Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)

Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) (LV thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THÁI SƠN

ĐẶC SẮC TRUYỆN DÀI NGUYỄN NHẬT ÁNH

(Qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé

đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng)

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số : 60 22 01 21

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ THỊ HƯƠNG THỦY

HÀ NỘI, 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các

số liệu trích dẫn trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào Tôi xin chịu trách nhiệm về luận văn của mình

TÊN TÁC GIẢ

Nguyễn Thái Sơn

MỤC LỤC

Chương 1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ NHÀ VĂN NGUYỄN

1.2 Hành trình sáng tác văn chương của Nguyễn Nhật Ánh 13 1.3 Phác thảo về văn học thiếu nhi Việt Nam và vị trí của Nguyễn Nhật

2.1 Xây dựng thế giới tuổi thơ trong trẻo và hấp dẫn 24 2.2 Những suy tư cho “những ai từng là trẻ em” 35 2.3 Tạo dựng một thế giới loài vật sống động, ngộ nghĩnh 44

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT

Nxb: Nhà xuất bản

Cách chú thích tài liệu trích dẫn: Gồm thứ tự tài liệu trong danh mục

Tài liệu tham khảo và số thứ tự trang chứa trích dẫn Ví dụ: kí hiệu [10, tr

45] tức là số thứ tự của tài liệu trong thư mục Tài liệu tham khảo là 10, nhận

định được trích dẫn nằm ở trang 45 của tài liệu này Còn kí hiệu [20] nghĩa

là số thứ tự của tài liệu trong thư mục Tài liệu tham khảo

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Nguyễn Nhật Ánh là nhà văn có số đầu sách kỉ lục về lượng phát hành, đạt nhiều giải thưởng cả trong nước và quốc tế, tạo được dấu ấn trong lòng công chúng Tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh được tái bản nhiều lần với số bản in tương đối lớn và một số còn được dịch ra tiếng nước ngoài, luôn được bạn đọc yêu mến và nồng nhiệt đón mừng Sáng tác của anh cũng thực sự góp phần vào sự đổi mới diện mạo văn học thiếu nhi nước ta trong mấy thập niên gần đây

Đã có nhiều bài viết đăng tải trên báo, tạp chí, internet, các giáo trình, luận văn, luận án nhìn nhận, đánh giá tác phẩm của anh ở nhiều phương diện khác nhau Mỗi tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh được xuất bản đều được quan tâm, thể hiện thông qua bài giới thiệu đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng Nó cho thấy sức hút không nhỏ của nhà văn này đối với cả bạn đọc chuyên và không chuyên

Thời gian gần đây, một số tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh còn được dựng thành những bộ phim điện ảnh gây được tiếng vang càng khiến cho tên tuổi của nhà văn được khẳng định Trong bối cảnh chung của văn học đương đại, Nguyễn Nhật Ánh có thể được coi là một hiện tượng đặc biệt với một sức hấp dẫn không nhỏ Vậy đâu là nét đặc sắc trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh khiến cho tác phẩm của ông được quan tâm đến như vậy? Đặc biệt là khi đặt trong bối cảnh văn học cũng như văn hóa đọc đang bị canh tranh khốc liệt với nhiều loại hình giải trí khác, khi văn học thiếu nhi đương đại chưa có những đột phá thu hút được sự chú ý của độc giả?

1.2 Nguyễn Nhật Ánh là một nhà văn có sức sáng tạo dồi dào Điều này được thể hiện khá rõ qua số lượng các tác phẩm của ông Sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh

có thể loại truyện ngắn và đặc biệt là các truyện dài Hơn nữa Nguyễn Nhật Ánh chủ yếu sáng tác cho thiếu nhi, cho tuổi học trò Chúng ta ai cũng hiểu rằng viết về thiếu nhi không phải là điều dễ dàng Bản thân nhà văn phải có khả năng hóa thân, trẻ hóa tâm hồn để có thể phản ánh thế giới trẻ thơ trong trẻo như chính đôi mắt trẻ

thơ đang nhìn vậy Bên cạnh đó, những đòi hỏi về ngôn ngữ, hình ảnh, cốt truyện khi viết về thiếu nhi cũng rất khác Phải chăng vì thế mà mảng văn học thiếu nhi không nở rộ như các mảng văn học khác Chọn một con đường khó đi gắn bó với nó

cả đời, Nguyễn Nhật Ánh đã có những thành công riêng, đóng góp không nhỏ vào đời sống văn học đương đại nước nhà Có thể khẳng định ông là một trong những nhà văn viết cho thiếu nhi thành công nhất trong giai đoạn văn học hiện nay

Trong truyện viết về thiếu nhi có thể thấy có hai loại: một là truyện dành dành cho thiếu nhi, hai là truyện lấy thế giới trẻ thơ để viết cho người lớn Cái hay của Nguyễn Nhật Ánh có lẽ là truyện của ông đi được giữa hai lằn ranh này Vậy điều gì làm nên sự độc đáo đó? Tại sao bạn đọc của Nguyễn Nhật Ánh không chỉ là các em thiếu nhi, các em ở lứa tuổi học trò mà còn là chính mỗi người lớn chúng ta? Điều

gì giúp ông duy trì được sức hấp dẫn ấy qua rất nhiều tác phẩm cùng chủ đề? Trả lời được những câu hỏi trên có lẽ chúng ta đã khám phá ra những nét đặc sắc nhất trong tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh cũng như đưa mỗi chúng ta trở về với những kí ức tuổi thơ tươi đẹp của mình

1.3 Nghiên cứu đánh giá về văn chương Nguyễn Nhật Ánh không phải là ít Do

đó, đây cũng không còn là một tác giả mới mẻ, một mảnh đất chưa có người khai phá cho các nhà nghiên cứu tìm tòi Nhưng không phải vì thế mà các tác phẩm của ông mất đi sự hấp dẫn mời gọi đối với những người nghiên cứu văn chương

Xuất phát từ những lí do chủ quan và khách quan trên, chúng tôi lựa chọn đề

tài Đặc sắc trong truyện dài Nguyễn Nhật Ánh (qua Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh,

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng) làm đề tài luận văn

của mình Chúng tôi lựa chọn ba tác phẩm trên vì đó là những tác phẩm được xếp vào loại xuất sắc của Nguyễn Nhật Ánh và gây được chú ý của đông đảo bạn đọc, trong đó có tác phẩm mới được xuất bản của ông Hi vọng thông qua những tác phẩm tiêu biểu này có thể làm rõ được những đặc điểm độc đáo trong sáng tác của nhà văn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Như đã trình bày ở trên, Nguyễn Nhật Ánh là nhà văn có số lượng sách phát hành lớn, tần suất ra sách cao và chỉ viết chủ yếu ở mảng văn học thiếu nhi Các tác phẩm của ông được yêu mến và đánh giá cao Do đó, mỗi một tác phẩm của ông ra đời đều thu hút được sự chú ý của dư luận của các nhà nghiên cứu chuyên và không chuyên Các bài viết về Nguyễn Nhật Ánh có thể chia thành các nhóm như:

Các bài giới thiệu sách, giới thiệu tác phẩm đăng trên các báo như Người lao

động, Tiền phong, Tuổi trẻ, Sài Gòn giải phóng, Phụ nữ, Mực tím,… Các bài báo

giới thiệu sách thường không đi sâu vào các đặc điểm truyện Nguyễn Nhật Ánh mà chủ yếu mang tính chất giới thiệu về các tác phẩm mới của nhà văn Tuy nhiên nó cho thấy sức hấp dẫn của tên tuổi Nguyễn Nhật Ánh với đông đảo bạn đọc, không chỉ là thiếu nhi hay các em trong độ tuổi học trò mà còn với cả người lớn – những người đã từng là thiếu nhi

Nhóm thứ hai là các bài viết mang tính chuyên sâu hơn về Nguyễn Nhật Ánh Các công trình nghiên cứu về Nguyễn Nhật Ánh có thể là các công trình chuyên biệt, cũng có thể là các bài viết đánh giá chung về văn học thiếu nhi sau 1975, trong

đó truyện Nguyễn Nhật Ánh như một đối tượng tiêu biểu được nhắc đến Các bài

viết này có thể kể đến công trình Truyện viết cho thiếu nhi sau 1975: Diện mạo và

quá trình phát triển của Lã Thị Bắc Lý; Bách khoa toàn thư văn học thiếu nhi Việt Nam của Vân Thanh và Nguyên An, … không chỉ nhắc tới Nguyễn Nhật Ánh như

một ví dụ mà có lẽ nó còn là ví dụ tiêu biểu và điển hình bậc nhất Tuy các công trình này không lấy riêng tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh làm đối tượng chuyên biệt nhưng đã phần nào giới thiệu được những đặc trưng cơ bản trong một số sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh Ngoài ra còn có các bài viết đăng trên các tạp chí chuyên

ngành như Tạp chí Nghiên cứu văn học, Văn nghệ, Văn nghệ trẻ… nghiên cứu về các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh Có thể kể đến các bài viết như Nguyễn Nhật

Ánh - nhà văn thân quý của tuổi thơ của Vân Thanh trên Tạp chí Văn học số 6 năm

1998, Kính Vạn Hoa – phép lạ giữa ngày thường in trên Tuần báo Văn nghệ số 23 của Vân Hồng năm 1996, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của Nguyễn Thị Thanh

Xuân trên Tuần báo Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh số 273 (ra ngày 26/12/1996),

Nguyễn Nhật Ánh – người bạn thân mến của độc giả trẻ của Vũ Ân Thy đăng trên

báo Sài Gòn giải phóng (1997)… Ở nhóm các bài viết này, dù là nghiên cứu về một

tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh hay tìm hiểu về nhiều tác phẩm của ông, chúng ta cũng nhận thấy các công trình đã phần nào chỉ ra những đặc trưng trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh Các công trình đều ghi nhận những đóng góp của Nguyễn Nhật Ánh cho văn học thiếu nhi

Gần đây có hai cuốn sách về Nguyễn Nhật Ánh được bạn đọc chú ý Cuốn thứ

nhất là cuốn Nguyễn Nhật Ánh – hoàng tử bé trong thế giới tuổi thơ (Lê Minh Quốc

biên soạn) ra đời vào năm 2013, đây là cuốn sách đầu tiên giới thiệu khá đầy đủ các thông tin liên quan đến tiểu sử, hành trình sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh Cuốn thứ

hai là cuốn Nguyễn Nhật Ánh – hiệp sĩ của tuổi thơ, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội,

2015 ra đời sau hội thảo Nguyễn Nhật Ánh – Hành trình chinh phục tuổi thơ gồm,

37 bài viết được chia làm 2 phần là: Nguyễn Nhật Ánh trong cõi văn chương và Nguyễn Nhật Ánh nhìn từ tác phẩm Hai cuốn sách là tập hợp của nhiều bài viết, nhiều công trình nghiên cứu về nhiều góc độ khác nhau trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh

Nhóm tài liệu thứ ba mà chúng tôi muốn kể đến đó là các luận văn, khóa luận tốt nghiệp của sinh viên, học viên cũng có khá nhiều công trình lấy tác phẩm của

Nguyễn Nhật Ánh làm đối tượng nghiên cứu như: Thế giới trẻ thơ qua cái nhìn của

Nguyễn Nhật Ánh trong bộ truyện Kính vạn hoa của Phạm Thị Bền, Luận văn thạc

sĩ năm 2005 trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Thế giới nghệ thuật truyện Nguyễn

Nhật Ánh của Vũ Thị Hương, Luận văn thạc sĩ năm 2009 trường Đại học Sư phạm

Hà Nội, Thế giới nhân vật trong bộ truyện Chuyện xứ Lang Biang của Nguyễn Nhật

Ánh của Nguyễn Thị Liên, luận văn thạc sĩ năm 2012, trường Đại học Sư phạm Hà

Nội 2, Đặc điểm truyện ngắn Nguyễn Nhật Ánh của Bùi Thị Thu Thủy, luận văn

thạc sĩ năm 2011 trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,… Các công trình này tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau nhưng đều chú ý đến nhân vật và thế giới tuổi thơ được phản ánh qua truyện của Nguyễn Nhật Ánh

Các công trình nghiên cứu về Nguyễn Nhật Ánh có thể chưa có hệ thống nhưng số lượng các công trình đã cho thấy sức hấp dẫn của đối tượng nghiên cứu và gợi mở cho chúng tôi nhiều điều khi tiếp cận đề tài của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích: Thấy được những đặc điểm nổi bật trong sáng tác của Nguyễn

Nhật Ánh thông qua các tác phẩm khảo sát; từ đó đánh giá được những đóng góp của nhà văn vào diện mạo chung của văn học thiếu nhi đương đại

3.2 Nhiệm vụ: Khảo sát các tác phẩm, làm rõ các phương diện đặc sắc về nội

dung và nghệ thuật trong các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Những đặc điểm nổi bật, những đặc sắc về mặt

nội dung và nghệ thuật trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Tập trung vào ba tác phẩm chính: Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi

xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng

- Ngoài ra còn khảo sát thêm các tác phẩm khác của Nguyễn Nhật Ánh, các tác phẩm viết cho thiếu nhi của các tác giả khác để so sánh

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp hệ thống, phương pháp loại hình và phương pháp lịch sử

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được dùng trong việc phân tích các luận chứng, từ đó có những đánh giá và kết luận khách quan, khoa học

- Phương pháp so sánh, đối chiếu nhằm chỉ ra những nét chung và nét độc đáo riêng của Nguyễn Nhật Ánh so với các nhà văn khác cùng viết cho thiếu nhi

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Đề tài thể hiện các phương diện đặc sắc về nội dung và nghệ thuật qua ba tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh, qua đó khẳng định vị trí của Nguyễn Nhật Ánh ở mảng truyện viết cho thiếu nhi (chủ yếu là truyện dài)

- Đề tài sẽ góp phần nhận diện tác giả Nguyễn Nhật Ánh trong toàn bộ hành trình sáng tác đầy sáng tạo và phong phú của ông

- Đề tài cũng góp phần lý giải những xu hướng của truyện dài đương đại viết cho trẻ thơ nói chung

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung của luận

văn được triển khai trong 3 chương:

Chương 1: Giới thiệu sơ lược về nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và văn học thiếu nhi Chương 2: Những đặc sắc về mặt nội dung

Chương 3: Những đặc sắc về mặt nghệ thuật

Chương 1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ NHÀ VĂN NGUYỄN NHẬT ÁNH

VÀ VĂN HỌC THIẾU NHI

Văn học thiếu nhi là một mảng đề tài hấp dẫn nhưng lại không dễ viết Hấp dẫn có lẽ vì ai cũng có những kí ức tuổi thơ trong trẻo, ai cũng có trong mình một

“thiếu nhi” mãi mãi không trưởng thành Nhưng cũng thật khó vì người lớn dẫu sao cũng không còn cái hồn nhiên của trẻ em để cảm, để viết cho ra được cái chất trong trẻo của lứa tuổi đó Đặc biệt, khi xã hội ngày càng phát triển, quá trình hội nhập ngày càng nhanh trên nhiều lĩnh vực đời sống, trẻ em có nhiều phương tiện giải trí ngoài sách và văn chương Làm sao viết cho thiếu nhi hay tạo được chỗ đứng và nhất là có thể kéo các em đến với các sáng tác của mình là thử thách đối với những nhà văn viết cho trẻ em Văn học thiếu nhi ở giai đoạn sau 1975 cũng có nhiều thay đổi Đứng trước những thay đổi của bối cảnh văn học xã hội, nhà văn không thể không tìm cách đổi mới chính ngòi bút của mình

Còn có nhiều ý kiến về văn học thiếu nhi Hiểu thế nào về khái niệm thiếu nhi? Văn học thiếu nhi là văn học dành cho độ tuổi nào? Văn học thiếu nhi có phải

là văn học hay là “cận văn học”? Văn học thiếu nhi là viết về thiếu nhi, viết cho thiếu nhi, hay viết cho cả người lớn? Văn học thiếu nhi có chức năng gì là chủ yếu: giáo dục hay thẩm mĩ? Đó là những câu hỏi cần một câu trả lời chính xác để có thể

có cơ sở cho việc tiếp cận đề tài nhưng không phải lúc nào cũng có sự đồng thuận giữa các nhà nghiên cứu

Nguyễn Nhật Ánh có cả những sáng tác không phải dành cho thiếu nhi Nhưng nói đến các nhà văn tiêu biểu của văn học thiếu nhi sau 1975, người ta không thể không nhắc đến ông, vì phần lớn số lượng tác phẩm của ông thuộc nhóm văn học này Đây là một hiện tượng độc đáo của văn học Việt Nam hiện đại Do đó, chúng tôi muốn tìm hiểu sâu hơn về nhà văn cũng như hành trình sáng tác của ông Từ đó

có thể hiểu sâu hơn những vấn đề trong tác phẩm của nhà văn

1.1 Vài nét về tác giả Nguyễn Nhật Ánh

Nguyễn Nhật Ánh sinh ngày 07/5/1955, quê ở Bình Quế, Thăng Bình, Quảng Nam Có thể nói mảnh đất Quảng Nam với các đặc trưng văn hóa riêng đã in sâu vào tâm hồn nhà văn, để rồi đi vào các sáng tác của ông một cách tự nhiên và sâu lắng Một tuổi thơ với miền kí ức xa xăm nhưng không thể phai mờ dần trở lại trong các sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh Nếu như không có quê hương với xóm làng và tuổi thơ nhiều trải nghiệm chắc thật khó để Nguyễn Nhật Ánh có thể viết được những trang sách hay đến thế về tuổi thơ nơi những miền quê nghèo dân dã Theo những chia sẻ của ông, ông chỉ sống ở ngôi làng Đo Đo, Bình Quế khoảng 8 năm

nhưng nó đã trở thành một miền kí ức rực rỡ và tươi đẹp nhất: “Tôi xa quê hương,

gia đình từ rất sớm – do đó nỗi nhớ xứ sở trong tôi bao giờ cũng vẹn nguyên và rực

rỡ Như một người đánh mất tuổi thơ sớm nên khi cầm bút viết về tuổi thơ mới lớn

là biết bao kỉ niệm ùa về, xúc cảm cứ tràn vào trang viết” Một lần khác Nguyễn

Nhật Ánh viết: “Tôi là nhà văn Nên tôi thỏa nỗi nhớ quê của mình theo cách của

người hành nghề con chữ Những kỉ niệm những vùng đất những gương mặt bạn bè

ấu thơ thi nhau hiện lên trong hết cuốn sách này đến cuốn sách khác Đến bây giờ tôi vẫn băn khoăn tự hỏi: có phải đó là nguyên nhân sâu xa khiến tôi trở thành nhà văn chuyên viết cho tuổi thơ – một thế giới lung linh mà một kẻ tha hương không nguôi nhớ đến và tìm mọi cách tái tạo trong những trang viết của mình” [47]

Dường như quê hương và tuổi thơ chính là chất xúc tác đầu tiên, là cơ duyên đưa Nguyễn Nhật Ánh trở thành một nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi Khi viết, nhà văn như đang trở về với chính mình, chìm trong những cảm xúc của bản thân

Ở đâu đó, những câu chuyện của tuổi học trò như chính một phần kí ức của nhà văn,

là phần hòa quyện của trí tưởng tượng sáng tạo và những chi tiết có thực của đời sống, là sự “nhập nhằng” của quá khứ và hiện tại Trên trang facebook cá nhân của mình, ông đã có nhiều bài viết chia sẻ về cảm xúc khi quay lại miền quê xưa, gặp lại những con người xưa Trong những chia sẻ đó, ta bắt gặp hình ảnh của một cậu bé tinh nghịch, hồn nhiên, giàu cảm xúc và tinh ý Một trong những phẩm chất của cậu

bé tinh nghịch ngày nào đó là sự say mê với những trang sách: “Thuở bé tôi rất mê

đọc sách Tôi bị quyến rũ bởi các tác phẩm của Thạch Lam, Khái Hưng, Tô Hoài, Thế Lữ, đắm chìm trong những trang sách của Edmonnd de Amicis, Victo Huygo, Hector Ma lot, và tôi mơ ước sau này mình sẽ trở thành một nhà văn” [47, tr 14]

Dường như những phẩm chất ấy cũng góp phần làm nên một nhà văn sau này Được trải nghiệm với những vốn sống và cảm xúc phong phú chính là đôi cánh cho tâm hồn mỗi con người được thăng hoa và sáng tạo

Sau khi rời Đo Đo, tiếp tục theo học tiểu học rồi những năm tháng phổ thổng ở Quảng Nam – Đà Nẵng, năm 1973, ông rời mảnh đất miền trung vào Sài Gòn Ở đây ông theo học khoa Văn, trường Đại học Sư phạm Sài Gòn Sau khi đất nước thống nhất ông tiếp tục cuộc sống tự lập kiếm sống bằng nhiều nghề ở Thành phố

Hồ Chí Minh Đó có lẽ cũng là một trải nghiệm đáng quý đối với nhà văn Những biến động của lịch sử đất nước, những năm tháng bươn chải mưu sinh đã giúp nhà văn có thêm sự trưởng thành và vững vàng Năm 1976, sau khi tốt nghiệp trường Đại học Sư Phạm, Nguyễn Nhật Ánh tình nguyện tham gia phong trào thanh niên xung phong do không thể xin việc vì lí do gia đình Đây là một biến cố có thể để lại những bất mãn, những tổn thương nhưng với ông nó lại trở thành một cơ hội để bản

lĩnh của ông được tôi rèn Nhà văn chia sẻ: “Môi trường thanh niên xung phong đã

rèn luyện cho tôi thành một con người biết vượt khó, có nghị lực, luôn yêu đời Nó giúp cho con người sáng tác của tôi có một niềm tin và cái nhìn trong trẻo với cuộc sống Nếu không có thời gian đi Thanh niên xung phong thì không hẳn tôi đã có những trang viết tươi tắn như bây giờ” [47, tr 18] Có lẽ với Nguyễn Nhật Ánh

những thử thách chính là cơ hội để nhà văn vươn lên Ông luôn tìm thấy niềm tin và hướng đi đúng đắn cho bản thân, luôn hướng tới những điều tốt đẹp, luôn tự đấu tranh để thanh lọc tâm hồn mình

Những năm 80, Nguyễn Nhật Ánh về làm công việc dạy học Quãng thời gian đứng trên bục giảng của ông không nhiều nhưng là khoảng thời gian nhà văn được tiếp xúc với các em thiếu nhi, được gắn bó với tuổi học trò Nếu chỉ có kỉ niệm tuổi thơ của bản thân thôi có lẽ chưa đủ để ông hiểu biết sâu sắc, am hiểu tường tận đến thế tâm lý lứa tuổi, để viết những trang văn về học trò một cách trong trẻo và chân

thực đến thế Chính những năm tháng dạy học rồi chuyển qua làm công tác Đoàn ông đã quan sát, lắng nghe và thấu hiểu hơn lứa tuổi tươi đẹp nhất mà cũng ẩm ương nhất đấy Những trang viết của nhà văn trong thời gian này vừa có tính giáo dục cao lại vừa nhẹ nhàng, hồn nhiên, mang tính hướng thiện

Từ năm 1986 đến nay, Nguyễn Nhật Ánh làm phóng viên nhật báo Sài Gòn

Giải Phóng ngoài ra ông còn là một bình luận viên thể thao xuất sắc Trong cương

vị một nhà báo, ông nhanh chóng khẳng định được khả năng của mình Bên cạnh đó ông vẫn tiếp tục viết văn thậm chí viết nhiều và số lượng ấn bản đạt tới kỉ lục Công việc của một nhà báo tuy bận rộn và có cường độ lao động cao nhưng bù lại lại giúp cho ông có thể đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều con người với nhiều góc nhìn trải nghiệm mới Vì vậy nó đã hỗ trợ cho việc viết văn của ông tốt hơn, đưa nhà văn tới gần đời sống hằng ngày hơn

Nguyễn Nhật Ánh luôn khẳng định mình có cái tạng phù hợp với văn học thiếu nhi Dường như trong ông luôn có sẵn “đứa trẻ con” nào đó, bất kể tuổi tác thật sự của ông Ông là một người vui tươi, dí dỏm, thích đùa luôn có nét tinh nghịch, dễ thương Ngoài cái “tạng” trời cho để phù hợp với tuổi học trò thì cũng phải kể đến chính tính cách và sự nuôi dưỡng tâm hồn của tác giả đã giúp ông luôn giữ được giọng văn hồn nhiên, trong trẻo gần gũi với tuổi học trò

Nguyễn Nhật Ánh đã làm nhiều công việc, ở những vị trí khác nhau Chính những công việc ấy cũng đã giúp ông hình thành nên vốn sống, tạo ra chất liệu để sáng tạo Song một phần khác là ở thái độ lao động nghiêm túc và trách nhiệm của ông Khi dạy học, làm công tác đoàn hay có thể ngay từ những ngày còn học sư phạm, nhà văn đã được tiếp xúc với các bạn trẻ, có kĩ năng nghiệp vụ sư phạm để gần gũi tuổi “thần tiên” Không những vậy, chính ông đã đăng kí học một lớp tiếng Anh buổi tối để có thêm dịp tiếp xúc với các bạn ở lứa tuổi học trò Ông dành khá nhiều thời gian để quan sát, tâm tình trò chuyện với các bạn trẻ quanh ông, với chính con gái và các bạn của con Ông còn sưu tầm toàn bộ sách giáo khoa từ lớp 1 tới lớp 12 để đọc, để hiểu, để chia sẻ hơn với các bạn Có lẽ chính thái độ chủ động, nghiêm túc và chuyên nghiệp đó của nhà văn khiến cho các tác phẩm của ông dù

viết chung về một đề tài cũng không bao giờ cũ, vẫn luôn được đông đảo bạn đọc chú ý và đón nhận Ông viết về tuổi học trò bằng tâm tình của một người trong cuộc chứ không phải bằng cảm nhận của một người lớn đứng bên ngoài thế giới đó rồi quan sát mà viết Như vậy, thành công của ông là thành công của một nghệ sĩ chân chính, lao động nghệ thuật nghiêm túc, luôn tâm huyết và trách nhiệm với nghề chứ không chỉ là cơ duyên của nhà văn với mảng văn học thiếu nhi

Quan điểm sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh: “Trong con người tôi luôn có một

đứa trẻ con Khi tôi lớn lên, khi tôi già đi, đứa trẻ con trong tôi không chịu lớn và làm sao để nuôi dưỡng đứa trẻ con đó trong con người là một điều không dễ lý giải

và tôi nghĩ đó là quà tặng của số phận Đứa trẻ con đó đã nuôi tôi và biết đâu một ngày nào đó đứa trẻ con đó… già đi thì không biết tôi làm sao sống được”… Đó là

chia sẻ của nhà văn khi trả lời phỏng vấn trên báo Tuổi trẻ ra ngày 24/11/2013 với nhan đề Nguyễn Nhật Ánh: Trong tôi luôn có một đứa trẻ Lời chia sẻ cho thấy sự

chân thành và tâm huyết Nguyễn Nhật Ánh thừa nhận mình may mắn có được cơ duyên với lứa tuổi học trò, với văn học thiếu nhi Và với Nguyễn Nhật Ánh, ông luôn biết ơn vì điều đó Đó chính là thái độ trân trọng với nghề, là tấm lòng của một nghệ sĩ thực thụ dành cho nghề của mình Ông không che giấu tình yêu dành cho

nghề viết văn, niềm hạnh phúc được viết của mình: “Nếu bây giờ tôi kiếm được rất

nhiều tiền mà không bằng nghề mình yêu thích, có lẽ tôi không cảm thấy hạnh phúc thực sự” [47, tr 14] Cũng bởi với Nguyễn Nhật Ánh nghề là đam mê chứ không

chỉ là phương tiện mưu sinh, thế nên sống bằng nghề là một hạnh phúc, được sống bằng nghề đó là một niềm vui mà không dễ gì đánh đổi được Sự đam mê và tình yêu dành cho nghề đã biến nhà văn thành người “không có Chủ nhật”, “người mê công việc” như bạn bè ông thường gọi Nguyễn Nhật Ánh suy nghĩ về nghề rất nghiêm túc Ông luôn khẳng định yêu nghề là tiêu chí đầu tiên của một người làm nghề Nhưng đặc biệt hơn với văn chương người ta không nên mưu cầu danh lợi mà trước hết phải viết như một sự thôi thúc từ bên trong nội tâm mình Có thế tác phẩm

mới có giá trị: “tiền bạc đối với một nhà văn nếu có chỉ là cái đến sau Nếu để kiếm

tiền, không ai chọn nghề viết văn Khi ngồi vào bàn viết, nhà văn chỉ tìm kiếm một

thứ duy nhất: những ý tưởng Tôi rất thích một câu không biết của ai: lợi và danh đi trước sáng tác là một tai họa, đi song hành với sáng tác là một cản trở còn đến sau sáng tác là hợp quy luật” [47, tr 17] Nghĩa là nhà văn hãy cứ cống hiến đi, cứ như

con tằm rút ruột nhả tơ đi, anh sẽ được trả công xứng đáng Còn nếu cầm bút đã vì những toan tính thì thường lại ít khi đạt được thành công Chính quan điểm nghiêm túc và đúng đắn này đã giúp ông ghi được tên tuổi của mình trong lòng bạn đọc, gặt

hái được những thành công nhất định

Nguyễn Nhật Ánh khi cầm bút rất chú trọng tới độc giả Ông cho rằng đó là đối tượng quan trọng nhất trong quá trình sáng tác của mình Ông luôn tâm niệm văn học thiếu nhi là không chỉ viết về thiếu nhi mà phải là thực sự viết cho thiếu nhi, phải làm sao để “trẻ em khen hay, phụ huynh khen tốt” nghĩa là có cả tính giáo dục và cả tính thẩm mĩ phù hợp với tâm lý lứa tuổi của trẻ em Ông hiểu được trọng trách trên mỗi trang văn của mình sao cho phải trở thành một “trụ đỡ tinh thần” cho các em mà vẫn phải tránh được mọi sự “gượng gạo và áp đặt” Ông hiểu rằng nghề viết văn cũng giống như nhiều nghề khác trong xã hội nhưng nó khác ở chỗ nó còn

mang một “sứ mệnh” đó là: “là một nhà văn chuyên tâm viết cho thiếu nhi, tôi nghĩ

công việc của tôi là giúp cho các bạn đọc trẻ giàu có cảm xúc hơn, qua đó sống tốt hơn” [47, tr 9] Nguyễn Nhật Ánh ý thức được những khó khăn của văn học thiếu

nhi trong một thời đại mới Nhưng càng khó khăn, nhà văn càng cần phải nỗ lực:

“Trong tình hình các em chơi nhiều hơn đọc, đọc truyện tranh nhiều hơn truyện

chữ, đọc truyện dịch nhiều hơn truyện trong nước, tôi nghĩ nhà văn viết cho thiếu nhi phải cố viết làm sao để thu hút các em đến với sách, đến với truyện chữ, đến với văn học Việt Nam Tôi tin rằng đó là một cuộc chiến đấu mang ý nghĩa xã hội, một cuộc chiến không cân sức nhằm thử thách tinh thần trách nhiệm của nhà văn” [47,

tr 9] Thực hiện chức năng giáo dục của văn chương nhưng không được đánh mất

đi tính thẩm mĩ Từ chỗ xác định được đối tượng của mình, Nguyễn Nhật Ánh xác định phương thức tiếp cận và lựa chọn kĩ thuật viết sao cho phù hợp Viết cho thiếu nhi, viết về thiếu nhi nhà văn phải cố giữ cho được cái trong trẻo và giản dị của

mình, vì thế: “những thủ pháp nghệ thuật được vận dụng trong các tác phẩm viết

cho người lớn không phải bao giờ cũng tìm thấy chỗ đứng thích hợp trong các tác phẩm viết cho trẻ em” [47, tr 21] Nguyễn Nhật Ánh đã tìm ra chiếc chìa khóa để

bước vào thế giới trẻ thơ đó chính là “sự nhạy cảm đặc biệt của chính mình”

Bí quyết thành công của Nguyễn Nhật Ánh có lẽ chính là dồn toàn bộ tâm trí cho mỗi trang sách Mỗi khi viết, nhà văn như bỏ lại phía sau lưng mình những bụi

bặm của cuộc sống để có thể giữ được sự trong trẻo thong dong: “Tôi có thể viết

trong không khí ồn ào, náo nhiệt lẫn yên tĩnh Thậm chí tôi có thể gác việc viết lách sang một bên để trả nợ một bài báo hoặc giải quyết một công việc gấp rút nào đó Tuy vậy khi ngồi vào bàn sáng tác tôi hoàn toàn sống trong thế giới của riêng mình” [47, tr 9]

Như vậy, có thể thấy Nguyễn Nhật Ánh có một quan niệm sáng tác đúng đắn

Và suốt hành trình sáng tác của mình, ông đã nỗ lực giữ vững quan điểm sáng tác

ấy Có lẽ chính sự nghiêm túc, bền bỉ đó đã đưa nhà văn đến được thành công của ngày hôm nay

1.2 Hành trình sáng tác văn chương của Nguyễn Nhật Ánh

Nguyễn Nhật Ánh bắt đầu sáng tác từ khá sớm, khoảng những năm nhà văn 13 tuổi ông đã có những tác phẩm đầu tay Được biết đến với các bút danh như Anh Bồ Câu với chuyên mục gỡ rối tơ lòng cho tuổi mới lớn, Chu Đình Ngạn khi bình luận thể thao, Đông Phương Sóc, Sóc Phương Đông,… nhưng có lẽ cái tên Nguyễn Nhật Ánh là cái tên để lại dấu ấn trong lòng độc giả hơn cả Tính tới thời điểm này, trong mảng văn học thiếu nhi hiện đại khó có tác giả nào có thể vượt qua được Nguyễn Nhật Ánh về số lượng đầu sách, số lượng bản in các tác phẩm văn học thiếu nhi cũng như các giải thưởng

Trước khi viết văn, Nguyễn Nhật Ánh được biết đến như một nhà thơ, trong

đó có bài thơ nổi tiếng của ông đã được phổ nhạc là bài Thành phố tình yêu và nỗi

nhớ Tính đến nay ông đã có 5 tập thơ được xuất bản là: Thành phố tháng 4 (in cùng

Lê Thị Kim), Đầu xuân ra sông giặt áo, Thơ tình Nguyễn Nhật Ánh, Tứ tuyệt cho

nàng và Lễ hội của đêm đen Ngoài thơ, ông đã từng thử sức viết ở các thể loại khác

nhau Ông từng viết theo đơn đặt hàng của Nxb Kim Đồng về đề tài thanh niên

xung phong Nhưng cuối cùng tác phẩm của ông không được in vì không thực sự có chất lượng

Chỉ khi đến với mảng văn học thiếu nhi với tác phẩm đầu tiên được xuất bản

là Trước vòng chung kết (xuất bản năm 1985), Nguyễn Nhật Ánh mới khẳng định

được sở trường của mình Từ đây ông được biết đến như một nhà văn thiếu nhi với gia tài sáng tác đáng nể:

- Trước vòng chung kết (truyện dài 1985)

- Cú phạt đền (truyện dài, 1985)

- Chuyện cổ tích dành cho người lớn (Tập truyện, 1987)

- Bàn có năm chỗ ngồi (truyện dài, 1987)

- Còn chút gì để nhớ (truyện dài, 1988)

- Bí mật của một võ sĩ (tập truyện, 1989)

- Cô gái đến từ hôm qua (truyện dài, 1989)

- Nữ sinh (truyện dài, 1989)

- Chú bé rắc rối (truyện dài, 1989)

- Thiên thần nhỏ của tôi (truyện dài, 1990)

- Phòng trọ ba người (truyện dài, 1990)

- Mắt biếc (truyện dài, 1990)

- Thằng quỷ nhỏ (truyện dài, 1990)

- Hoa hồng xứ khác (truyện dài, 1991)

- Hạ đỏ (truyện dài, 1991)

- Bong bóng lên trời (truyện dài, 1991)

- Bồ câu không đưa thư (truyện dài, 1993)

- Những chàng trai xấu xí (truyện dài, 1993)

- Trại hoa vàng (truyện dài, 1994)

- Út Quyên và tôi (truyện dài, 1995)

- Đi qua hoa cúc (truyện dài, 1995)

- Buổi chiều Windows (truyện dài, 1995)

- Quán gò đi lên (truyện dài, 1999)

- Những cô em gái (truyện dài, 2000)

- Ngôi trường mọi khi (truyện dài, 2001)

- Tôi là Bêtô (truyện, 2007)

- Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ (truyện, 2008)

- Đảo mộng mơ (truyện dài, 2009)

- Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (truyện dài, 2010)

- Lá nằm trong lá (truyện dài, 2011)

- Có hai con mèo nằm trên cửa sổ (truyện dài, 2012)

- Sương khói quê nhà (tạp văn, 2012)

- Ngồi khóc trên cây (truyện dài, 2013)

- Chúc một ngày tốt lành (truyện dài, 2014)

- Bảy bước tới mùa hè (truyện dài, 2015)

- Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng (truyện dài, 2016)

- Ngày xưa có một chuyện tình (truyện dài, 2016)

Ngoài ra còn có 2 tập truyện dài kỳ là tập Kính vạn hoa (54 tập, trong đó có 45 tập được in trong khoảng từ năm 1995 – 2002) và tập Chuyện xứ Lang Biang (4 tập

in trong khoảng 2004 – 2006), cuốn tạp văn Người Quảng đi ăn mì Quảng (2012),

Thương nhớ Trà Long (2014), bộ truyện tranh cho thiếu nhi Bim và những chuyện

kì thú (1998) Có thể nói với 5 tập thơ, trên 30 tập truyện và truyện dài, 2 cuốn tạp

văn và 3 bộ truyện lớn, ông đã có một gia tài tác phẩm lớn thể hiện sức sáng tạo, khả năng lao động và sự chăm chỉ, cần mẫn trên mỗi trang sách của mình

Nguyễn Nhật Ánh còn sở hữu những giải thưởng như: Văn học trẻ hạng A

năm 1990 với tác phẩm Chú bé rắc rối do Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh trao tặng, giải nhà văn yêu thích trong 20 năm từ 1975 – 1995 qua cuộc bình chọn của bạn đọc do Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh và báo Tuổi trẻ phối hợp tổ chức; Hội nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh chọn là một trong 20 nhà văn tiêu biểu giai đoạn 1975 – 1995; năm 1998 Nguyễn Nhật Ánh được trao giải thưởng tác giả có sách bán chạy nhất do NXB Kim Đồng trao tặng, giải thưởng

Vì thế hệ trẻ cho bộ truyện Kính vạn hoa vào năm 2003 do Trung ương Đoàn Thanh

niên cộng sản Hồ Chí Minh trao tặng; Kính vạn hoa còn được bầu chọn là 10 cuốn

sách được yêu thích nhất do Ban văn học Thiếu nhi Hội nhà văn Việt Nam, Đài

tiếng nói Việt Nam, nxb Kim Đồng, Nxb Trẻ và Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em

phối hợp tổ chức; Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ được giải thưởng cuốn sách hay nhất của năm 2007 do báo Người Lao động bình chọn và Hội Nhà văn trao giải

thưởng sách hay; đến năm 2010 cuốn sách này giành được giải thưởng Văn học ASEAN; … Những giải thưởng này ở những quy mô khác nhau, có những giải thưởng là của giới nghiên cứu phê bình nhưng cũng có những giải thưởng là bình chọn của bạn đọc, có giải thưởng trong nước và có giải thưởng quốc tế Điều đó một lần nữa minh chứng cho tài năng của Nguyễn Nhật Ánh, cho khả năng sáng tạo và không ngừng tìm tòi của ông

Các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh còn được dịch ra tiếng nước ngoài như

Mắt biếc được dịch sang tiếng Nhật, Cô gái đến từ hôm qua được dịch ra tiếng Nga

và trở thành tài liệu học tiếng Việt cho người Nga, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ

được dịch sáng tiếng Thái, tiếng Anh và tiếng Hàn để xuất bản tại Thái và Hàn Điều đó cho thấy sức hấp dẫn của các tác phẩm không chỉ với độc giả trong nước

mà còn có thể “xuất khẩu văn chương” đến với bạn đọc nước ngoài Nguyễn Nhật Ánh đã cạnh tranh thành công với các tác phẩm văn học dịch, thậm chí ông còn có cuộc “phản công” ngược trở lại, mang sáng tác của mình đến với bạn bè thế giới Không những vậy, các sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh đang được nhiều đạo

diễn chú ý Bộ phim truyền hình Kính vạn hoa đã thu hút được sự quan tâm của

không chỉ các khán giả nhí mà cả ở những người đã qua tuổi “nhí” Bộ phim điện

ảnh Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh được chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã tạo nên một kỉ lục phòng vé vào thời điểm bộ phim ra

đời, thu hút được sự chú ý của dư luận

Các sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh có thể chia làm 2 nhóm: một nhóm là các

sáng tác dành cho tuổi học trò mà ở đây là lứa tuổi cấp 3 với các tác phẩm như Ngôi

trường mọi khi, Cô gái đến từ hôm qua, Bong bóng lên trời, Bồ câu không đưa thư,

… Các tác phẩm này thường thể hiện tâm lý lứa tuổi khá chân thực Đó là những

rung động đầu đời, những phức tạp của tuổi mới lớn Nhà văn đã khéo léo thể hiện những cảm xúc mong manh và trong trẻo, những nỗi buồn, niềm tiếc nuối man mác,… Nhóm thứ 2 là các sáng tác dành cho lứa tuổi từ cấp 2 trở xuống Ở nhóm này, ông chủ yếu miêu tả các mối quan hệ bạn bè, thầy cô, các câu chuyện trường lớp, quá trình khám phá thế giới qua đôi mắt trong trẻo hồn nhiên của tuổi thơ Trên những trang sách của ông, dường như ai cũng gặp lại tuổi thơ của chính mình với những trò nghịch ngợm, những toan tính, suy nghĩ còn non nớt,… Những cuốn sách của Nguyễn Nhật Ánh giống như một cuốn Bách khoa toàn thư về thế giới trẻ em

Ngoài ra, ông còn có một bộ truyện viết cho tuổi nhi đồng là bộ truyện Bim và

những chuyện kì thú với nhiều chi tiết ngộ nghĩnh gợi ra những bài học giáo dục ý

nghĩa mà nhẹ nhàng

Nguyễn Nhật Ánh khi in các tác phẩm của mình thường gọi tên nó là truyện

dài, truyện chứ không xếp nó là tiểu thuyết hay truyện ngắn Thuật ngữ truyện dài chưa có nhiều định nghĩa như truyện ngắn hay tiểu thuyết Có thể hiểu truyện dài là

những tự sự có quy mô lớn hơn truyện ngắn nhưng chưa đồ sộ như tiểu thuyết Chúng ta nhận thấy các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh khó có thể nói đó là những truyện ngắn vì không chỉ ở dung lượng câu chữ mà còn ở cách phản ánh hiện thực Truyện ngắn thường phản ánh hiện thực trong một lát cắt chứ ko phải một quá trình Nhưng ở truyện của Nguyễn Nhật Ánh ta thấy rõ được cả một tiến trình câu chuyện

Do đó nó chắc chắn không phải là những truyện ngắn Với quy mô các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh có nhiều truyện có dung lượng tương đương với các tiểu thuyết đương đại Song tác giả lại không định danh tác phẩm của mình là tiểu thuyết

có lẽ vì kết cấu tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh thường đơn giản hơn Câu chuyện

có thể kéo dài theo một diễn tiến nhưng thường được chia nhỏ thành các câu chuyện

bé hơn Bản thân cách viết này phù hợp với văn học thiếu nhi

Như vậy, có thể thấy hành trình sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh bắt đầu từ khá sớm, đã từng đi qua nhiều thể loại với những thử nghiệm khác nhau Song cuối cùng tài năng của ông được khẳng định ở mảng truyện viết cho thiếu nhi mà chủ yếu là truyện dài (có quy mô nhỏ hơn hoặc gần bằng tiểu thuyết) Các sáng tác của

ông đã được vinh danh ở nhiều giải thưởng khác nhau, cũng đã được dịch sang tiếng nước ngoài, được chuyển thể thành phim Ở đâu, trong lĩnh vực nào Nguyễn Nhật Ánh cũng được đánh giá cao Ông được xem là một nhà văn viết cho thiếu nhi tiêu biểu cho giai đoạn văn học sau 1975 Nhà văn có một sức viết dồi dào, khả năng sáng tạo phong phú và đặc biệt là tinh thần lao động nghiêm túc, bền bỉ

1.3 Phác thảo về văn học thiếu nhi Việt Nam và vị trí của Nguyễn Nhật Ánh

1.3.1 Khái lược về văn học thiếu nhi

Văn học thiếu nhi hay các khái niệm gần gũi được sử dụng tương đương như văn học trẻ em, văn học trẻ thơ, văn học thiếu niên, văn học tuổi thơ,… có khá nhiều cách hiểu khác nhau và chưa có thống nhất về khái niệm thuật ngữ Đặc biệt

là khái niệm “thiếu nhi” cũng chưa được định danh là từ tuổi bao nhiêu đến tuổi bao nhiêu (ở đây không nói đến việc chia định theo sinh học mà là sự chia định đối tượng phản ánh và độc giả trong văn học thiếu nhi) Các khái niệm đưa ra có những chỗ chưa thống nhất nhưng cũng có những điểm chung, có nhiều điểm bổ sung cho nhau để đi đến một cách hiểu chặt chẽ và hoàn chỉnh

Theo Từ điển thuật ngữ văn học thì văn học thiếu nhi là: “gồm những tác

phẩm văn học hoặc phổ cập khoa học dành cho thiếu nhi Như vậy khái niệm văn học thiếu nhi cũng thường bao gồm một phạm vi rộng rãi những tác phẩm văn học thông thường (cho người lớn) đã đi vào phạm vi đọc của thiếu nhi” [36, tr 353]

Theo Bách khoa toàn thử mở (Wikipedia): “Văn học thiếu nhi hay văn học

dành cho trẻ em là các tác phẩm dành cho các độc giả và thính giả đến khoảng 12 tuổi và thường có tranh minh họa Thuật ngữ này được dùng với nhiều nghĩa đôi khi nó loại trừ các loại truyện viễn tưởng cho tuổi mới lớn, các sách hài hước hoặc các thể loại khác… văn học thiếu nhi có thể là những tác phẩm do trẻ em viết, những tác phẩm viết cho trẻ em, những tác phẩm lựa chọn cho trẻ em hoặc những

tác phẩm trẻ em chọn lựa”

Trong cuốn Bách khoa thư văn học thiếu nhi Việt Nam tập 1, “Văn học thiếu

nhi” được định nghĩa là:

“- Những tác phẩm văn học được mọi nhà văn sáng tạo ra với mục đích giáo

dục bồi dưỡng tâm hồn, tính cách cho thiếu nhi Nhân vật trung tâm của nó là thiếu nhi, và nhiều khi cũng là người lớn, hoặc là một cơn gió, một loài vật hay một đồ vật, một cái cây… Tác giả của văn học thiếu nhi không chỉ là chính các em mà cũng

là các nhà văn thuộc mọi lứa tuổi

- Những tác phẩm được thiếu nhi thích thú tìm đọc Bởi vì các em đã tìm thấy trong đó cách nghĩ cách cảm và các hành động của chính các em, hơn thế các em còn tìm được ở trong đó một lời nhắc nhở, một sự răn dạy, với những nguồn động viện, khích lệ những sự dẫn dắt ý nhị bổ ích… trong quá trình hoàn thiện tính cách của mình

Như thế văn học thiếu nhi là người bạn thông minh và mẫn cảm của thiếu nhi” [54, tr 6]

Từ các khái niệm, định nghĩa trên chúng tôi đi đến một số thống nhất về thuật ngữ để làm cơ sở cho quá trình triển khai đề tài:

Thứ nhất, chúng tôi sử dụng thuật ngữ văn học thiếu nhi là chỉ chung văn học dành cho trẻ em ở khoảng độ tuổi học sinh cuối cấp 1 đầu cấp 2 chứ không thuộc nhóm tuổi học sinh cấp 3

Thứ hai, chúng tôi cho rằng giữa các khái niệm có thể khác nhau nhưng đều ghi nhận văn học thiếu nhi là văn học (chứ không phải là cận văn học), một thể loại văn học đặc biệt Nhóm đối tượng phản ánh và phục vụ của thể loại văn học này khiến nó phải có những đặc trưng riêng cho phù hợp

Thứ ba, về mặt chức năng văn học thiếu nhi thường có yêu cầu cao về tính giáo dục, đặc biệt là ở các sáng tác do người lớn viết cho thiếu nhi Theo chúng tôi, đây là một đặc trưng nổi bật nhưng không thể coi tính giáo dục là chức năng duy nhất của văn học thiếu nhi và cũng không thể vì quá chú trọng đến chức năng này

mà quên đi mất các chức năng khác của tác phẩm

1.3.2 Văn học thiếu nhi ở Việt Nam

Văn học thiếu nhi ở Việt Nam xuất hiện từ đầu thế kỉ XX Trước đó có thể có trong các tác phẩm văn học dân gian nhưng chưa có trong tác tác phẩm văn học

viết Tuy nhiên ở giai đoạn đầu thế kỉ XX, các sáng tác còn lẻ tẻ chưa có những tác

giả chuyên về văn học thiếu nhi Thời kì này có thể kể đến tác phẩm Dế mèn phiêu

lưu kí của nhà văn Tô Hoài Đây là một tác phẩm xuất sắc của văn học thiếu nhi

Việt Nam đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và đã trở thành cuốn sách đi cùng tuổi thơ của nhiều thế hệ thiếu niên Việt Nam

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, văn học thiếu nhi không phát triển thành một dòng riêng cũng chưa thực sự có một đội ngũ sáng tác chuyên

nghiệp hùng hậu Tuy vậy thời kỳ này vẫn có những tác phẩm xuất sắc như Đất

rừng Phương Nam (Đoàn Giỏi), Tuổi thơ dữ dội (Phùng Quán), các sáng tác của Tô

Hoài, Phạm Hổ, các bài thơ của các nhà thơ như Xuân Quỳnh, Trần Đăng Khoa,… Sau 1975, đặc biệt là sau 1986, văn chương bước vào một thời kỳ mới Văn học thiếu nhi cũng không nằm ngoài những biến động chung đó Hướng tới cuộc sống hằng ngày, gắn với tâm tình của mỗi cá nhân, văn học thiếu nhi cũng phải có cách nhìn, cách tiếp cận hiện thực mới sao cho phù hợp Có thể kể đến các sáng tác

của Võ Quảng như Quê nội, Tảng sáng, Phạm Hổ với Tình thương, Xuân Quỳnh với Bến tàu trong thành phố, Nguyễn Quang Thân với Chú bé có tài mở khóa, Dương Thu Hương với Hành trình ngày thơ ấu, Tô Hoài với Đảo hoang, Chuyện

nỏ thần, Nhà Chử… trong giai đoạn từ 1975 – 1985 Văn học giai đoạn này có lẽ

mới là giai đoạn tìm tòi, trăn trở vì thế có những dấu hiệu đổi mới có nhiều hướng

đi được thể nghiệm và tìm tòi nhưng chưa thực sự có những thành tựu kết tinh Giai đoạn từ 1986 đến nay, văn chương bước vào thời kỳ đổi mới Chính quá

trình mở cửa đã khiến cho sự giao lưu tiếp xúc văn hóa diễn ra mạnh hơn Văn học

thiếu nhi đứng trước một cuộc cạnh tranh lớn khi nhiều tác phẩm văn học thiếu nhi các nước được dịch và tràn vào thị trường Việt Nam Bên cạnh đó là sự tấn công của truyện tranh với những ưu thế của nó đã khiến cho văn học thiếu nhi trong nước gặp không ít những khó khăn thử thách Không chỉ có vậy, một cuộc sống hiện đại hơn, tiện nghi hơn, khiến cho việc đọc sách không còn là kênh giải trí độc tôn nữa Một thế giới số hiện đại mở ra trước mắt cuốn hút các bạn trẻ Do đó văn học thiếu nhi lại càng bị thu hẹp hơn đối tượng phục vụ của mình Đứng trước những thách

thức đó, văn học thiếu nhi vẫn có những bước phát triển Trước tiên đó là sự gia tăng về đội ngũ sáng tác, bên cạnh các tên tuổi đã được khẳng định còn có sự bổ sung của những cây bút trẻ Chính họ đã làm nên một diện mạo mới cho văn học thiếu nhi Việt Nam hiện đại Có thể kể đến các tên tuổi của văn học thiếu nhi đương đại như Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Ngọc Thuần, Trần Thiên Hương, Phạm Hổ, Trần Hoài Dương, … Các tác phẩm của thời kỳ này có thể kể đến là các truyện dài

của Nguyễn Nhật Ánh, bộ truyện Kính vạn hoa, Chuyện xứ Lang Biang, các sáng tác của Nguyễn Ngọc Thuần như Giăng giăng tơ nhện, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa

sổ, Một thiên nằm mộng, các tập thơ của Dương Thuấn, Vi Thùy Linh với Chu du cùng ông nội, các tác giả trẻ như Ngô Gia Thiên An với tập Những ngôi sao lấp lánh,…

Có thể nói, trong những năm cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI, văn học Việt Nam đã có những thành tựu đáng kể với nhiều tác giả và tác phẩm có sức cạnh tranh với văn học dịch trên “sân nhà” và cả “sân khách” Nguyễn Nhật Ánh xuất hiện ở giai đoạn sau đổi mới với nhiều tác phẩm dành cho nhiều lứa tuổi khác nhau, khai thác những chủ đề khác nhau, đã có đóng góp không nhỏ đối với văn học thiếu nhi hiện đại Với số lượng tác phẩm lớn, có chất lượng, giọng văn trong trẻo hồn nhiên đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả Tính đến thời điểm này, có thể khẳng định Nguyễn Nhật Ánh là cây bút viết cho thiếu nhi hàng đầu hiện nay của văn học Việt Nam

Nguyễn Nhật Ánh có bộ truyện Chuyện xứ Lang Biang viết theo lối giả tưởng,

có truyện tranh dành cho tuổi nhi đồng Còn về cơ bản, các sáng tác của ông phản ánh chính đời sống hằng ngày với những câu chuyện gần gũi, giản dị đời thường Chính điều đó đã khiến các sáng tác của ông được bạn đọc đón nhận Độc giả có cơ hội gặp lại chính mình, gặp lại tuổi thơ của mình một cách sống động nhất trên những trang văn của Nguyễn Nhật Ánh Hiện nay ông đang giữ kỉ lục về số lượng đầu sách cũng như số ấn bản cho mỗi lần xuất bản Và có lẽ kỉ lục này còn thuộc về ông trong một thời gian dài nữa Chỉ riêng điều đó thôi cũng đã phần nào nói nên được vị trí vai trò của ông trong văn học thiếu nhi Việt Nam giai đoạn hiện đại

Tiểu kết chương 1

Như vậy, ở chương 1, chúng tôi đã tóm lược cuộc đời của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, hành trình sáng tác của ông cũng như sơ lược về diện mạo văn học thiếu nhi Việt Nam hiện nay, khẳng định vị trí của Nguyễn Nhật Ánh trong dòng chảy của văn học thiếu nhi đương đại

Nguyễn Nhật Ánh là một nhà văn gắn bó với quê hương, có sự thân thiện, gần gũi và luôn tinh nghịch, dễ thương Ông có quan điểm nghệ thuật đúng đắn, luôn lao động nghệ thuật nghiêm túc, sức sáng tạo dồi dào

Nguyễn Nhật Ánh có vai trò khá quan trọng, là một nhà văn tiêu biểu đặc sắc trong dòng văn học thiếu nhi Sau 1975 văn học thiếu nhi có những bước phát triển đáng kể trong đó phải kể đến những đóng góp của Nguyễn Nhật Ánh

Chương 2 NHỮNG ĐẶC SẮC VỀ MẶT NỘI DUNG

Mỗi nhà văn dường như đều có một sở trường riêng, ở sở trường ấy nhà văn phát huy được hết những thế mạnh của mình Đề tài sở trường của Nguyễn Nhật Ánh có lẽ là đề tài thiếu nhi nên dù đã biết bao nhiêu câu chuyện thì mỗi tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh vẫn có những nét mới mẻ hấp dẫn bạn đọc Dường như trong

đó có cả tuổi thơ của Nguyễn Nhật Ánh và tuổi thơ của mỗi chúng ta Trong đó là cuộc sống của trẻ thơ trong trẻo hồn nhiên, trong ấy cũng có bóng hình của người lớn nhiều lo toan, nhiều sai lầm Nguyễn Nhật Ánh không xa rời đời thường, không viết về một thế giới kì ảo như trong Harry Potter của nữ văn sĩ người Anh từng làm chao đảo cả thế giới Nguyễn Nhật Ánh chọn cuộc sống đời thường, chọn cái hằng ngày để viết Trong những câu chuyện của cuộc sống, mọi trong trẻo vẹn nguyên được gợi ra, những kí ức được nhắc nhớ, những bài học được chuyển tải

Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng là ba trong số rất nhiều các tác phẩm viết cho thiếu nhi của

Nguyễn Nhật Ánh Đây đều là những truyện dài được đánh giá cao của nhà văn

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ đã được giải thưởng văn học của ASEAN, được dịch

ra tiếng Thái, tiếng Hàn và tiếng Anh Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh là một tác phẩm đặc sắc và đã được chuyển thể thành phim, gây một tiếng vang lớn Con chó

nhỏ mang giỏ hoa hồng là tác phẩm mới ra đời nhưng đã đạt những kỉ lục về số ấn

bản được phát hành Mỗi tác phẩm có một cách tiếp cận hiện thực Cho tôi xin một

vé đi tuổi thơ là câu chuyện đan xen của tuổi thơ và người lớn của quá khứ và hiện

tại, của những điều dang dở và cả những điều còn mãi Tôi thấy hoa vàng trên cỏ

xanh là một miền kí ức xanh mướt với những tiếc nuối, với một nỗi buồn man mác

đâu đây, nhưng cũng ấm áp niềm tin yêu và cái nhìn lạc quan với cuộc đời Con chó

nhỏ mang giỏ hoa hồng là cuốn sách viết về những chú chó 5 chú chó với những

tính cách khác nhau mang tới những câu chuyện khác nhau gợi ra nhiều điều đáng suy ngẫm Ba tác phẩm bằng những nẻo đường riêng ấy đưa bạn đọc trở về một

miền tuổi thơ riêng của mỗi người Dưới ngòi bút của Nguyễn Nhật Ánh, với tài năng, sự tâm huyết và tinh thần trách nhiệm trong lao động nghệ thuật, thế giới nghệ thuật trong ba tác phẩm đã được tái hiện sinh động, phong phú và hấp dẫn Đây là một phương diện đặc sắc, làm nên thành công và sức lôi cuốn với người đọc

2.1 Xây dựng thế giới tuổi thơ trong trẻo và hấp dẫn

2.1.1 Một thế giới đảo ngược

Trẻ em muôn đời dù ở đâu vẫn là trẻ em, đều là những đứa trẻ hồn nhiên luôn khát khao được khám phá thế giới quanh chúng, luôn tò mò về mọi vật xung quanh, luôn thắc mắc về thế giới của người lớn, bắt chước người lớn nhưng cũng chống đối lại người lớn Trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh, trẻ em được làm những điều mà chúng muốn, được “sai lầm” mà ít bị nhà văn phán xét Và vì thế trong thế giới tuổi thơ trong trẻo đó chúng được thiết lập lại trật tự thế giới theo ý mình

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là câu chuyện của những đứa trẻ con lên tám

cảm thấy bí bách với cuộc sống nhàm chán hằng ngày chỉ có ăn, ngủ và học Bốn đứa trẻ (nhân vật xưng tôi – cu Mùi, Hải cò, Tũn và Tí sún) đã cố gắng vẫy vùng trong sự nhàm chán đó bằng cách riêng của chúng Những trò nghịch ngợm nhất của những đứa nhóc lên tám được tái hiện một cách chân thực Đầu tiên chúng chơi trò đóng vai với các cặp vợ chồng và những đứa con Nhưng kì lạ là chúng không bắt con chúng làm những điều mà bố mẹ “thật” vẫn làm Chúng mắng con nếu con chúng chăm học, lễ phép, giữ vở sạch sẽ:

“- Con đang học bài

- Giờ này mà còn học bài hả? - Tôi quát ầm - Đồ lêu lổng!

Hải cò đưa tay ngoáy lỗ tai để nghe cho rõ:

mà rách, Tí sún không cần ăn cơm hay ngủ trưa đúng giờ,… Cứ thế những hoạt cảnh ấy cho phép chúng được thỏa mãn sự tự do, cho phép chúng được làm những điều chúng muốn dù có đi ngược lại những điều bố mẹ vẫn làm vẫn dạy Dường như những đứa trẻ chỉ cần một thứ, đó là được sống thật với những mong muốn của mình, được cảm thông với những nghịch ngợm của lứa tuổi Chúng có lẽ mong chờ

ba mẹ đừng rầy la khi quyển vở chút lem nhem, là mong chờ ba mẹ hiểu khi đánh nhau quần áo rách bung, là mong chờ được cảm thông vì chúng chẳng cần những giấc ngủ trưa tốt cho sức khỏe… Những điều ấy người lớn đều đã từng trải qua, họ cũng từng ao ước như chúng nhưng đến khi làm người lớn họ lại quên Cho nên trò chơi của mấy đứa trẻ vừa để chúng thoát khỏi những kìm kẹp, được thể hiện mình vừa như lời nhắc cho chúng ta về một thời nào đó trong mỗi người

Khi bị trả giá cho cái trò dám làm ngược những điều ba mẹ dặn đó, mấy đứa trẻ vẫn không hết “ham muốn” được thiết lập lại một thế giới riêng của chúng Làm

bố mẹ “mẫu mực” không được, chúng đặt tên lại cho cả thế giới Thằng Mùi nghĩ ra cách gọi con chó là cái bàn ủi, cái miệng là cánh tay, đi chợ thay cho đi ngủ, cái giếng thay cho cái cặp,… Chúng hào hứng với cách gọi mới bởi vì chỉ đơn giản nó làm chúng thấy cuộc sống thú vị hơn Tên gọi thực ra cũng chỉ là một quy ước, vậy tại sao chúng ta không thử quy ước lại cả thế giới này Giấc mơ của chúng cũng nhanh chóng tan vỡ như lần mong chờ về một bố mẹ mẫu mực thông cảm với mọi trò của con kia, nhưng nó vẫn là một ước mơ thú vị Vì người lớn cũng vậy đấy, cũng vẫn toàn dùng chiêu đánh tráo khái niệm đấy thôi mà

Rồi thằng cu Mùi còn nghĩ ra cách uống nước trong chai, ăn cơm trong thau, chúng nghĩ ra một phiên tòa mà trong đó bố mẹ phải lắng nghe những phán quyết của quan tòa chính là con cái chứ không phải chỉ bố mẹ mới có quyền phán xét trẻ con Thằng Mùi nhận ra rằng:

“Người lớn thường cho phép mình làm tất cả những gì mình thích, kể cả những ý thích rất vớ vẩn và cấm trẻ con làm tất cả những gì họ không thích và sự cấm cản của họ nhiều khi cũng vớ vẩn nốt” [13, tr 100]

Trong vai một quan tòa chúng kể tội bố mẹ Tội nào cũng đúng cả, tội nào cũng chuẩn cả Này là cái tội nhậu xỉn rồi vẫn chạy xe về nhà này, này là cái tội nhắc dai này, cái xe đạp con đánh mất đã cả năm mà trong câu chuyện nào cũng nhắc tới này, này là thói quen thiếu tôn trọng con này, rõ ràng hỏi ý con mà cuối

cùng lại quyết định theo ý mẹ này: “Phiên tòa hôm đó kéo dài khá lâu và kết thúc

trong niềm hân hoan của cả bốn đứa tôi Chúng tôi cảm thấy đã lấy lại được sự công bằng, đã xả được bao nhiêu là ấm ức, đã tưởng tượng ra được cảnh người lớn chân thành xin lỗi trẻ con về bao nhiêu là khuyết điểm mà nếu trẻ con không vạch

ra thì người lớn không bao giờ nhận thấy” [13, tr 161]

Cứ như vậy Nguyễn Nhật Ánh miêu tả về khát vọng được thiết lập lại thế giới, được tạo ra một thế giới của riêng trẻ thơ Dường như cuộc sống hằng ngày nhàm chán đối với trẻ nhỏ là điều chúng không thể chấp nhận được Trong cái thế giới già nua, cũ kĩ của người lớn chúng thấy ngột ngạt Cách đặt tên lại cho thế giới của bọn trẻ thật ngây ngô và cũng vì thế mà chúng tạo ra bao chuyện dở khóc dở cười nhưng phải chăng như thế mới là trẻ thơ Những việc chúng làm có thể là ngược lại với thế giới của người lớn nhưng không phải là để chống đối mà chỉ đơn giản đó là những suy nghĩ hồn nhiên ngây thơ nhất Dường như trong người chúng luôn ắp đầy những ý tưởng, luôn muốn được hoạt động, được thể hiện mà sự kìm kẹp và áp đặt của người lớn làm chúng bí bách Với trẻ em thế giới thật rộng lớn, có thật nhiều điều đáng để chúng tìm tòi, tại sao chúng bị khóa lại trong những mặc định của người lớn Vì thế trẻ em trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh trước tiên được thiết lập lại một không gian cho mình, một không gian của mình dù có thể là đi ngược lại thế giới của người lớn

2.1.2 Một thế giới nhọc nhằn

Thế giới trẻ thơ của Nguyễn Nhật Ánh không tách rời hiện thực cuộc sống Ông không đưa chúng vào một thế giới lãng mạn mộng mơ mà Nguyễn Nhật Ánh chỉ đơn giản là tái hiện lại đời sống của biết bao đứa trẻ quanh mình Những khó khăn, những bất hạnh mà đời người gặp phải thì những đứa trẻ cũng phải trải qua

Có khác chăng cách nhìn của chúng về những nhọc nhằn đó có phần nhẹ nhõm hơn

so với người lớn mà thôi

Tí sún trong Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là một đứa trẻ mồ côi mẹ Mẹ Tí

sún mất ngay khi sinh nó vì băng huyết Nó sống với cha nhưng cha lại hay rượu, ít quan tâm chu đáo Nên đến cả nấu mì nó cũng không thể nấu cho ngon Những đứa trẻ ở đây không có đứa nào được miêu tả là sinh ra trong gia đình khá giả cả Phần lớn chúng cũng chẳng để tâm đến khoảng cách giàu nghèo, chúng hồn nhiên chơi với nhau Tí sún cũng ít khi thấy tủi thân vì mình đã mất mẹ Dường như cái nhọc nhằn của cuộc sống trong con mắt của trẻ thơ cũng rất khác cái nhọc nhằn mà người lớn phải trải qua

Gia đình Thiều trong Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh cũng có những lúc ăn

cơm độn, thèm từng miếng thịt đến mức mấy đứa nhỏ phải giả đang ăn thịt gà Gia đình con Mận bố bị bệnh, mẹ đi tù, nhà phải bán, con Mận phải đi ở nhờ Con Nhi

bị tai nạn rồi bị bệnh, hai bố con phải sống xa lánh mọi người xung quanh, mơ mơ

hồ hồ trong những tưởng tượng của con Nhi về công chúa và đức vua, khá giả duy nhất trong bọn trẻ có lẽ chỉ có nhà thằng Sơn… Nguyễn Nhật Ánh thường lấy bối cảnh là những xóm lao động nghèo, những làng quê dân dã Cái thiếu thốn không đến mức thành ám ảnh đói khổ, thành bi kịch của cuộc sống nhưng cũng không phải không tác động ít nhiều đến bọn trẻ Nguyễn Nhật Ánh cũng không xoáy vào khoảng cách giàu nghèo hay những thiếu hụt mà nhân vật phải chịu Dẫu có nhân vật có hoàn cảnh giàu hơn (như thằng Sơn) thì cũng vẫn có cuộc sống khá gần gũi với những đứa trẻ xung quanh Có lẽ trong thế giới của trẻ thơ, thế giới phẳng hơn, công bằng hơn

Trong thế giới của trẻ thơ đó cũng có cái đói, cái nghèo cũng có những thiệt thòi thiếu thốn về tình cảm Con Mận không chỉ phơi những ngón tay như Thiều, nó còn phải phơi cả gương mặt thấm đẫm nước mắt vì mẹ nó hay đánh nó dẫu chẳng

có lí do gì Nó học rất kém vì không còn thời gian để học, nó phải phụ mẹ chăm người bố bị bệnh sống cách ly với mọi người Gia đình con Mận như bị đẩy đến tận cùng khi ngôi nhà bị cháy, mẹ nó phải đi tù vì đã nhốt bố nó khiến bố nó bị chết

trong trận hỏa hoạn Trong đêm, con Mận phải ở một mình trong căn nhà đó, nó như một đứa trẻ bơ vơ sợ hãi với mọi điều xung quanh Nó đang phải đối mặt với những điều khủng khiếp nhất của cuộc đời khi bố chết, mẹ đi tù Rồi sau đó nhà nó phải bán, cái cảnh bùi ngùi khi nó dọn đồ sang nhà thằng Thiều khiến người đọc không khỏi chạnh lòng thương cho một đứa nhỏ:

“Con Mận theo mẹ tôi về nhà lòng nửa buồn nửa vui Buồn vì phải rời bỏ

ngôi nhà thân thuộc vui vì từ nay không phải sống vò võ một mình trong ngôi nhà hiu quạnh đó nữa Tâm trạng con Mận thật phức tạp nhưng nhìn mặt nó tôi hiểu ngay nó đang bị giằng xé bởi những xúc cảm gì “Nửa buồn nửa vui” là nói theo thói quen chứ tôi đoán khi bước chân ra khỏi nhà, lòng con Mận mang theo tới chín phần buồn”

… “Dọc đường chỉ có mẹ tôi an ủi con Mận Nó đi bên cạnh gập đầu vâng dạ, thỉnh thoảng đưa tay lên quẹt nước mắt” [24, tr 196]

Đến cuối cùng, đến cả con chó Vện bao năm sống với gia đình con Mận cũng

bỏ nó mà đi nốt Giống như thể mọi sự đau buồn đều dồn dập đến với nó vậy Nhưng đỉnh điểm của tác phẩm không bị đẩy lên nữa Những u buồn của cuộc đời con Mận dừng lại ở đó Nhà văn cũng không xoáy sâu vào những khổ đau mà con Mận phải chịu

Cái khác của Nguyễn Nhật Ánh có lẽ là ông không bi lụy với những nỗi buồn, ông không xoáy sâu vào cái nghèo cái đói, ông không để tác phẩm của mình tang thương mang tới những cảm xúc tiêu cực Con Mận nhanh chóng hòa nhập với nơi

ở mới bên nhà hàng xóm, rồi mẹ nó cũng được ra tù, ba nó hóa ra không chết, mẹ con nó lại có thể dắt nhau đi tìm ba Nguyễn Nhật Ánh miêu tả những nhọc nhằn một cách bình thản Nó giống như một vết xước thoáng qua không ăn vào da thịt gây đau nhói Nó chỉ nhắc nhở người đọc về một hiện thực vẹn nguyên đủ đầy các sắc màu nhưng lại hướng người ta đến một cái nhìn lạc quan của trẻ thơ Chúng không bi kịch hóa cuộc đời mình, chúng vẫn có thể sống vui vẻ, biết cách tìm đến với nhau, nương tựa, yêu thương nhau để vượt qua những khó khăn Dường như chẳng lúc nào lũ trẻ bi quan dẫu cuộc sống có nhọc nhằn đến thế nào Không có thịt

ăn, chúng nghĩ ra cách là tưởng tượng hình ảnh một con gà để tha hồ mà đứa ăn đùi, đứa ăn cánh Cái đói không vì thế mà giảm bớt thậm chí càng khiến người đọc khắc sâu hơn ấn tượng về những gian khổ mà bao người trong số chúng ta đã phải trải qua Những thiếu thốn vật chất, những nỗi đau tinh thần đều được những đứa trẻ vượt qua bằng những cách đơn giản và hồn nhiên nhất Đó chính là chất riêng trong truyện viết cho thiếu nhi của Nguyễn Nhật Ánh Ông ít xoáy vào bi kịch, ít có cảm xúc tiêu cực Với ông dường như trẻ con thật giỏi chữa lành những vết thương

2.1.3 Một thế giới yêu thương

Thế giới của trẻ con thực ra rất đơn giản Chúng sống hồn hậu, yêu ghét rõ ràng, ít lừa dối chính mình và càng không lừa dối lẫn nhau

Tình yêu thương của bọn trẻ trước tiên là dành cho những con vật xung quanh

chúng Thằng Tường (Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh) yêu một con cóc tía, chăm

chút cho nó như một người bạn, nói chuyện với nó hàng giờ, kiếm thức ăn cho nó,… Một con cóc đáng quý không chỉ vì nó mang trong mình một viên ngọc quý

mà trên hết nó giống như một người bạn Trẻ con có cách đối đãi với động vật dường như rất nhân hậu và yêu thương Vì thế khi con cóc tía bị mất, Tường buồn đến phát ốm:

“Kể từ lúc đó, Tường giống như kẻ bị nỗi buồn đánh gục Nó không còn là đứa trẻ vui vẻ hoạt bát như mọi ngày Nó cũng chẳng buồn rủ rì rù rì với con Mận Nhiều lúc tôi gặp nó ngồi khóc sau hè, với chiếc vỉ đập ruồi để trước mặt và con Mận ngồi buồn xo cách đó một quãng.”

… “Tường thổn thức đáp, giọng nó cất lên từ chỗ nào đó lơ lửng giữa đầu và ngực nghe nghèn nghẹt, và tuy nó cúi gằm đầu tôi vẫn thấy nước mặt đã lại ứa ra trên mặt nó” [24, tr 233 – 234]

Cũng giống như Tường, bốn đứa: Mùi, Hải, Tủn, Tí trong Cho tôi xin một vé

đi tuổi thơ nuôi bầy chó hoang, không phải chỉ để chúng kiếm tiền rồi vất vả huấn

luyện đàn chó mà trước tiên là vì tình yêu mà chúng dành cho mấy con chó đi lang thang đói khát Vì thế mà chúng sẵn sàng ăn trộm đồ ăn của nhà để mang tới cho mấy con chó nhỏ Đến khi nhìn thấy con chó trở thành mồi nhậu, chúng phải cắn

răng vào tìm cách đuổi lũ chó đi Chúng mang những con chó đến những chỗ xa để lại rồi về nhưng lũ chó lại về theo, chúng đành đóng cổng nhốt lũ chó ở ngoài mặc chúng kêu thét Để rồi khi lũ chó chịu bỏ đi mấy đứa nhỏ cũng đổ ốm vì đã tới giới hạn của sức chịu đựng

Trong Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng tình yêu thương của chị Ni, của gia

đình chị Ni dành cho bầy chó mới thật cảm động Dường như đó là sự bao dung vô

bờ bến khi đàn chó cứ gây hết chuyện này tới chuyện kia Nhưng cả gia đình vẫn yêu thương chúng, đưa chúng đi bệnh viện khi chúng ốm, cho chúng tập luyện khi thấy chúng béo, bỏ qua mọi lỗi lầm dù là bé xíu hay to đùng của chúng Cả đến khi

bị chúng vô tình cắn hay khi chúng mang tới những phiền toái cho gia đình, chị Ni vẫn luôn bênh vực những con cún của mình

Trẻ em luôn là những người giàu lòng yêu thương trắc ẩn nhất trong thế giới loài người Chúng yêu thương động vật, coi những con vật nhỏ như bạn của mình Đến những con vật nhỏ bé xung quanh chúng còn yêu đến vậy thì con người với nhau tại sao lại không thể yêu thương Trẻ thơ trong các sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh có tình cảm gia đình và tình bạn luôn ấm áp và tươi đẹp Dẫu hình ảnh gia đình hiện lên có thể là thiếu thốn về vật chất, có thể là thiếu hụt về tình thần Dẫu ba mẹ

có thể vẫn là quát mắng, đòn roi nhưng tất thảy đều ấm áp những yêu thương chăm sóc, đều là con mắt thật bao dung và độ lượng

Đó là tình bạn giữa bốn đứa Mùi, Hải, Tí sún, Tủn Bốn đứa nhỏ lớn lên cùng nhau, mỗi đứa một hoàn cảnh gia đình nhưng chúng cùng nhau trưởng thành, cùng nhau chịu những trận đòn roi, cùng nhau nghĩ ra các trò nghịch ngợm Đặc biệt khi xảy ra chuyện chúng không bao giờ trách cứ lẫn nhau, không đổ trách nhiệm cho thằng đầu trò Khi một đứa phải chuyển đi, ba đứa còn lại không thiết tha gì Chúng không phân biệt đứa giàu đứa nghèo, không phân biệt đứa có hoàn cảnh thiếu hụt hay đủ đầy, chúng hồn nhiên chơi với nhau và mang theo tình bạn ấy cho đến khi tất

cả đều trưởng thành Đó còn là tình bạn của Thiều và Mận (Tôi thấy hoa vàng trên

cỏ xanh) Khi con Mận yếu đuối nhất chính Thiều đã là một người bạn bên cạnh nó,

dạy nó học, cho nó mượn vở, lắng nghe nó chia sẻ điều bí mật, dạy nó cách phơi

những ngón tay Trong cái đêm nhà cháy, mẹ đi tù kia, điểm bấu víu duy nhất của con Mận chính là Thiều Nếu không có cái ấm áp của tình bạn đó thì thật khó để con Mận vượt qua những biến cố lớn đến như vậy Đó là tình bạn giữa Tường và Nhi Tường bênh vực bảo vệ Nhi đến khi Nhi bị ảnh hưởng trí nhớ thì vẫn giữ được

ấn tượng về hành động bảo vệ đó của Tường Tình bạn giữa những đứa trẻ dường như không vụ lợi chỉ chan chứa yêu thương và lòng tin tưởng lẫn nhau Có chọc ghẹo, có cãi cọ thậm chí có đấm đá nhưng chúng luôn dành cho nhau sự tin tưởng

và sẻ chia khi cần

Đó là tình anh em cảm động giữa cu Tường và Thiều Tường là em nhưng nó nhận về mình mọi phần thiệt, nó làm nhiều hơn anh để anh có thể học, nó nghĩ kế trả thù thằng Sơn giúp anh, nó chẳng quản nguy hiểm chịu đòn để anh được giải thoát khỏi lời đe dọa của thằng Sơn Nó không oán trách mỗi lần vì anh khôn lỏi mà

nó bị bố đánh đau, đánh nhiều hơn anh Và đỉnh điểm là khi nó bị Thiều phang tới mức phải nằm liệt một chỗ nó vẫn không hề oán trách Thiều Trước khi Thiều đi gọi người tới cứu nó, Tường vẫn nhắc anh tuyệt đối không được nói ra anh đã đánh nó

Nó luôn tìm cách bảo vệ anh mình, một cách tự nguyện nhất, chân thành nhất, hết mình nhất không vì điều gì, không cần báo đáp Tình cảm anh em, gia đình đó thật đầm ấm và đáng trân trọng biết bao Thế nên nó mới làm con chim xanh cho chú Đàn để chú và chị Vinh có thể đến với nhau Vì thế nó lo lắng khi chị Vinh bị lũ cuốn Nguyễn Nhật Ánh sử dụng những chi tiết rất nhỏ nhưng được chọn lọc kĩ càng để miêu tả thế giới tình cảm trong vắt và luôn đầy ắp ở trẻ thơ

Cả trong ba tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cho tôi xin một vé đi

tuổi thơ, Con chó nhỏ mang giỏ hoa hồng, cha mẹ đều không xuất hiện quá nhiều

trong cốt truyện nhưng chúng ta có thể nhận ra hình bóng của họ và đằng sau đó là một gia đình ấm áp giàu tình yêu thương Bố mẹ cu Mùi đôi khi còn đánh nó, phạt

nó, cũng giống như cha thằng Thiều vẫn có chiếc gậy để dọa hai anh em chúng, bố

mẹ chị Ni, những người họ hàng dù có lúc hờn giận nhưng luôn quan tâm, yêu thương tới mọi thành viên trong gia đình Họ dù được miêu tả kĩ hay chỉ thấp thoáng ẩn hiện đằng sau những lời kể của nhân vật xưng tôi thì cũng luôn khiến

chúng ta liên tưởng về một gia đình đầm ấm, yêu thương Có thể gia cảnh thiếu thốn, có thể mẹ phải tảo tần đi buôn củi mới nuôi đủ bữa cơm cho con nhưng dường như giữa các thành viên có sợi dây kết nối rất bền chặt

Từ tình cảm gia đình đến tình làng nghĩa xóm trong Tôi thấy hoa vàng trên cỏ

xanh đều khiến người ta phải cảm động Nhà Thiều cưu mang Mận như một chuyện

hiển nhiên khi hàng xóm gặp nạn Cả khi mẹ Thiều phải ngược xuôi lo bữa ăn cho con thì tuyệt nhiên họ vẫn giúp đỡ con Mận mà chẳng hề nề hà điều gì Người lớn trong làng sẵn sàng vẽ ra một câu chuyện để bọn trẻ con không bén mảng tới nơi bố con ông Tám Tàng sống, để con Nhi được ở yên trong thế giới mơ hồ tưởng tượng của nó, để tránh làm tổn thương thêm nỗi đau ở người cha đã quá nhiều đau khổ Cha con Xin biết Thiều ăn trộm quả táo trong tủ đựng thuốc bắc của ông, chẳng những ông không quát mắng mà còn để cái tủ chứa vị táo xuống thấp hơn, dán nhãn mác bên ngoài để Thiều không lấy nhầm Sự bao dung đến thành dung túng đó chính là từ tình yêu thương đùm bọc mà con người dành cho nhau

Truyện Nguyễn Nhật Ánh có lẽ vẫn còn những người chưa tốt nhưng họ không hẳn là người xấu Thế nên đọc Nguyễn Nhật Ánh, người ta thấy nhẹ nhõm là vì vậy Tình yêu thương luôn ấm áp những xúc cảm mơ hồ tinh tế nhất, những bao dung rộng lượng nhất người ta đều gặp ở đây trong cách trẻ con đối xử với nhau và đối xử với người lớn Nếu cha mẹ phán xét con sao giờ này mới về để trách tội con mải chơi quên giờ về thì trẻ con trách cha mẹ không biết giờ về vì nỗi lo lắng dành cho cha mẹ

Đó là sự khác biệt trong cách yêu thương của người lớn và trẻ con chăng?

Những ấm áp trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh cho chúng ta nhiều hơn những hi vọng vào cuộc sống, cho chúng ta sự lạc quan tin tưởng vào con người, cho chúng ta thấy thực ra thế giới vẫn trong trẻo như thế, lương thiện như thế chỉ là con người càng lớn càng đi xa khỏi chính mình ban đầu

2.1.4 Một thế giới hồn nhiên ngây thơ

Thế giới của trẻ nhỏ có thể có cái này, có cái kia, có thể thiếu điều gì đó nhưng không thể không có sự hồn nhiên ngây thơ Nếu không có điều đó thì đã không còn

là thế giới trẻ thơ nữa rồi Sự hồn nhiên ấy chính là điều làm người lớn nuối tiếc khôn nguôi khi đã đi qua tuổi thơ của mình

Đây là cảnh thằng Mùi dạy con chó hoàng tử bé Để con chó làm theo, nó sẵn sàng đóng vai con chó để làm mẫu:

“Tôi lom khom trên hai đầu gối, tay chống xuống đất, lết lại chỗ chiếc dép Chiếc dép dơ hầy, lúc đầu tôi định nhặt lấy bằng tay nhưng sợ làm vậy con Hoàng tử bé sẽ không lãnh hội được trọn vẹn bài học, tôi liền nín thở cúi xuống ngoạm chiếc dép vô miệng

Khi quay lại, tôi sửng sốt thấy con Hoàng tử bé không thèm quan tâm gì đến tôi Nó đang chồm lên ghết, tỉnh bơ ngoạm hết mẩu bánh này đến mẩu bánh khác

Cứ như thể tôi là chó thật và nó là tôi thật” [13, tr 190]

Thằng Mùi còn mượn chiếc di động của chú Nhiên để nhắn tin cho con Tủn kết quả là nó không biết vì sao mà nó bị đánh chỉ vì nó đã bắt chước chú Nhiên nhắn cho người yêu chú Nó chỉ rủ con Tủn khi thì đi dạo, khi thì lên giường thôi

mà Lúc đó nó không hiểu được vì sao nhắn thế mà bố mẹ nó và bố mẹ con Tủn lại phát hoảng lên mà xử lý chúng Cái hồn nhiên đáng yêu của tuổi thơ được thể hiện một cách chân thực, khiến chúng ta có thể cười theo chúng như cười lại hình ảnh của chính mình ngày bé

Rồi câu chuyện thằng Thiều lớn tướng mà vẫn sợ ma, sợ phải đi qua bãi tha

ma một mình mỗi khi mẹ nhờ đi mua hàng; chuyện hai anh em cho chuồn chuồn cắn rốn để biết bơi; chuyện thằng Thiều khôn lỏi để em chịu đòn thay mình Lần nào cũng tự nhủ lần sau sẽ bảo vệ em, tự nhận lỗi hết về mình, rồi lần sau bố chưa kịp đánh vẫn là đứa chạy trước; chuyện nhờ nhau chuyển thư mỗi lần thích thích một bạn gái nào đó; chuyện trêu chọc ghép đôi nhau, là khi thích một chàng trai nào

đó thì chẳng dám chơi với chàng trai đó nữa… những chi tiết nho nhỏ nhưng đọc nó người ta đều có thể nhận ra hình bóng của chính mình Nó gợi đến những năm tháng tuổi thơ vô tư hồn nhiên nhất của mỗi người Nó gợi đến những trò nghịch dại trong quá khứ, những niềm tin vu vơ, những cảm xúc bất chợt Nếu không hồn nhiên như vậy, Tường và Nhi sao vượt qua được bệnh tật của mình Sự hồn nhiên

khiến chúng có niềm tin hơn vào những điều tốt đẹp, sự hồn nhiên, trong trẻo đó chính là những gì nguyên chất nhất, trong lành nhất của thế giới trẻ thơ

Trẻ em không phải chỉ có những điều vô lo vô nghĩ, không phải chỉ có tiếng cười chúng cũng có những âu lo, cũng có những nỗi buồn, cũng có khi cô đơn, cũng

có những nỗi niềm Trong thế giới đó trẻ con có mắc lỗi không? Có xấu xí không? Nguyễn Nhật Ánh tuy không xây dựng những nhân vật phản diện nhưng ông cũng không lý tưởng hóa cuộc sống, vì thế trong truyện của ông người ta vẫn thấy những cái chưa đẹp ở con người Những đứa trẻ tinh nghịch, tò mò khám phá thế giới hẳn cũng có lúc sai như cái cách lũ trẻ làm hỏng cả vườn cây nhà thằng Hải cò trong

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ hay thằng Sơn cậy nhà giàu hay đe dọa bạn, hẹn hò

lăng nhăng Hay chính trong con người Thiều ngoài những ưu điểm thì cũng có lúc Thiều là đứa trẻ còn ích kỉ, còn hẹp hòi Sự ích kỉ hẹp hòi nho nhỏ thì là để em chịu thiệt hơn mình, lớn hơn thì là để em gánh lỗi của mình, rồi lớn hơn nữa là làm ngơ

để người ta bắt mất con Cóc mà thằng Tường yêu thương, lớn hơn nữa là tự tay đánh em mình đến thành bị thương Sự ghen tuông, lòng đố kị khiến cho Thiều không còn nhận thức được những điều đúng đắn Nhưng trẻ con khác người lớn ở chỗ chúng biết lỗi và sửa lỗi, chúng ăn năn hối hận về những việc mình gây ra và chúng muốn khắc phục những sai sót đó Sự hồn nhiên ngây thơ không phải lúc nào cũng trong trẻo, có đôi khi nó cũng dẫn đến những lỗi lầm

Thế giới hồn nhiên ngây thơ ấy như thể được xây dựng để đối lập lại với thế giới của người lớn nhiều toan tính hơn, nhiều tiểu xảo hơn Cái vô tư của trẻ con là cái vô tư trong trẻo của những đứa trẻ chưa phải lo toan, sống hồn nhiên trong tình bạn, tình yêu thương của gia đình, sống gần gũi với thiên nhiên cỏ cây hoa lá Sự hồn nhiên ngây thơ của trẻ nhỏ không chỉ đến thông qua những hành động của chúng mà còn ở giọng văn có phần “tưng tửng” nghộ nghĩnh của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh Ông kể lại những câu chuyện nhưng bằng giọng điệu thật hồn nhiên của chính những người trong cuộc, khiến cho bạn đọc như không còn nhận ra khoảng cách giữa mình và tác phẩm mà cũng như thấy đâu đây chính tuổi thơ của mình, chính suy nghĩ hành động của mình khi nào

Thế giới của trẻ thơ trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh là một thế giới như vậy Nó có sự đảo lộn ngược đời so với thế giới của người lớn Nó có vượt ngoài những ranh giới mà người lớn vẫn hay đặt ra nhưng nó ấm áp tình người, trong trẻo

và thơ ngây Nó có nhọc nhằn gian khó thì cũng có niềm tin và hi vọng Nó chính là một miền kí ức để mỗi người lớn tìm về

Ở một mảng sáng tác khác dành cho các bạn tầm tuổi học sinh cấp 3, Nguyễn Nhật Ánh có một lối viết khác Ông phản ánh rất tinh tế, chân thực và rất đúng tâm

lý lứa tuổi của học sinh giai đoạn này, những rung động đầu đời, tình yêu học trò, tình bạn được thể hiện đúng chất của lứa tuổi 16, 17 Có thể nói nét đặc sắc nhất đó

là cảm xúc say nắng rất đáng yêu của lứa tuổi này

Ở mảng sáng tác mà chúng tôi quan tâm hơn trong luận văn của mình là dành cho các em thiếu nhi, tác giả có miêu tả cảm giác rung động, thích thú giữa các bạn nam với các bạn nữ, nhưng nó lại không phải cảm giác say nắng, rung động như lứa tuổi lớn hơn Ở mảng sáng tác này dường như tác giả muốn thể hiện nhiều hơn tình cảm gia đình, sự gắn kết vô tư giữa những đứa nhỏ, những tình huống khó khăn của cuộc sống qua đôi mắt trẻ thơ Cái làm người đọc xúc động có lẽ lại chính là những tình cảm chân thành vô tư đó của các em Từ cách các em yêu thương nhau, yêu thương động vật đến tình làng nghĩa xóm,… đều nhắc nhở chúng ta cách yêu thương trong trẻo và vô tư

2.2 Những suy tư cho “những ai từng là trẻ em”

Trong cuốn sách Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ ở trang bìa thứ tư có in lời của Nguyễn Nhật Ánh rằng “Tôi viết cuốn sách này không dành cho trẻ em Tôi viết cho

những ai từng là trẻ em” Có thể thấy rằng, Nguyễn Nhật Ánh viết cho thiếu nhi

nhưng người lớn cũng rất yêu tác phẩm của ông, vì họ tìm thấy trong đó “một tấm

vé để trở về tuổi thơ” Thế giới nhân vật người lớn trong truyện của Nguyễn Nhật Ánh đương nhiên không thể đặc sắc như thế giới nhân vật trẻ thơ nhưng không vì thế mà tác phẩm không phản ánh sâu sắc những vấn đề của người lớn

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là một cuốn sách khá đặc biệt của Nguyễn Nhật

Ánh Đặc biệt có lẽ không phải vì đây là cuốn sách được giải thưởng văn học

ASEAN mà đặc biệt vì nó là cuốn sách được Nguyễn Nhật Ánh viết theo cách đan xen giữa quá khứ với hiện tại tạo ra thế trục đối chiếu tuổi thơ với những người đã

đi qua tuổi thơ Cuốn sách khá mỏng khoảng 200 trang in trên khổ nhỏ được chia làm 12 chương Trong mỗi chương tác giả đều khéo léo tạo ra sự đối xứng giữa người lớn và trẻ con với những phát hiện bất ngờ lý thú Đó là hai thế giới cùng tồn tại trên một trục tọa độ, cùng được soi chiếu dưới nhiều sự kiện, sự việc chung nhưng phản ứng của người lớn và trẻ con có nhiều khác biệt dẫn đến những cư xử khác biệt Phải chăng người lớn khôn ngoan hơn, kinh nghiệm hơn nên cư xử đúng mực hơn? Hay thực tế là người lớn đang ít thành thực, đang dần thay đổi, đang xa rời chính mình khi trưởng thành dần lên Chúng tôi tập hợp lại những khác biệt cơ bản giữa người lớn và trẻ em được nhà văn chỉ ra trong 12 chương truyện

Bảng thống kê những khác biệt giữa người lớn và trẻ con trong 12

chương truyện Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ

- Bố bịa ra những câu chuyện

ấu thơ để dạy con

- Ghét ngủ trưa, không quan tâm đến những món ăn dinh dưỡng

- Thường xuyên không chuẩn bị sách vở trước khi đi học như bố dặn

Chương 2: Bố

mẹ thật tuyệt vời

- Đóng vai bố mẹ và làm ngược lại tất cả những gì bố

mẹ vẫn làm

Chương 3: Đặt

tên cho thế giới

- Gọi tên sự vật, sự việc khác bản chất để đẩy sự việc đến chỗ mù mờ và không ai phải chịu trách nhiệm

- Cấm trẻ con được đặt tên thế giới theo cách chúng thích

- Đặt tên lại cho những đồ vật xung quanh, mục đích làm cho thế giới mới mẻ tinh khôi hơn