sáng kiến kinh nghiệm Giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm trong giảng dạy chương “ Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM1 Tên sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm trong giảng dạy chương “ Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản” 2 Lĩnh vực áp dụn

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Tên sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm trong giảng

dạy chương “ Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Công nghệ 10 trường THPT Lê Quý Đôn

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2015-2016

4 Tác giả:

Họ và tên: Đặng Thị Hường

Sinh năm: 1982

Chức vụ : Giáo viên

Trình độ : Cử nhân khoa học ngành Kỹ thuật Nông nghiệp

Nơi làm việc : Trường THPT Lê Quý Đôn, thị trấn Cổ Lễ

Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Lê Quý Đôn thị trấn Cổ Lễ, huyện Trực Ninh,tỉnh Nam Định

Điện thoại: 0973953382

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Nam Định

Địa chỉ: Thị trấn Cổ Lễ huyện Trực Ninh tỉnh Nam Định

GIÁO DỤC VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG GIẢNG DẠY CHƯƠNG “BẢO QUẢN, CHẾ BIẾN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN”

I. Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

Trong một thời gian dài, thầy cô chúng ta được trang bị phương pháp để truyềnthụ tri thức cho học sinh theo quan hệ một chiều: Thầy truyền đạt, trò tiếp nhận.Với phương pháp giảng dạy này, các em học sinh như một cái kho và thầy côchúng ta đem bất kỳ một điều tốt đẹp nào của khoa học để chất đầy cái kho đó Kếtquả là học sinh học tập một cách thụ động, thiếu tính độc lập sáng tạo trong quátrình học tập

Theo quan điểm giáo dục hiện đại, dạy học là một quá trình tương tác(GV – HS, HS – HS, HS - GV, HS với những người hiểu biết hơn…), trong đó,

“học” là một hoạt động trung tâm Và, người học – đối tượng của hoạt động “dạy”,đồng thời là chủ thể của hoạt động “học” – được cuốn hút vào các hoạt động họctập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điềumình chưa rõ, chưa có chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã đượcgiáo viên sắp đặt Để đạt được điều ấy, trong quá trình dạy học, người thầy cầnphải thức tỉnh trong tâm hồn các em học sinh tính ham hiểu biết, dạy các em biếtsuy nghĩ và hành động tích cực Vì thế, việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH)

để học sinh chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập là một vấn đề cần thiết vàkhông thể thiếu được Bởi, chỉ có đổi mới PPDH, chúng ta mới góp phần khắcphục những biểu hiện trì trệ nghiêm trọng trong giáo dục hiện nay; chỉ có đổi mớiPPDH chúng ta mới góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

và chỉ có đổi mới PPDH chúng ta mới tham gia được vào “sân chơi” quốc tế trongviệc nâng cao chất lượng giáo dục và tiếp cận phương pháp giáo dục mới theoquan điểm giáo dục hiện đại

Trong những năm gần đây đã có nhiều chương trình nghiên cứu và ứng dụngcác phương pháp dạy học khác nhau như: dạy học nêu vấn đề, thảo luận nhóm, dạyhọc dự án, thực hành, sử dụng đồ dùng trực quan nhằm nâng cao hiệu quả trong bàigiảng thì việc tạo hứng thú say mê học tập môn Công nghệ đó là phát huy tính thực tếtrong bài giảng cũng đã nâng cao hiệu quả trong bài giảng rất nhiều.

II Mô tả giải pháp

2.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Thực trạng cho thấy với đặc thù của bộ môn Công Nghệ là môn học mà xã hội,phụ huynh, học sinh cho đây là môn học phụ, môn học không cung cấp những kiếnthức cho các kỳ thi Và với các phương pháp dạy học truyền thống như : thuyết trìnhgiảng giải, giải thích và minh họa, làm việc với sách giao khoa và tài liệu tham khảo

…chỉ có thể làm đầy bộ nhớ học sinh chứ không cho học sinh một tư duy sáng tạonên các em không có hứng thú vào việc học tập môn học Các em học một cách đốiphó, dẫn đến không yêu thích môn học từ đó hình thành nên suy nghĩ buông lỏng, thảtrôi trong ý thức học tập môn học Các em có tư tưởng chỉ học những kiến thức trongsách để kiểm tra chứ không phải học để hiểu biết, vận dụng vào thực tiễn đời sống.Chính vì vậy nên việc tiếp thu kiến thức của các em diễn ra một cách thụ động, hạnchế khả năng tư duy, sáng tạo, tầm nhìn, tầm hiểu biết kiến thức khoa học

Mặt khác trong hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là tập trungthiết kế các hoạt động của trò sao cho trò có thể tự lực khám phá, chiếm lĩnh các trithức mới dưới sự chỉ đạo của thầy Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triểnnăng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rènluyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghềnghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn

Hơn thế nữa vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay đang là mối quan tâm hàngđầu của nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước đang phát triển Tại Việt Nam, côngtác VSATTP cũng đã trở thành vấn đề cấp bách bức thiết cần giải quyết; Tình hìnhngộ độc thực phẩm gia tăng, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể trường học; Chất lượng

VSATTP liên quan đến quá trình từ khâu sản xuất đến khâu tiêu dùng cũng đangngoài tầm kiểm soát.

Như vậy, việc giáo dục cho học sinh kiến thức về VSATTP đã trở nên rất cầnthiết khi giảng dạy trong các nhà trường phổ thông Đặc biệt chương trình môn côngnghệ 10 trong trường THPT với nội dung gần gũi, gắn liền với cuộc sống, hoạt độngsản xuất, bảo quản chế biến, kinh doanh sản phẩm nông nghiệp của người dân ViệtNam nên việc tích hợp thêm vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong bài học là rấtcần thiết Được cung cấp kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, học sinh sẽ hìnhthành kĩ năng, có thái độ, hành động đúng để bảo vệ cuộc sống tương lai của chínhbản thân mình; bởi các em có thể là nhà quản lí, nhà sản xuất, người tiêu dùng và các

em cũng chính là những tuyên truyền viên tham gia tích cực trong quá trình truyềnthông đến với mọi người

Là người giáo viên và cũng là người têu dùng, tôi nghĩ mình cần phải có tráchnhiệm định hướng và tuyên truyền cho học sinh về ý thức về an toàn thực phẩm Xuất phát từ vấn đề trên tôi đã tôi lựa chọn sáng kiến : GIÁO DỤC VỆ SINH ANTOÀN THỰC PHẨM TRONG GIẢNG DẠY CHƯƠNG “BẢO QUẢN, CHẾ BIẾN NÔNG, LÂM, THỦY SẢN”.

2.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

2.2.1 Điểm mới của giải pháp trong SKKN

Theo hướng dẫn điều chỉnh nội dung môn học Công nghệ trung học phổ thông của

Bộ giáo dục và Đào tạo năm 2011.Trong phân phối chương trình môn công nghệ 10sau khi học xong chương III: “Bảo quản, chế biến nông , lâm , thúy sản” có 2 tiếthướng nghiệp có thể chọn những nội dung phù hợp với chương I hoặc chương II hay

nội dung chương này Mục đích nhằm tăng sự hiểu biết của các em về kiến thức vệsinh an toàn thực phẩm, góp phần hình thành ở học sinh ý thức và đạo đức mới đốivới các biện pháp VSATTP, có thái độ và hành động đúng đắn để bảo vệ sức khỏecủa bản thân và cộng đồng, phòng chống ngộ độc thức ăn

Trong thực tiễn để giúp học sinh có thái độ và hành vi đúng đắn về VSATTP

và các vấn đề liên quan thì có rất nhiều biện pháp, trong đó có tích hợp giáo dụcVSATTP – là biện pháp vừa đảm bảo cho người học nắm được kiến thức khoa học

bộ môn, vừa thực hiện được mục đích giáo dục VSATTP

● Thông qua các bài giảng tích hợp giáo viên có thể đưa thêm những nội dung cơbản về giáo dục VSATTP nằm ngoài phạm vi sách giáo khoa và tăng thêm hiểu biết

về VSATTP thông qua giảng dạy

● Gắn với thực tế hơn, làm bài học sinh động

● Gây hứng thú trong quá trình học tập bộ môn của học sinh

● Học sinh tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huốngthực tiễn trong cuộc sống

● Đảm bảo tính đặc trưng và tính hệ thống của bộ môn, không làm nặng nề thêm cáckiến thức sẵn có; tránh mọi sự gượng ép, làm phương hại đến khả năng lĩnh hội củahọc sinh cả về kiến thức của bộ môn lẫn nội dung và ý nghĩa giáo dục

2.2.2 Các bước thực hiện

Dựa vào thực trạng và nguyên nhân của các thực trạng, để đạt hiệu quả tối ưucủa các đề tài… bản thân tôi tự trau dồi kiến thức, kinh nghiệm giảng dạy, nghiêncứu kĩ bài giảng, xác định kiến thức trọng tâm, tìm hiểu tham khảo các vấn để thực tếliên quan phù hợp với bài giảng và đối tượng học sinh… để xây dựng giáo án, lập kếhoạch bài dạy cho mình theo hướng phát huy tính tích cực chủ động và mang tínhkhôi hài sâu sắc để làm sinh động và thay đổi không khí tiết dạy, tránh căng thẳng

Bước 1 Giáo viên phải xác định những nội dung chính của chủ đề hướng nghiệp để

xây dựng kế hoạch bài giảng cho phù hợp với đề tài

Bước 2 Thu thập những kiến thức thực tế, các hiện tượng xảy ra xung quanh ta và

trong đời sống, sản xuất liên quan đến bài học dựa trên cơ sở SGK, các tư liệu thamkhảo, trên các phương tiện thông tin đại chúng, công nghệ thông tin…

Bước 3 Phân loại những kiến thức thực tế thu thập được, áp dụng vào bài học cụ thể

có liên quan sao cho phù hợp với nội dung đơn vị kiến thức và đạt được hiệu quả tối

ưu bằng cách:

3.1 Nêu các hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống hàng ngày thay cho lời giớithiệu vào bài mới Cách nêu vấn để này có thể tạo cho HS bất ngờ, nhưng tạo được

sự chú ý cho HS trong quá trình học tập

3.2 Bằng cách tiến hành nêu và giải thích các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm cóliên quan đến bài học để học sinh không còn cảm thấy khó hiểu vì có những vấn đề lýthuyết nếu đề cập theo tính đặc thù bộ môn sẽ khó hiểu hơn khi gắn nó với thực tiễnhàng ngày

3.3 Bằng cách nêu các hiện tượng, cách khắc phục những ảnh hưởng xấu của vệ sinh

an toàn thực phẩm bằng các hình ảnh, đoạn video có thể xen vào bất cứ lúc nào trongtiết học, hướng này góp phần tạo không khí học tập thoải mái, đó cũng là cách kíchthích niềm đam mê học môn học

3.4 Nêu các hiện tượng thực tiễn xung quanh đời sống hàng ngày, có thể giáo viêntung ra những tình huống, hiện tượng liên quan đến bài học tiếp theo sau khi kết thúcbài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho HS căn cứ vào kiến thức đã học tìm cáchgiải thích hiện tượng ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện tượng đó, đưa các em vào suy

- Nêu vấn đề dẫn dắt vào tiết

sau: Thực phẩm là nguồn cung

cấp chất dinh dưỡng cần thiết

cho sự phát triển bình thường

của cơ thể, đảm bảo sức khỏe

con người để học tập, làm việc

và lao động sản xuất, nhưng

đồng thời cũng là nguồn có thể

gây bệnh nếu không đảm bảo vệ

sinh Vậy vệ sinh an toàn thực

phẩm là gì sẽ là nội dung tiết

sau chúng ta tìm hiểu.

Hỏi: Với chủ đề VSATTP theo

các em, chúng ta cần tìm hiểu

GV: Nêu các nội dung chính cần

- Hướng dẫn các nhóm ghi sổ theo

dõi dự án và phân công nhiệm vụ

trong nhóm lập kế hoạch

- Hướng dẫn thực hiện một số kĩ

năng (giao tiếp, tìm kiếm trên

mạng internet, sưu tầm tranh

ảnh )

- Ngồi theo nhóm

- Lắng nghe và cùng tham gia

- Thảo luận, xây dựng kế hoạch thựchiện nhiệm vụ của nhóm (theo mẫu)

- Các nhóm trưởng lần lượt báo cáo kếhoạch của nhóm giao nhiệm vụ cho cácthành viên trong nhóm

Thời

gian ở

nhà từ

tiết trước

- Theo dõi, giúp đỡ và nhận xét,

bổ sung thông tin với các nhóm

học sinh trong quá trình thực hiện

- Các thành viên trong nhóm thực hiênnhiệm vụ dược giao

- Trao đổi thông tin với các thành viên

tin, cách trình bày sản phẩm của

các nhóm) - Từng nhóm phân tích kết quả thu thập

được và trao đổi về cách trình bày sảnphẩm

- Xây dựng báo cáo sản phẩm của nhóm.Tiết

HS: Các nhóm báo cáo kết quả:

- Các nhóm tham gia phản hồi về phầntrình bày của nhóm bạn

- Cùng tham gia và đưa ra các hoạt độngtiếp nối của dự án:

- Tuyên truyền mọi người về biện phápVSATTP, nâng cao nhận thức của mọingười bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Bước 5 Soạn giáo án

Bước 6 Tổ chức dạy

* Nội dung giáo án

I Cấu trúc nội dung

1 Khái niệm vệ sinh an toàn thực phẩm

2 Thực trạng chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm và những ảnh hưởng

2.1.2 Trong quá trình chăn nuôi, gieo trồng, sản xuất thực phẩm, lương thực

2.1.3 Trong quá trình chế biến không đúng

2.1.4 Trong quá trình sử dụng và bảo quản không đúng

Hình ảnh một số thực trạng vệ sinh an toàn thực phẩm

Rau trồng trên những mương nước thải đen ngòm khiến không ít người tiêu

dùng lo lắng.

Lạm dụng thuốc trừ sâu

Hóa chất dùng để ngâm gía đỗ nhanh được bán ra thị trường

Vấn nạn sử dụng hoá chất không rõ nguồn gốc nhằm kích thích trái cây như mít,

chuối nhanh chín đang khiến người tiêu dùng lo lắng

Mít non, chuối xanh chín trong vòng một ngày

Sử dụng chất salbutamol được ngành y điều trị hen suyễn để trộn vào thức ăn,

tạo nạc cho heo để bán được giá.

Phát hoảng trong chăn nuôi cho gà ăn chất độc ( chất vàng ô) để có thịt và da màu

vàng, gây độc hại cho người tiêu dùng.

Tẩm ướp hóa chất và phụ gia, nhiều người có thể biến thịt lợn thành thịt bò.

Nem, giò ngon từ thịt thiu nhờ hóa chất

Hải sản trắng nõn nhờ đạm Urea và thuốc tẩy Javel

Chân giò, xương nhừ sau chỉ khoảng 20 phút.nhờ bột làm sạch bồn cầu

Tẩm chất gì khiến chim quay Ninh Hiệp có màu gạch non? Trước đây người ta dùng bột điều để tạo màu, nhưng nay bột điều đắt, các hàng quán dùng bột sắt, loại phẩm màu công nghiệp được bán với giá rẻ để tẩm ướp trước khi quay.

Chất tẩy trắng để xử lý rau củ héo được mua ở chợ "thần chết" Kim Biên.

Pha một kg bột hóa chất màu trắng có tên gọi là chất tẩy đường vào 100 lít nước, cáctiểu thương tại một số chợ ở TP.HCM có thể làm "hồi sinh" 400-500kg rau, củ, quả.Theo đó, rau nhập trước đó cả tuần mà vẫn không hề úng, hư khi đến tay người tiêudùng Đó là các loại hóa chất công nghiệp được bán với giá 20.000 - 50.000 đồngmỗi kg

48 công nhân tại Nam Định bị ngộ độc thực phẩm do tồn dư thuốc BVTV.

2.2 Ảnh hưởng của chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm tới sức khỏe của con người

và kinh tế xã hội

2.2.1 Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

2.2.2 Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, xã hội

Các ngành chức năng phải phối hợp chặt chẽ với nhau, tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm những vi phạm trong sản xuất, chế

biến và tiêu thụ thực phẩm.

Tổ chức tốt công tác truyền thông về an toàn thực phẩm cho người dân cũng

Nâng cao ý thức của người tiêu dùng trong chọn lựa, bảo quản, chế biến và sử

dụng thực phẩm.

Bạn có thể trồng rau sạch ngay tại nhà mà không cần sử dụng chậu trồng rau

(10 lời khuyên để phòng ngộ độc thực phẩm)

1.Chọn thực phẩm tươi sạch

• Với rau quả: chọn các loại rau, quả tươi, không bị dập nát, không có mùi lạ

• Với thịt phải qua kiểm dịch thú y và đạt tiêu chuẩn thịt tươi

• Cá và thủy sản phải còn tươi, giữ nguyên màu sắc bình thường, không có dấuhiệu ươn, ôi

• Các thực phẩm đã chế biến phải được đóng hộp hoặc đóng gói đảm bảo, phảicó nhãn hàng hóa ghi đầy đủ nội dung như tên sản phẩm, trọng lượng, các thànhphần chính, cách bảo quản, sử dụng, nơi sản xuất, chế biến; có số đăng ký sảnxuất và còn thời hạn sử dụng Với đồ hộp không chọn hộp bị méo, phồng hay gỉ

2.Giữ vệ sinh nơi ăn uống và chế biến thực phẩm

• Khu vực chế biến thực phẩm không có nước đọng, xa các khu khói, bụi bẩn,nhà vệ sinh hoặc khu chăn nuôi gia súc, rác thải gây ô nhiễm môi trường

• Tất cả các bề mặt sử dụng để chuẩn bị thực phẩm phải dễ cọ rửa, luôn giữ gìnsạch sẽ, khô ráo

• Phải đủ nước sạch sử dụng để chế biến thực phẩm và vệ sinh khu vực chế biếnthường xuyên.

• Ngăn ngừa sự đi lại của gián, chuột và các động vật khác trong khu vực chếbiến thực phẩm

3.Sử dụng đồ dùng nấu nướng và ăn uống sạch sẽ

• Không để dụng cụ bẩn qua đêm

• Bát đĩa dùng xong phải rửa ngay Không dùng khăn ẩm mốc, nhờn mỡ để laukhô bát đĩa Nếu dụng cụ vừa rửa xong cần dùng ngay thì nên tráng lại bằng nướcsôi

• Dụng cụ tiếp xúc với thức ăn chín và sống phải để riêng biệt

• Không sử dụng những dụng cụ bị sứt mẻ, hoen gỉ vì khó rửa

• Thức ăn còn thừa, thực phẩm thải bỏ phải đựng vào thùng kín có nắp đậy vàchuyển đi hằng ngày

• Chỉ sử dụng xà phòng, các chất tẩy rửa dụng cụ ăn uống được ngành Y tế chophép để không tồn dư gây độc sang thực phẩm

• Không dùng dụng cụ bằng đồng, nhôm, thủy tinh gia công, nhựa tái sinh cómàu để nấu nướng, chứa đựng thực phẩm lỏng có tính acid hoặc các loại cồn rượu

vì chúng có thể làm tan các kim loại nặng như chì, đồng … hoặc phụ gia vào thựcphẩm

• Tuyệt đối không được dùng bao bì từng chứa đựng các hóa chất độc, thuốc bảo

vệ thực vật, thuốc thú y, thuốc tẩy, chất sát trùng để đựng thực phẩm

4.Chuẩn bị thực phẩm sạch sẽ và nấu chín kỹ

• Rau, quả phải ngâm ngập trong nước sạch rồi rửa kỹ dưới vòi nước chảy hoặcrửa trong chậu, thay nước 3-4 lần

• Các loại thực phẩm đông lạnh phải làm tan đá hoàn toàn và rửa sạch trước khinấu nướng.

• Nhiệt độ sôi có thể tiêu diệt hầu hết các loại vi khuẩn gây bệnh nhưng phải nấu

kỹ để đạt nhiệt độ sôi đồng đều Chú ý phần thịt gần xương nếu thấy còn có màuhồng hoặc màu đỏ thì bắt buộc phải đun lại cho chín hoàn toàn

• Không nên ăn các thức ăn sống như gỏi cá, thịt bò tái, gỏi …

5.Ăn ngay sau khi thức ăn vừa nấu xong hoặc vừa chuẩn bị xong

• Thức ăn chín để nguội ở nhiệt độ bình thường dễ bị vi khuẩn xâm nhập và pháttriển Để đảm bảo an toàn nên ăn ngay khi thức ăn còn nóng vừa nấu chín xong

• Đối với các thực phẩm không cần nấu chín như chuối, cam, dưa và các loại quảkhác thì cần ăn ngay sau khi vừa bóc hay vừa cắt ra

6 Bảo quản cẩn thận thức ăn đã nấu chín và đun kỹ lại trước khi ăn

• Nếu thức ăn phải chuẩn bị trước hoặc phải đợi sau 3 giờ thì cần giữ nóng ởnhiệt độ 60 độ C hoặc duy trì ở điều kiện lạnh ≤ 10 độ C Với trẻ nhỏ, phải cho ănngay sau khi thức ăn vừa nguội và không áp dụng cách bảo quản này

• Không đưa quá nhiều thức ăn còn ấm hoặc thức ăn còn đang nóng vào tủ lạnh

• Không để lẫn thực phẩm sống với thức ăn chín

• Không dùng dao, thớt vừa cắt, thái thịt sống chưa được rửa sạch để thái thức ănchín

• Thức ăn phải đậy kỹ tránh ruồi, côn trùng xâm nhập

• Không dùng tay để bốc thức ăn chín hay đá để pha nước uống