Báo Cáo Triển Khai Công Tác Phòng Chống Dịch Bệnh Mùa Đông - Xuân

 Ngày 29/01/2015, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch phòng chống bệnh truyền nhiễm 2015 theo Quyết định số 319/QĐ-BYT với mục tiêu: giảm tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh truyền nhiễm, khống chế k

BÁO CÁO TRIỂN KHAI CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG DỊCH BỆNH

MÙA ĐÔNG - XUÂN 2015

Hà Nội, ngày 05/02/2015

CỤC Y TẾ DỰ PHÒNG

 Ngày 29/01/2015, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch phòng chống

bệnh truyền nhiễm 2015 theo Quyết định số 319/QĐ-BYT với mục tiêu: giảm tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh truyền nhiễm, khống chế kịp thời dịch bệnh, không để dịch lớn xảy ra góp phần bảo

vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân và phát triển kinh tế,

xã hội

 Trong giai đoạn mùa đông xuân và Tết Nguyên đán, mùa lễ hội

để chủ động phòng chống dịch bệnh, không để dịch bùng phát cần tập trung vào công tác phòng chống một số bệnh hay gặp, lây truyền qua đường hô hấp: sởi, ho gà và cúm gia cầm

CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG DỊCH

CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG SỞI VÀ HO GÀ

1 Tình hình bệnh sởi

1.1 Trên thế giới

 Trong năm 2014, 178/194 quốc gia có trường hợp mắc sởi, trong

đó có nhiều nước có dịch lớn như Philippines, Trung Quốc

 Tại Mỹ, từ ngày 01/1-03/2/2015, xảy ra ổ dịch sởi tại bang

California sau đó đã lan ra 14 bang với 102 trường hợp mắc Đáng lưu ý là Mỹ đã loại trừ bệnh sởi từ năm 2000

Kết quả điều tra dịch tễ cho thấy

- 82% số trường hợp mắc chưa được tiêm phòng hoặc chưa đến tuổi

tiêm phòng vắc xin

- Cộng đồng đã chủ quan cho rằng sởi đã được loại trừ và ít có khả

năng mắc

1.2 Tình hình bệnh sởi tại Việt Nam

 Năm 2014: ghi nhận 5.607 trường hợp xét nghiệm dương tính với

sởi tại 63 tỉnh, thành phố

Nguyên nhân bùng phát dịch năm 2014

- Sởi là bệnh truyền nhiễm do vi rút, dễ dàng lây truyền qua đường hô

hấp và dễ bùng phát thành dịch, trong khi đó Việt Nam vẫn chưa loại trừ được bệnh sởi

- Hàng năm vẫn còn khoảng 10% chưa được tiêm vắc xin sởi và

khoảng 5% số trẻ đã được tiêm vắc xin nhưng không đáp ứng sinh miễn dịch

- Tích lũy sau một số năm có thể có những đợt bùng phát tạo thành

các ổ dịch lớn

- Một số vùng khó khăn có tỷ lệ tiêm chủng vắc xin sởi thấp (vùng lõm

về tiêm chủng) nên khi xuất hiện mầm bệnh dễ tạo thành các ổ dịch

1.2 Tình hình bệnh sởi tại Việt Nam (tiếp)

 Năm 2015: Báo cáo giám sát từ các tỉnh, thành phố trong tháng

1/2015 ghi nhận 133 trường hợp SPB nghi sởi, giảm 80,1% so cùng

kỳ năm 2014 Trong đó có 28 trường hợp xét nghiệm dương tính sởi tại 13 tỉnh, thành phố là: Hà Nội 7, Bắc Ninh 6, Phú Thọ 3, Hải Dương

2, Hưng Yên 2, Hà Nam 1, Bắc Giang 1, Quảng Ninh 1, Thái Nguyên

1, Thanh Hóa 1, Quảng Trị 1, TP.Hồ Chí Minh 1, Đắk Lắk 1

Lưu ý: Theo xu hướng của năm 2014, mặc dù tháng 1/2014 có số SPB nghi

sởi thấp, nhưng đến tháng 5/2014 đã ghi nhận 10.390 trường hợp SPB

Phân bố trường hợp XN dương tính sởi theo tỉnh 1/2015 Diễn biến SPB nghi sởi theo tuần năm 2014

1.3 Số liệu mắc sởi tại Bệnh viện Nhi Trung ương

 Trong tháng 1 năm 2015 tại Bệnh viện Nhi Trung ương đã ghi

nhận 21 trường hợp bệnh nhân sởi xét nghiệm dương tính tại 10 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Hà Giang, Bắc Giang, Quảng Ninh, Thái Nguyên

1.3 Số liệu mắc sởi tại Bệnh viện Nhi Trung ương

 Số bệnh nhân sởi xét nghiệm dương tính phân bố theo tuổi

- Các trường hợp mắc đều dưới 2 tuổi, trong đó trẻ dưới 9 tháng là 13

trường hợp (chiếm 61,9%),

- Có 3 trường hợp trẻ từ 9 tháng đến 1 tuổi (chiếm 14,3 %),

- Có 5 trường hợp trẻ từ 1 đến 2 tuổi (chiếm 23,8 %)

 Số bệnh nhân sởi xét nghiệm dương tính phân bố theo tình

trạng tiêm chủng

- Có 4 trường hợp (19,1%) không tiêm phòng

- Có 17 trường hợp (80,9%) không khai thác được tiền sử trước đó

đã được tiêm chủng hay chưa

1.4 Kết quả chiến dịch tiêm vét vắc xin sởi năm 2014 và

chiến dịch tiêm vắc xin sởi - rubella năm 2014-2015:

- Tiêm vét vắc xin sởi bắt đầu triển khai từ tháng 2-4/2014 tại 63/63

tỉnh, thành phố cho trẻ em từ 9 tháng - 2 tuổi đạt tỷ lệ 97,2%

- Chiến dịch tiêm vắc xin MR đến nay đã tiêm cho 18.333.166 trẻ

đạt tỷ lệ 92,5 % Đến nay đã có 23 tỉnh hoàn thành cả 3 đợt tiêm:+ Miền Bắc: 12 tỉnh, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Bắc Giang, Hải Dương, Bắc Cạn, Hà Tĩnh, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Cao Bằng, Điện Biên

+ Miền Trung: 4 tỉnh, Quảng Nam, Bình Định, Bình Thuận, Ninh Thuận

+ Miền Nam: 6 tỉnh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Long An, Bến Tre, Cà Mau, Bạc Liêu, An Giang

+ Khu vực Tây Nguyên: Gia Lai

2 Tình hình bệnh ho gà

 Năm 2014: Theo báo cáo giám sát từ các tỉnh, thành phố

ghi nhận 81 trường hợp mắc Trong tháng 1/2014 ghi nhận

6 trường hợp mắc

 Năm 2015: tháng 1/2015 đã ghi nhận 16 trường hợp mắc

ho gà, trong đó có 6 trường hợp bệnh nhân xét nghiệm dương tính ho gà, không có trường hợp tử vong Số mắc rải rác tại 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Dương, Nghệ An, Ninh Bình, Hòa Bình, Vĩnh Phúc.

 Trong số 6 trường hợp XN dương tính ho gà đều dưới 2

tuổi, trong đó có 2 trường hợp (33,3%) dưới 2 tháng tuổi, 2 trường hợp (33,3%) 3 tháng tuổi, 2 trường hợp (33,3%) trên 4 tháng tuổi.

Nhận định:

Số trường hợp mắc sởi và ho gà tiếp tục ghi nhận trong thời gian tới,

có thể xảy ra một số ổ dịch nhỏ do những nguyên nhân sau:

- Bệnh sởi và ho gà là các bệnh lây truyền dễ dàng qua đường hô

hấp, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thuận lợi như mùa đông xuân

- Trẻ mắc sởi trước khi bước vào tuổi tiêm chủng (sởi < 9 tháng tuổi,

ho gà <2 tháng tuổi)

- Nhiều gia đình không đưa con đi tiêm vắc xin do không nắm được

lịch tiêm chủng, thiếu quan tâm tới sức khoẻ của con, hoặc do tâm

lý sợ phản ứng sau tiêm chủng

- Tâm lý chờ đợi vắc xin dịch vụ: Vắc xin dịch vụ MR, MMR tiêm vào

lúc trẻ 1 tuổi nên nguy cơ trẻ mắc sởi trước khi tiêm chủng, vắc xin

5 trong 1 và 6 trong 1 dịch vụ trong thời điểm chưa cung cấp kịp thời vắc xin không thể tiêm đúng lịch song không cho trẻ đi tiêm vắc xin tiêm chủng mở rộng

CÁC HOẠT ĐỘNG TRỌNG TÂM PHÒNG

CHỐNG DỊCH SỞI, HO GÀ

1 Thực hiện quyết liệt các chỉ đạo của Bộ Y tế

- Tích cực triển khai thực hiện Kế hoạch phòng chống bệnh truyền nhiễm 2015 theo Quyết định số 319/QĐ-BYT ngày 29/01/2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế.

- Tiếp tục thực hiện quyết liệt kế hoạch phòng chống dịch sởi 2014-2015 theo Quyết định số 4554/QĐ-BYT ngày 03/11/2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế nhằm không để ổ dịch sởi xảy ra.

- Thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Bộ Y tế:

+ Chỉ thị số 02/CT-BYT ngày 26/01/2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc đảm bảo công tác y tế trong dịp Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015

+ Công văn số 7540/BYT-DP ngày 24/10/2014 về việc tăng cường phòng chống dịch bệnh mùa đông - xuân.

+ Công văn số 53/BYT-DP ngày 22/01/2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế về phòng chống dịch sởi

+ Công văn số 726/BYT-DP ngày 30/01/2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc tăng cường công tác phòng chống dịch bệnh ho gà

-.

2 Triển khai các biện pháp giảm mắc

-Tiêm vắc xin đúng lịch khi trẻ bắt đầu 9 tháng tuổi đối với sởi và 2 tháng

đối với ho gà, BH, uốn ván, Hib, viêm gan B theo tiêm chủng thường xuyên, thuộc chương trình TCMR không chờ tiêm vắc xin dich vụ

-Tổ chức rà soát, thống kê đối tượng để tổ chức tiêm vét cho toàn bộ trẻ

>9 tháng tuổi chưa được tiêm hoặc chưa tiêm đủ mũi theo TCMR hoặc chiến dịch tiêm vắc xin sởi – rubella; đối với ho gà tiêm cho trẻ từ 2, 3, 4 tháng tuổi và tiêm mũi 4 vào lúc 18 tháng tuổi

-Tổ chức điểm tiêm chủng theo điểm cố định tại bệnh viện, trạm y tế và điểm lưu động tại cộng đồng đối với vùng khó khăn

-Tiếp tục triển khai tốt chiến dịch tiêm vắc xin sởi-rubella đợt 3, tổ chức tiêm vét đối với trẻ chưa được tiêm đảm bảo đạt trên 95% quy mô xã phường, không được bỏ sót đối tương

-Giám sát phát hiện và xác định sớm ca bệnh đầu tiên, dựa trên ca bệnh

nhập viện để điều tra ổ dịch tại cộng đồng

- Tổ chức khoanh vùng, xử lý kịp thời ổ dịch, hạn chế thấp nhất lây lan

- Cách ly trẻ bị ốm, tránh lây lan trong cộng đồng

3 Triển khai các biện pháp giảm tử vong

-Bảo đảm tuân thủ phân tuyến điều trị, cách ly bệnh nhân, phòng lây

nhiễm chéo trong các cơ sở y tế, điều trị hiệu quả hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ tử vong

-Thực hiện đúng các hướng dẫn chẩn đoán, điều trị đã được Bộ

trưởng Bộ Y tế ban hành

-Tổ chức các bệnh viện sẵn sàng thu dung, cách ly điều trị bệnh nhân

-Tổ chức các đội cấp cứu lưu động để hỗ trợ tuyến dưới

-Hạn chế chuyển bệnh nhân lên tuyến trên khi không cần thiết.

4 Triển khai công tác truyền thông

-Tăng cường công tác truyền thông về lợi ích tiêm chủng vắc xin sởi và ho

gà và các loại vắc xin khác để các gia đình đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch

-Tuyên truyền, vận động bà mẹ đưa trẻ đi tiêm đúng lịch, đầy đủ theo

TCMR, không chờ đợi vắc xin dịch vụ

-Tuyên truyền về bảo vệ sức khoẻ cho trẻ trong mùa đông xuân để không

mắc các bệnh hô hấp khác làm ảnh hưởng đến việc trẻ được tiêm chủng đúng lịch

-Chủ động, thường xuyên cung cấp thông tin về tình hình dịch bệnh và kịp

thời tuyên truyền các khuyến cáo của Bộ Y tế về phòng chống dịch bệnh sởi, ho gà tới tận các hộ gia đình

5 Đảm bảo công tác hậu cần

-Đề nghị đảm bảo đầy đủ kinh phí phục vụ công tác giám sát, xử lý ổ dịch,

tổ chức tiêm chủng phòng bệnh và thu dung, điều trị bệnh nhân

-Đảm bảo cơ sở vật chất, phương tiện cấp cứu, điều trị, thuốc phục vụ

cho điều trị, cách ly bệnh nhân

-Đảm bảo cung cấp đủ vắc xin, vật tư tiêu hao, sinh phẩm phục vụ công

tác tiêm chủng mở rộng và xét nghiệm xác định bệnh

6 Đẩy mạnh công tác kiểm tra

-Tổ chức kiểm tra đánh giá tỷ lệ tiêm chủng theo quy mô xã, phường, lưu

ý các khu vực vùng sâu, vùng xa đảm bảo tất cả đều đạt tỷ lệ bao phủ trên 95%

-Thanh, kiểm tra chất lượng vắc xin và công tác đảm bảo an toàn tiêm

chủng, không để xảy ra sai sót trong quá trình tiêm chủng

-Thường xuyên kiểm tra các hoạt động tiêm chủng dịch vụ, yêu cầu đảm bảo cung cấp đủ vắc xin không để hiện tượng thiếu vắc xin

-Kiểm tra công tác thu dung điều trị đảm bảo đủ có khu cách ly riêng, thực hiện tốt công tác chống nhiễm khuẩn, lây chéo trong bệnh viện

CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG CÚM

1.1 Trên thế giới (tiếp)

 Cúm A (H5N1)

- Từ năm 2003 đến nay, ghi nhận 694 ca mắc ở 16 quốc gia

- Tháng 1/2015, Ai Cập đã ghi nhận 16 mắc, 02 tử vong

 Cúm A(H5N6), cúm A(H5N8), cúm A(H5N2)

- Năm 2014, Trung Quốc ghi nhận một trường hợp mắc và tử vong do cúm A(H5N6) trên người duy nhất từ trước đến nay

- Đầu năm 2014, vi rút cúm A(H5N8) lần đầu tiên xuất hiện và gây dịch tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản Tháng 11/2014, dịch cúm A(H5N8) trên gia cầm ở Đức đã dấy lên nguy cơ về sự lây lan tại khu vực châu Âu

- Cuối năm 2014, chủng vi rút cúm A(H5N2) lần đầu tiên xuất hiện và gây dịch trên gia cầm ở Đài Loan

1.2 Tại Việt Nam

- Năm 2014, Việt Nam ghi nhận 2 trường hợp mắc và tử vong cúm

A(H5N1) tại Bình Phước, Đồng Tháp vào tháng 2/2014, có tiền sử tiếp xúc và sử dụng thịt gia cầm ốm Năm 2015 chưa ghi nhận trương hợp mắc

- Chưa ghi nhận trường hợp mắc cúm A(H7N9), cúm A(H5N8) và

cúm A(H5N2) trên cả gia cầm và người

- Năm 2014, ghi nhận các ổ dịch cúm A(H5N6) trên gia cầm tại tỉnh:

Lạng Sơn, Lào Cai, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Phú Thọ, Bắc Giang, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam

- Kết quả xét nghiệm các mẫu vi rút cúm A(H5N6) ở Việt Nam có sự

tương đồng 99% với chủng vi rút cúm A(H5N6) gây bệnh trên người tại Trung Quốc

- Kết quả giám sát trọng điểm: Xét nghiệm 5.907 mẫu bệnh phẩm, kết

quả cúm B chiếm 58%, tiếp đến là chủng vi rút cúm A(H3) chiếm tỷ

lệ 29% và chủng vi rút cúm A(H1N1) đại dịch chiếm 13%, không ghi nhận cúm A(H7N9)

Nhận định:

Nguy cơ xâm nhập các trường hợp nhiễm cúm gia cầm vào Việt Nam

là rất lớn do các nguyên nhân sau:

- Tình hình dịch cúm A(H7N9) tại Trung Quốc diễn biến phức tạp, gia

tăng trong những dịp đầu năm 2013, 2014 và 2015, đã ghi nhận ở một

số tỉnh gần với Việt Nam (Quảng Đông 111 trường hợp mắc)

- Vi rút cúm A(H7N9) lưu hành ở các đàn gia cầm, không có biểu hiện

triệu chứng nên khó khăn trong việc kiểm soát dịch Tiếp tục xuất hiện các chủng vi rút mới A(H5N8, H5N6, H5N2) ở một số nước

- Giao lưu đi lại của Việt Nam với Trung Quốc rất lớn nên có thể có

những người Việt Nam bị mắc cúm A(H7N9) khi sang du lịch, buôn bán tại Trung Quốc

- An toàn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh trong giết mổ chưa được người

dân chú trọng, nhu cầu thực phẩm tăng cao làm tăng nguy cơ dịch bệnh trong dịp Tết Nguyên đán, trong khi đó hoạt động vận chuyển, giết mổ gia cầm và di chuyển của người dân gia tăng trong dịp Tết, mùa lễ hội

- Tập tục chăn nuôi gia cầm nhỏ lẻ, điều kiện kinh tế, vệ sinh thấp kém ở

một số bộ phận dân cư cũng làm cho khó kiểm soát dịch bệnh

CÁC HOẠT ĐỘNG TRỌNG TÂM PHÒNG

CHỐNG CÚM

1 Thực hiện quyết liệt các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Y tế

- Tiếp tục triển khai quyết liệt theo chỉ đạo của Thủ tướng, của Bộ Y

tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về phòng chống cúm gia cầm.

- Công văn số 598/BYT-DP ngày 26/01/2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế

về phòng chống cúm gia cầm lây sang người

- Công văn số 43/BYT-DP ngày 16/01/2015 về việc tăng cường giám sát phòng chống dịch bệnh lan truyền qua biên giới trong mùa đông

- xuân và dịp Tết Nguyên đán.

- Chỉ đạo triển khai thực hiện Kế hoạch hành động phòng, chống

bệnh cúm A(H7N9) theo 4 tình huống dịch bệnh.

2 Triển khai các biện pháp giảm mắc

- Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đẩy mạnh

công tác giám sát phát hiện bệnh trên gia cầm và ở người tại các điểm giám sát.

- Thực hiện tốt việc chia sẻ thông tin và xử lý ổ dịch theo Thông tư

liên tịch số 16 của Bộ Y tế và Bộ NN&PTNT nhằm ngăn ngừa lây truyền dịch cúm từ gia cầm sang người.

- Tăng cường lấy mẫu các bệnh nhân viêm phổi nặng nghi do vi rút

tại các bệnh viện để gửi về các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh

- Phối hợp với các lực lượng chức năng triển khai quyết liệt công

tác quản lý thị trường để ngăn chặn và thực hiện bắt giữ gia cầm nhập lậu qua biên giới, xử lý nghiêm các trường hợp lưu thông, buôn bán gia cầm, sản phẩm gia cầm không được kiểm dịch, không rõ nguồn gốc trên thị trường, đặc biệt là các chợ đầu mối.

3 Triển khai các biện pháp giảm tử vong

- Bảo đảm tuân thủ phân tuyến điều trị, cách ly bệnh nhân, điều trị hiệu quả hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ tử vong.

- Thực hiện đúng các hướng dẫn chẩn đoán, điều trị đã được Bộ

trưởng Bộ Y tế ban hành.

- Tổ chức các bệnh viện sẵn sàng thu dung, cách ly điều trị bệnh

nhân

- Tổ chức các đội cấp cứu lưu động để hỗ trợ tuyến dưới

- Triển khai và áp dụng các kỹ thuật cấp cứu hiện đại tới các bệnh

viện tuyến dưới nhằm cấp cứu sớm không để xảy ra tử vong.

- Lưu ý khai thác tiền sử bệnh nhân để chẩn đoán sớm các trường hợp viêm đường hô hấp cấp nghi do cúm gia cầm.

4 Triển khai công tác truyền thông

- Đẩy mạnh công tác truyền thông phòng chống dịch bệnh cúm gia

cầm lây sang người, thường xuyên cập nhật chính xác thông tin về tình hình dịch bệnh cùng với các biện pháp phòng bệnh phù hợp.

- Nêu rõ tác hại của việc nhập lậu gia cầm, sản phẩm gia cầm đến

người chăn nuôi, ngành chăn nuôi; gây nguy hại đến sức khỏe cộng đồng.

- Nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm, không sử dụng gia

cầm và sản phẩm gia cầm nhập lậu không rõ nguồn gốc, không để ảnh hưởng tới việc tiêu thụ hoặc cung ứng thực phẩm gia cầm trong dịp tết Nguyên đán Ất Mùi.

- Thực hiện rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi

trường.