Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc mông trên chương trình truyền hình tiếng mông kênh VTV5 (Tóm tắt, trích đoạn)

Thực trạng trên càng đòi hỏi việc đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin, báo chí ở các vùng dân tộc thiểu số và miền núi.Trong đó, việc tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành c

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

LÝ THỊ DINH

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA DÂN TỘC MÔNG TRÊN CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TIẾNG MÔNG VTV5

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-o0o -

LÝ THỊ DINH

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA DÂN TỘC MÔNG TRÊN CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TIẾNG MÔNG VTV5

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Báo chí học

Mã số: 60.32.01.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Thành Hưng

Hà Nội, 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Thành Hưng Các kết quả và số liệu nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa sử dụng để bảo vệ một công trình khoa học nào

Những luận điểm sử dụng của tác giả khác, tác giả luận văn đều có ghi chú rõ ràng nguồn gốc Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận văn

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2016

Tác giả luận văn

Lý Thị Dinh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Thành Hưng - người thầy đã tận tình hướng dẫn, dìu dắt và giúp đỡ tôi

trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong khoa báo chí và truyền thông, khoa Sau đại học trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội

đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Tác giả luận văn chân thành biết ơn những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt thời gian qua

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2016

Tác giả

Lý Thị Dinh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 9

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 10

7 Đóng góp của luận văn 12

8 Kết cấu của luận văn 13

CHƯƠNG I VĂN HÓA DÂN TỘC MÔNG VÀ ƯU THẾ CỦA TRUYỀN HÌNH TRONG TRUYỀN THÔNG BẰNG TIẾNG DÂN TỘC 14

1.1 Những vấn đề chung về văn hóa dân tộc 14

1.1.1 Giới thiệu về văn hóa dân tộc H’mông 15

1.1.2 Những nguy cơ mai một và hòa tan của văn hóa dân tộc Mông 19

1.2 Chủ ương chính sách của Đảng và Nhà nước về vấn đề dân tộc 21

1.3 Ưu thế của truyền hình trong truyền thông bằng tiếng dân tộc 27

Tiểu kết chương 1 31

CHƯƠNG II NHỮNG VẤN ĐỀ VĂN HÓA CƠ BẢN ĐẶT RA TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH TIẾNG MÔNG VTV5 32

2.1 Thực trạng về hoạt động tổ chức sản xuất ở VTV5 32

2.2 Thực trạng quy trình tổ chức sản xuất các chương trình thuộc diện khảo sát 40

2.2.1 Thực trạng về tổ chức nội dung thông tin 40

2.2.2 Thực trạng về tổ chức hình thức 68

2.2.3.Thực trạng về tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình tiếng Mông trên kênh VTV5 84

2.3 Đánh giá chung về thực trạng tổ chức sản xuất chương trình truyền hình cho đồng bào dân tộc Mông và một số dân tộc thiểu số khác trên kênh VTV5 89

Tiểu kết chương 2 94

CHƯƠNG III MỘT SỐ YÊU CẦU BỨC THIẾT ĐẶT RA VỀ NỘI DUNG VÀ NGHIỆP VỤ TRUYỀN HÌNH 95

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với các chương trình truyền hình dành cho đồng bào Mông trong thời kỳ mới 95

3.1.1 Vấn đề từ thực tiễn 95

3.1.2 Vấn đề từ phía công chúng 96

3.2 Điều kiện để đổi mới 97

3.2.1 Nhân lực 97

3.2.2 Công nghệ, phương tiện kỹ thuật 99

3.2.3 Khả năng về tài chính 99

3.3 Hệ thống các giải pháp đổi mới Bảo tồn văn hóa dân tộc Mông qua kênh vtv5 Đài Thuyền hình Việt Nam 100

3.2.1 Đổi mới về nội dung và hình thức thể hiện chương trình 100

3.2.2 Đổi mới về quy trình tổ chức sản xuất chương trình 104

3.2.3 Đổi mới cách thức dẫn chương trình 106

3.2.4 Sử dụng đa dạng các thể loại báo chí trong việc bảo tồn văn hóa Dân tộc H’mông trên sóng vtv5 107

3.2.5 Quan tâm đến công tác khán giả 108

3.4 Kiến nghị 110

3.4.1 Tăng cường sự lãnh đạo của Đài Truyền hình Việt Nam 110

3.4.2 Bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ phóng viên, biên tập viên, biên dịch viên 112

3.4.3 Đầu tư cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị 114

Tiểu kết chương 3 115

KẾT LUẬN 116

TÀI LIỆU THAM KHẢO 121 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

THVN : Đài truyền hình Việt Nam

VTV5 : Ban truyền hình tiếng dân tộc

PH&TH : Đài Phát thanh và Truyền hình

DANH MỤC BẢNG – BIỂU – SƠ ĐỒ

Bảng 2.1: Tỷ lệ tin chia theo các lĩnh vực trong đời sống xã hội 41 Bảng 2.2: Tỷ lệ bài viết chia theo nội dung trong các chương trình truyền hình tiếng dân tộc thiểu số của VTV5 41 Bảng 2.3: Kết cấu chương trình truyền hình bản tin tiếng Mông và một số tiếng dân tộc khác trên VTV5- Đài THVN 70 Bảng 2.4: Lịch phát sóng ngày 20 tháng 5 năm 2015 trên VTV5 82

Biểu đồ 2.1: Thời lượng phát sóng chương trình truyền hình tiếng Mông và một số dân tộc khác trên kênh VTV5 Đài Truyền hình Việt Nam 81

Sơ đồ 2.1: Quy trình tổ chức Sản xuất các chương trình truyền hình Tiếng Mông trên VTV5 85

Các dân tộc thiểu số cư trú trên địa bàn rộng lớn, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng và môi trường sinh thái Trong nhiều năm qua Đảng, Nhà nước đã thường xuyên quan tâm đầu tư đến sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa giáo dục, an ninh quốc phòng của đồng bào dân tộc miền núi Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX về công tác dân tộc, các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX, X, XI đều xác định tầm quan trọng

và chiến lược phát triển dân tộc với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nhờ có sự quan tâm đầu tư thường xuyên của Đảng và Nhà nước, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng miền trong cả nước đã có những bước chuyển biến, văn hóa truyền thống được giữ gìn, các hủ tục từng bước được đẩy lùi Tuy nhiên, nhìn chung, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn rất chênh lệch so với các vùng miền khác Kinh tế còn nhiều khó khăn, đặc biệt, ở những vùng sâu, vùng xa vẫn còn tệ nạn mê tín dị đoan, trình độ dân trí của số đông đồng bào còn hạn chế… Trong khi đó, công tác thông tin tuyên truyền của các kênh báo chí chưa được thường xuyên, kịp thời, chưa chuyển tải được đầy đủ những chủ chương, chính sách của Đảng và nhà nước đến với đồng bào các dân tộc thiểu số, do vậy hiệu quả đạt được chưa cao Trên thực tế, đây là nơi thiếu

2

thông tin và hiện đang bị tranh chấp thông tin Chính vì vậy, ở một số địa phương, đồng bào dân tộc đã từng bị kẻ xấu lợi dụng xúi dục, kích động, gây mất đoàn kết, làm mất ổn định an ninh chính trị, lòng tin của đồng bào vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước phần nào bị suy giảm Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng bất ổn xã hội là do phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số học vấn thấp, hiểu biết còn hạn hẹp nên họ đã trở thành đối tượng để các thế lực thù địch xúi giục, kích động

Thực trạng trên càng đòi hỏi việc đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin, báo chí ở các vùng dân tộc thiểu số và miền núi.Trong đó, việc tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số là vấn đề quan trọng nằm trong chiến lược thông tin lâu dài, nhằm cải thiện đời sống tinh thần và vật chất cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số

Trong những năm qua Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách quan tâm đến lĩnh vực báo chí nói chung và truyền hình nói riêng, nhờ đó, giúp đồng bào ở các vùng sâu, vùng xa được xem truyền hình quốc gia cũng như các kênh truyền hình địa phương thuận lợi hơn

Hiện nay, Việt Nam có 40 đài phát thanh - truyền hình tỉnh, thành phố, một đơn vị Điện ảnh bộ đội biên phòng và 5 đơn vị của Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện sản xuất và phát sóng các chương trình truyền hình tiếng dân tộc, với 28 thứ tiếng dân tộc thiểu số Các kênh truyền hình này đã góp phần tuyên truyền hiệu quả chủ trương đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.Đồng thời, phản ánh tâm tư nguyện vọng của bà con bằng chính thứ tiếng của bà con dân tộc ít người

Tuy nhiên, việc sản xuất chương trình truyền hình tiếng dân tộc vẫn còn khá mới mẻ Vì vậy, hiệu quả của các chương trình vẫn chưa thực sự cao, còn thiếu tính chuyên nghiệp Điều đặc biệt mà chúng tôi quan tâm là: vấn

đề bản sắc văn hoá dân tộc Mông và các dân tộc thiểu số nói chung có được Đài truyền hình Việt Nam - chương trình VTV5 quan tâm đúng mức và góp phần bảo tồn, phát triển, đạt hiệu quả truyền thông thực sự hay không

3

Cần thiết phải có sự thay đổi một cách khoa học và hợp lý, tạo nên một bước đột phá mới trong kết cấu, nội dung, hình thức thể hiện chương trình truyền hình tiếng dân tộc - đó là mục tiêu mà Ban Truyền hình tiếng dân tộc VTV5- Đài Truyền hình Việt Nam lâu nay hướng tới Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cần phải tiến hành khảo sát xem quy trình tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc Mông trên kênh VTV5- Đài Truyền hình Việt Nam đang được thực hiện như thế nào?

Có những vấn đề gì còn bất cập từ khâu thu thập tài liệu, sản xuất tác phẩm, phát sóng v.v Bên cạnh đó, cũng không thể thiếu việc khảo sát tìm hiểu khán giả truyền hình, xem họ là ai? Họ thường xem truyền hình vào lúc nào? Họ cần những thông tin gì?

Xuất phát từ thực tế tác nghiệp mấy năm tại Đài VTV5 – chương trình truyền hình tiếng Mông, người thực hiện luận văn này không ít trăn trở về nội dung chương trình Bản thân lại là người con của dân tộc Mông, người viết luôn đứng trước những thắc mắc thường trực về tương lai phát triển của văn hóa dân tộc mình trước những tác động đa chiều của nền kinh

tế xã hội Việt Nam trên con đường hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Thực trạng di dân tự phát của người Mông, vấn đề từ bỏ tín ngưỡng truyền thống, theo đạo Tin lành là những câu hỏi đặt ra đòi hỏi sự trả lời trên nhiều bình diện: chính trị, dân tộc học, văn hóa học… trong đó có bình diện Báo chí học và truyền thông văn hóa Thêm nữa, nếu thực hiện đề tài

về văn hóa dân tộc, người viết cũng có thêm một cơ hội nâng cao ý thức

nghề nghiệp và trình độ nghiệp vụ Đây là lý do tác giả chọn vấn đề “Bảo

tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên chương trình truyền hình tiếng

Mông kênh VTV5” làm đề tài luận văn Thạc sỹ Báo chí học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề dân tộc, chính sách dân tộc, các đề tài khoa học tìm hiểu về tình hình tiếp nhận

4

sản phẩm báo chí văn hóa của đồng bào dân tộc các tỉnh miền núi, đặc biệt là dân tộc Mông và nghiên cứu về chất lượng chương trình truyền hình tiếng dân tộc dưới nhiều khía cạnh khác nhau, trong đó, có nhiều tác giả đã đề cập đến các khía cạnh mà đề tài này quan tâm

Bên cạnh các công trình nghiên cứu đã được xuất bản thành sách, ở Việt Nam cũng có các cơ quan báo chí dành riêng cho đồng bào dân tộc thiểu

số, như: Báo dân tộc và phát triển, Tạp chí Dân tộc (thuộc Ủy ban Dân tộc); Đài Truyền hình Việt Nam có kênh VTV5; Đài Tiếng nói Việt Nam có kênh VOV4, Điện ảnh biên Phòng có bản tin Mông… Đây là các kênh chuyên biệt phục vụ cho đối tượng là đồng bào các dân tộc thiểu số

Trên các tạp chí, các trang web điện tử cũng có những bài viết đáng chú

ý của các tác giả trong nước có liên quan đến đề tài như sau:

- Bài viết “Truyền thông phát triển - Một hướng đi mới cho báo chí các nước đang phát triển”của tác giả Nguyễn Minh Nguyệt đăng trên Tạp chí

Thông tin Khoa học xã hội - Số 312 ra 12/2008, trình bày các ý tưởng cơ bản

về truyền thông phát triển, lợi ích của truyền thông phát triển đối với các quốc gia đang phát triển nói chung, Việt Nam nói riêng

- Tháng 2 năm 2001, Bộ Văn hóa - Thông tin đã tổ chức Hội thảo

"Tăng cường và đổi mới công tác thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số

và miền núi" đề cập một số vấn đề về yêu cầu đổi mới công tác thông tin,

phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số Tuy nhiên, các tham luận tại Hội thảo đề cập nhiều báo cáo, tổng kết hoạt động thông tin, tuyên truyền của đại diện các

cơ quan báo chí, chưa đi sâu bàn thảo để tìm ra các giải pháp tăng cường đổi mới nội dung, hình thức, chất lượng và hiệu quả công tác thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số của đơn vị mình

- Trong cuốn “Các dân tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX” (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2001) có bài "Sự nghiệp phát triển truyền hình ở vùng dân tộc thiểu số" của tác giả Hồ Anh Dũng, nguyên Tổng Giám đốc Đài

5

Truyền hình Việt Nam Là người nhiều năm công tác trong lĩnh vực truyền hình, tác giả đã chỉ ra sự cần thiết và dự báo khả năng đóng góp, tăng cường đầu tư cho công tác thông tin tuyên truyền của Đài Truyền hình Việt Nam đối với vùng dân tộc thiểu số trong tình hình mới

- PGS.TS Nguyễn Quốc Phẩm, GS.TS Trịnh Quốc Tuấn là đồng tác

giả cuốn sách“Mấy vấn đề về lý luận và thực tiễn về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1999 Các tác giả nghiên

cứu vai trò của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số với việc xây dựng và phát huy vai trò hệ thống chính trị các vùng dân tộc thiểu số ở nước ta

- Ủy ban dân tộc và miền núi “Về vấn đề dân tộc và công tác dân tộc ở nước ta”, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 2001 Nội dung cuốn sách đưa ra vấn

đề tìm hiểu quan điểm chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta và nêu những yêu cầu, nhiệm vụ đối với đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc hiện nay

Ngoài ra, còn có một số công trình nghiên cứu, luận văn, luận án liên quan đến đề tài như:

- Nguyễn Mạnh Tuấn (Viện văn học VN): Những đỉnh núi du ca – một lối tìm về cá tính H’mông” – một công trình chuyên luận nhân học văn hóa của nhà

xuất bản Thế Giới, năm 2014 Tác giả phân tích các dữ kiện dân tộc học về dân tộc Mông, từ nhiều phương diện, nhằm hướng tới các đặc điểm trong tâm thức tập thể tộc người

- Nguyễn Thị Phương Thủy (2006):“Thực hiện chính sách dân tộc ở Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” - luận án

tiến sĩ Tác giả làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của việc đổi mới thực hiện chính sách dân tộc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7 khóa IX; Đề xuất và luận chứng những giải pháp cơ bản nhằm đổi mới chính sách dân tộc, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

năng và phát huy tiềm năng của phụ nữ dân tộc thiểu số ở phía Bắc và đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy tiềm năng của đội ngũ này

- Hùng Thị Hà (2015): “Thơ ca dân gian Mông góc nhìn từ văn hóa”

luận văn Tiến Sỹ văn học Tác giả đã nghiên cứu về thơ ca dân gian Mông, đây cũng là một trong những di sản tinh thần độc đáo của dân tộc và chứa đựng nhiều giá trị nghệ thuật đặc sắc

Bên cạnh đó, còn có một số đề tài đã thực hiện ở Học viện Báo chí và

Tuyên truyền: “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình tiếng dân tộc của các đài PT-TH miền núi Đông Bắc”, tác giả An Thị Thanh Thu, luận văn Thạc

sĩ Truyền thông đại chúng (2009); “Chương trình Dân tộc và Miền núi trên sóng Đài Truyền hình Việt Nam”, tác giả Cao Thanh Hà, luận văn Thạc sỹ Truyền thông đại chúng (2009); “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình tiếng Kh’mer của các Đài PT-TH tỉnh ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long”, tác giả Thạch Tùng Linh, luận văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng (2011); “Tổ chức nội dung và trình bày bản tin- ảnh dân tộc miền núi khu vực Tây Nguyên”, tác giả Phạm Thị Lê Hoa, luận văn thạc sĩ Báo chí học (2012); “Nâng cao chất lượng chương trình truyền hình tiếng Mông của Đài Phát thanh- Truyền hình Yên Bái”, tác giả Hoàng Mạnh Hà, luận văn thạc sĩ Báo chí học (2013);

Các luận văn khác của Đại học quốc gia Ha Nội - Trường Đại học xã hội và

nhân văn – Khoa báo chí và truyền thông như: “Chương trình truyền hình Tiếng Mông của Đài Phát thanh và Truyền hình Bắc Kạn”, tác giả Nguyễn Đức

7

Thành, luận văn thạc sỹ Báo chí học ( 2014); “Chương trình truyền hình khoa

giáo dành cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Đài Phát thanh và Truyền hình Bắc Kạn”, của tác giả Hà Thị Ngần, luận văn thạc sỹ Báo chí học ( 2015); “Bảo tồn

và phát huy di sản văn hóa vật thể Hà Nội trên báo in” của tác giả Ngô Thị Hà, luận văn thạc sỹ Báo chí học (2015); Báo điện tử Việt Nam và vấn đề văn hóa dân tộc” của tác giả Đỗ Hồng Minh, luận văn thạc sỹ Báo chí học (2006)… Trên đây là những tài liệu có tính chất thành quả nghiên cứu bước đầu về văn hóa dân tộc Mông và dân tộc thiểu số nói chung Các tài liệu đó có ý nghĩa tham khảo và gợi ý cho chúng tôi học tập, kế thừa để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, cụ thể hơn về lĩnh vực này Tuy nhiên, căn cứ trên những tài liệu tổng hợp được, chúng tôi thấy chưa có công trình nào trực tiếp nghiên cứu về

vấn đề Bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên chương trình truyền hình tiếng Mông kênh VTV5, để từ đó tìm kiếm các giải pháp, nâng cao chất

lượng của các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và mang lại hiệu quả tác động cao của các chương trình truyền hình tiếng dân tộc đối với đồng bào các dân tộc Việt Nam

Như vậy, luận văn này có thể trở thành công trình đầu tiên nghiên cứu

về Bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên chương trình truyền hình tiếng Mông kênh VTV5 Trong luận văn này, sau phần khảo sát đánh giá, tác giả sẽ mạnh dạn đề ra một số giải pháp trong việc đổi mới các chương trình giành cho đồng bào dân tộc Mông, nhằm góp phần nâng cao chất lượng chương trình truyền hình dành cho đồng bào Mông ở VTV5 nói riêng và các Đài Phát thanh và truyền hình trong cả nước nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa lý thuyết, khảo sát thực trạng về bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên chương trình truyền hình tiếng Mông kênh VTV5, luận văn đề xuất giải pháp đổi mới nội dung, hình thức và phương

8

thức bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên chương trình truyền hình

tiếng Mông kênh VTV5 nhằm đáp ứng những yêu cầu thực tiễn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích đó, luận văn hướng vào việc thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

- Hệ thống hóa lý thuyết về báo chí, đặc biệt về truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và đặc biệt là cách bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông

- Củng cố lại một cách có hệ thống những vấn đề lý thuyết liên quan tới

lý luận báo truyền hình và chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc Mông và các dân tộc ít người nói chung

- Khảo sát thực trạng chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc Mông ở VTV5 và số lượng tin bài liên quan

- Nêu ra những đề xuất cho bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc Mông trên kênh VTV5

- Đề xuất giải pháp nhằm tăng hiệu quả, nâng cao nội dung, chất lượng của các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc Mông và cũng là cho đồng bào các dân tộc thiểu số nói chung

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là vấn đề bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Mông trong các chương trình truyền hình tiếng Mông trên sóng VTV5, Đài THVN Tuy nhiên, do thực tế hoạt động của Chương trình, luận văn không đi vào nghiên cứu khẳng định thành tựu truyền thống văn hóa Mông của Đài, mà chú trọng tới tính vấn đề của thực trạng hạn chế đương diễn ra Thêm nữa, chương trình phát tiếng Mông chỉ là bộ phận trong hệ thống chương trình của VTV5, cho nên trong trường hợp thuận lợi, luận văn của chúng tôi sẽ mở rộng phạm vi khảo sát và đánh giá vấn đề sang các

nghiên cứu về vấn đề liên quan

Cơ sở lí luận bước đầu tiếp cận với phương pháp luận báo chí học mà người viết tiếp thu được trong thời gian học tập tại Khoa báo chí và truyền thông – thuộc Đại học xã hội và nhân văn Đó là phương pháp luận khoa học, sáng tạo dựa trên biện chứng pháp của triết học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để tìm hiểu các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về công tác dân tộc trong tình hình mới, về hoạt động Báo chí Việt Nam trong quá trình hội nhập, thời cơ và thách thức, vai trò và phương thức hoạt động của báo chí nói chung và báo truyền hình nói riêng đến công chúng; đặc biệt là những văn kiện có đề cập đến vấn đề báo chí chuyên biệt, báo chí dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, tìm hiểu về đặc thù và nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng Đây chính là nền tảng, phương pháp luận để tác giả dựa vào đó, đưa ra những luận điểm kết luận về vai trò của các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số trong bối cảnh hiện nay

Ngoài ra, luận văn còn bám sát vào lý luận báo chí và báo chí truyền hình; Luật Báo chí và những quy định về đạo đức nhà báo Việt Nam…

10

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở các quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc, cơ sở lý luận về báo chí truyền thông và các khoa học liên ngành

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu:

-Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Được sử dụng để tập hợp những tài liệu về công tác dân tộc và miền núi, về lý luận báo chí truyền hình, về đặc điểm của khu vực khảo sát để dùng làm cứ liệu khoa học cho luận văn

- Phương pháp quan sát, phân tích chương trình: Được sử dụng để phân tích các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số trên kênh VTV5- Đài THVN

-Khảo sát thực tế trong hai năm là 2014 và 2015 về một số tin bài liên quan đến văn hóa, đời sống của đồng bào dân tộc Mông mà đã phát sóng trên kênh VTV5, Đài THVN

- Phỏng vấn sâu đối với cán bộ lãnh đạo Ủy ban Dân tộc, lãnh đạo

Ban, trưởng phòng, phóng viên, biên dịch viên Ban Truyền hình tiếng dân tộc đang thực hiện chương trình truyền hình tiếng dân tộc thiểu số ở kênh VTV5- Đài THVN và một số nguyễn là dân tộc Mông đã có thời gian làm lãnh đạo ở địa phương vùng dân tộc

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Trên thực tế, các chương trình truyền hình tiếng dân tộc trên kênh VTV5 vẫn chủ yếu được sản xuất theo kinh nghiệm chủ quan của những người làm nghề, chưa có lý luận khoa học để xây dựng các chương trình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số thật sự phù hợp với tâm lý, sở thích và khả năng tiếp nhận của đồng bào các dân tộc ở các vùng miền trên cả nước, do vậy, rất cần thiết phải có một cấu trúc tổ chức sản xuất mới phù hợp hơn Việc nghiên cứu hoàn thành sẽ giúp cho các phóng viên truyền hình hiện đang làm các chương trình truyền hình tiếng dân tộc có thể thay đổi cách làm việc, tổ chức nội dung và hình thức của chương trình truyền hình tiếng dân tộc thực tế hơn, hấp dẫn hơn

11

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học và mang tính hệ thống về việc tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số của Đài THVN Đề tài hướng tới nghiên cứu một cách đồng bộ và hệ thống trong khi tài liệu còn ít và chưa được tổng kết qua thực tiễn Kết quả luận văn có ý nghĩa góp thêm cái nhìn toàn cảnh về việc tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số ở kênh VTV5- Đài THVN Với việc quan sát, đánh giá hệ thống tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, luận văn cho thấy vai trò, tầm quan trọng của các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và phục vụ nhu cầu công chúng đặc thù

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Vấn đề thông tin đến với đồng bào dân tộc thiểu số thông qua các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số là hướng đi thiết thực và hiệu quả

Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu, đánh giá chất lượng, hiệu quả việc tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc Mông, Thái và Kh’mer trên kênh VTV5 của Đài THVN, tác giả luận văn đề xuất một số giải pháp thiết thực nhằm đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả của các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao vị thế của Đài Truyền hình quốc gia

Đây cũng là những giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình trên kênh truyền hình tiếng dân tộc VTV5 của Đài THVN, đồng thời, có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc ứng dụng vào thực tiễn hoạt động của những người trực tiếp sản xuất các chương trình truyền hình dành cho đồng bào dân tộc thiểu số trên cả nước, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền của các chương trình truyền hình tiếng