TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM TỔN THẤT ĐIỆN NĂNG TẠI ĐIỆN LỰC VỤ BẢN

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu nghiên cứu của đồ án nhằm xác định được mức độ và tầm ảnh hưởng củatổn thất điện năng tới hoạt động kinh doanh tại Điện lực, để từ đó các Công ty điện lực có

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC KHOA QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNG

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT

GIẢI PHÁP GIẢM TỔN THẤT ĐIỆN NĂNG

TẠI ĐIỆN LỰC VỤ BẢN

Giáo viên hướng dẫn: TS Đàm Khánh Linh Sinh viên thực hiện: Ngô Thị Hương Lan Chuyên ngành: Quản lý năng lượng Lớp: D7-QLNL1

Khoa: Quản lý năng lượng

Hà Nội, 26/12/2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC

Khoa Quản lý Năng lượng

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

PHIẾU THEO DÕI QUÁ TRÌNH LÀM ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP SINH VIÊN

Họ tên sinh viên: Ngô Thị Hương Lan

Lớp: D7-QLNL1

Giảng viên hướng dẫn: TS Đàm Khánh Linh

Tên đề tài: Tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm tổn thất điện năng tại Điện lực Vụ Bản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC

Khoa Quản lý Năng lượng

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Giảng viên hướng dẫn: TS Đàm Khánh Linh

Họ tên sinh viên: Ngô Thị Hương Lan

Tên đề tài: Tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm tổn thất điện năng tại Điện lực Vụ Bản

………

3 Hình thức đồ án: a Hình thức trình bày: ………

………

………

b Kết cấu đồ án: ………

………

………

4 Những nhận xét khác: ………

………

………

………

II ĐÁNH GIÁ VÀ CHO ĐIỂM: Tổng cộng: ……… (Điểm:……….)

Hà Nội, ngày 26 tháng 12 năm 2016

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC

Khoa Quản lý Năng lượng

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN

Giảng viên hướng dẫn: TS Đàm Khánh Linh

Họ tên sinh viên: Ngô Thị Hương Lan

Tên đề tài: Tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm tổn thất điện năng tại Điện lực Vụ Bản

Tính chất đề tài:

………

………

………

I NỘI DUNG VÀ NHẬN XÉT 1 Nội dung đồ án: ………

………

………

………

………

2 Hình thức đồ án: a Hình thức trình bày: ………

………

………

b Kết cấu đồ án:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

3 Những nhận xét khác: ………

………

………

………

II ĐÁNH GIÁ VÀ CHO ĐIỂM: Tổng cộng: ……… (Điểm:……….)

Hà Nội, ngày … tháng … năm…

GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, em muốn được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo,Tiến sĩ Đàm Khánh Linh, người đã tận tình chỉ bảo cho em trong suốt quá trình thựctập tốt nghiệp và thực hiện đồ án này

Qua đây cũng cho em gửi lời cám ơn chân thành đến toàn thế cán bộ công nhânviên của Điện lực Vụ Bản đã giúp đỡ tạo điều kiện tốt nhất cho em trong thời gian thựctập và tra cứu tài liệu tại Điện lực Đặc biệt là sự giúp đỡ của chị Nguyễn Thị Phương-nhân viên phòng kinh doanh và anh Nguyễn Văn Đạt – nhân viên phòng kĩ thuật trongquá trình thực tập và thoàn thiện đồ án

Em xin bày tỏ lời cám ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong trường Đại họcĐiện lực đã giảng dạy em trong suốt 5 năm qua Những kiến thức và kinh nghiệm quýbáu mà thầy cô truyền đạt sẽ là hành trang vững chắc cho em trong bước đường tươnglai

Em cũng muốn gửi lời cám ơn đến Khoa Quản lí năng lượng, trường Đại họcĐiện lực đã cho phép và tạo điều kiện thuận lợi giúp em thực tập tốt nghiệp Các thầy

cô trong Khoa đã trang bị kiến thức nền tảng để em tìm hiểu thực hiện đồ án này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Ngô Thị Hương Lan

Lớp: D7-QLNL1 Khoa: Quản lý năng lượng

Trường: Đại học Điện Lực

MỤC LỤC

DANH SÁCH CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

DANH SÁCH BẢNG

DANH SÁCH HÌNH

LỜI NÓI ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Các dạng năng lượng đóng vai trò hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế- xãhội, đặc biệt là điện năng Tuy nhiên với đặc thù là dạng năng lượng không thể dự trữ,việc sản xuất điện luôn đi song song với tiêu thụ điện Nhưng trong quá trình truyền tải

và phân phối lại phát sinh tổn thất lớn: tổn thất kĩ thuật và tổn thất phi kĩ thuật Đây lànhững thành phần cấu thành chi phí cho ngành điện Bên cạnh đó sự phát triển mạnh

mẽ của nền kinh tế cũng đồng nghĩa áp lực ngày càng lớn cho ngành điện để đáp ứng

đủ nhu cầu điện năng Nhận thấy tầm quan trọng của việc giảm tổn thất điện em đã lựa

chọn đề tài: Tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp giảm tổn thất điện năng tại điện lực Vụ Bản

2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Mục tiêu nghiên cứu của đồ án nhằm xác định được mức độ và tầm ảnh hưởng củatổn thất điện năng tới hoạt động kinh doanh tại Điện lực, để từ đó các Công ty điện lực

có thể đánh giá được thực trạng tổn thất của đơn vị mình quản lý và đưa ra được những

kế hoạch cụ thể cho công tác giảm tổn thất điện năng trong những năm tiếp theo đượctốt hơn

3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

+) Đối tượng nghiên cứu: Tổn thất điện năng, một yếu tố tác động trực tiếp ảnhhưởng đến công tác sản xuất kinh doanh điện năng của ngành Điện lực

+) Phạm vi nghiên cứu: Trong bài đồ án này em đã nêu tất cả những vấn đề liênquan đến tổn thất điện năng bao gồm: định nghĩa, đặc điểm, nguyên nhân, ý nghĩa, yếu

tố tác động, công tác quản lý, thực trạng tổn thất và cách xác định… Tính tổn thất điệnnăng của lộ đường dây 475 E3.15 và đề xuất giải pháp giảm tổn thất cho đường dâynày cũng như toàn điện lực

4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Từ những số liệu thực tế tại Điện lực Vụ Bản cung cấp cùng với kết quả tính toántổn thất điện năng có được Em đã có những so sánh phân tích để từ đó có những địnhhướng đưa ra những đề xuất cụ thể nhằm giảm tổn thất điện năng cho công ty

5. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỒ ÁN

Bài đồ án tốt nghiệp này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn cảnh và chính xác hơn vềtổn thất điện năng, giúp cho các Điện lực hiểu và có trách nhiệm hơn trong công việcgiảm tổn thất điện năng tại đơn vị mình quản lý, bởi vì trong các biện pháp nhằm giảmgiá thành điện, thì việc giảm tổn thất điện năng là một biện pháp quan trọng mang lạihiệu quả kinh tế cao không chỉ đối với ngành điện mà còn đối với toàn xã hội, gópphần nâng cao chất lượng điện năng với giá thành hợp lý

6. KẾT CẤU ĐỒ ÁN

Nội dung đồ án bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về kinh doanh điện năng và tổn thất điện năng

Chương 2: Phân tích thực trạng tổn thất điện năng tại Điện lực Vụ Bản

Chương 3: Tính toán tổn thất và đề xuất giải pháp giảm tổn thất điện năng tại Điệnlực Vụ Bản

Do thời gian tìm hiểu cũng như kiến thức còn hạn chế nên bài đồ án của em cònnhiều thiếu sót Em kính mong sẽ nhận được sự góp ý , chỉ bảo và giúp đỡ của các thầy

cô giáo trong khoa để bài đồ án của em được hoàn thiện tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH DOANH ĐIỆN NĂNG VÀ

TỔN THẤT ĐIỆN NĂNG1.1. Cơ sở lý thuyết về điện năng và kinh doanh điện năng

1.1.1 Tổng quan về điện năng

1.1.1.1. Khái niệm điện năng

Điện năng là năng lượng của dòng điện Nó là công cơ học thực hiện bởi điệntrường lên các điện tích di chuyển trong nó Điện năng được tạo ra từ các nguồn nhưnhà máy Thủy điện, nhà máy Nhiệt điện, nhà máy Điện nguyên tử…,có thể chuyển hóathành các dạng năng lượng khác một cách dễ dàng như nhiệt năng, cơ năng, quangnăng Điện năng vừa là năng lượng sơ cấp vừa là năng lượng thứ cấp

1.1.1.2. Đặc điểm của điện năng

Tính chất đặc biệt đầu tiên của điện năng đó là không tích trữ được Các sản phẩmhàng hóa khác khi sản xuất xong chúng có thể lưu trong kho hay vận chuyển đến nơikhác để lưu trữ, người sản xuất có thể sản xuất ra với số lượng lớn trong một thời điểm

và bán chúng vào thời điểm khác Cũng là một sản phẩm hàng hóa, khi điện năng lưuthông trên thị trường và bán cho người sử dụng nhưng điện năng có tính chất khônglưu trữ được, phải sử dụng ngay, chính vì thế quá trình sản xuất và tiêu thụ điện năngphải diễn ra đồng thời, sản xuất bao nhiêu thì phải tiêu thụ bấy nhiêu và sản lượng sảnxuất ra phải cân bằng với nhu cầu tiêu thụ

Đặc điểm thứ hai của điện năng đó là khả năng đáp ứng nhu cầu nhanh chóng tạimọi thời điểm Đối với những hàng hóa thông thường, khi nhu cầu tăng cao kể cả khilượng sản phẩm có sẵn để đáp ứng nhu cầu thì sản phẩm sản xuất vẫn cần có một thờigian để đến tay người tiêu dùng thông qua quá trình vận chuyển bằng các phương tiệngiao thông hoặc khi nhu cầu tăng đột biến tại một thời điểm thì lượng sản phẩm làm rakhông đủ nhu cầu Điện năng lại khác, nó có thể đáp ứng mọi nhu cầu sử dụng tại mọithời điểm tức thì

Một đặc điểm nữa của điện năng đó là điện năng là đầu vào của hầu hết các ngànhkinh tế trong xã hội vì trong các ngành kinh tế không thể không sử dụng chiếu sáng,động cơ, hay các thiết bị tiêu thụ điện khác…

1.1.1.3. Vai trò của điện năng

Điện năng đóng vai trò quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế

xã hội

Trong lĩnh vực công nghiệp sản xuất, điện năng là nguồn năng lượng rẻ, linh động

và hiệu quả nhất trong các nguồn năng lượng hiện có Đặc trưng của nền sản xuất côngnghiệp hiện đại là tự động hóa, các động cơ, máy móc, thiết bị đều sử dụng điện để vậnhành

Trong lĩnh vực nông-lâm-ngư nghiệp điện năng giúp cho việc tưới tiêu, thủy lợi,sản xuất nông nghiệp đảm bảo

Trong lĩnh vực kinh doanh- dịch vụ, điện năng là thành phần không thể thiếu để đẩymạnh loại hoạt động này: các chương trình quảng cáo giới thiệu sản phẩm tới kháchhàng…

Ngoài ra điện năng cũng là nhu cầu không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hằngngày Điện năng phục vụ cho các công trình công cộng, phục vụ chiếu sáng, phục vụcông nghệ truyền thông thông tin - cung cấp tin tức, nâng cao dân trí, góp phầm giảmbớt tệ nạn xã hội, giúp người dân tiếp cận hơn với tiến bộ khoa học kỹ thuật trên thếgiới

Như vậy, ta thấy được rằng điện năng có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốcdân, góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, nâng caođời sống văn hóa, tinh thần của người dân trong cả nước nói chung và người dân cácvùng xa, biên giới, hải đảo nói riêng Việc phát triển ngành điện luôn phải đi trước mộtbước so với nền kinh tế hiện đại và đã được nhà nước ta rất quan tâm chú trọng Do đóngành điện phải nâng cao hiệu quả hoạt động bằng cách đầu tư thiết bị kỹ thuật thíchhợp nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải gia tăng mạnh mẽ như hiện nay

1.1.2 Tổng quan về kinh doanh điện năng

Hoạt động sản xuất kinh doanh điện năng bao gồm tổ hợp nhiều hoạt động nhỏ từkhâu sản xuất (phát điện) tại các nhà máy điện đến khâu phân phối điện năng tới các hộ

sử dụng điện

Quy trình kinh doanh điện năng bao gồm các khâu:

Hình 1.1: Quy trình kinh doanh điện năng

Khác với các loại hình kinh doanh khác thì kinh doanh điện năng có đặc điểm làhàng hóa điện năng được bán cho người sử dụng, sau khi người sử dụng đã sử dụngxong thì mới lập hóa đơn thanh toán Còn các loại hàng hóa khác thì phải thanh toántrả tiền để mua sản phẩm sau đó mới được sử dụng.

Không phải hiển nhiên việc tổ chức sản xuất kinh doanh và sử dụng điện năng đượcgọi là “ hệ thống điện” Giữa các khâu từ sản xuất, truyền tải và phân phối có sự liênkết không thể phân tách về mặt vật lý, bất kể tổ chức thị trường điện là độc quyền liênkết dọc hay thị trường cạnh tranh ở các cấp độ khác nhau Ngoài ra, đặc trưng về cungcầu của ngành điện cũng hết sức khác biệt so với các loại hàng hóa, dịch vụ khác khilượng cung về điện luôn bằng lượng cầu tại mọi thời điểm Điện năng hầu như không

có khả năng dự trữ và không có sản phẩm dở dang, đặc biệt chi phí cung ứng điện vàocác thời điểm khác nhau là hoàn toàn khác nhau Những đặc điểm này của điện năng vàcủa hoạt động sản xuất kinh doanh điện năng đã ảnh hưởng không nhỏ tới công tác xâydựng, triển khai áp dụng các hệ thống giá điện, giá từ nhà máy vào hệ thống và cácbiểu giá điện năng cho các hộ tiêu thụ cuối cùng

Hệ thống điện bao gồm các đơn vị sản xuất truyền tải và phân phối có mối liên hệchặt chẽ với nhau, ứng với mỗi cấp độ là một mức giá thành khác nhau Cụ thể các đơn

vị của hệ thống điện bao gồm:

• Các nhà máy sản xuất điện: Nhà máy nhiệt điện than, nhiệt điện dầu, khí, thủy điện,điện nguyên tử, nhà máy điện sử dụng năng lượng mới- năng lượng tái tạo Cơ sởđịnh giá bán điện tại các nhà máy điện chính là chi phí nguyên liệu, hay các yếu tốđầu vào để sản xuất điện

• Lưới điện: bao gồm lưới điện truyền tải và lưới điện phân phối làm nhiệm vụ đưađiện từ các nhà máy điện tới các hộ tiêu thụ điện Giá thành truyền tải và phân phốiđiện chính là một trong những cơ sở định giá bán điện từ các công ty truyền tải chocác công ty phân phối và từ các công ty phân phối tới các hộ tiêu thụ điện

• Hộ tiêu thụ điện: Khác với rất nhiều sản phẩm thông thường khác, người mua điệnphải mua điện tại điểm phân phối như trạm biến áp phân phối và giá mua điện tạiđây đã bao gồm tất cả chi phí sản xuất, truyền tải và phân phối điện

Về mặt vật lý các phần tử của hệ thống điện hoàn toàn kết nối từ nơi sản xuất đếnnơi tiêu thụ, nên hoạt động sản xuất và tiêu dùng điện phải có tính đồng bộ Với đặctrưng như vậy, khi có bất kỳ sự cố xảy ra ở khu vực nào thì hoạt động cung ứng và sửdụng điện cũng bị gián đoạn.

Khi nhu cầu tăng cao, năng lực phát điện hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu, nhưngnếu hệ thống truyền tải và phân phối đã đầy tải thì nhu cầu cũng chỉ đáp ứng ở mức độ

đó bất kể giá cung ứng hay giá người mua sẵn sang chi trả là bao nhiêu Khi cấu trúcthị trường là độc quyền liên kết dọc và hạch toán giữa các đơn vị của hệ thống là phụthuộc thì bài toán về giá thành, giá bán điện là khá đơn giản Tuy nhiên khi thị trường

là cạnh tranh, bài toán giá điện trở nên phức tạp hơn kha nhiều khi các bộ phận của hệthống mặc dù liên kết là tuyệt đối nhưng việc tính toán chi phí, giá thành, giá cung ứnglại có sự phân tách, chi phí sản xuất của nhà máy điện, phí truyền tải, phí phân phối.Việc quản lý quá trình truyền tải và phân phối điện năng phải đạt được một số yêucầu cơ bản sau:

• Điện năng phải được cung cấp liên tục, mất điện sản xuất sẽ bị đình trệ sinh hoạtsản xuất, mất điện đột ngột thiết bị sản xuất và sản phẩm có thể bị hư hỏng Điệncung cấp cho các hộ tiêu thụ với yêu cầu đảm bảo về lượng, chất và thời gian

• Đảm bảo tính an toàn cho sản xuất và tiêu thụ đối với thiết bị tiêu thụ điện: điện ápcung cấp ổn định, tần số dòng điện phải ổn định

• Đảm bảo công tác quản lý trong quá trình truyền tải và phân phối điện năng, giảmthiểu lượng tổn thất điện năng trong quá trình kinh doanh điện năng

Nếu khâu quản lý tốt sẽ giảm được chi phí đầu vào của quá trình sản xuất kinhdoanh, góp phần hạ giá thành của điện năng, dẫn đến giảm giá bán điện, tạo điều kiệncho việc giảm chi phí đầu vào cho các ngành sản xuất cũng như các hộ tiêu thụ điệnsinh hoạt, góp phần thúc đẩy nền sản xuất phát triển và nâng cao đời sống của nhândân

1.2. Tổn thất điện năng

1.2.1 Khái niệm tổn thất điện năng

Theo Ban Kỹ thuật – Sản xuất EVN, tổn thất điện năng trên lưới điện được định nghĩa là lượng điện năng tiêu hao cho quá trình truyền tải và phân phối điện khi tải điện từ ranh giới giao nhận với các nhà máy phát điện qua lưới điện truyền tải, lưới điện phân phối đến các hộ tiêu thụ điện Tổn thất đện năng còn được gọi là điện năng dùng để truyền tải và phân phối điện

1.2.2 Phân loại tổn thất điện năng

Trong quá trình sản xuất, tổn thất điện năng được chia ra thành 3 quá trình:

• Tổn thất trong quá trình phát điện

• Tổn thất trong quá trình truyền tải và phân phối điện năng

• Tổn thất trong quá trình tiêu thụ điện năng

Và trong mỗi quá trình đó tồn tại 2 dang tổn thất: tổn thất kỹ thuật và tổn thấtthương mại

Hình 1.2: Phân loại tổn thất điện năng

• Tổn thất trong quá trình phát điện: là lượng điện năng tiêu hao ngay tại nhà máyđiện, phục vụ cho quá trình sản xuất Được xác định bởi lượng chênh lệch điệnnăng phát ra từ nhà máy phát điện với điện năng đưa lên lưới truyền tải

• Tổn thất điện năng trong quá trình truyền tải và phân phối điện năng: là lượng điệnnăng tiêu hao trong quá trình truyền tải điện nnawng từ nơi sản xuất tới hộ tiêu thụđiện Đây là do nguyên nhân khách quan (các yếu tố tự nhiên, môi trường, kỹ thuật

và công nghệ…) và nguyên nhân chủ quan (công tác quản lý vận hành hệ thốngđiện) gây ra

• Tổn thất điện năng trong quá trình tiêu thụ điện năng: do tổn thất không tải của trạmbiến áp công cộng trong giờ thấp điểm, các vi phạm trong sử dụng điện của ngườitiêu dùng…Vấn đề này phụ thuộc vào mức độ hiện đại, tiên tiến của thiết bị điện,trình độ và ý thức sử dụng điện của người tiêu dùng

1.2.2.1. Tổn thất trong quá trình phát điện

a. Tổn thất kỹ thuật

Trong quá trình phát điện tổn thất trong các máy biến áp, trong hệ thống đường dâytrong trạm phân phối điện, trong các thiết bị đo đếm điện và trong một số thiết bị kháccủa nhà máy Để giảm tổn thất kỹ thuật trong khâu phát điện cần chú trọng giảm tổnthất trong các máy biến áp Trong máy biến áp tất nhiên cần có một lượng điện năngnhất định hao hụt nhằm phục vụ quá trình công nghệ của máy Nhưng với mỗi côngnghệ, mỗi đầu ra, đầu vào của máy biến áp mà ta cần dùng máy cho hợp lý cũng nhưcần thực hiện các công tác duy tu bảo dưỡng theo đúng yêu cầu kỹ thuật để đảm bảovận hành tốt cũng như giảm tổn thất đến mức tối thiểu

b. Tổn thất thương mại

Ngoài việc tổn thất trong khâu phát điện là do các yếu tố kỹ thuật thì bên cạnh đócũng bao gồm các yếu tố phi kỹ thuật như: hệ thống máy móc không đồng bộ, sự sailệch của các thiết bị đo đếm cũng như ảnh hưởng của thời tiết, của con người cũng tácđộng làm hao hụt điện năng

1.2.2.2. Tổn thất trong quá trình truyền tải và phân phối điện năng

a. Tổn thất kỹ thuật

Tổn thất kỹ thuật là số lượng điện năng bị mất mát, hao hụt trên đường dây trongquá trình truyền tải và phân phối điện năng từ nguồn đến nơi tiêu thụ, bao gồm tổn thấttrên đường dây, trong máy biến áp, trong các công tơ điện

Trong quá trình truyền tải và phân phối điện năng từ các nhà máy điện đến các hộtiêu thụ điện, đã diễn ra một quá trình vật lý là dòng điện khi đi qua máy biến áp, dâydẫn và các thiết bị trên hệ thống lưới điện đã làm nóng máy biến áp, đường dây và cácthiết bị điện dẫn đến làm tiêu hao điện năng

Đường dây dẫn điện cao áp từ 110kV trở lên có tổn thất vầng quang Dòng điện quacáp ngầm, tụ điện còn có tổn thất do điện môi, đường dây dẫn điện đi song song vớiđường dây khác nhau như dây chống sét, dây thông tin,… có tổn thất tiêu hao điệnnăng do hỗ cảm

Tổn thất kỹ thuật nhiều hay ít phụ thuộc vào công nghệ sản xuất truyền tải điện.Thực tế trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, những cơ sở sản xuất kinh doanh nếu cótrình độ quản lý tốt sẽ tránh được tình trạng hao phí thất thoát Nhưng trong lĩnh vựcquản lý kinh doanh điện năng thì đây là một phần tổn thất tất yếu phải có, không thểtránh khỏi vì phải có một lượng điện năng phục vụ cho việc truyền tải điện Chúng ta

có thể giảm lượng tổn thất này bằng cách đầu tư công nghệ, kỹ thuật tiên tiến hơn, caohơn nhưng không thể giảm tới 0 Ở mỗi trình độ kỹ thuật nhất định, lượng tổn thất cóthể giảm tới một lượng tối thiểu để đảm bảo công nghệ truyền tải Thông thường, trongtổng lượng điện năng tiêu thụ trong truyền tải gồm khoảng 65% tổn thất trên đườngdây, 30% trong máy biến áp, 5% nằm trong các phần tử còn lại của mạng (cuộn điệnkháng, thiết bị bù, thiết bị đo lường…)

b. Tổn thất thương mại

Tổn thất điện năng phi kỹ thuật là do tình trạng vi phạm khi sử dụng điện như: lấycắp điện dưới nhiều hình thức (câu móc điện trực tiếp, tác động làm sai lệch mạch đođếm điện năng, gây hư hỏng, chết cháy công tơ, các thiết bị mạch đo lường…) Do chủ

quan của người quản lý khu TU, TI mất pha, công tơ chết cháy không xử lý thay thếkịp thời, bỏ sót hoặc ghi sai chỉ số; do không thực hiện đúng chu kỳ kiểm định và thaythế công tơ định kỳ; đấu nhầm, đấu sai sơ đồ đấu dây… dẫn đến điện năng bán chokhách hàng đo được qua hệ thống đo đếm thấp hơn lượng điện năng khách hàng sửdụng.

1.2.2.3. Tổn thất trong quá trình tiêu thụ điện

a. Tổn thất kỹ thuật

Trong quá trình tiêu thụ điện năng thì tổn thất điện năng do một số nguyên nhân: sửdụng non tải thiết bị điện, sử dụng dây dẫn không đạt yêu cầu (dây dẫn có tiết diệnkhông đủ lớn), tai các mối nối dây không đảm bảo kỹ thuật hay cách điện không đảmbảo trên các dây dẫn cũng dẫn đến tổn thất Ngoài ra, phụ tải cách xa nguồn cũng gây

ra tổn thất đáng kể trên dây dẫn

b. Tổn thất thương mại

Mức độ tổn thất trong quá trình tiêu thụ phụ thuộc vào khả năng sử dụng, điều kiệntrang thiết bị sử dụng điện ở các hộ tiêu thụ điện Nguyên nhân gây ra tổn thất thươngmại ở khâu này là do việc sử dụng điện không hợp lý của các đối tượng sử dụng điện

Ăn cắp điện của một số đối tượng cũng như việc cố tình làm sai lệch công tơ đo đếm.Tất cả mọi tổn thất đều diễn ra sau công tơ điện, nên các hộ tiêu thụ điện cần biết rõnguyên nhân để giảm tổn thất bằng cách chọn phương thức sử dụng hợp lý, tiết kiệmnhưng lại có hiệu quả nhất, trước tiên phải nắm được nguyên nhân gây tổn thất, xácđịnh được vị trí, khâu nào thất thoát, từ đó có được phương pháp xử lý hiệu quả nhất.Ngoài ra cũng cần phải nâng cao ý thức sử dụng điện cho người dân

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổn thất điện năng

1.2.3.1. Yếu tố khách quan

a. Các yếu tố tự nhiên: khí hậu, thời tiết, địa hình

Hệ thống điện của nước ta phần lớn là nằm ở ngoài trời, do đó tất yếu sẽ chịu ảnhrất lớn của điều kiện tự nhiên Nước ta nằm ở vùng nhiệt đới gió mùa, nên độ ẩm tương

đối cao, nắng lắm mưa nhiều đã gây không ít khó khăn cho việc bảo dưỡng thiết bị vàvận hành lưới điện Các đường dây tải điện và máy biến áp đều được cấu thành từ kimloại nên độ ẩm cao làm cho kim loại nhanh bị ôxi hoá và như vậy dẫ đến hiện tượngmáy biến áp và dây tải điện sử dụng không hiệu quả nữa, lượng điện bị hao tổn.

Mạng lưới truyền tải điện phải đi qua nhiều khu vực, điạ hình phức tạp Địa hìnhphức tạp làm cho công tác quản lý hệ thống điện, kiểm tra sửa chữa, xử lý sự cố gặpkhông ít khó khăn, nhất là vào mùa mưa bão, gây ra một lượng tổn hao không nhỏ.Thiên tai do thiên nhiên gây ra: gió, bão, lụt, sét,… làm đổ cột điện, đứt dây truyềntải, các trạm biến áp và đường dây tải điện bị ngập lụt trong nước, làm cho nhiều phụtải lưới điện phân phối bị sa thải do mạng điện hạ áp bị hư hỏng, ảnh hưởng đến sảnlượng truyền tải điện Nhiệt độ môi trường cao làm cho dây tải điện nóng hơn so vớibình thường nên sản lượng điện truyền tải không đạt chất lượng, bị hao hụt do toả điện

1.2.3.2. Yếu tố chủ quan

a. Tổ chức sản xuất kinh doanh

Trình độ và trách nhiệm của nhân viên phòng kỹ thuật: cần phải được đào tạochính quy và có trình độ kỹ thuật tối thiểu Trình độ cán bộ, công nhân ngày càng caothì xử lý các tình huống càng kịp thời chính xác Bên cạnh đó cũng cần phải có tinhthần trách nhiệm cao đối với công việc Là một người cán bộ, công nhân tốt nếu có sự

cố xảy ra phải luôn có mặt kịp thời và nhanh chóng sửa chữa để làm giảm tổn hao điện

và giúp cho người dân luôn có điện để dùng

Trình độ và trách nhiệm của nhân viên phòng kinh doanh: phải có trình độ nghiệp

vụ nhất định Cần hoàn thành tốt các nhiệm vụ và kế hoạch đề ra tránh móc ngoặc vớicác hộ sử dụng điện, ghi sai số công tơ điện, thu tiền không đúng kì hạn, tính sai giáđiện, làm hợp đồng không đúng với thực tế dử dụng…

Theo mô hình tổ chức kinh doanh hiện nay, tổn thất điện năng do phòng Kinhdoanh chịu trách nhiệm về tổn thất Hiện nay tình hình tổn thất điện năng tương đốilớn Người quản lý khu vực nếu không có trách nhiệm sẽ dễ buông lỏng khâu quản lýtiêu thụ, tạo điều kiện cho hộ tiêu thụ câu, nối trước công tơ điện làm thất thoát điệncủa Nhà nước

Các đơn vị chuyên trách kỹ thuật và phòng Kinh doanh có mối liên hệ ngang, do

đó dẫ đến sự chậm chạp trong việc xử lý vận hành mạng lưới, tạo nên hình thức phứctạp trong công tác kinh doanh do luồng thông tin quá lớn, số đầu vào nhiều

b. Quản lý khách hàng

Do khách hàng của ngành điện rất đa dạng và phong phú như vậy nên việc quản

lý khách hàng đối với ngành điện là tương đối khó khăn Quản lý khách hàng không tốtdẫn đến việc tổng điều tra và ký lại hợp đồng mua bán chưa đầy đủ, tên người sử dụngđiện khác với tên người ký hợp đồng, địa chỉ không rõ ràng, gây nên hiện tượng thấtthu tiền điện Quản lý khách hàng theo từng khu vực, phân loại khách hàng theo từngđặc điểm sẽ giúp cho việc ghi công tơ và thu ngân được đúng tiến độ, không quá hạn

lịch ghi công tơ hàng tháng, công việc này góp phần giảm tổn thất điện năng một cáchđáng kể.

Khách hàng được quản lý sát sao, có hệ thống giúp cho ngành điện nắm vữngđược mục đích sử dụng điện của từng hộ để tính giá điện cho phù hợp, khi có sự cố xảy

ra, biết rõ đang xảy ra ở khu vực nào, từ đó có biện pháp xử lý hợp lý, kịp thời

Quản lý khách hàng thông qua quản lý công tơ các hộ sử dụng điện; các công tơchết cháy không đạt chất lượng phải được thay kịp thời Các hình thức vi phạm hợpđồng sử dụng điện phải bị xử phạt nghiêm minh

Như vậy, công tác quản lý khách hàng tốt sẽ góp phần rất lớn vào việc giảm giảmtổn thất điện năng của ngành điện

1.2.4 Ý nghĩa của việc giảm tổn thất điện năng

Giảm được tổn thất điện năng tức là giảm được nhiên liệu tiêu hao.Điều đó ảnhhưởng trực tiếp đến việc cải thiện đời sống nhân dân, góp phần vào việc giảm chi chotoàn bộ quá trình sản xuất, tạo điều hiện hạ giá thành bán điện cho các hộ dùng điện,kích thích tiêu dùng

Đối với các hộ sử dụng điện để sản xuất, giá điện giảm sẽ góp phần nâng cao hiệuquả sản xuất, tăng thêm thu nhập thực tế Các sản phẩm hàng hoá được kích thích tiêudùng hơn do giá bán thấp, sức mua tăng lên

Đối với Nhà nước, tổn thất điện năng giảm, ngành điện tiêu thụ được nhiều điện, cólợi nhuận nên Nhà nước không phải bù lỗ, Ngân sách Nhà nước được sử dụng đầu tưvào các công việc có ích khác, tạo sự phát triển đồng đều cho xã hội Theo EVN, năm

2003 Việt Nam giảm được 1% điện năng tổn thất đã tiết kiệm được 237.400 MWtương ứng với gần 179 tỷ đồng (tổng sản lượng điện phát năm 2003 là 7,2 tỷ kWh).Người dân, hộ sử dụng điện được dùng điện với giá thấp, chất lượng cao: điện áp cốđịnh, tần số ổn định do hệ thống điện được đầu tư mới, không còn hiện tượng câu mócđiện làm cho điện sử dụng bị sụt tải….nên độ bền của máy móc, thiết bị cao hơn

Không còn xảy ra tình trạng tai nạn về điện đáng tiếc do vi phạm sử dụng điện, sự cố

do điện gây ra: phóng điện, chập điện…

Việc giảm tổn thất điện năng có ý nghĩa rất lớn đối với toàn xã hội từ Nhà nướcđến ngành điện, các hộ tiêu dùng Chính vì lẽ đó nên tổn thất điện năng đã, đang và sẽcòn là vấn đề quan trọng, là mục tiêu số một của ngành điện cần được giải quyết

1.2.5. Các phương pháp xác định tính toán tổn thất

Xác định lượng tổn thất điện năng sẽ là cơ sở để có những biện pháp điều chỉnhgiảm lượng tổn thất, và việc xác định này cần sự trợ giúp của các thiết bị đo đếm

1.2.5.1. Xác định tổn thất điện năng thông qua hệ thống công tơ đo đếm

Phương pháp xác định tổn thất điện năng thông dụng nhất là so sánh sản lượng điệnđầu vào ở lưới và năng lượng tiêu thụ tại các phụ tải trong cùng khoảng thời gian

Lượng tổn thất được xác định theo công tơ đo đếm:

∆A= AN - AG

∆A: Tổn thất điện năng trên lưới điện đang xét (kWh)

AN: Tổng điện năng nhận vào lưới điện (kWh)

AG: Tổng điện năng giao từ lưới điện (kWh)

Tỉ lệ tổn thất điện năng %∆A:

%∆A=

*100%

N

A A

∆

1.2.5.2. Xác định tổn thất điện năng qua tính toán tổn thất điện kỹ thuật.

Là tính toán tổn thất điện năng qua các thông số lưới điện và phương thức vận hành

để nhận dạng tổn thất điện năng kỹ thuật của lưới điện thuộc phạm vi đơn vị quản lý

a. Xác định tổn thất trong máy biến áp:

• Tổn thất công suất tác dụng trong MBA được xác định theo công thức:

Trong đó:

ΔPMBA: Tổn thất công suất tác dụng trong MBA (kW)

ΔP0, ΔPN: Tổn thất công suất không tải và ngắn mạch của MBA (kW).Spt, Sđm : Công suất phụ tải và công suất định mức của MBA (kW)

• Tổn thất điện năng trong máy biến áp được xác định theo công thức:

Trong đó:

∆AMBA : Tổn thất điện năng trong MBA( kWh)

∆P0 : Tổn thất công suất tác dụng khi không tải (kW)

∆PN: Tổn thất công suất tác dụng khi ngắn mạch (kW)

τ: Thời gian hao tổn công suất cực đại (h) Được xác định bởi công thức:

Spt,Sđm: Công suất của phụ tải và công suất định mức của MBA (kVA).Tmax: Thời gian vận hành với công suất cực đại (h)

t : Thời gian vận hành của máy biến áp trong 1 năm

b. Xác định tổn thất trên đường dây:

Tổn thất điện năng kỹ thuật trên đường dây được xác định theo công thức:

Trong đó:

∆Add: Điện năng tổn thất tính toán trên đường dây đang xét (kWh)

∆Pdd: Công suất hảo tổn trên đường dây đang xét (kWh)

R: Điện trở của đường dây (Ω), được xác định theo công thức:

: chiều dài đoạn đường dây đang xét (km)

: tra bảng thông số của đường dây (Ω/km)

: Thời gian tổn hao công suất cực đại (h)

P : Công suất tác dụng của phụ tải (kVA)

Q: Công suất phản kháng của phụ tải (kVAr)

TÓM TẮT CHƯƠNG 1

Trong chương 1 đã trình bày rất cụ thể về tổn thất điện năng cũng như những kháiniệm về điện năng nói chung Trong hệ thống năng lượng, điện năng vừa là nănglượng sơ cấp và năng lượng thứ cấp Đặc tính nổi bật của điện năng là dạng năng lượngkhông dự trữ được vì vậy việc sản xuất điện năng luôn phải tương thích với nhu cầuphụ tải, đồng thời công tác sản xuất kinh doanh điện năng cũng mang đặc thù rất khácbiệt với các loại hình kinh doanh hàng hóa khác

Điện năng là năng lợng đầu vào của hầu hết các ngành công nghiệp, thúc đẩy pháttriển kinh tế xã hội, giảm bớt tệ nạn xã hội cũng như giúp người dân tiếp cận với côngnghệ khoa học tiên tiến trên thế giới Tổn thất điện năng bao gồm hai dạng đó là tổnthất kỹ thuật và tổn thất phi kỹ thuật (còn gọi là tổn thất thương mại) Tổn thất kỹ thuậtchính là phần điện năng hao hụt về mặt kỹ thuật hay còn coi nó chính là chi phí vậnhành trong hệ thống điện Nhưng tổn thất thương mại lại là phần tổn thất của hệ thống

do nguyên nhân khách quan tác động như thời tiết và yếu tố chủ quan của con ngườitrong quá trình vận hành hệ thống

Tổn thất điện năng luôn tồn tại, tổn thất kỹ thuật phụ thuộc vào trình độ quản lý vậnhành cũng như cơ sở hạ tầng lưới điện, trong khi đó tổn thất thương mại lại hoàn toàn

có thể giảm được đến mức tối đa Việc giảm tổn thất điện năng có ý nghĩa rất lớn đối

với toàn xã hội, vì vậy công tác giảm tổn thất điện năng luôn là vấn đề vô cùng quantrọng và cấp thiết của toàn nghành điện cũng như người sử dụng điện.

CHƯƠNG 2: TÌM HIỂU THỰC TRẠNG TỔN THẤT ĐIỆN NĂNG TẠI

ĐIỆN LỰC VỤ BẢN

2.1. Khái quát chung về Điện lực Vụ Bản

• Tên: Điện lực Vụ Bản

• Địa chỉ: 112 Lương Thế Vinh, Thị trấn Gôi, Huyện Vụ Bản

• Điện thoại: 03503989123 – Fax: 03503820039

2.1.1. Cơ cấu tổ chức tại Điện lực Vụ Bản

2.1.1.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức

• Theo Quyết định 1083/QĐ-EVN NPC ngày 31/05/2013 của Tổng Giám Đốc TổngCông ty Điện lực Miền Bắc về việc ban hành “Quy chế tổ chức và hoạt động củaĐiện lực trong Tổng công ty Điện lực Miền Bắc”, mô hình của Điện lực chi tiết nhưsau:

+ Ban Giám Đốc

+ Các phòng chức năng - Tùy theo quy mô và khối lượng công việc của Điện lực sẽquyết định cơ cấu các phòng chức năng của Điện lực, tuy nhiên dù số lượng tổ chức làbao nhiêu phòng chức năng thì cũng phải đảm bảo các bộ phận chức năng sau:

+ Tổng hợp

+ Tài chính - Kế toán

+ Kinh doanh

+ Kế hoạch - Kỹ thuật - An toàn

+ Đội sản xuất (tùy theo mô hình hoạt động của Điện lực để quyết định cơ cấu củađội sản xuất)

+ Tổ trực vận hành

+ Tổ kiểm tra, giám sát mua bán điện

+ Tổ giao dịch khách hàng

Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức Điện lực Vụ Bản

Điện lực Vụ Bản bao gồm 67 cán bộ công nhân viên Trong đó: 80% nam, 20% nữ.Trình độ đại học 14%, cao đẳng 22%, công nhân kĩ thuật 64%.Chi bộ Điện lực Vụ Bản

có 22 đồng chí Đảng viên

• Cơ cấu quản lý của Điện lực Vụ Bản là theo phương thức tổ chức trực tuyến chứcnăng, các phó giám đốc với chức năng tham mưu cho giám đốc về các lĩnh vực kinhdoanh, kỹ thuật, vật tư…

Ưu điểm:Phương thức này giúp giảm bớt gánh nặng quản lý cho người lãnh đạo caonhất, nhờ đó mà giám đốc có thể nắm rõ tình hình kinh doanh của doanh nghiệp và từ

đó cũng đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp và đem lại hiệu quả cao nhất chodoanh nghiệp

Nhược điểm:

+ Một cấp dưới có nhiều cấp trên+ Vi phạm chế độ một thủ trưởng2.1.1.2 Một số phòng, ban chính

+ Phòng tổng hợp: Thực hiện công tác văn thư, lưu trữ, quản trị, tổ chức cán bộ, laođộng tiền lương, đào tạo, thi đua khen thưởng, thanh tra, bảo vệ và công tác y tế.Thựchiện công tác tài chính, kế toán, lập hồ sơ quyết toán các công trình sửa chữa lớn, sửachữa thường xuyên do Điện lực thực hiện

+ Phòng kinh doanh: Tham mưu, giúp việc cho Giám đốc Điện lực công tác kinhdoanh điện năng, kinh doanh khác Kiểm tra, giám sát, hưỡng dẫn và đôn đốc phòng vàcác đội vị thực hiện các quy định, quy trình kinh doanh điện, viễn thông trong lĩnh vựcphòng phụ trách.

2.1.2 Chức năng , nhiệm vụ và mục tiêu hoạt động của Điện lực Vụ Bản

2.1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ

Chức năng, nhiệm vụ chính của Công ty Điện lực Vụ Bản là:

+ Quản lý vận hành xây dựng, cải tạo, sửa chữa lưới điện;

+ Kinh doanh điện năng trong huyện Vụ Bản;

+ Tham gia xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển lưới điện trên địa bàn huyện+ Tư vấn lập dự án đầu tư, thiết kế đường dây và trạm biến áp điện 22 kV; 35 kV+ Tư vấn giám sát thi công các công trình đường dây và trạm biếp áp đến cấp điện

• Mục tiêu trọng tâm năm 2016 :

Công tác kinh doanh điện năng:

+ Thực hiện đạt và vượt các chỉ tiêu Công ty giao năm 2016+ Đảm bảo thu nộp tiền điện và an ninh tiền điện

+ Thực hiện tốt và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàngCông tác quản lý kỹ thuật vận hành và an toàn lao động: điện lực phấn đấu thực hiện tốt và đạt các mục tiêu:

+ Giữ vững an toàn, không để xảy ra tai nạn lao động+ Thực hiện đạt và vượt chỉ tiêu độ tin cậy cung cấp điện Công ty giao+ Không để xảy ra sự cố do chủ quan