Học tập và vận dụng tư tưởng hồ chí minh về đạo đức cách mạng từ thực tiễn thành phố hải phòng tt

Với các lý do trên, tôi đã lựa chọn nội dung “Học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng từ thực tiễn thành phố Hải Phòng” làm luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ của mình..

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS CAO THU HẰNG

Phản biện 1: PGS.TS Phạm Ngọc Anh

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học Xã hội vào lúc:

giờ, ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Thư viện Học viện khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hồ Chí Minh – anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá lớn, người lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam – trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, luôn luôn khẳng định vai trò quyết định của đạo đức cách mạng Người nói: “Sức có mạnh mới

gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức

cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng

vẻ vang…”[30, tr.283-284] Người cách mạng chỉ có bản lĩnh chính trị chưa đủ, còn phải thấm nhuần đạo đức cách mạng, đạo đức dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía về vấn đề đạo đức mà chính bản thân Người đã thực hiện một cách mẫu mực những tư tưởng và khát vọng đạo đức do mình đặt ra Người là tấm gương sáng cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân

noi theo

Theo Giáo sư Trần Văn Giàu, trong tất cả các lãnh tụ cách mạng thế giới ở thế kỷ XX, Hồ Chí Minh là người nhấn mạnh nhiều nhất đến đạo đức Trong quan niệm của Người, đạo đức cách mạng luôn là một bộ phận quan trọng của nền tảng tinh thần xã hội, là động lực to lớn góp phần giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của đất nước Đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa Chúng ta đang đứng trước những thời cơ, thuận lợi mới đồng thời cũng có nhiều khó khăn,

thách thức mới Trong Văn kiện đại hội Đảng lần thứ XII, Đảng ta đã

chỉ rõ, bên cạnh các thành tựu quan trọng của quá trình 5 năm thực

hiện nghị quyết của Đại hội lần thứ XI, còn có những bất cập mà một trong số đó là sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận cán bộ, Đảng viên: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tệ quan liêu, tham

nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi (…) đạo đức xã hội có mặt xuống

cấp nghiêm trọng.”[16] Nhiệm vụ chính trị mới rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đặt ra rất nhiều vấn đề cho công tác cán bộ, đòi hỏi Đảng ta phải xây dựng được đội ngũ cán bộ có phẩm chất cách mạng,

có đủ bản lĩnh chính trị, năng lực trí tuệ và tổ chức thực tiễn, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Bác đã lựa chọn

Cùng với sự hội nhập, phát triển của cả nước, trong những năm qua, thành phố Hải Phòng đã gặt hái nhiều thành công trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá Trong việc học tập và vận dụng tư tưởng đạo đức cách mạng, có thể thấy trên địa bàn thành phố

đã có nhiều chuyển biến tích cực, phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên được nâng lên Song, thực tế cho thấy một số bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa chú ý đến tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống dẫn đến suy thoái, vi phạm kỷ luật, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, làm suy giảm uy tín của Đảng, suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ Một số cấp ủy đảng, cán bộ cơ sở chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên Vì thế, việc học tập và vận dụng tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên, thành phố Hải Phòng là hết sức cấp thiết và hết sức ý nghĩa

Với các lý do trên, tôi đã lựa chọn nội dung “Học tập và vận

dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng từ thực tiễn

thành phố Hải Phòng” làm luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đã và đang có rất nhiều tác giả, tác phẩm, tài liệu, nội dung

nghiên cứu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Có thể xem xét một số

công trình như sau:

Hồ Chí Minh nói về đạo đức cách mạng, PGS TS Lê Quý

Đức, Nhà xuất bản lý luận chính trị Hà Nội, 2007 Cuốn sách đề cập

đến quan điểm chung của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức, nội

dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, những chuẩn mực

đạo đức cơ bản, những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức đối với các

tầng lớp nhân dân, những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới Cuốn

sách được biên soạn nhằm hưởng ứng và cung cấp tài liệu phục vụ

cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Những câu chuyện thành bài học lịch sử, Đỗ Hoàng Linh,

Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2009: Cuốn sách không chỉ dừng

lại ở việc biên soạn, tuyển chọn những mẩu chuyện về tấm gương

đạo đức sáng ngời, trí tuệ, tài năng lỗi lạc của Chủ tịch Hồ Chí Minh,

mà còn tổng hợp, sắp xếp ngắn gọn thành hệ thống những sự kiện

lịch sử chính trong cuộc đời và sự nghiệp của lãnh tụ cách mạng Hồ

Chí Minh Cuốn sách có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, không những đáp

ứng nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh của đông

đảo nhân dân mà còn đặc biệt gần gũi với trình độ, tâm lý của tuổi

trẻ, phù hợp với nhận thức, lòng tin của thanh, thiếu niên, học sinh,

sinh viên Qua đó, tác giả khuyến khích thế hệ trẻ, những chủ nhân

tương lai của nước nhà, học tập và làm theo tấm gương Bác Hồ

Văn hóa đạo đức Hồ Chí Minh, GS TS Hoàng Chí Bảo,

Nhà xuất bản Hà Nội, 2013: Cuốn sách đề cập đến Văn hóa đạo đức

Hồ Chí Minh - Một kiểu mẫu văn hóa đạo đức; các vấn đề lớn cần quan tâm trong cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; “Sửa đổi lối làm việc” - Tác phẩm đầu tiên đặt vấn đề đổi mới trong điều kiện Đảng cầm quyền; Về giá trị và ý nghĩa của tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh; Minh triết Hồ Chí Minh

về đạo đức Nội dung của cuốn sách đã giúp người đọc nhận thức sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng và đạo đức

Hồ Chí Minh để từ đó học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người

Bên cạnh các công trình trên, còn có rất nhiều công trình nghiên cứu nguồn gốc, nội dung, vị trí, vai trò, giá trị của tư tưởng

đạo đức Hồ Chí Minh như: Phạm Hoàng Điệp (2009), “Hồ Chí Minh

trong ký ức bạn bè quốc tế”, Nxb Chính trị Quốc gia; Võ Nguyên

Giáp (2015), “Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt

Nam”, Nxb Chính trị Quốc gia; Trần Viết Hoàn (2015), “Nơi ở và làm việc của chủ tịch Hồ Chí Minh tại khu phủ chủ tịch”, Nxb chính

trị Quốc gia, v.v

Về cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh” - hoạt động đầy ý nghĩa nhằm hiện thực hoá tư tưởng

và đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh trong thực tiễn đời sống hiện nay - có rất nhiều công trình, bài viết đề cập đến quá trình, kết quả và tác dụng của cuộc vận động này Có thể kể đến các công trình như:

Giá trị thời đại của văn hóa Hồ Chí Minh, Bùi Kim Hồng,

Đỗ Hoàng Linh, Văn Thanh Mai, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2010: Cuốn sách phân tích, làm rõ những giá trị lý luận và thực tiễn của việc Học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Cùng với đó, cuốn sách đã phân tích các công việc cụ thể, các tấm gương về làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Cuốn sách cung cấp thêm cho bạn đọc những tư liệu quý giá, góp phần tích cực vào việc Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh của mỗi cá nhân; đồng thời, góp phần làm phong phú thêm kho tàng tư liệu viết về Người

Học tập đạo đức Bác Hồ, Vũ Khiêu, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia, 2014: Cuốn sách đề cập đến tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh; những vấn đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong sự nghiệp của nhân dân ta ngày nay Trong tác phẩm này, GS Vũ Khiêu

đã đi sâu nghiên cứu nguồn gốc, nội dung, tư tưởng và những giá trị

to lớn của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Ngoài các công trình trên, còn có các bài viết, các báo cáo có tính sơ kết, đánh giá kết quả triển khai, tổ chức thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 07/11/2006 của Bộ chính trị (khóa X) về phát động cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 14/05/2011 của Bộ chính trị (khóa XI), Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”… của các cấp, các ngành, các địa phương, cơ quan, đơn vị, từ đó đề xuất chủ trương, biện pháp đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động trong thời gian tiếp theo Đó là bài viết “Tiếp tục đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo tinh thần Nghị quyết

Đại hội lần thứ XII của Đảng” của PGS.TS Phạm Ngọc Anh đăng

trên Tạp chí Báo cáo viên tháng 5/2016 của Ban Tuyên giáo Trung

ương

Riêng về thành phố Hải Phòng trong quá trình học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, có thể thấy thông qua các công trình tiêu biểu như sau

Hải Phòng làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb

Hải Phòng, 2015 Cuốn sách gồm toàn bộ những tư liệu, hình ảnh liên quan đến 9 lần Bác Hồ về thăm Hải Phòng đã được các tác giả sưu tầm và biên soạn một cách hết sức công phu Cuốn sách có kết cấu gồm hai phần, trong đó phần 2 là tổng kết những thành tựu của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố suốt quá trình thực hiện lời dạy của Người trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ, phát triển thành phố và đất nước Cùng với đó là những bài viết, bài báo của Người viết về Hải Phòng; những lá thư của Người gửi cán bộ, chiến sỹ và đồng bào Hải Phòng… Cuốn sách đã nêu bật được giá trị

tư tưởng, lý luận của những lời dạy của Hồ Chí Minh, giá trị khoa học của di sản Hồ Chí Minh với Hải Phòng

Ngoài ra, còn có thể kể đến những tài liệu khác: Kế hoạch số

18-KH/TU ngày 10/10/2011 của Ban Thường vụ Thành uỷ về việc

“Triển khai thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 14-5-2011 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh từ nay đến năm 2015; Báo cáo Kết quả bước đầu triển khai thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Phương hướng triển khai năm 2012, số 01-BC/BPGV, ngày 17/01/2012; Báo cáo Kết quả bước đầu triển khai thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW về tiếp tục đẩy

mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, số BC/BPGV, ngày 29/6/2012 Báo cáo tổ chức và hoạt động của Bộ phận giúp việc BTVTU thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị, số 07-BC/BPGV, ngày 07/02/2014; Báo cáo Kết quả 6 tháng đầu năm 2015 thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị về “tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh số 12-BC/BPGV, ngày 9/7/2015; Báo cáo Bổ sung kết quả thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, số 13-BC/BPGV, ngày 19/10/2015; Báo cáo về việc đăng cai tổ chức Hội nghị giao lưu điển hình tiêu biểu học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh giai đoạn 2011–2015, số 01-BC/BPGV, ngày 16/3/2016; Kế hoạch phối hợp tổ chức giao lưu điển hình tiêu biểu về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 – 2015, số 01-KH/BPGV, ngày 17/3/2016… Các tài liệu đó đã phản ánh chủ đề học tập và vận dụng tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh trên địa bàn thành phố Hải Phòng

03-Tuy nhiên, trong số các công trình, các báo cáo nêu trên chưa

có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt và hệ thống về vấn đề

“Học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng” Song đây là những tài liệu quý

giá để trong quá trình làm luận văn chúng tôi có thể tiếp thu, kế thừa thành quả nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn việc học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách

mạng, đề tài đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả việc học tập và vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở Thành phố Hải Phòng hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng

Nghiên cứu quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

Nghiên cứu việc học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về đạo đức cách mạng từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng

Phạm vi nghiên cứu

Việc nghiên cứu vấn đề học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng được xem xét trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Phương pháp luận của luận văn: luận văn sử dụng các

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta về đạo

đức, về học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng ở nước ta hiện nay

Phương pháp nghiên cứu: Luận văn được thực hiện trên cơ

sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; đồng thời, luận văn có sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác, như lôgíc- lịch sử, phân tích- tổng hợp, diễn dịch, quy nạp,…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa lý luận, luận văn góp phần làm sáng tỏ tư tưởng Hồ

Chí Minh về đạo đức cách mạng và việc học tập và vận dụng tư tưởng đó từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn, từ những kết quả nghiên cứu, luận văn

cung cấp thêm nguồn tư liệu cho các cuộc việc học tập và vận dụng

tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng nói riêng; cuộc vận động “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nói chung

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo; luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỌC TẬP VÀ VẬN DỤNG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

1.1 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

1.1.1 Truyền thống đạo đức dân tộc

Chính những điều kiện tự nhiên và những điều kiện xã hội như vậy nên trong các mối quan hệ xã hội, người Việt đề cao các giá trị thương người, yêu nước, lao động cần cù, tiết kiệm… Hay nói cách khác, trong các thang bậc giá trị, người Việt Nam thường đề cao các giá trị đạo đức

1.1.2 Tinh hoa văn hóa đạo đức nhân loại

Người đã tiếp thu tư tưởng của Nho giáo, Phật giáo và tư tưởng tiến bộ khác của văn hoá phương Đông Đó chính là tinh thần

“tu thân” của Nho giáo, về chữ nhân - yêu thương con người; về điều mình không muốn thì cũng không làm cho người khác; về tinh thần kính trên, nhường dưới; về sự lễ giáo, hiếu học

Trong ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Hồ Chí Minh sống chủ yếu ở châu Âu nên cũng chịu ảnh hưởng rất sâu rộng của nền văn hóa phương Tây

1.1.4 Thực tiễn đất nước và thế giới cùng nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh

Bên cạnh những tiền đề lý luận, thực tiễn đất nước và thế giới những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX cũng là một nhân tố tác động đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Mnh về đạo đức cách mạng

Cùng với các nhân tố trên, một nhân tố quan trọng khác góp phần quyết định vào việc hình thành tư tưởng đạo đức cách mạng của

Hồ Chí Minh là phẩm chất, năng lực, đạo đức của Người

1.2.2 Một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

về đạo đức cách mạng

1.2.2.1 Vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng

Có thể nói, đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng của Người

Đạo đức và tài năng góp phần quan trọng trong đời sống của mỗi con người Trong mối quan hệ giữa tài và đức, Hồ Chí Minh cho rằng, có tài mà không có đức là người vô dụng nhưng có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó