phần thưởng sau khi

tổ chức trò chơi )

Hướng dẫn cách chơi (luật chơi)- tổ chức chơi trò chơi

Giáo viên nêu tên trò chơi, cách thức chơi, những thao tác cần thiết, cố gắng thật ngắn gọn làm sao để học sinh hiểu rõ cách thực hiện trò chơi

Hiệu lệnh rõ ràng Tuỳ theo từng loại trò chơi có thể cho học sinh đứng tại chỗ hoặc tổ chức các nhóm đứng thành hàng ngang, hàng dọc hay vòng tròn Chơi xong trò chơi, giáo viên nên có nhận xét biểu dương những em làm tốt Giáo viên trao phần thưởng nho nhỏ để động viên những em dành chiến thắng trong các trò chơi Bên cạnh đó cần tặng các em lời khen ngộ nghĩ hay hài hước, dí dỏm

Một số điều cần chú ý

- Có những trò chơi hấp dẫn, học sinh thích thú, em nào cũng muốn xung phong tham gia Khi đó giáo viên phải tổ chức trật tự để không gây ồn ào, lộn xộn, ảnh hưởng đến các lớp xung quanh

- Đến mỗi tiết học có những trò chơi khác nhau

- Trò chơi đã quen thuộc có thể một học sinh điều khiển trò chơi, không nhất thiết giáo viên lúc nào cũng là người chủ trì

Đã là trò chơi thì khi các em tham gia chơi ắt sẽ có thắng / thua và phần thưởng đôi khi chỉ là một lời yêu cầu hay một tràng pháo tay hay là một lời khen tặng,…chỉ thế thôi nhưng cũng đủ khích lệ động viên tinh thần các em

Cách thức thực hiện các trò chơi được thực hiện trong 2 dạng bài cụ thể

b1 Dạng Ôn tập bài hát

Là hình thức ôn tập giúp học sinh hát đúng giai điệu, thuộc lời ca, hát chính xác cao độ và thể hiện được cảm xúc, biết trình bày hoàn chỉnh bài hát Bên cạch

đó ôn bài hát không chỉ giúp học sinh hát đúng mà còn phải nhớ tên bài hát… Nếu ôn lần lượt một cách máy móc thì đa số các em không chú ý vì cho rằng đã học qua rồi Trước và sau khi ôn bài hát giáo viên có thể kết hợp cho học sinh một số trò chơi nhỏ có liên quan đến nội dung bài ôn giúp HS nhớ bài chính xác hơn Qua quá trình dạy cũng như nghiên cứu tôi đã đưa một số trò chơi vào các tiết ôn tập với các trò chơi sau:

1 Trò chơi: Nghe giai điệu đoán tên bài hát

2 Trò chơi: Tôi làm ngôi sao

3 Trò chơi: Nốt nhạc vui

* Trò chơi 1: Nghe giai điệu đoán bài hát

Hình thức: Được tổ chức chơi vào đầu giờ các tiết ôn tập với thời gian

ngắn từ 3-5 phút không làm mất nhiều thơi gian của tiết học mà học sinh có thể

ôn lại kiến thức đã học

Giáo viên đàn hoặc cho học sinh nghe giai điệu một đoạn nhạc và yêu cầu học sinh đoán tên bài hát; trò chơi này có thể áp dụng vào tất cả các tiết ôn tập các bài hát của khối lớp 4 (các bài như: Em yêu hòa bình, Bạn ơi lắng nghe….)

Ví dụ: Tiết 14- Âm nhạc 4 ôn tập 3 bài hát: Trên ngựa ta phi nhanh, Khăn quàng thắm mãi vai em, Cò lả Nghe nhạc

Cũng có thể áp dụng vào các tiết ôn tập của lớp 5 như:

Tiết 8 –Ôn tập 2 bài hát (SGK trang 17)

Tiết 14 – Ôn tập 2 bài hát (SGK trang 25)

Tiết 17 – Ôn tập 2 bài hát (SGK trang 29)

Cách thực hiện: Giáo viên yêu cầu học sinh nghe giai điệu nhạc của một

câu hát (giáo viên đàn) hoặc giáo viên mở một đoạn nhạc nền của 1 trong số 3 bài hát sẽ ôn tập, học sinh sẽ đoán tên bài hát hoặc câu hát và hát lại câu hát đó,… Phần thưởng dành cho người trả lời đúng là một lời khen hoặc một tràng vỗ tay Sau đó tiến hành tiết học ôn tập bình thường

* Trò chơi 2: Tôi làm ngôi sao

Hình thức: Được tổ chức chơi vào cuối giờ một số tiết ôn tập với thời gian

ngắn từ 5-7 phút không làm mất nhiều thơi gian của tiết học mà học sinh có thể

ôn lại lời các bài hát đã học

Ví dụ: Tiết 14- Ôn tập 3 bài hát: Trên ngựa ta phi nhanh” Nhạc và lời: Phong Nhã (Âm nhạc lớp 4)

“ Khăn quàng thắm mãi vai em” nhạc và lời: Ngô Ngọc Báu “ Cò lả” Dân ca đồng bằng Bắc Bộ

Ví dụ: Tiết 15,16 – Ôn tập các bài hát và TĐN (SGK trang 25,26) (Âm nhạc lớp 4)

Cách thực hiện: Mỗi tổ chuẩn bị một bài hát trong phần ôn tập ở các hình

thức khác nhau(đơn ca, song ca, tam ca, tốp ca…) sau đó trình bày( biểu diễn) trước lớp theo thứ tự hoặc bốc thăm Giám khảo là 3 tổ còn lại, giáo viên nhận xét xếp hạng Trò chơi này giúp học sinh chăm chỉ tập luyện và tự tin, hào hứng trình diễn bài hát trước tập thể hơn

*Trò chơi 3: Nốt nhạc vui:

Hình thức: Trò chơi có thể áp dụng vào tất cả các tiết ôn tập của lớp 4 và

một số lớp khác, được tổ chức vào đầu tiết ôn tập để giúp học sinh nhớ lời cũng như giai điệu các bài đã học

Cách thực hiện: Giáo viên yêu cầu học sinh nghe Giáo viên đàn 5 nốt

nhạc đầu tiên của bài hát bất kì sẽ ôn học sinh sẽ đọc tên các nốt nhạc đó, có thể xướng âm đoạn nhạc đó cho đúng giai điệu,…Phần thưởng dành cho người trả lời đúng Học sinh đoán đúng sẽ được tuyên dương, khen ngợi

Cũng có thể tăng thêm độ khó hoặc giảm độ khó bằng cách đàn ít nốt nhạc hay đàn nhiều nốt nhạc hoặc cả một đoạn nhạc (tùy vào đối tượng học sinh mà giáo viên linh hoạt)

b 2 Dạng 2 Ôn tập: tập đọc nhạc(TĐN)

Trọng tâm phần ôn này là luyện kĩ năng xướng âm chính xác cao độ, trường độ, tiết tấu bài TĐN Để giúp học sinh nhớ lại tên bài, nhịp, tiết tấu chủ đạo của bài trước khi ôn giáo viên cũng có thể kết hợp một số trò chơi nhỏ sau

* Nhìn nhanh đoán tài: Có thể tiến hành bằng 2 cách

- Giáo viên viết tiết tấu các bài TĐN sẽ ôn cho học sinh nhận biết hoặc cho học sinh xem phần nhạc của một câu trong bài TĐN, các em đoán xem bài TĐN nào Cũng có thể kết hợp hình tiết tấu và giai điệu trong một trò chơi soạn trên PowerPoint hoặc bảng phụ, trình bày đẹp mắt sẽ thu hút học sinh hơn

Ví dụ: Tiết 22 Ôn TĐN số 6: Múa vui

Trước khi ôn Giáo viên khởi động bằng một trò chơi nhỏ “Nhìn nhanh đoán tài” được soạn trên PowerPoint hoặc bảng phụ

Thực hiện:

Giáo viên viết tiết tấu và đoạn nhạc có 2 câu trong bài TĐN số 6 cho học sinh nhận biết, giống nhau và khác nhau ở điểm nào

* Trò chơi này giúp học sinh rèn luyện kĩ năng quan sát, nhận biết nốt nhạc chính xác hơn Giúp học sinh thư giãn tinh thần, thoải mải vui tươi để tiết ôn tập trách máy móc, căng thẳng nặng nề

* Hòa thanh âm nhạc:

- Chia nhóm, một nhóm hát lời và một nhóm xướng âm hoặc đổi lại một bên xướng âm bên còn lại gõ tiết tấu, cả hai cùng thực hiện một lúc

Trò chơi này mang tính thực hành, giúp rèn luyện thêm về kỹ năng nghe và thực hành cho học sinh Giáo viên có thể áp dụng thường xuyên

c Mối quan hệ giữa các giải pháp và biện pháp

Những trò chơi không phải là phương pháp chính trong dạy học những nó

là tiêu đề thúc đẩy các hoạt động dạy học âm nhạc nói chung và hoạt động ôn tập

âm nhạc nói riêng đem lại hiệu quả cao Từ đó tạo sự gắn kết giữa các bạn trong