Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên THCS năm học 2016 2017

Mục tiêu * Kiến thức Trình bày và giải thích được ý nghĩa của dạy học phân hóa trong việc giúp đỡHSYK; Hiểu rõ và nắm vững các loại bài tập phân hóa giúp đỡ HSYK; Xác định đượccách tổ ch

TRƯỜNG THCS ………….

TỔ ……… CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ………… , ngày 10 tháng 4 năm 2017 BÀI THU HOẠCH BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN NĂM HỌC 2016 – 2017 Họ và tên giáo viên: ………

Sinh ngày: ………

Tổ chuyên môn: ………

Năm vào ngành giáo dục: ………

Nhiệm vụ được giao trong năm học: ………

PHẦN I: CÁC CĂN CỨ HOÀN THÀNH BÀI THU HOẠCH BỒI DƯỠNG

THƯỜNG XUYÊN

- Căn cứ thông tư số 31/2011/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 08 năm 2011 của Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo

viên trung học cơ sở

- Căn cứ Thông tư số 26/2012/TT-BGDĐT ngày 10/7/2012 của Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên; Công văn số 698/SGDĐT-GDCN-TX ngày 16/4/2013 của Giám đốc Sở GD&ĐT về việc hướng dẫn thực hiện Quy chế BDTX giáo viên mầm non, phổ thông

và GDTX; Công văn số 1428/SGDĐT-GDCN-TX ngày 18/7/2016 của Sở GD&ĐT Quảng Bình về việc hướng dẫn công tác BDTX giáo viên năm học 2016-2017;

- Căn cứ công văn số 280/PGDĐT-BDTX ngày 3/8/2016 của Phòng GD&ĐT về việc hướng dẫn công tác bồi dưỡng thường xuyên giáo viên năm học 2016-2017;

- Thực hiện Kế hoạch Số: 03 /2016/BDTX ngày 04 tháng 08 năm 2016 của trường THCS Phù Hóa về việc bồi dưỡng thường xuyên giáo viên;

- Căn cứ vào kế hoạch năm học 2016 - 2017 của trường THCS Phù Hóa

- Căn cứ kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên của bản thân năm học 2016 - 2017, tôi xin báo cáo kết quả bồi dưỡng thường xuyên như sau:

PHẦN II: KẾT QUẢ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN:

I NỘI DUNG BỒI DƯỠNG I:

1 Nhận thức việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng được quy định trong mục đích, nội dung chương trình, tài liệu BDTX.

- Giáo viên học tập BDTX để cập nhật kiến thức về chính trị, kinh tế, xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, năng lực giáo dục và các năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, yêu cầu nhiệm vụ năm học Đồng thời phát triển năng lực tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THCS và yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS

- Học nội dung bồi dưỡng 1 tôi tự trang bị cho bản thân những kiến thức về tư tưởng,đạo đức Hồ Chí Minh Về đường lối của Đảng, pháp luật của nhà nước, chính sách pháttriển của giáo dục, chương trình hoạt động giáo dục trong năm học Phần học chính trịnày giúp tôi có được kiến thức toàn diện về pháp luật như: Luật đất đai, luật lao động,luật thanh tra… Nắm bắt được các nội dung đổi mới của Đảng sau Kết luận 51- BộChính trị, nắm bắt được các thông tư 04,05 của Thủ tướng Chính phủ…

- Đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ năm học 2016 - 2017 Nhà trường đã thực hiệncác công việc BDTX được tính từ tháng 8/2015 đến hết năm học Tập trung bồi dưỡngmột số nội dung:

Quan điểm chỉ đạo:

- Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước vàcủa toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, được ưu tiên đi trước trong cácchương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

- Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốtlõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơchế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản

lý của Nhà nước đến hoạt động quản lý của các cơ sở giáo dục-đào tạo và việc tham giacủa gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học,ngành học

Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huy những thành tựu, phát triển những nhân

tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnhnhững nhận thức, việc làm lệch lạc Đổi mới phải bảo đảm tính hệ thống, tầm nhìn dàihạn, phù hợp với từng loại đối tượng và cấp học; các giải pháp phải đồng bộ, khả thi, cótrọng tâm, trọng điểm, lộ trình, bước đi phù hợp

- Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡngnhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triểntoàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thựctiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

- Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội vàbảo vệ Tổ quốc; với tiến bộ khoa học và công nghệ; phù hợp quy luật khách quan.Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng

và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng

- Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học,trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo Chuẩn hóa, hiện đại hóa giáo dục vàđào tạo

- Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảođảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển giáo dục và đào tạo Phát triển hài hòa,

hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền Ưu tiên đầu tư pháttriển giáo dục và đào tạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên

giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách Thực hiện dân chủ hóa, xãhội hóa giáo dục và đào tạo.

- Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế để phát triển đất nước

Nhiệm vụ sẽ thực hiện trong thời gian tới:

- Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo toàn diện, phát triển nguồn nhânlực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng XHCN

- Hoạt động giáo dục cần nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào công tácgiảng dạy với tốc độ nhanh hơn, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội

- Thực hiện có hiệu quả chủ trương đổi mới toàn diện Giáo dục và Đào tạo ưu tiênhàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học

- Mỗi cá nhân không ngừng phấn đấu thực hiện tốt sự chỉ đạo của Nghị quyết các cấp

từ trung ương đến địa phương, cần xác định được trách nhiệm và nhiệm vụ của mình,luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Luôn học tập đổi mới theo đường lối chính

sách của Đảng và Nhà nước Phấn đấu vì mục tiêu “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh”, tự học và trao dồi kiến thức kĩ năng nghiệp vụ chuyên

môn

Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH – HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hương XHCN và hội nhập quốc tế

- Thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII và các chủ trương của Đảng, Nhà nước

về định hướng chiến lược phát triển giáo dục-đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lĩnh vực giáo dục và đào tạo nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Cụ thể là: Đã xây dựng được hệ thống giáo dục và đào tạo tương đối hoàn chỉnh từ mầm non đến đại học Cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục, đào tạo được cải thiện rõ rệt và từng bước hiện đại hóa Số lượng học sinh, sinh viên tăng nhanh, nhất là ở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp Chất lượng giáo dục và đào tạo có tiến bộ Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phát triển cả về số lượng và chất lượng, với cơ cấu ngàycàng hợp lý Chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo đạt mức 20% tổng chi ngân sách nhà nước Xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh; hệ thống giáo dục và đào tạo ngoài cônglập góp phần đáng kể vào phát triển giáo dục và đào tạo chung của toàn xã hội Công tác quản lý giáo dục và đào tạo có bước chuyển biến nhất định

Cả nước đã hoàn thành mục tiêu xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000; phổ cập giáo dục trung học cơ sở vào năm 2010; đang tiến tới phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; củng cố và nâng cao kết quả xóa mù chữ cho người lớn Cơ hộitiếp cận giáo dục có nhiều tiến bộ, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách; cơ bản bảo đảm bình đẳng giới trong giáo dục và đào tạo

Những thành tựu và kết quả nói trên, trước hết bắt nguồn từ truyền thống hiếu học của dân tộc; sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, của mỗi gia đình và toàn xã hội; sự tận tụy của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; sự ổn định về chính trị cùng với những thành ựu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước

Tuy nhiên, chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất làgiáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ

thực hành Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống

và kỹ năng làm việc Phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất

Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản

lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp

Đầu tư cho giáo dục và đào tạo chưa hiệu quả Chính sách, cơ chế tài chính cho giáo dục và đào tạo chưa phù hợp Cơ sở vật chất kỹ thuật còn thiếu và lạc hậu, nhất là

ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn

Là một giáo viên, tôi ý thức và quan tâm đến từng vấn đề mà nghị quyết TW 8khoá XI đã đề ra Nhằm mục đích tuyên truyền sâu rộng trong quần chúng nhân, tronghọc sinh những vấn đề cấp thiết mà NQ đã nêu Tuy vậy, với nhiệm vụ thực tại của bảnthân cũng như tình hình địa phương và nhà trường, theo tôi, chúng ta cần tiếp tục thựchiện nghiêm túc hơn nữa Nghị quyết Trung ương 8 về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Các cấp uỷ Đảng đặc biệt

là những tổ chức lãnh đạo của ngành giáo dục cần sơ kết để kịp thời đánh giá thốngnhất, rút kinh nghiệm và có những nhận định, tạo sự đồng thuận cao, làm cơ sở cho việctiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt hơn nữa Nghị quyết này Đồng thời các tổ chứcĐảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên và những người làm công tác giáo dục nhận thứcđầy đủ, sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Từ đó, xác định rõ hơn tráchnhiệm của mình đối với vận mệnh của Đảng, của dân tộc ta trong thời kỳ công nghiệphóa hiện đại hóa đất nước

+ Tập huấn các chuyên đề: Nghiên cứu KHSPƯD, tập huấn hòa nhập học sinh khuyếttật, tập huấn GVCN

2.Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã được bồi dưỡng vào hoạt động nghề nghiệp thông qua các hoạt động dạy học và giáo dục.

- Từ các nội dung bồi dưỡng trên tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể từ đó áp dụng vàothực tế hoạt động như sau:

+ Gương mẫu thực hiện nhiệm vụ trên tinh thần “Tất cả vì học sinh thân yêu”, có hành

vi, ứng xử, giao tiếp văn hóa trong quan hệ giữa thầy và trò

+ Thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”,mỗi thầy cô giáo là một tấm gương tự học, rèn luyện và sáng tạo

+ Tham gia tích cực các hoạt đông, phong trào của nhà trường, quyết tâm thi đua xâydựng “Trường học than thiện, học sinh tích cực”

+ Không ngừng học hỏi, đúc kết kinh nghiệm từ các phương pháp giáo dục để đáp ứngvào thực tế giảng dạy, phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc tham gia các hoạtđộng giáo dục, đổi mới phương pháp giáo dục

+ Học tập các chuyên đề do Phòng giáo dục triển khai Giáo viên cần nắm rõ nội dung,yêu cầu, phương pháp thực hiện

+ Tập huấn hòa nhập học sinh khuyết tật và tư vấn tâm lí học sinh giúp tôi tư duy sangtạo, cởi mở trong trong quan hệ giao tiếp Nắm bắt tâm lí những em học sinh đặc biệt sẽ

là cơ hội để tôi trau dồi kĩ năng lắng nghe tâm tư tình cảm từ đó có cách tư vấn phù hợp

3.Tự nhận xét:

- Tiếp tục học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Tham gia học tập đầy đủ các buổi học chính trị, học bồi dưỡng thường xuyên

- Chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà Nước

- Rèn luyện phẩm chất đạo đức và nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

II NỘI DUNG BỒI DƯỠNG II:

Năm học 2016 - 2017, Sở GD và ĐT Quảng Bình tiếp tục lựa chọn lựa chọn và biên soạn chương trình bồi dưỡng thường xuyên với chuyên đề: " Một số hình thức tổ chức dạy học phân hóa đối tượng môn toán ở trường THCS" trong chương trình

Toán THCS

Mục tiêu của đợt bồi dưỡng thường xuyên lần này là giúp giáo viên nắm đượcphương pháp dạy phân hóa theo từng đối tượng học sinh khá – giỏi; Trung bình; Yếu -kém trong công tác giảng dạy bộ môn toán THCS, phát triển tư duy sáng tạo cho họcsinh, phù hợp với thực tiễn dạy học của nhà trường nhằm năng cao chất lượng dạy họcmôn Toán

I Mục tiêu

* Kiến thức

Trình bày và giải thích được ý nghĩa của dạy học phân hóa trong việc giúp đỡHSYK; Hiểu rõ và nắm vững các loại bài tập phân hóa giúp đỡ HSYK; Xác định đượccách tổ chức dạy học phân hóa ở một số chức năng điều hành quá trình dạy học, nhằmgiúp đỡ HSYK

* Kĩ năng

Vận dụng được các kĩ thuật để thiết kế các bài tập phân hóa ở tất cả các tiết dạychính khóa phù hợp với trình độ của HSYK, đồng thời sử dụng thành thạo các bài tậpphân hóa nhằm giúp đỡ HSYK ở một số chức năng điều hành quá trình dạy học trongcác tiết dạy chính khóa

* Thái độ

Ý thức được sự cần thiết phải thiết kế và sử dụng các bài tập phân hóa trong cáctiết dạy chính khóa, giao bài tập về nhà, dạy tự chọn … trong việc giúp đỡ HSYK Tíchcực, chủ động và quyết tâm trong việc thiết kế và sử dụng các bài tập phân hóa nhằmgiúp đỡ được nhiều nhất cho HSYK, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

II Nội dung

1 Giúp đỡ HSYK là nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn hiện nay

2 Giúp đỡ HSYK học toán thông qua việc thiết kế bài tập phân hóa

Biểu hiện HSYK Khi làm bài tập

HSYK thường là những học sinh không làm được hoặc làm được rất ít bài tậptrong sách giáo khoa và các tài liệu hiện hành Tâm lý sợ học toán, vô cảm trước nhiệm

vụ học toán … luôn thường trực trong mỗi HSYK Điều đó đã làm cho các em tự ti đối

với bản thân, dẫn đến việc giúp đỡ HSYK học toán của người thầy ngày càng trở nênkhó khăn, vất vả hơn nhiều.

Khó khăn về bài tập: nếu chỉ sử dụng bài tập trong sách giáo khoa, các tài liệu

hiện hành cho HSYK luyện tập thì chúng ta sẽ khó có thể giúp đỡ được nhiều choHSYK học toán Bởi khi các em không được luyện tập nhiều thì sẽ không khắc sâu vàcủng cố được kiến thức đã học, từ đó “lỗ hổng” về kiến thức và kỹ năng của HSYK vốn

đã có nay càng lớn dần lên, làm cho việc học toán ngày càng trở thành một gánh nặngđối với các em

Cách khắc phục:

- Phương pháp chung: Trong dạy học toán thì củng cố là một trong các chức

năng điều hành quá trình dạy học, luyện tập là một trong các hình thức củng cố nhằmmục tiêu rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo Muốn giúp HSYK nắm vững được nội dung kiếnthức đã học, từng bước khắc phục tình trạng yếu kém, thì sau khi học xong bài họcchúng ta cần giúp cho các em có nhiều bài tập vừa sức để có thể luyện tập được Nếuđược luyện tập nhiều thì HSYK mới nắm vững kiến thức bài học và là tiền đề để có thểhọc được những bài tiếp theo Có như vậy mới tạo được động cơ, hứng thú cho HSYK

cố gắng vươn lên trong học tập Muốn tạo cho HSYK niềm lạc quan bước vào luyện tậpchúng ta phải ra tăng hệ thống bài tập vừa sức với mức độ tăng dần từ dễ đến khó, giúpHSYK được luyện tập được nhiều hơn ngay trong các tiết dạy chính khóa và khi làmbài tập ở nhà

- Cách ra bài tập:

+ Có thể phân hoá về yêu cầu bằng cách sử dụng những bài tập phân bậc: trong 1bai có nhiều ý: dành đủ cho các loại đối tượng

+ Cũng có thể phân hoá về mặt số lượng: để hình thành một kiến thức, rèn

luyện một kỹ năng nào đó, số HSYK cần nhiều bài tập cùng loại hơn số các HS khác.Những HS giỏi, thừa thời gian sẽ nhận thêm những bài tập khác để đào sâu và nâng cao

Vì vậy GV nên ra đủ liều lượng bài tập cho từng loại đối tượng HS Cũng như ởtrên lớp, những bài tập về nhà cũng sử dụng những pha phân hoá

Trong việc làm này người GV cần lưu ý:

* Phân hoá về số lượng bài tập cùng loại: Tuỳ từng loại đối tượng mà GV

ra những bài tập thích hợp cho đối tượng đó Ví dụ HSYK có thể giao nhiều bài tậpcùng loại để các em thực hành, HS khá giỏi giao thêm những bài nâng cao

* Phân hoá về nội dung bài tập: Để tránh đ ̣òi hỏi quá cao đối với HSYK, giáo

viên cần ra những bài tập nhằm đảm bảo trình độ xuất phát cho những HSYK để chuẩn

bị cho bài học sau

*Phân hoá yêu cầu về mặt tính độc lập: Bài tập cho HS khá giỏi đ ̣òi hỏi tư duy

nhiều, tư duy sáng tạo Bài tập cho HSYK chứa các yếu tố dẫn dắt, chủ yếu bài tậpmang tính rèn luyện kỹ năng

Một trong những nguyên tắc dạy học đó là: tạo niềm tin lạc quan học tập cho

bản thân người học Nếu dạy không sát trình độ, để học sinh thất bại liên tiếp thì sẽ giếtchết niềm lạc quan của học sinh

Để giúp HSYK thuận lợi trong học và làm toán thì trước khi các em luyện tập cácbài tập trong sách giáo khoa thì chúng ta cần ra các bài tập phân hóa (Từ đây ta gọi bàitập phân hóa dành cho HSYK là những bài tập bổ trợ (BTBT)) giúp cho HSYK luyệntập ngay trong tiết học chính khóa, tự chọn hoặc phụ đạo, cũng như khi ở nhà Đó lànhững bài tập với mức độ chủ yếu ở ba cấp độ phù hợp với tư duy của HSYK: nhậnbiết, thông hiểu, áp dụng, các bài tập này cần được hỗ trợ về kiến thức, kỹ năng, giúpcho HSYK dễ thực hiện.

Trong mỗi tiết học cần có các dạng BTBT như sau:

2.1 Thiết kế bài tập củng cố khái niệm, tính chất

2.2 Thiết kế bài tập có yêu cầu rõ ràng, dễ thực hiện

Với nhiều bài tập trong sách giáo khoa, HSYK thường vấp ngay từ bước đầu tiên

Vì nền tảng kiến thức, kỹ năng còn thiếu nên HSYK thường chưa hiểu yêu cầu của bàitoán, nên không định ra được hướng giải quyết và không biết phải bắt đầu từ đâu, dẫnđến không muốn tiếp tục quá trình giải toán Vì vậy, chúng ta cần đưa ra các BTBT vớinhững từ ngữ, những yêu cầu cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu để HSYK dễ tiếp cận, dễ thựchiện, giúp các em bước vào luyện tập được thuận lợi ngay từ bước đầu tiên Từ đó tiếpthêm sức mạnh cho các em, tạo hứng thú, động lực giúp các em tự tin luyện tập các bàitập ở mức độ cao hơn

2.3 Thiết kế bài tập nâng dần mức độ, yêu cầu củng cố vững chắc kiến thứctrọng tâm

Nhằm giúp HSYK thực hiện được các bài tập củng cố vững chắc chuẩn kiếnthức, kỹ năng và từng bước đưa HSYK lên trình độ chung, GV cần đưa ra các BTBTnâng dần mức độ, yêu cầu từ dễ đến khó, bài tập trước sẽ là tiền đề cho việc luyện tậpcác bài tập tiếp theo, khoảng cách giữa các bài tập liên tiếp không nên quá xa, quá cao

về mức độ và yêu cầu Hai, ba bài tập của HSYK có thể gộp lại thành một bài cho họcsinh có trình độ từ trung bình trở lên, các bài tập cần được nâng dần mức độ, yêu cầunhằm củng cố vững chắc kiến thức trọng tâm, đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng củabài học và trong cả chương trình

2.4 Thiết kế bài tập có cùng dạng nhưng mức độ, yêu cầu thấp hơn bài tập trongsách giáo khoa

Các bài tập trong sách giáo khoa là những bài tập cơ bản, điển hình giúp học sinhthông qua luyện tập để củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và phát triển tưduy Nhưng đối với HSYK thường khó khăn trong việc luyện một số bài tập trong SGK,nên chúng ta cần hạ thấp mức độ, yêu cầu các bài tập đó về dạng bài tập có cùng thểloại nhưng mức độ, yêu cầu thấp hơn sách giáo khoa Thực hiện được các BTBTchuyển đổi này sẽ tạo tiền đề giúp các em thuận lợi hơn trong việc luyện các bài tậpcùng thể loại trong sách giáo khoa

3 Thiết kế bài dạy phân hóa giúp đỡ HSYK

3.1 Xác định mục tiêu

a) Mục tiêu chung

b) Mục tiêu giúp đỡ HSYK

Xuất phát từ tư tưởng sử dụng những biện pháp phân hoá đưa diện HSYK lên

định rõ mục tiêu nào mà với nền tảng kiến thức của các em khó có thể chiểm lĩnh đượctheo trình độ chung của cả lớp Từ đó cần tập trung nhiều vào mục tiêu ấy để giúp đỡHSYK đạt được nội dung kiến thức Việc giúp HSYK đạt được mục tiêu chung của bàihọc không nhất thiết phải thực hiện ngay trong các tiết chính khóa, mà GV có thể giúp

đỡ HSYK đạt được những mục tiêu đó ở những tiết tự chọn, phụ đạo,

3.2 Thiết kế hoạt động dạy – học chủ yếu

Ta có thể phân trình độ học sinh thành ba nhóm đối tượng như sau:

* Nhóm 1: HSYK

* Nhóm 2: HS trung bình

* Nhóm 3: Khá giỏi

a) Xác định nội dung dạy học phân hóa

Không phải nhất thiết nội dung nào trong các tiết dạy chính khóa chúng ta cũng

tổ chức dạy học phân hóa trên lớp, mà GV cần căn cứ vào mục tiêu đã lựa chọn để giúp

đỡ HSYK, trên cơ sở đó lựa chọn những nội dung mà với nền tảng kiến thức của HSYKthì các em sẽ gặp khó khăn trong việc chiếm lĩnh nội dung kiến thức mới Trong khithiết kế các hoạt động dạy - học GV cần xác định rõ những nội dung và các hoạt động

dự kiến sẽ tổ chức cho HSYK

Mặt khác, trong khi thiết kế các hoạt động dạy - học GV cần định rõ câu hỏi nào,kiến thức nào, bài tập nào dành cho đối tượng HSYK, cần lựa chọn những yêu cầuđơn giản, dễ thực hiện để các em được tham gia hoạt động một cách tích cực, chủ động

để HSYK nắm được kiến thức cơ bản ngay trên lớp cũng như khi học ở nhà

Nội dung giúp đỡ HSYK có nhiều, song giáo viên nên nhằm vào những phươngpháp sau đây:

- Đảm bảo trình độ xuất phát

- Lấp “lỗ hổng” về kiến thức và kĩ năng

- Luyện tập vừa sức

- Giúp đỡ HS rèn luyện kĩ năng học tập

4 Một số lưu ý khi tổ chức dạy phân hóa trong các tiết dạy chính khóa

4.1 Giúp đỡ HSYK thông qua việc tổ chức dạy học phân hóa trên lớp

Chúng ta đang tiến hành đổi mới Phương pháp dạy học Học sinh dù trình độ đang ở mức nào cũng phải là chủ thể của quá trình dạy học, phải là người tích cực, chủ động chiếm lĩnh kiến thức Với HSYK cần phải có những hoạt động phù hợp, những bài tập vừa sức để giúp các em có thể tham gia hoạt động giao lưu cùng

thầy và bạn Đó là một việc làm cần thiết giúp cho quá trình đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao hơn

HSYK về môn toán là những học sinh thường khó tiếp thu được nội dung kiếnthức cơ bản trong các tiết học chính khóa, phương pháp tự học chưa đúng nên

chưa biết bù lại những đơn vị kiến thức còn thiếu của mình, do đó kết quả học

toán thường xuyên dưới trung bình Việc lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng cần

thiết ở những học sinh này thường đòi hỏi công sức và thời gian nhiều hơn so với

những học sinh khác Bởi đó là những học sinh đang gặp khó khăn, vấp váp trong hoạt động học tập làm cản trở nhịp độ và khả năng lĩnh hội kiến thức ở mức bình

thường như những bạn bè cùng lứa tuổi

Sự yếu kém có những biểu hiện nhiều hình nhiều vẻ, nhưng nhìn chung

HSYK thường có ba mặt đặc điểm sau đây:

- Nhiều lỗ hổng về kiến thức, kĩ năng

- Tiếp thu chậm

- Phương pháp học tập toán chưa tốt

Có thể xem tình trạng HSYK hiện nay là một dạng “suy kiến thức” trầm

trọng, các em không còn khả năng tiếp thu và “tiêu hóa” những kiến thức mới Bởi

vì với nền tảng kiến thức quá mong manh thì HSYK tiếp thu được bao nhiêu đơn

vị kiến thức trong các tiết dạy chính khóa, lấp được “lỗ hổng” cũ thì các “lỗ

hổng” mới về kiến thức và kỹ năng lại được hình thành Cứ như thế giáo viên suốt ngày chỉ có luôn phải “chạy theo” để “bổ túc” lại kiến thức cho học sinh Cái mà

HSYK đang cần là tiếp thu một lượng kiến thức vừa phải để có thể “tiêu hóa”

được chúng Vì vậy, bên cạnh việc bổ sung kiến thức nhằm lấp ‘‘lỗ hổng’’ cũ về

kiến thức, kỹ năng cho HSYK thì việc hạn chế hình thành ‘‘lỗ hổng’’ mới về kiến thức và kỹ năng ngay trong các tiết học chính khóa là việc làm cần thiết giúp

HSYK từng bước khắc phục mức độ yếu kém để có thể sớm tiến tới học hòa nhập với bạn bè cùng trang lứa

Việc giúp đỡ HSYK cần được thực hiện ngay trong cả tiết dạy đồng loạt,

bằng những phương pháp phân hóa nội tại thích hợp Có như vậy chúng ta mới

hạn chế được ‘‘lỗ hổng’’ mới về kiến thức và kỹ năng cho các em Tuy nhiên,

ngoài việc giúp đỡ HSYK ngay trong các tiết dạy chính khóa, giáo viên cần có sự

giúp đỡ tách riêng đối với nhóm HSYK thông qua các tiết dạy tự chọn, phụ đạo

để các em nắm vững, nắm chắc nội dung kiến thức đã học

Nội dung giúp đỡ HSYK có nhiều, song giáo viên nên nhằm vào những phươngpháp sau đây:

- Đảm bảo trình độ xuất phát

- Lấp “lỗ hổng” về kiến thức và kĩ năng

- Luyện tập vừa sức

- Giúp đỡ HS rèn luyện kĩ năng học tập

Hiện nay, một số GV trong các tiết dạy đồng loạt còn lúng túng khi sử dụng biện pháp phân hóa nội tại thích hợp, phương pháp dạy học chưa phù hợp với thực tế,giáo viên đang còn nặng trong việc đối phó với sự kiểm tra của các cấp quản lý,

nên chỉ làm sao dạy hết nội dung trong sách giáo khoa, do đó chỉ có số học sinh có trình độ từ trung bình trở lên hoạt động, còn số HSYK thì ít có cơ hội được tham

gia hoạt động

Mặt khác, HSYK lại thiếu phương pháp học tập và đa số các em là những

học sinh nghịch ngợm, lười học Nếu như chúng ta không dành cho các em sự

quan tâm đặc biệt, nếu HSYK không có những thử thách dù là rất nhỏ để các em

được trải nghiệm, thì các em sẽ không thấy được ý nghĩa của việc học, và từ đó

làm cho các em mất phương hướng với nhiệm vụ học tập, rất khó để các em tích

cực, tự giác học tập để đạt được chuẩn kiến thức kỹ năng theo chương trình cấp

Trong quá trình tổ chức các hoạt động trên lớp, giáo viên cần lưu ý thực hiện tốtmột số chức năng điều hành quá trình dạy học, cụ thể như sau:

a) Kiểm tra bài cũ

b) Làm việc với nội dung mới

Việc hình thành nội dung kiến thức mới là nhiệm vụ trọng tâm của tiết học Trong một số tiết, nếu giáo viên sử dụng toàn bộ ví dụ, bài toán như trong sáchgiáo khoa sẽ khó cho HSYK và học sinh trung bình tiếp thu được bài Vì vậy, giáo viên

có thể lựa chọn một số nội dung khó để tổ chức dạy phân hóa giúp HSYK, bằng cách hạthấp mức độ, yêu cầu của các ví dụ, bài toán trong SGK Hệ thống câu hỏi hoặc nhữngnhiệm vụ giao cho HSYK cần từ dễ đến khó, GV lấy thêm nhiều bài toán nâng dần mức

độ, yêu cầu để giúp HSYK đạt được chuẩn kiến thức, kỹ năng của bài học và giúp họcsinh trung bình nâng cao trình độ của mình

c) Luyện tập, củng cố

Giáo viên cần thiết kế một số bài tập phân hóa vừa sức với trình độ của HSYK đểcác em luyện tập, có thể lấy nhiều bài tập tương tự về thể loại và mức độ tương đươngnhau để HSYK được luyện tập nhiều lần, thông qua đó nắm được nội dung cơ bản củatiết dạy Giáo viên có thể hỗ trợ tiếp cho những học sinh không làm được bài tập trongSGK bằng cách ra tăng bài tập cùng thể loại nhưng mức độ, yêu cầu thấp hơn bài tậptrong SGK

Cần dành cho học sinh những lời khen ngợi, động viên giúp các em xây dựngniềm tin trong học tập

d) Giao bài tập về nhà

- Giao cho HSYK một số BTBT và một số bài tập dễ trong SGK

- Giao cho học sinh trung bình các bài tập trong SGK

e) Ví dụ

Khi sử dụng BTBT giúp đỡ HSYK trong bài: Tìm giá trị phân số của một số chotrước (§14 - Toán 6 tập 2) giáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau trong quá trình thựchiện các chức năng điều hành quá trình dạy học:

(1) Kiểm tra bài cũ

Mục đích việc kiểm tra bài cũ là kiểm tra những kiến thức học sinh đã học có liênquan trực tiếp đến bài mới, kiến thức cần kiểm tra trong bài này đó là có thể coi phân số

là kết quả của phép chia Vì vậy chúng ta có thể sử dụng bài tập sau:

(2) Làm việc với nội dung mới

4.3 Tổ chức dạy học phân hóa nhằm giúp đỡ HSYK trong lớp có các đối tượnghọc sinh khá giỏi, trung bình và yếu kém

Khi tổ chức các hoạt động trên lớp người GV cần phải giao nội dung và nhiệm vụcho từng đối tượng HS để làm sao thu hút được tất cả HS cùng tham gia tìm hiểu nộidung bài học bằng cách giao nhiệm vụ phù hợp với khả năng của từng em

Khuyến khích HS yếu kém khi các em tỏ thái độ muốn trả lời câu hỏi, tận dụngnhững tri thức kỹ năng riêng biệt của từng HS

Đối tượng HSYK cần được quan tâm giúp đỡ nhiều hơn đối tượng HS khá giỏi,những câu hỏi vấn đáp đưa ra cần có sự gợi mở, chẻ nhỏ Nhưng không có nghĩa là đốitượng HS khá giỏi không được quan tâm GV cần tạo điều kiện cho nhóm này phát huytối đa tính tự giác, độc lập, sáng tạo của các em

Để thực hiện dạy học phân hóa ở chức năng làm việc với nội dung mới nhằmgiúp đỡ HSYK trong lớp có các đối tượng học sinh khá giỏi, trung bình và yếu kémchúng ta cần lứu ý một số vấn đề như sau:

Phân trình độ học sinh thành ba nhóm đối tượng như sau:

* Nhóm 1: HSYK

* Nhóm 2: HS trung bình

* Nhóm 3: Khá giỏi

Trong quá trình tổ chức hình thức dạy học phân hóa đối tượng trên lớp nhằm giúp

đỡ HSYK trong lớp đối tượng có trình độ khác nhau, giáo viên cần lưu ý một số vấn đềkhi thực hiện các chức năng điều hành quá trình dạy học như sau:

a) Kiểm tra bài cũ

* Nội dung kiểm tra:

Giáo viên cần tạo tâm thế chuẩn bị kiểm tra cho tất cả các đối tượng học sinh,nhất là tạo thói quen được kiểm tra bài cũ cho đối tượng HSYK Nội dungkiểm tra cầnchia thành 3 nhóm đối tượng, vừa củng cố kiến thức cũ vừa phục vụ trực tiếp cho nộidung bài mới, không nhất thiết phải kiểm tra kiến thức ở tiết học liền kề

- Nhóm 1: Kiểm tra câu hỏi, BTBT hoặc những bài tập có mức độ, yêu cầu vừasức với trình độ của HSYK

- Nhóm 2: Kiểm tra câu hỏi, bài tập có cùng nội dung nhưng mức độ yêu cầu caohơn nhóm 1

- Nhóm 3: Kiểm tra câu hỏi, bài tập có cùng nội dung nhưng mức độ yêu cầu caohơn nhóm 2

GV có thể kiểm tra câu hỏi, bài tập phân hoá nếu bài tập đó đảm bảo yêu cầuhoạt động cho cả ba nhóm đối tượng HS: Bồi dưỡng lấp lỗ hổng cho HSYK (bài a),trang bị kiến thức chuẩn cho HS trung bình (bài b) và nâng cao kiến thức cho HS khágiỏi (bài c)

Có thể cho HS trung bình và yếu kém làm tuần tự hai bài a; bài b những HS khágiỏi có thể bỏ qua bài a; bài b và sử dụng thời gian đó để làm thêm bài c là một bài tậpnâng cao khác.

* Tổ chức nhận xét, đánh giá:

- Cho cả lớp nhận xét lần lượt đối tượng nhóm 1, nhóm 2 và nhóm 3

- Khi nhận xét bài làm của nhóm 1 thì nên để học sinh trong nhóm 1 nhận xét

- Khi nhận xét nhóm 2 nên nhắc lại yêu cầu bài toán để cả lớp cùng hiểu, nếunhóm 1 nhận xét được thì ưu tiên cho nhóm 1 nhận xét, nếu không thì chuyển nhiệm vụnhận xét cho nhóm 2, nhóm 3

- Khi nhận xét nhóm 3 nên nhắc lại yêu cầu bài toán để cả lớp cùng hiểu, nếunhóm 1, nhóm 2 nhận xét được thì ưu tiên cho nhóm 1, nhóm 2 nhận xét, nếu không thìchuyển nhiệm vụ nhận xét cho nhóm 3

b) Làm việc với nội dung mới

Dạy học phân hóa ở chức năng làm việc với nội dung mới là rất khó khăn, để làmđược điều này người GV phải nắm chắc nội dung kiến thức của từng bài và có sự đầu tưnghiên cứu cho bài soạn Để thực hiện phân hóa trong toàn bài là một điều khó có thểthực hiện được vì thời gian không cho phép, song muốn giúp đỡ HSYK giáo viên cầnlựa chọn một số nội dung khó để tổ chức dạy phân hóa giúp cho HSYK tiếp thu bàiđược thuận lợi hơn Khi lựa chọn nội dung dạy phân hóa cần lưu ý một số vấn đề sau:

* Có thể lấy bài toán, ví dụ khác cùng thể loại nhưng mức độ, yêu cầu thấp hơnSGK để HSYK dễ tiếp thu, sau đó mới dùng bài toán, ví dụ trong sách giáo khoa (nếuthời gian cho phép)

* GV cần tuân thủ phương pháp dẫn dắt học sinh chiếm lĩnh tri thức theo conđường nhận thức: Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng đến thực tiễn

Những hoạt động có yếu tố trực quan giao cho HSYK, những hoạt động liên quanđến tư duy trừu tượng thì giao cho học sinh khá giỏi, còn việc vận dụng là tùy theo trình

độ của học sinh mà GV giao cho những bài tập phân hóa

Giáo viên nên đưa ra những câu hỏi, bài tập với mức độ nâng dần từ dễ đến khó,

từ cụ thể đến tổng quát Những hoạt động dễ nên giao cho những học sinh trong nhóm 1thực hiện: đọc chú ý, đọc ghi nhớ, đọc lại kết quả, ghi giả thiết, kết luận, … Những câuhỏi, nhiệm vụ khó không nên giao cho nhóm 1 thực hiện mà giao nhiệm vụ đó chonhóm 2, nhóm 3: tổng quát hóa bài toán, rút ra quy tắc, chứng minh định lý …

* Giáo viên cần để HSYK được trình bày tự nhiên, hết ý kiến, dù các em trả lờiđúng hay sai giáo viên cũng phải lắng nghe đầy đủ, tỏ thái độ thân thiện, khích lệ, độngviên, gợi mở để học sinh trả lời tiếp

* HSYK thường diễn đạt kém, có những lúc các em đã hiểu bài, song trình bàychưa rõ ràng Vì vậy, giáo viên cần hiểu được những ý kiến chưa tường minh của các

em, gợi ý giúp các em trình bày được rõ ràng hơn

- Nhóm 3: Lựa chọn làm một số bài tập khó trong sách giáo khoa và một số bàinâng cao ở các tài liệu tham khảo.

GV cần lựa chọn một số bài tập phân hóa với mức độ nâng dần cho cả ba nhómthực hiện, bài tập nhóm 1 là gợi ý, là tiền đề để làm bài tập nhóm 2 Bài tập nhóm 2 là

cơ sở để làm bài tập nhóm 3 Có như vậy mới tạo cơ hội cho nhóm 1 hiểu được bài tậpnhóm 2 Nhóm 1, nhóm 2 hiểu được bài tập nhóm 3, từ đó giúp cho HSYK và học sinhtrung bình từng bước nâng cao trình độ của mình

* Tổ chức nhận xét, đánh giá:

- Cho cả lớp nhận xét lần lượt đối tượng nhóm 1, nhóm 2 và nhóm 3

- Khi nhận xét bài làm của nhóm 1 thì nên để học sinh trong nhóm 1 nhận xét

- Khi nhận xét nhóm 2 nên nhắc lại yêu cầu bài toán để cả lớp cùng hiểu, nếunhóm 1 nhận xét được thì ưu tiên cho nhóm 1 nhận xét, nếu không thì chuyển nhiệm vụnhận xét cho nhóm 2, nhóm 3

- Khi nhận xét nhóm 3 nên nhắc lại yêu cầu bài toán để cả lớp cùng hiểu, nếunhóm 1, nhóm 2 nhận xét được thì ưu tiên cho nhóm 1, nhóm 2 nhận xét, nếu không thìchuyển nhiệm vụ nhận xét cho nhóm 3

- Giáo viên có thể hỗ trợ tiếp cho những học sinh không làm được bài tập BTBTtheo mặt bằng chung của đa số HSYK bằng cách ra tăng bài tập cùng thể loại nhưngmức độ thấp hơn bài tập chung của nhóm 1

- Cần dành cho HSYK những lời khen ngợi, động viên khi các em đã làm đượcbài tập dù là những bài tập đơn giản, giúp các em xây dựng niềm tin trong học tập

d) Giao bài tập về nhà

- Giao cho nhóm 1 một số BTBT và một số bài tập dễ trong sách giáo khoa

- Giao cho nhóm 2 làm một số bài tập trong sách giáo khoa

- Giao cho nhóm 3 làm một số bài tập trong sách giáo khoa và một số bài tậpnâng cao khác

5 Phân hoá việc kiểm tra, đánh giá HSYK

6 Một số biện pháp khác nhằm giúp đỡ HSYK

6.1 Xây dựng mối quan hệ thầy – trò đúng đắn, mẫu mực, thân thiện

6.2 Thiết lập hồ sơ theo dõi

6.3 Tư vấn cho phụ huynh học sinh về quản lý việc học thêm ở nhà

III Những nội dung bản thân sẽ vận dụng vào thực tiễn giảng dạy và giáo dục tại đơn vị:

1 Tích cực đổi mới phương pháp dạy học, chú trọng áp dụng KHKT vào dạyhọc

2 Chú trọng đổi mới phương pháp học tập cho HS

3 Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

4 Chú trọng dạy học phân hóa cho học sinh

Cụ thể như sau:

Đổi mới việc lập kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy sử dụng phù hợp các tiết dạy

có sử dụng công cụ trình chiếu thay cho các tiết dạy mà có các tiết thực hành khó có thểthành công

Hướng dẫn có kiểm tra cách học của học sinh

Kiểm tra phù hợp với năng lực của học sinh, chấm, chửa bài, trả bài đúng quyđịnh, chú trọng chỉ nên khen tránh chê bai nhắc nhỏ các học sinh có ít tiến bộ

Lập kế hoạch dạy học phân hóa đối tượng, nhiệt tình giúp đỡ học sinh yếu kém

*Cụ thể đối với dạy học phân hóa giúp đỡ học sinh yếu kém học toán

a Thiết kế bài tập củng cố khái niệm, tính chất

HSYK chưa thật sự nắm được nội dung kiến thức cơ bản ngay trên lớp, phươngpháp tự học còn nhiều hạn chế, các em rất ngại học lý thuyết khi ở nhà nên không nắmvững khái niệm, tính chất … của bài học dẫn đến gặp nhiều khó khăn trong việc vậndụng vào luyện tập Vì vậy chúng ta cần sử dụng các bài tập củng cố khái niệm, tínhchất … nhằm giúp HSYK tái hiện lại bài giảng của thầy, củng cố kiến thức trọng tâmtrước khi bước vào luyện tập

b Tổ chức dạy học phân hóa nhằm giúp đỡ HSYK trong lớp có các đối tượnghọc sinh khá giỏi, trung bình và yếu kém

IV Những nội dung khó và những đề xuất về cách thức tổ chức bồi dưỡng nhằm giải quyết những nội dung khó này

1 Trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy ở nhà trường chưa đáp ứng đượcnhu cầu đổi mới phương pháp dạy học, mà điều này không phải dễ dàng gì giảiquyết đòi hỏi phải có sự giúp đỡ của các ban ngành, của cơ quan cấp trên

2 Ý thức tự học của học sinh vẫn còn thấp, sự quan tâm của phụ huynh tớiviệc học của các em còn những hạn chế vì vậy công tác xã hội hóa GD cần được nhàtrường và thầy cô quan tâm nhiều hơn nữa

3 Việc dạy học phân hóa đối tượng cần nhiều thời gian và tâm huyết của quý thầy

cô vì vậy cần có sự quan tâm của BGH

4 Cần tổ chức hội thảo cấp cụm (huyện) về một số hình thức dạy học giúp họcsinh yếu kém khi học môn toán

III NỘI DUNG BỒI DƯỠNG III:

MODUN 7: “HƯỚNG DẪN, TƯ VẤN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ”

Nội dung 1:

QUAN NIỆM VỀ HƯỚNG DẪN, TƯ VẤN CHO HỌC SINH

1 Hoạt động 1: Làm quen với khái niệm hướng dẫn, tư vấn cho học sinh 1.1 Hướng dẫn và tư vấn cho học sinh

- Hướng dẫn là hoạt động được hiểu như là chỉ dẫn cho một vấn đề nào đó để đi

đến kết quả cuối cùng

- Theo từ điển tiếng việt của Hoàng Phê: “ Tư vấn là góp ý kiến về một vấn đề

được hỏi nhưng không có quyền quyết định”.

- Tư vấn mang ý nghĩa như giảng giải, đưa ra lời khuyên có tính chất quan hệ một

chiều

- Như vậy, theo một ý nghĩa nào đó hướng dẫn hay tư vấn là hoạt động nhằm trợ

giúp cho học sinh khi các em hỏi về một vấn đề nào đó

- Tư vấn là một tiến trình, là sự tương tác, là nguồn tiềm năng và sự tự quyết.

+ Các vấn đề xã hội là một tiền trình, cần phải có thời gian quan sát, theo dõi,không chỉ trong quá trình tư vấn mà cả sau khi đã làm tư vấn; Là tiến trình giúp thânchủ và nhà tư vấn phát triển; Là quá trình hướng tới đạo lí làm người; Là quá trìnhkhông được làm hộ thân chủ

+ Sự tương tác được thực hiện thông qua việc đối thoại giữa nhà tư vấn và thânchủ, qua đó thân chủ hiểu được hoàn cảnh và khó khăn của mình, thân chủ cảm nhậnđược vai trò của họ trong việc giải quyết vấn đề của họ

+ Nguồn tiềm năng là quá trình nhà tư vấn phải khơi gợi được tiềm năng của thânchủ, giúp thân chủ làm chủ được cảm xúc và thích nghi được với hoàn cảnh của mình

+ Sự tự quyết là giúp cho thân chủ tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình, tự tìm

ra cách giải quyết, nhà tư vấn chỉ giúp về mặt tinh thần hoặc soi sáng các vấn đề, khơigợi vấn đề

- Tư vấn là một tiến trình tương tác nhằm giúp thân chủ hiểu được vấn đề của

mình và khơi dậy tiềm năng để thân chủ tự quyết định vấn đề của mình

1.2 Một số khái niệm có liên quan đến khái niệm tư vấn.

- Cố vấn: Là cuộc nói chuyện giữa một chuyên gia về một lĩnh vừc nhất định với

một hoặc nhiều người đang cần lời khuyên hay chỉ dẫn về lĩnh vực đó

+ Mục đích của cố vấn giúp thân chủ ra quyết định bằng cách đưa ra những lời

khuyên “ mang tính chuyên môn" cho thân chủ.

+ Mọi quan hệ giữa nhà cố vấn và thân chủ không cỏ ý nghĩa/vai trò quyết địnhbằng kiến thức và sự hiểu biết của nhà cố vấn về lĩnh vực mà thân chủ đang cần

+ Quá trình cố vấn chỉ có thể diễn ra trong một lần gặp gỡ giữa thân chủ và nhà

cố vấn Kết quả cố vấn không rõ rệt vấn đề sẽ lặp lại vì các nguyên nhân sâu xa của vấn

đề chưa đuợc thực sự giải quyết

+ Nhà cố vấn làm chủ cuộc nói chuyện và đưa ra những lời khuyên

- Trị liệu, trị liệu tâm lí

+ Trị liệu - tiếng Anh là therapy - được lấy từ gốc Hy Lạp là therapia có nghĩa làchữa trị, làm lành Trị liệu tâm lí có nghĩa là sự xóa bỏ rắc rối những bệnh lí mang tínhtâm lí Tư vấn và trị liệu tâm lí có mối quan hệ khá mật thiết với nhau

- Sự khác biệt giữa tư vấn và tham vấn

+ Tư vấn chủ yếu hướng tới giải quyết vấn đề hiện tại, còn hoạt động tham vấnhướng tới mục tiêu lâu dài hơn, đó là giúp cá nhân nâng cao khả năng giải quyết vấn đềsau khi được tham vấn

+ Tư vấn thường là cung cấp thông tin hay đưa ra lời khuyên Do vậy nó diễn ratrong một thời gian ngắn, giải quyết vấn đề tức thời, còn tham vấn có thể diễn ra trongthời gian có thể kéo dài hàng tuần, hàng tháng thậm chí hàng năm

+ Trong tư vấn có thể là mối quan hệ trên- dưới giữa một người là được xem là “

uyên bác" với những thông tin chuyên môn, còn bên kia là người “ thiếu hiểu biết" về

phía đối tượng Trong khi đó ờ tình huống tham vấn, mối quan hệ mang tính ngangbằng, bình đẳng và đòi hỏi có sự tương tác rất chặt chẽ tích cực giữa hai bên, có thể nói

nó đóng vai trò như một công cụ quan trọng cho sự thành công của ca tham vấn

+ Trong tư vấn, cách thức can thiệp chính là cung cấp thông tin và lời khuyên bổ

ích từ người tham vấn với kiến thúc chuyên sâu về vấn đề cần tư vấn Trong tham vấn,

sự thành công phụ thuộc vào kỷ năng tương tác của nhà tham vấn để đối tương tự nhậnthức, hiểu chính mình và hoàn cảnh của mình để chủ động tìm kiếm giải pháp phù hợp

và thực hiện nó

1.3 Mục đích , nhiệm vụ và các hình thức tư vấn

- Mục đích của tư vấn

+ Tư vấn để ý thức về mình, ý thức về thực tại, đặc biệt hiểu biết về cách phòng

vệ- cách thức mà bản thân và người khác thường dùng để phản ứng lại với những tác

động xung quanh

+ Tư vấn để thống nhất trong con nguời, để thích nghi với môi trường, thích nghivới công việc, để chấp nhận bản thân mình, để giúp cho cơ thể đưa ra quyết định vữngvàng, giúp giải tỏa các ẩn úc trong con người, xác định được đúng vấn đề đang khóchịu, giúp giảm thiểu hậu quả của những sai lầm hoặc những biến cố tiêu cực, để biếtyêu mình hơn, yêu một cách đúng múc, đứng cách, biết tôn trọng bản thân, giúp loại bỏ

những “ rác rưởi" trong đầu, để tìm một hướng đi cho đời mình, làm sáng tỏ được các

giá trị, mục tiêu và phát huy được tiềm năng của bản thân, để thay đổi triết lí sống, thayđổi cách nhìn nhận về con người, tìm lại ý nghĩa cuộc sống

- Nhiêm vụ của tư vấn

+ Giúp thân chủ dám đối diện với những vấn đề của mình, với thực tại cuộc sống,giúp đương đầu một cách có hiệu quả, tự gánh trách nhiệm Giúp thân chủ củng cố vàphát triển các thói quen tốt, hạn chế hoặc sửa được các thói quen xấu hoặc giúp điềuchỉnh các suy nghĩ tiêu cực

+ Giúp thân chú giảm bớt các cảm xúc tiêu cực trong hoàn cánh khó khăn, làmdịu bớt những cảm xúc căng thẳng

+ Giúp thân chú tăng hiểu biết về bản thân và hoàn cảnh của mình

+ Giúp thân chú đưa ra những quyết định tích cực Trợ giúp cho thân chủ xácđịnh được những cái cần thay thế nếu không giải quyết được; sàng lọc được các hậu quảcủa mọi phương án thay thế, lường trước được sự việc, hướng dẫn thân chủ thực hiệncác quyết định

+ Thực hiện các quyết định bằng cách hướng dẫn thân chủ Giúp thân chủ lập ra

kế hoạch mang tính khả thi (hành vi), khuyến khích họ thực hiện theo kế hoạch do họ tự

đề ra; giúp thân chủ đánh giá kết quả

- Các hình thức tư vấn

+ Tư vấn cá nhân: là quá trình trao đổi mang tính bí mật giữa các cá nhân nhằm

giải quyết các vấn đề có liên quan đến xúc cảm ( lo sợ, chán nản, đau k h ổ … ) t ự sát hay cải tạo phục hồi (tâm trạng), nạo thai, vấn đề hành hung, hâm dọa, cưỡng bức

+ Tư vấn gia đình: được hình thành dựa trên cơ sở lí luận cho rằng một thànhviên trong gia đình có vấn đề, nó là kết quả của toàn bộ mối quan hệ trong gia đình; mọi

vấn đề trong gia đình xuất hiện đều liên quan đến các thành viên trong gia đình.

+ Tư vấn nhóm: là tư vấn cho các đối tượng có cùng một nhu cầu và có nhữngquan tâm chung Tư vấn nhóm tạo ra một sự hỗ trợ nhóm đối với mọi cá nhân, cung cấpmột sự hỗ trợ xã hội cho mỗi nhóm

- Những điều kiện giúp cho cuộc tư vấn thành công

+ Quá trình tư vấn có được sự cộng tác của các thân chủ

+ Cần có thời gian và sự kiên tâm

+ Phải đảm bảo tính khách quan, tính rõ ràng (test).

1.4 Những lí do cơ bản gây ra vấn đề ở thân chủ

- Về mặt khách quan

+ Những sáo trộn, căng thẳng trong cuộc sống (stress);

+ Các giai đoạn lứa tuổi;

+ Hệ thống nhu cầu: không thỏa mãn nhu cầu (vật chất, tinh thần );

+ Vấn đề kinh tế;

+ Vấn đề thất bại: nghề nghiệp, tình cảm, thích nghi;

+ Các áp lưc xã hội: thường là áp lực về môi trường (làm việc, sống, văn hóa, tôn

g i á o ) n h ữ n g vấn đề giai cấp, cạnh tranh chèn ép, kì thị, các vấn đề liên quan đến

đời sống cộng đồng, có thể thân chủ là nạn nhân hoặc cảm nhận mình là nạn nhân

- Về mặt chủ quan

+ Những người thụ động, những người không làm gì cả, thiếu nghị lực trong

hành động (dựa dẫm vào các quyết định của người khác, thiếu ý chí ) những người làm

việc ngẫu hứng, không có mục tiêu;

+ Những người bất lực, không có khả năng gánh trách nhiệm, người hay đổ lỗi,

không cân bằng trong đời sống (lí trí, tình cảm ), luôn thay đổi ý kiến, những người rối

loạn về tình cảm, lí trí, hành động

- Tiêu chí đánh giá vấn đề của thân chủ

+ Thân chủ thấy không hài lòng, khó chịu về một mối quan hệ nào đó ( hay phàn nàn, than phiền ).

+ Có những ứng xử gây sự bất bình đối với những người xung quanh

+ Xuất hiện những cá tính hiếm thấy ở bản thân

+ Có những lo âu, buồn chán, sợ hãi ảnh hưởng đến hoạt động sống

+ Có tính phi lí trong nhận thức (người khác cho là không bình thường) khi thân

chủ biểu hiện qua hành động

+ Không thích nghi hoặc khó thích nghi với môi trường, luôn hành động theomục tiêu cá nhân ảnh hưởng đến mục tiêu hoạt động bình thường của mình và củanhững người xung quanh

2 Hoạt động 2: Phân tích các giai đoạn tư vấn cho học sinh

Quá trình tư vấn chia thành năm giai đoạn

- Giai đoạn 1: Thiết lập mối quan hệ.

- Giai đoạn 2: Tập hợp thông tin, đánh giá và xác định vấn đề.

- Giai đoạn 3: Hỗ trợ để thân chủ tìm kiếm các giải pháp và lựa chọn giải pháp

phù hợp

- Giai đoạn 4: Trợ giúp thân chủ thục hiện giải pháp.

- Giai đoạn 5: Kết thúc ca tư vấn.

3 Hoạt động 3: Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tư vấn cho học sinh 3.1 Nhóm các yếu tố thuộc về chủ thể tư vấn

- Sự say mê, hứng thú với công việc là một trong những nét tâm lí cá nhân luôn

đuợc xem xét tới trong hoạt động tư vấn Người ta cũng thường xem đây như là một đặctrưng đầu tiên của nhà tư vấn có thiên hướng

- Kinh nghiêm thực tiễn, thâm niên công tác cũng có ảnh hưởng khá nhiều tới

hiệu quả của hoạt động tư vấn Những kinh nghiệm sống hay kinh nghiệm nghề nghiệp

đã tạo cho nhà tư vấn một nền tảng tri thức để họ vận dụng vào công việc trợ giúp

- Nền tảng kiến thức chuyên môn được đào tạo: kết quả của sự thực hiện tư vấn

chịu sự chi phối khá nhiều nét tâm lí cá nhân, đặc biệt là hứng thú nghề nghiệp và kinhnghiệm thục tiễn của nhà tư vấn

- Giá trị, thái độ đạo đức của nhà tư vấn: Trong tư vấn, giá trị, thái độ đạo đức của

nhà tư vấn luôn được xem như một yếu tổ ảnh hưởng khá lớn tới hành vi giúp đỡ, cáchthức ứng xử của họ với thân chủ

3.2 Nhóm các yếu tố bên ngoài

+ Nhận thức của cha mẹ học sinh, nhà trường và xã hội về tư vấn

+ Cơ chế chính sách đối với nhà tư vấn

+ Cơ hội được tập huấn, bồi dưỡng về tư vấn, hướng dẫn cho học sinh

+ Sự phát triển nghề tư vấn ở Việt Nam

Nội dung 2:

CÁC LĨNH VỰC CẦN TƯ VẤN, HƯỚNG DẪN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

CƠ SỞ.

1 Hoạt động 1: Phân tích các lĩnh vực mà học sinh THCS cần tư vấn

Những lĩnh vực mà học sinh THCS cần tư vấn xuất phát từ những khó khăn tâm líbao gồm những lĩnh vục khó khăn tâm lí sau:

+ Khó khăn trong quan hệ ứng xử với thầy cô giáo

+ Giao tiếp với thầy cô (trạng thái tâm lí khi giao tiếp).

+ Sử dụng các phương tiện giao tiếp

+ Tạo dựng mối quan hệ với thầy cô

+ Ứng xứ phù họp với vị trí, vai trò của mình

+ Khó khăn trong quan hệ ứng xử với bạn bè

+ Khó khăn trong quan hệ ứng xử với các thành viên trong gia đình

+ Khó khăn trong giao tiếp với cộng đồng

+ Khó khăn trong vấn đề hướng nghiệp

+ Khó khăn trong những công việc được tập thể giao phó

+ Những khó khăn trong các vấn đề về giới tính: Sự phát triển của cơ thể, những