Phong cách ngôn ngữ khoa học (tiết 13-14)

Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh : - Nắm vững cỏc khỏi niệm văn bản khoa học và cỏc đặc trưng của phong cỏch ấy.. Veà kú naờng - Cú kỹ năng phõn biệt phong cỏch ngụn ngữ khoa học với c

Ngaứy soaùn:11-9-2008 Tieỏng Vieọt :

Tiết:13-14

I MUẽCTIEÂU

1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :

- Nắm vững cỏc khỏi niệm văn bản khoa học và cỏc đặc trưng của phong cỏch ấy

2 Veà kú naờng

- Cú kỹ năng phõn biệt phong cỏch ngụn ngữ khoa học với cỏc phong cỏch ngụn ngữ khỏc và biết sử dụng ngụn ngữ khoa học trong cỏc trường hợp cần thiết

3 Veà thaựi ủoọ:

Cú thỏi độ yờu mến tiếng Việt, sử dụng đỳng phong cỏch

II CHUAÅN Bề

1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:

- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng Ngửừ

vaờn 12

- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn

2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch

giaựo khoa

III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC

1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.

2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)

Bài nghị luận về một hiện tượng đời sống thường cú cỏc nội dung nào ?

3 Giaỷng baứi mụựi:

- Giụựi thieọu baứi : (2 phuựt)

Trong nhaứ trửụứng, saựch giaựo khoa, saựch tham khaỷo, lụứi giaỷng, lụứi hoùc sinh, baứi laứm, baứi thi Trong caực cụ quan khoa hoùc, caực coõng trỡnh khoa hoùc caực luaọn aựn… laứ phong caựch ngoõn ngửừ khoa hoùc Baứi hoùc hoõm nay giuựp chuựng ta hieồu theõm veà ủaởc ủieồm cụ baỷn cuỷa phong caựch ngoõn ngửừ khoa hoùc

- Tieỏn trỡnh baứi daùy:

THỜI

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIấN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG KIẾN THỨC

10’ Hoaùt ủoọng 1 :

Giaựo vieõn hửụựng daón

cho hoùc sinh tỡm

hieồu baứi

Phong cỏch ngụn ngữ

khoa học là gỡ? Cho vớ

dụ

- Đọc văn bản a

Phõn loại ?

- Đọc văn bản b

Phõn loại ?

Hoaùt ủoọng 1:

(Hoùc sinh đọc saựch giaựo khoa và trả lời câu hỏi trên)

a.Văn bản khoa học chuyờn sõu.

b.Văn bản khoa học giỏo khoa

c.Văn bản khoa học phổ cập

1 / Khaựi nieọm :

Phong cỏch ngụn ngữ khoa học

là ngụn ngữ dựng trong phạm vi giao tiếp thuộc lĩnh vực khoa học, tiờu biểu là trong cỏc văn bản khoa học

I Văn bản khoa học :

Gồm 3 loại

- Cỏc văn bản khoa học chuyờn sõu : mang tớnh chuyờn ngành dung để giao tiếp giữa những người làm cụng tỏc nghiờn cứu trong cỏc ngành khoa học

- Cỏc văn bản khoa học giỏo khoa : cần cú thờm tớnh sư

18’

4’

T2

45’

- Đọc văn bản c

Phân loại ?

Căn cứ vào Sách giáo

khoa, trình bày khái

niệm Ngơn ngữ khoa

học ?

Phong cách ngơn ngữ

khoa học cĩ mấy đặc

trưng ?

Tính khái quát, trừu

tượng biểu hiện ở

những phương diện

nào ?

Tính lí trí, lơgic biểu

hiện ở những phương

diện nào ?

Tính khách quan, phi

cá thể biểu hiện ở

những phương diện

nào ?

H

oạt động 2:

Cho học sinh chép

phần ghi nhớ

H oạt động 2:

Học sinh chép phần ghi nhớ

H oạt động 3:

1 / Bài tập 1/ trang

76

a/ Văn bản đó trình bày nội dung :

phạm

- Các văn bản khoa học phổ cập, viết dễ hiểu nhằm phổ biến rộng rãi kiến thức khoa học

II Ngơn ngữ khoa học :

Là ngơn ngữ được dùng trong giao tiếp thuộc lĩnh vực khoa học

+ Dạng viết : sử dụng từ ngữ khoa học và các kí hiệu, cơng thức, sơ đồ…

+ Dạng nĩi : yêu cầu cao về phát âm, diễn đạt trên cơ sở một đề cương

III Đặc trưng của phong cách ngơn ngữ khoa học :

1 Tính khái quát, trừu tượng : Biểu hiện khơng chỉ ở nội dung mà cịnở các phương tiện ngơn ngữ như thuật ngữ khoa học và kết cấu của văn bản

2 Tính lí trí, lơgic : Thể hiện ở trong nội dung và ở tất cả các phương tiện ngơn ngữ như từ ngữ, câu văn, đoạn văn, văn bản

3 Tính khách quan, phi cá thể : Hạn chế sử dụng những biểu đạt cĩ tính chất cá nhân, ít biểu

lộ sắc thái cảm xúc

GHI NHỚ :

* Văn bản khoa học gồm ba loại chính: các văn bản khoa học chuyên sâu, các văn bản khoa học giáo khoa, các văn bản khoa học phổ cập

* Ngôn ngữ khoa học là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếp thuộc lịnh vực khoa học, tiêu biểu là trong các văn bản khoa học

* Phong cách ngôn ngữ khoa học có ba đặc trưng cơ bản: tính khái quát, trừu tượng; tính

lí trí, lôgíc; tính khách quan, phi cá thể Các đặc trưng đó

oạt động 3:

- Nội dung thơng tin

là gì ?

- Thuộc loại văn bản

nào ?

- Tìm các thuật ngữ

khoa học được sử

dụng trong văn bản ?

Gv cho ví dụ về đoạn

thẳng

Chia nhĩm, thảo luận

các từ cịn lại, trình

bày trước lớp

Cho học sinh chép

câu hỏi gợi ý về nhà

làm bài tập số 3

- Đoạn văn đã dùng

các thuật ngữ khoa

học nào ?

- Lập luận của đoạn

văn như thế nào ?

Diễn dịch hay quy

nạp ?

Nội dung thông tin là những kiến thức khoa học (khoa học văn học), một chuyên ngành trong khoa học văn học

b/ Phương pháp nghiên cứu : sử dụng luận chứng ( sự phát triển của xã hội từ Cách mạng thang Tám đến hết thế kỉ XX)

c/ Văn bản này thuộc văn bản khoa học giáo khoa, dùng giảng dạy trong nhà trường, có đối tượng là học sinh phổ thông nên phải có tính sư phạm , nghĩa là kiến thức phải chính xác , phù hợp trình độ nhận thức của học sinh

d/ Ngôn ngữ khoa học được sử dụng trong văn bản có không ít thuật ngữ ngữ văn : chủ đề , hình ảnh , tác phẩm

Bài tập 2/ trang 76

Muốn GT và phân biệt thuật ngữ khoa học với từ ngữ thông thương cùng hình thức ngũ âm thì đối chiếu ,

so sánh lần lượt từng từ , với các thuật ngữ khoa học cần dùng từ điển chuyên ngành tra

cứu (nếu có)

thể hiện ở phương tiện ngôn ngữ như từ ngữ, câu, đoạn văn, văn bản

IV Luyện tập : Bài tập 1 :

- Những kiến thức khoa học Lịch sử văn học

- Thuộc văn bản khoa học giáo khoa

- Chủ đề, hình ảnh, tác phẩm, phản ánh hiện thực, đại chúng hố, chất suy tưởng, nguồn cảm hứng sáng tạo

Bài tập 2 :

- Đoạn thẳng : đoạn khơng cong queo, gãy khúc, khơng lệch về một bên / đoạn ngắn nhất nối hai điểm với nhau

Bài tập 3/ trang 76

Đọan văn dùng nhiều thuật ngữ khoa học : khảo cổ , người vượn , hạch đá , mảnh tước , rìu tay , di chỉ , công cụ đá

Bài tập 4/ trang 76

Muốn viết đoạn văn phổ biến khoa học , cần có kiến thức KH thông thường , dồng thời cần viết đúng phong cách ngôn ngũ khoa học

Ví dụ : Nước rất cần thiết cho cuộc sống của con người , các loại động vật và cây cố Nhưng cần có nguồn nước sạch thì cơ thể con người, động vật và cây cối mới có thể tạo thành chất dinh dưỡng Nếu nguồn nước bị ô nhiễm thì tác hại đối với con ngừoi và muôn loại động vật, cây cối sẽ không lường hết Cần bảo vệ nguồn nước khỏi các chất độc hại như hóa chất, các chất thải từ nhà máy, bệnh viện .chẳng hạn, các nhà máy, bệnh viện cần phải

có công nghệ làm sạch các chất thải khi đưa ra mội trường xung quanh Có như vậy mới có thể bảo vệ được

sự sống

4

Củng cố :

GV giúp học sinh củng cố nội dung bài học:

- Các loại văn bản khoa học ?

- Các đặc trưng cơ bản của phong cách ngơn ngữ khoa học ?

- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, làm bài tập ở sách giáo khoa.

- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài mới

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

