Bài Giảng Chẩn đoán và xét nghiệm HIV

Mục tiêu học tậpKết thúc bài này, học viên sẽ có khả năng: Giải thích được tầm quan trọng của Tư vấn và xét nghiệm HIV tự nguyện VCT • Mô tả “giai đoạn cửa sổ” Khái quát các xét nghi

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài này, học viên sẽ có khả

năng:

Giải thích được tầm quan trọng của Tư

vấn và xét nghiệm HIV tự nguyện (VCT)

• Mô tả “giai đoạn cửa sổ”

Khái quát các xét nghiệm khác nhau

dùng để chẩn đoán nhiễm HIV

• Mô tả chiến lược xét nghiệm của Bộ Y tế

Việt Nam

VCT là gì và quan trọng ra sao?

Những nguyên tắc chính về VCT

Voluntary: Khách hàng tự quyết định làm

xét nghiệm HIV hay không

Tự nguyện

Counseling: Xét nghiệm HIV luôn đi cùng

tư vấn phòng ngừa HIV

Tư vấn

Testing: Trả kết quả xétnghiệm phải

tuân theo hướng dẫn hiện hành của Bộ Y tế

Xét nghiệm

Tại sao VCT quan trọng?

VCT

Khách hàng chấp nhận tình trạng huyết thanh

Xử trí sớm các NTCH

Giảm lây truyền mẹ -

Hướng dẫn Bộ Y tế về VCT

Trước

xét nghiệm Sau xét nghiệm

Xét nghiệm HIV

•Thảo luận kế hoạch

giảm nguy cơ

• Thực hiện xét

nghiệm HIV

• Làm tại các

phòng xét nghiệm được Bộ

Y tế phê chuẩn

• Khách hàng thử kế

hoạch giảm nguy cơ

VCT cho các quần thể đặc biệt

Các quần thể đặc biệt

Người mại dâm Người sử

dụng ma túy

Người quan hệ tình dục đồng giới nam

(MSM) Phụ nữ mang thai

Bệnh

nhân lao

Bệnh nhân STI

Giai đoạn cửa sổ (1)

 Kháng thể HIV mất thời gian để nhân lên

và hiện diện trong các xét nghiệm tìm

kháng thể

 Giai đoạn cửa số là giai đoạn từ lúc nhiễm cho đến khi bắt đầu có thể phát hiện được các dấu ấn của HIV bằng xét nghiệm

• Bị ảnh hưởng bởi loại dấu ấn của HIV,

loại xét nghiệm và bởi cá nhân từng

bệnh nhân

Giai đoạn cửa sổ (2)

 Đa số người nhiễm xét nghiệm

dương tính bằng xét nghiệm kháng

thể từ 1-3 tháng sau nhiễm

 Tuy nhiên, giai đoạn cửa số có thể

kéo dài cho tới 3 đến 6 tháng

• Đặc biệt điều này đúng với những bệnh nhân đồng nhiễm viêm gan C

Xét nghiệm HIV và “giai đoạn cửa sổ”

Asymptomatic Period

Các xét nghiệm

huyết thanh học

chẩn đoán nhiễm HIV

 Chẩn đoán sớm cho trẻ nhũ nhi

• Mẫu máu khô

Xét nghiệm kháng thể HIV (1)

ELISA

_ + _ +

Xét nghiệm kháng thể HIV (2)

ELISA nhanh/EIA nhanh (“Test nhanh”)

 Cho kết quả trong 10 phút đến 2 giờ với

mẫu máu, nước tiểu hay nước bọt

 Cực kỳ hữu ích để có ngay kết quả

 Hiện có nhiều loại test khác nhau với độ

nhạy và độ đặc hiệu tuyệt vời

• Xét nghiệm âm tính có thể thông báo là Âm

tính

• Kết quả dương tính phải khẳng định bằng xét

nghiệm bổ sung

Xét nghiệm kháng thể HIV (3)

Xét nghiệm Western Blot (WB)

 Dùng làm xét nghiệm khẳng định

 Rất đặc hiệu cho HIV

 Những mẫu cho kết quả âm tính sẽ

được thông báo là âm tính

Xét nghiệm HIV trực tiếp (1)

Phản ứng chuỗi polymerase (PCR)

 Phát hiện vật liệu di truyền của HIV trong máu

 Dương tính trong vòng 1-2 tuần sau nhiễm

 Có thể xét nghiệm tìm ADN của HIV ở trẻ

có mẹ HIV dương tính

 Có thể dùng để chẩn đoán nhiễm HIV cấp tính ở người lớn trong giai đoạn cửa sổ

Xét nghiệm HIV trực tiếp (2)

Chứng minh có kháng nguyên virus

(kháng nguyên p24)

Đôi khi được dùng để sàng lọc hiến máu

Cũng có thể dùng để xét nghiệm HIV cho mọi người, đặc biệt là trẻ em

Có thể phát hiện được trong vòng 2-3 tuần

sau nhiễm

Chuyển âm tính sau khi chuyển đảo huyết

thanh và xuất hiện kháng thể anti-p24

Xét nghiệm mẫu máu khô (DBS) (1)

 DBS được sử dụng để tạo thuận lợi cho xét nghiệm ADN của HIV để chẩn đoán HIV sớm cho trẻ nhũ nhi

 DBS là mẫu máu toàn phần thu thập

trên tờ giấy lọc và làm khô

 DBS có thể được bảo quản và chuyển

đến cơ sở xét nghiệm

 Dùng DBS, trẻ nhũ nhi có thể được xét nghiệm bằng PCR ngay từ lúc 4-6 tuần tuổi.

Xét nghiệm mẫu máu khô (DBS) (2)

Các chiến lược

xét nghiệm

Chiến lược xét nghiệm Bộ Y tế

Chiến lược xét nghiệm

Tại ngân hàng

máu

• Xét nghiệm dương tính với một

trong các xét nghiệm: ELISA, SERODIA, TEST nhanh

• Một xét nghiệm sàng lọc đơn giản

dương tính: không được truyền máu

• Khẳng định kết quả dương tính nếu

cả 2 xét nghiệm ELISA đều dương tính

Chẩn đoán HIV

• 3 xét nghiệm với “định dạng”

ELISA khác nhau

Đọc kết quả xét nghiệm HIV (1)

Người lớn và trẻ em > 18 tháng

Kết quả xét nghiệm Chẩn đoán

Xét nghiệm kháng thể đầu tiên

cho kết quả là không có phản ứng Âm tính

Một mẫu cho kết quả có phản ứng

Một mẫu cho kết quả trái ngược

nhau qua 3 xét nghiệm sàng lọc Không xác định

Đọc kết quả xét nghiệm HIV (2)

Trẻ em < 18 tháng

Khẳng định nhiễm HIV yêu cầu:

 Trẻ dưới 9 tháng tuổi

• Hai xét nghiệm PCR dương tính

• Thực hiện từ 4-6 tuần tuổi hoặc càng sớm càng tốt

• Ngừng bú mẹ hoàn toàn từ 6 tuần trở lên

 Trẻ từ 9 đến 18 tháng

• Xét nghiệm kháng thể trước

• Khẳng định bằng xét nghiệm PCR

Hoạt động nhóm nhỏ

Những điểm chính

 “Giai đoạn cửa sổ” là khoảng thời gian từ khi

nhiễm cho đến khi phát hiện kháng thể HIV

 Chẩn đoán nhiễm HIV gián tiếp qua ELISA, test

nhanh, Western blot

• PCR, p24 xét nghiệm trực tiếp chính virus HIV

 Thời điểm tốt nhất để làm xét nghiệm HIV:

• 3 tháng sau lần cuối cùng phơi nhiễm có nguy cơ

• Khi khách hàng đã sẵn sàng

 Cần 3 xét nghiệm dương tính để khẳng định HIV

Cảm ơn!

Câu hỏi?