Tiểu luận tiền lương trong khu vực công ở hàn quốc và bài học cho việt nam

LỜI MỞ ĐẦU Trong khu vực công, tiền lương là số tiền mà các cơ quan, tổ chức của Nhà nước trả cho người lao động theo cơ chế, chính sách của Nhà nước và được thể hiện trong hệ thống than

LỜI MỞ ĐẦU Trong khu vực công, tiền lương là số tiền mà các cơ quan, tổ chức của Nhà

nước trả cho người lao động theo cơ chế, chính sách của Nhà nước và được thể hiện trong hệ thống thang, bảng lương do Nhà nước quy định Trong hoạt động công vụ, tiền lương đóng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là một trong những yếu

tố tiên quyết thu hút và giữ được người tài tham gia hoạt động trong khu vực công, tránh hiện tượng chảy máu chất xám từ khu vực công sang khu vực tư Tiền lương khu vực công hiện nay ở nước ta chưa phản ánh đúng giá trị sức lao động Điều đó góp phần làm cho các giá trị xã hội của người công chức bị giảm sút, dễ bị tổn thương và là mảnh đất nảy sinh tình trạng quan liêu, tham nhũng ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ Trong khi ở một số quốc gia khác thì việc cải cải tiền lương đã đạt được nhiều thành tựu Do đó, em xin chọn

đề tài “Tiền lương khu vực công ở Hàn Quốc và bài học cho Việt Nam” nhằm tìm hiểu về cải cách tiền lương có hiệu quả ở Hàn Quốc và đưa ra một số bài học cho Việt Nam

Bài tiểu luận gồm 3 phần:

1: Cơ sở lý luận về tiền lương khu vực công

2: Thực trạng tiền lương khu vực công ở Hàn Quốc

3: Một số kiến nghị, bài học về tiền lương khu vực công ở Việt Nam từ kinh nghiệm của Hàn Quốc

Do kiến thức còn hạn chế nên khó tránh khỏi thiếu sót, em rất mong nhận được

sự đóng góp của cô để bài viết được hoàn chỉnh và có ý nghĩa thực tiễn hơn

Em xin chân thành cám ơn cô TS Đỗ Thị Tươi đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thiện bài tiểu luận này!

1 Cơ sở lý luận về tiền lương khu vực công

1.1 Một số khái niệm

Tiền lương là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động để

thực hiện công việc theo thỏa thuận Tiền lương bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác

Tiền lương khu vực công là số tiền Nhà nước trả cho cán bộ công nhân viên,

người lao động làm việc trong khu vực công căn cứ vào số lượng, chất lượng lao động phù hợp với quy luật cung cầu trên thị trường lao động và khả năng ngân sách quốc gia cũng như pháp luật

Tiền lương tối thiểu khu vực công là số lượng tiền thấp nhất do Nhà nước trả

cho người lao động trong khu vực hành chính sự nghiệp, lực lượng vũ trang trong môi trường, điều kiện làm việc bình thường chưa qua đào tạo nghề

Bảng lương khu vực công là bảng xác định quan hệ tỉ lệ về tiền lương (theo

từng chức danh nghề nghiệp) trong đó quy định các ngạch các bậc lương, hệ số chức danh cho từng chức danh theo từng ngạch

Phụ cấp lương trong khu vực công là khoản tiền bổ sung thêm tiền lương cấp

bậc, chức vụ, chức hàm khi điều kiện lao động với mức độ phức tạp công việc

và điều kiện sinh hoạt có yếu tố không ổn định

Quản lý Nhà nước về tiền lương là quản lý vĩ mô của Nhà nước trong lĩnh vực

tiền lương tiền công được thực hiện bởi bộ máy Nhà nước với đặc trưng của tiền lương tiền công

1.2 Bản chất của tiền lương khu vực công

Tiền lương là giá cả sức lao động được hình thành trên cơ sở giá trị sức lao động thông qua sự thỏa thuận giữa người có sức lao động và người sử dụng lao

động Để bù đắp phần hao phí lao động đó họ cần có một lượng nhất định các vật phẩm tiêu dùng cho nhu cầu ăn, mặc, ở…và người sử dụng lao động phải đáp ứng nhu cầu đó đúng với mức hao phí mà người lao động đã bỏ ra thông qua tiền lương Việc trả lương cho người lao động không chỉ căn cứ vào hợp đồng mà căn cứ vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của người lao động

mà họ nhận được sau một thời gian lao động mà họ bỏ ra

1.3 Vai trò của tiền lương khu vực công

Đảm bảo định hướng, chiến lược phát triển kinh tế, xã hội

Đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động, kích thích người lao động làm việc, góp phần tăng năng xuất lao động và hiệu quả làm việc

Góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ của khu vực công

Thu hút, giữ chân người lao động trong khu vực công

1.4 Đặc điểm khu vực công ảnh hưởng đến tiền lương

Khu vực công thường là khu vực phi nông nghiệp, thông thường lao động làm

việc trong lĩnh vực này thường đòi hỏi trình độ chuyên môn cao

Hoạt động trong khu vực công mục tiêu chính là hoạt động quản lý nhà nước không tạo ra lợi nhuận

Quyền lực trong khu vực công thường mang tính áp đặt, cưỡng chế nhiều hơn

so với các khu vực khác

Lãnh đạo trong mọi hoạt động trong khu vực này đều do Nhà nước quyết định Tiền lương khu vực này có tính cứng nhắc, thiếu linh hoạt

2 Thực trạng tiền lương khu vực công ở Hàn Quốc

2.1 Khái quát về Hàn Quốc

Hàn Quốc nằm ở phần phía nam bán đảo Triều Tiên thuộc khu vực Đông Á Phía Đông, phía Tây và phía Nam trông ra biển; phía Bắc giáp Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên Hàn Quốc bao gồm 8 khu vực và 1 đặc khu tự trị Jeju Thủ đô là Seoul, có 6 thành phố trực thuộc Trung ương là Busan, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon và Ulsan Hàn Quốc là một thiên đường du lịch với rất nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng Hàn Quốc là đất nước hiện đại với những phong cảnh tuyệt đẹp

Hàn Quốc hiện là một nước Dân chủ đầy đủ và theo chế độ cộng hòa tổng thống bao gồm 16 đơn vị hành chính Hàn Quốc là một nước phát triển có mức sống cao, có nền kinh tế phát triển theo phân loại của Ngân hàng Thế giới và IMF Hàn Quốc là nền kinh tế lớn thứ 4 ở châu Á và thứ 15 trên thế giới

Việc làm trong nền công vụ Hàn Quốc được quản lý theo Luật Công vụ quốc gia (sửa đổi mới nhất năm 2004), trong đó công chức, viên chức trong các ngành giáo dục, cảnh sát, lực lượng quân đội, viên chức ngoại giao… có việc làm vững chắc, ổn định suốt đời

2.2 Các chính sách tiền lương khu vực công ở Hàn Quốc

Trong quy định về cấp bậc, công chức Hàn Quốc được chia làm 9 cấp bậc, từ

cao nhất là 1 đến thấp nhất là 9 Theo số liệu thống kê của Bộ Hành chính và An ninh, Hàn Quốc hiện có 978.725 công chức Trong đó, có 3.848 trong ngành lập pháp; 16.933 trong ngành tư pháp; 955.032 trong ngành hành pháp; 235 công chức tòa án; 2.677 công chức trong Hội đồng bầu cử Quốc gia Trong số công chức thuộc ngành hành pháp, công chức Trung ương chiếm 64,2% (612.672 người), công chức địa phương chiếm 35,8% (342.360 người) Nền công vụ Hàn Quốc đặc biệt nghiêm ngặt với các điều luật Luật Công vụ Quốc gia (Điều 71, Điều 72, Điều 74, Điều 58, Điều 60) quy định nhân viên tuân thủ giờ làm việc, giữ bí mật tất cả các tài liệu liên quan đến công việc [2]

Tiền lương công chức được xây dựng theo hệ thống bậc và dựa trên thâm niên công tác Ngoài lương, còn có 30 loại tiền thưởng Tỷ lệ thưởng cho công chức ngày càng tăng trong hệ thống chi trả chung Lương công chức Hàn Quốc bằng khoảng 84,4% lương của khu vực tư Chính vì thế, sự cống hiến của công chức được thừa nhận và trả công xứng đáng, bất kể công chức đó là nam hay nữ, trẻ hay già hoặc ở cấp độ quản lý nào Lương của mỗi nhân viên gồm thưởng ngân sách, thưởng theo dịch vụ đặc biệt và tiền làm ngoài giờ Tuy nhiên, đối với công chức trên bậc 4 được áp dụng theo hệ thống lương thường niên Nhân viên làm việc trong lĩnh vực chính trị nhận lương cố định, trong khi công chức cấp cao và công chức trên bậc 4 được trả lương theo hiệu suất công việc Hiện nay, Hàn Quốc đang áp dụng mô hình công vụ chức nghiệp đạt được nhiều chuyển biến tích cực theo hướng "mở", linh hoạt và hiệu quả Những thông tin và kinh nghiệm trong việc tổ chức hệ thống công vụ chức nghiệp và những đổi mới trong mô hình công vụ ở Hàn Quốc là những bài học cho các quốc gia đang áp dụng mô hình này, trong đó có Việt Nam

Lương công chức Hàn Quốc bao gồm lương cơ bản, phụ cấp và phúc lợi.

Lương cơ bản là tiền lương thường xuyên được chi trả dựa trên cấp bậc và bậc lương mà được phân loại theo mức độ trách nhiệm và mức độ khó khăn của từng vị trí công tác cũng như thâm niên công tác Lương cơ bản chiếm khoảng một nửa số tiền lương hàng tháng của công chức, tùy thuộc vào cấp bậc của công chức Có mười hai bậc lương cơ bản phân loại theo danh mục công tác bao gồm hành chính, an ninh, nghiên cứu, kỹ thuật, cảnh sát, cứu hoả, hiến pháp, giáo viên trung học, giáo sư đại học, quân đội, lao động và lao động đặc biệt

Ở Hàn Quốc, tiền lương tối thiểu được xác định và điều chỉnh định kỳ bởi Uỷ ban tiền lương tối thiểu (MWC), một cơ quan tư vấn do Bộ Lao động thành lập Tiền lương trả cho công chức Hàn Quốc gồm lương cơ bản, trợ cấp và các khoản phúc lợi Công chức Hàn Quốc được chia thành 9 cấp bậc Bậc cao nhất

là trợ lý Bộ trưởng và bậc thấp nhất, bậc 9 là công chức mới làm việc Chính phủ Hàn Quốc bảo đảm cho công chức mức lương bằng khoảng 90% mức trung bình của doanh nghiệp Lương cơ bản được xác định căn cứ vào khả năng chi trả lương từ ngân sách chính phủ, chi phí sinh hoạt, mức lương tương ứng ở những ngành, lĩnh vực khác nhau và căn cứ vào một số khía cạnh xã hội nhưquan hệ giữa lao động và nhà quản lý, vai trò của chính phủ

Ngày 27-6-2014 Hàn Quốc quyết định nâng mức lương tối thiểu cho người lao động là 5580won/giờ (tương đương khoảng 5,4$/giờ) áp dụng từ năm 2015 Mức lương tối thiểu ở Hàn Quốc biểu hiện qua biểu đồ dưới đây:

Biểu đồ 2.2 Mức lương tối thiểu của Hàn Quốc giai đoạn 2013 – 2016

Đơn vị: won/giờ

0

1000

2000

3000

4000

5000

6000

7000

(Nguồn: Ukduhoc.com) Theo như biểu đồ 2.2 ta thấy mức lương tối thiểu đã tăng dần qua các năm Từ

4550won/giờ (năm 2013) đã tăng đến 6030won/giờ (năm 2016), tăng lên đến

1480won/giờ so với năm 2013 Điều này cho thấy Chính phủ không ngừng điều chỉnh, tăng lương tối thiểu cho người lao động, khuyến khích, tạo điều kiện cho đời sống của người lao động trong khu vực công được cải thiện hơn

Phụ cấp là phần phụ thêm vào lương được chi trả theo vị trí và điều kiện sinh hoạt của từng công chức Có 30 loại phụ cấp khác nhau: tiền thưởng, phụ cấp lương (phụ cấp chuyên cần hay hoàn thành xuất sắc công việc), phụ cấp hỗ trợ gia đình (phụ cấp gia đình, trợ cấp giáo dục cho người phụ thuộc, phụ cấp nhà ở, trợ cấp cho cha mẹ), phụ cấp cho nơi làm việc đặc biệt (ở hải đảo, vùng sâu, vùng xa, ở nước ngoài), phụ cấp cho loại hình công việc đặc biệt (công việc khó khăn, nguy hiểm, nhiệm vụ đặc biệt hoặc thay thế tạm thời cho một công chức khác) và phụ cấp làm thêm (làm thêm giờ, làm việc đêm, làm việc trong kỳ nghỉ, và quản lý tăng cường)

Phúc lợi được chi trả cho công chức bao gồm ba loại chính Thứ nhất là phúc lợi chung, bao gồm phúc lợi cho người phụ thuộc, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và trợ cấp tàn tật Thứ hai là phúc lợi chi trả ngoài công vụ, bao gồm trợ cấp ốm đau, nghỉ phép, phục vụ quân đội Thứ ba là phúc lợi khác như bồi hoàn chi phí học và các chương trình chăm sóc sức khỏe, chi trả cho các bữa ăn

Lương hàng năm của công chức cấp cao sẽ được tính dựa trên kết quả tổng hợp ba loại lương: lương cơ bản, lương căn cứ vào hiệu suất công việc (lương tăng thêm) và các loại phụ cấp, phúc lợi khác Để có được sự linh hoạt trong đánh giá hiệu suất công việc, hệ thống đánh giá được phân thành 4 loại: Xuất sắc, Tốt, Bình thường, và Không đạt Dựa trên cách phân loại này, lương tăng thêm đối với Vụ trưởng/Cục trưởng và các cấp hơn trong Bộ (ở Hàn Quốc, Bộ trưởng và Thứ trưởng được chỉ định theo hệ thống chính trị, do vậy bậc cao nhất

là bậc 1, tương ứng với trợ lý Bộ trưởng) được xác định bởi lương cơ bản nhân với hệ số lương tăng thêm hoàn thành công việc

2.3 Đánh giá chung về tiền lương khu vực công ở Hàn Quốc

2.3.1 Ưu điểm

Chính sách tiền lương đã qua nhiều lần sửa đổi và dự kiến sẽ vẫn còn tiếp tục

được điều chỉnh trong tương lai Lương cơ bản được ở Hàn Quốc xác định căn

cứ vào khả năng chi trả lương từ ngân sách chính phủ, chi phí sinh hoạt, mức lương tương ứng ở những ngành, lĩnh vực khác nhau và căn cứ vào một số khía cạnh xã hội như quan hệ giữa lao động và nhà quản lý, vai trò của chính phủ Tiền lương tối thiểu được Nhà nước điều chỉnh tăng lên qua các năm đã góp phần nâng cao đời sống cho người lao động ở khu vực công Bên cạnh đó, còn nhiều chế độ phúc lợi khác Chính phủ Hàn Quốc đưa ra nhằm khuyến khích tăng năng suất lao động, tăng sự cạnh tranh phấn đấu trong công chức Mục tiêu chính của kế hoạch trả lương cho công chức là để rút ngắn khoảng cách giữa khu vực công và khu vực tư cũng như để tái tổ chức cơ cấu trả lương một cách hợp lý Điều này tạo nên một sự khích lệ đáng kể cho những công chức tài giỏi

và hạn chế tình trạng "sống lâu lên lão làng", "chảy máu chất xám" ở các quốc gia còn mang nặng tính chất của nền hành chính công truyền thống

Chế độ tiền lương ở Hàn Quốc đã đảm bảo cho các mục tiêu cơ bản: Trên 50% tiền lương đảm bảo cuộc sống và dưới 50% tiền lương còn lại dùng để kích thích người lao động Với chính sách tiền lương hợp lý như trên, Chính phủ Hàn Quốc đã rất thành công trong việc thu hút nhân lực, duy trì nhân lực giỏi, kích thích động viên nhân lực, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đặt ra

2.3.2 Nhược điểm

Hệ thống lương chi trả căn cứ vào hiệu quả hoàn thành công việc đang vấp

phải khá nhiều chỉ trích từ chính những công chức hành chính Hàn Quốc.Những công chức này cho rằng hệ thống lương mới này không được chuẩn bị kỹ trước khi thực hiện Đồng thời, rất nhiều công chức không hiểu được hết bản chất của

hệ thống này và thông thường họ không thích đánh giá công chức khác cũng như bản thân bị đánh giá Hệ thống xác định lương theo thâm niên công tác vẫn còn ảnh hưởng rất lớn trong các cơ quan của Hàn Quốc, khiến cho rất khó để có thể thay đổi quan niệm và hành vi trong ngắn hạn

3 Một số kiến nghị, bài học về tiền lương khu vực công ở Việt Nam từ bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc.

Trong các thời kỳ phát triển đất nước, Việt Nam đã nhiều lần cải cách chính sách tiền lương để phù hợp với xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập Tuy nhiên, theo kết quả điều tra của Công đoàn viên chức Việt Nam, mức lương cứng của cán bộ công chức viên chức hiện nay vẫn khá thấp, phần lớn là hưởng lương ở mức cán sự và chuyên viên Mức lương cơ

sở của công chức tuy đã chính thức được nâng lên 1.210.000 đồng (Theo Nghị định số 47/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ quy định mức lương cơ

sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang) song vẫn là mức thấp Chính điều này đã tạo “đất sống” cho tham nhũng, tiêu cực ngày càng nhức nhối… Từ kinh nghiệm của Hàn Quốc trong cải cách tiền lương cho công chức, bài viết khái quát một số gợi ý cho Việt Nam như sau:

Thứ nhất, cần thực hiện việc trả lương theo hiệu quả công việc chứ không phải

theo ngạch, bậc đơn thuần Tiền lương phải bảo đảm tái sản xuất sức lao động Muốn vậy, tiền lương tối thiểu phải tương ứng chỉ số giá sinh hoạt từng thời kỳ

và phải tính đến sự phù hợp với từng ngành, nghề cũng như đặc thù riêng của

từng khu vực Đồng thời, phải có sự so sánh với mức lương tối thiểu trong khu vực doanh nghiệp

Thứ hai, cần thay đổi cơ bản kết cấu tiền lương công chức, trong đó bao gồm

phần lương “cứng” theo thang, bậc lương quy định chung và bằng với mức lương tối thiểu mà từng người đang được hưởng; và phần lương “mềm” thưởng theo năng suất, hiệu quả công việc và mức độ hoàn thành nhiệm vụ, được chi trả

từ nguồn kinh phí tăng lương do Chính phủ phân bổ cho mỗi đơn vị

Thứ ba, cần tăng lương tối thiểu hàng năm theo giá cả của thị trường nhằm

nâng cao mức sống cho người lao động trong khu vực công Trong điều kiện kinh tế thị trường, phải có chính sách phân phối tiền lương khu vực công hợp lý trong mối tương quan với mặt bằng tiền lương khu vực thị trường, đặc biệt phải

có chính sách thu hút và giữ nhân tài cho khu vực hành chính nhà nước Bên cạnh đó có thêm nhiều chích sách phúc lợi khác nhằm khuyến khích người lao động hăng say làm viêc, tăng năng suất lao động và hiệu quả làm việc

Thứ tư, Chính phủ cần điều chỉnh mức lương sao cho khoảng cách tiền lương

giữa khu vực công và khu vực tư được rút ngắn lại để thu hút người tài đến làm việc trong khu vực công Điều này sẽ giúp cho công chức có thể yên tâm làm việc ở khu vực công, tránh tình trạng “chảy máu chất xám”, “đứng núi này trông núi nọ”

Thứ năm, nên kết hợp trả lương theo vị trí, chức danh công việc và trả lương

theo đánh giá kết quả thực hiện công việc Cụ thể áp dụng phương pháp đánh giá công việc của hình thức trả lương theo vị trí công việc để thiết kế và xây dựng bảng lương nhằm xếp trả lương theo vị trí công việc đảm nhiệm Kết hợp hàng tháng đánh giá kết quả thực hiện công việc của mỗi công chức và trả lương theo đánh giá kết quả thực hiện công việc đó Điều này sẽ giúp cho người lao động phấn đấu làm việc, đạt kết quả cao