Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại tổng công ty truyền tải điện quốc gia (Tóm tắt, trích đoạn)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- NINH XUÂN HIỆP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT QUẢN LÝ VẬN HÀNH TRẠM BIẾN ÁP TẠI TỔNG CÔNG TY TRUYỀN TẢI ĐIỆN QUỐC GIA LUẬ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NINH XUÂN HIỆP

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT QUẢN LÝ VẬN HÀNH TRẠM BIẾN ÁP

TẠI TỔNG CÔNG TY TRUYỀN TẢI ĐIỆN QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ VÀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NINH XUÂN HIỆP

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT QUẢN LÝ VẬN HÀNH TRẠM BIẾN ÁP TẠI TỔNG CÔNG TY TRUYỀN TẢI ĐIỆN QUỐC GIA

Chuyên ngành: Quản trị công nghệ và Phát triển doanh nghiệp

Mã số: Chuyên ngành thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ VÀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS VŨ TUẤN ANH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài "Phát triển nguồn nhân lực kỹ

thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia"là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các tài liệu, số liệu

trích dẫn trong luận văn đều là trung thực, kết quả nêu trong luận văn chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ công trình nào khác

Hà Nội, ngày 18 tháng 02 năm 2017

Tác giả luận văn

Ninh Xuân Hiệp

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của Quý thầy, cô, gia đình, bạn bè, lãnh đạo và tập thể cán bộ công nhân viên Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia

Trước hết, xin trân trọng cảm ơn TS Vũ Tuấn Anh, người hướng dẫn khoa học của luận văn, thầy đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi quy chuẩn về nội dung, kiến thức và phương pháp nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn Quý thầy, cô trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong quá trình viết luận văn

Xin trân trọng cảm ơn ban Lãnh đạo, cán bộ công nhân viên Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia đã cung cấp thông tin, tài liệu và dành thời gian để thực hiện phiếu điều tra khảo sát Từ đó tôi có được dữ liệu để phân tích đánh giá trong quá trình hoàn thiện luận văn

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn tới gia đình, vợ con đã quan tâm, động viên, giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình làm luận văn

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU ii

DANH MỤC HÌNH VẼ iii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRỂN NGUỒN NHÂN LỰC 6

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu 6

1.2 Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực 12

1.2.1 Các khái niệm cơ bản 12

1.2.2 Vai trò của phát triển nguồn nhân lực 18

1.2.3 Nội dung phát triển nguồn nhân lực 19

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp 33

CHƯƠNG2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 2.1 Thiết kế nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.2 Mô hình nghiên cứu đề xuất Error! Bookmark not defined

2.1.3 Mô hình nghiên cứu điều chỉnh Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng Error! Bookmark not defined

2.3 Phương pháp xử lý dữ liệu Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.3.2 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC KỸ THUẬT QUẢN LÝ VẬN

HÀNH TRẠM BIẾN ÁP THÔNG QUA ĐÀO TẠO TẠI EVNNPTError! Bookmark not defined

3.1 Tổng quan về Tổng công ty Truyền tải điện Quốc giaError! Bookmark not defined 3.1.1 Lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức Error! Bookmark not defined

3.1.2 Mục tiêu hoạt động và ngành, nghề kinh doanhError! Bookmark not defined

3.1.3 Các thành tựu đạt được của EVNNPT Error! Bookmark not defined

3.2 Phân tích thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành

trạm biến áp tại EVNNPT giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined

3.2.1 Thực trạng nguồn nhân lực kỹ thuật vận hành trạm biến áp tại EVNNPTError! Bookmark not defined

3.2.2 Phân tích thực trạng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành

trạm biến áp tại EVNNPT giai đoạn 2012-2016 Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá công tác đào tạo nhân lực kỹ thuật vận hành trạm biến áp của

EVNNPT giai đoạn 2012- 2016 Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những thành tựu đã đạt được Error! Bookmark not defined

3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN

NHÂN LỰC KỸ THUẬT QUẢN LÝ VẬN HÀNH TRẠM BIẾN ÁP THÔNG

QUA ĐÀO TẠO TẠI EVNNPT Error! Bookmark not defined

4.1 Định hướng phát triển nhân lực của EVNNPT Error! Bookmark not defined

4.1.1 Chiến lược phát triển của EVNNPT đến năm 2020Error! Bookmark not defined

4.1.2 Quan điểm phát triển nhân lực của EVNNPTError! Bookmark not defined

4.1.3 Mục tiêu phát triển nhân lực của EVNNPT Error! Bookmark not defined

4.1.4 Thách thức đối với nguồn nhân lực kỹ thuật vận hành trạm biến áp của

EVNNPT đến năm 2020 Error! Bookmark not defined

4.2 Đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm

biến áp tại EVNNPT Error! Bookmark not defined

4.2.1 Xây dựng kế hoạch đào tạo dài hạn Error! Bookmark not defined

4.2.2 Hoàn thiện công tác xác định nhu cầu đào tạoError! Bookmark not defined

4.2.3 Nâng cao trình độ của giáo viên Error! Bookmark not defined

4.2.4 Hoàn thiện công tác thực hiện đào tạo Error! Bookmark not defined

4.2.5 Hoàn thiện công tác đánh giá kết quả đào tạoError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu viết tắt Nguyên nghĩa

3 EVNNPT Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia

6 PTC1 Công ty Truyền tải điện 1

8 TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

DANH MỤC BẢNG BIỂU

1 Bảng 1.1 So sánh ưu điểm, nhược điểm của các phương

5 Bảng 3.4 Cơ cấu giới tính nhân viên vận hành trạm biến áp 58

6 Bảng 3.5 Cơ cấu nhân viên vận hành trạm biến áp theo học

13 Bảng 3.12 Sử dụng chi phí cho đào tạo 2012 - 2016 74

14 Bảng 3.13 Tổ chức thực hiện các khóa đào tạo nhân viên

15 Bảng 3.14 Đánh giá hiệu quả các khóa đào tạo nhân viên

vận hành trạm biến áp

77

16 Bảng 3.15 Số lượt nhân viên vận hành trạm biến áp được

đào tạo giai đoạn 2012 - 2016

79

17 Bảng 3.16 Số lượt nhân viên vận hành trạm biến áp được

đào tạo giai đoạn 2012 - 2016 do các PTC tổ chức

81

18 Bảng 3.17 Mức độ thường xuyên tham gia các khóa đào tạo 82

DANH MỤC HÌNH VẼ

1 Hình 1.1 Các nguyên tắc của mô hình phát triển nguồn

4 Hình 1.4 Mô hình đánh giá hiệu quả công tác đào tạo 4

9 Hình 3.2 Sơ đồ tổ chức chung của các Công ty Truyền

12 Hình 3.5 Kế hoạch đào tạo trạm 500 kV Vũng Áng

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

1 Biểu 3.1 Tỷ lệ cơ cấu theo độ tuổi nhân lực kỹ thuật vận

2 Biểu 3.2 Chi phí đào tạo nhân lực vận hành trạm biến áp

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây, Việt Nam gia nhâ ̣p nhiều tổ chức lớn của khu vực

và thế giới mà nổi bật là Tổ chức Thương ma ̣i thế giới (WTO), tham gia nhiều hiê ̣p

đi ̣nh thương ma ̣i song phương , đa phương và các diễn đàn trên thế giới đã tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng mối quan hê ̣ quốc tế vững chắc , giúp cho Việt Nam có nhiều đối tác chiến lược và toàn diện trên thế giới, nền kinh tế Viê ̣t Nam có nhiều cơ hội và đã có những bước phát triển đáng ghi nhâ ̣n Trong bối cảnh đó đặt ra yêu cầu cấp bách đặt ra đó là các doanh nghiệp Việt Nam cần phải đổi mới toàn diện để thích ứng với môi trường kinh doanh mới , trong đó yếu tố then chốt quyết định đến sức ca ̣nh tranh và sự phát triển của doanh nghiê ̣p là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề phát triển nguồn nhân lực, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm

2020 trong đó mục tiêu tổng quát phát triển nhân lực Việt Nam đến năm 2020 là đưa nhân lực Việt Nam trở thành nền tảng và lợi thế quan trọng nhất để phát triển bền vững đất nước, hội nhập quốc tế và ổn định xã hội, nâng trình độ năng lực cạnh tranh của nhân lực nước ta lên mức tương đương các nước tiên tiến trong khu vực, trong đó một số mặt tiếp cận trình độ các nước phát triển trên thế giới

Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) là Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam EVNNPT thành lập

trên cơ sở tổ chức lại các đơn vị trực thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam bao gồm bốn Công ty Truyền tải điện 1, 2, 3, 4 và ba Ban Quản lý dự án các Công trình điện

miền Bắc, miền Trung và miền Nam EVNNPT được thành lập với mục tiêu chính

là đảm bảo truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định cho các hoạt động kinh tế, chính

trị, xã hội, an ninh, quốc phòng và thị trường điện Việt Nam EVNNPT quản lý vận

hành lưới điện truyền tải quốc gia bao gồm các đường dây truyền tải điện và các trạm biến áp truyền tải trong phạm vi cả nước Trong những năm gần đây sản lượng điện năng truyền tải, khối lượng quản lý vận hành đường dây, số lượng trạm biến áp

và tổng công suất máy biến áp truyền tải tăng trên 10% mỗi năm Tính đến tháng 9

năm 2016, EVNNPT quản lý vận hành 125 trạm biến áp, các trạm biến áp trong hệ

thống điện truyền tải có vai trò rất quan trọng trong việc kết nối các nguồn điện, liên kết lưới điện các khu vực và cung cấp điện năng cho các đơn vị phân phối điện đến các hộ tiêu dùng Với vai trò này, việc đảm bảo vận hành an toàn tin cậy các trạm biến áp này đặc biệt quan trọng, do đó nguồn nhân lực kỹ thuật phục vụ công tác quản lý vận hành trạm biến áp là một trong các nguồn lực có vai trò quan trọng tác

động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của EVNNPT

EVNNPT là doanh nghiệp nhà nước hoạt động độc quyền trong lĩnh vực truyền tải điê ̣n nhưng mang tro ̣ng trách rất nă ̣ng nề , đòi hỏi EVNNPT phải có mô ̣t

đô ̣i ngũ nhân lực được đào tạo bài bản , có đủ trình độ để đáp ứng các yêu cầu của công viê ̣c Ngoài việc đảm bảo vận hành an toàn, tin cậy hệ thống điện truyền tải đòi hỏi phải đáp ứng được nhiều yêu cầu khác như phát hiện sớm và khắc phục kịp thời các sự cố xảy ra, giảm thiểu tối đa thời gian gây ngừng, giảm cung cấp điện cho khách hàng và có các biện pháp cần thiết ngăn ngừa sớm sự cố, đề xuất các giải pháp về đầu tư ngắn hạn cũng như dài hạn để nâng cao năng lực truyền tải đáp ứng được nhu cầu điện năng của cả nước Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề

phát triển nguồn nhân lực, EVNNPT đang hoàn thiện đề án xây dựng Kế hoạch đào tạo Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực EVNNPT giai đoạn 2016-2020 với mục tiêu là nâng cao năng lực toàn diện cho cán bộ EVNNPT để hướng đến mục tiêu

trọng tâm là đứng hàng đầu khu vực Đông Nam Á

Cho tới nay, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu đề cập tới vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp Việt Namnói chung cũng như các nghiên

cứu về nguồn nhân lực của EVNNPT và các đơn vị trực thuộc EVNNPT nói riêng,

tuy nhiên còn nhiều vấn đề cần phải làm rõ hơn để phù hợp với đặc trưng mô hình

hoạt động của EVNNPT Vì vậy, việc phân tích và nghiên cứu thực trạng công tác phát triển nguồn nhân lực tại EVNNPT để từ đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn

thiện hơn công tác này là hết sức cần thiết Đề tài “Phát triển nguồn nhân lực kỹ

thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia”

được tác giả lựa chọn để nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận lẫn thực tiễn

trong giai đoạn phát triển hiện nay của EVNNPT

Câu hỏi đặt ra đối với vấn đề nghiên cứu nội dung đề tài, về bản chất là trả lời được ba câu hỏi lớn

- Câu hỏi thứ nhất, Hiện trạng nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành

trạm biến áp của EVNNPT hiện nay như thế nào?

- Câu hỏi thứ hai, Thực trạng công tác phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật

quản lý vận hành trạm biến áp tại EVNNPT như thế nào?

- Câu hỏi thứ ba, Giải pháp nào để phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản

lý vận hành trạm biến áp của EVNNPT giai đoạn 2017-2020?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

a Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực

kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp cho EVNNPT

b Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn có ba nhiệm vụ sau đây

Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu và hệ thống hóa lý luận về phát triển nguồn nhân lực

Thứ hai, phân tích thực trạng phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp để thấy được các thành tựu đã đạt được, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu, những tồn tại và hạn chế và nguyên nhân nhằm đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phát triển nguồn nhân lực

Thứ ba, đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác phát triển nguồn nhân

lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại EVNNPT

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu của luận văn

EVNNPT hiện đang quản lý vận hành 125 trạm biến áp 500 kV và 220 kV,

theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2020 sẽ đưa vào vận hành thêm 58 trạm biến áp trên phạm vi cả nước Bên cạnh đó, để nâng cao năng suất lao động và phát triển lưới

điện thông minh, EVN đang thực hiện chủ trương chuyển đổi các trạm biến áp có người trực thành các trạm biến áp bán người trực và không người trực, số lượng nhân lực sau khi chuyển đổi sẽ điều động về các trạm biến áp hoặc các trung tâm điều khiển xây mới do vậy số lượng nhân lực tuyển dụng cho các trạm biến áp mới đưa vào vận hành sẽ hạn chế Để đáp ứng được các yêu cầu sản xuất kinh doanh

trong bối cảnh này, EVNNPT đang xây dựng kế hoạch đào tạo nâng cao chất lượng

nguồn nhân lực giai đoạn 2016 - 2020

Nội dung phát triển nguồn nhân lực bao gồm phát triển về số lượng thông qua công tác tuyển dụng và phát triển về chất lượng thông qua công tác đào tạo và

phát triển, duy trì nguồn nhân lực Xét trong bối cảnh đã nêu trên của EVNNPT,

công tác tuyển dụng để phát triển về mặt số lượng đã bị hạn chế, vì vậy luận văn chỉ giới hạn đối tượng nghiên cứu là công tác đào tạo để phát triển chất lượng nguồn

nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại EVNNPT

b Phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Khách thể nghiên cứu: Kỹ sư và công nhân trực tiếp vận hành các trạm

biến áp thuộc EVNNPT

- Không gian nghiên cứu: Tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia

- Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu công tác phát triển nguồn nhân lực kỹ

thuật quản lý vận hành trạm biến áp tại EVNNPT từ năm 2012 đến năm 2016

4 Những đóng góp của luận văn

Là một đề tài nghiên cứu mang tính hệ thống về phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp trong hệ thống điện truyền tải của Việt Nam, luận văn có những đóng góp cả về lý luận và thực tiễn như sau:

a Về lý luận

Luận văn đã khái quát những vấn đề lý luận liên quan đến phát triển nguồn nhân lực nói chung và phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật trong quản lý vận hành trạm biến áp nói riêng

b Về thực tiễn

Luận văn đã xem xét và đánh giá tổng thể hiện trạng nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp hiện nay, những cơ hội và thách thức trong giai đoạn

2017 - 2020 khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện chủ trương chuyển đổi các trạm biến áp có người trực thành các trạm biến áp bán người trực hoặc không người trực và xây dựng các trung tâm điều khiển xa để điều khiển tập trung một nhóm trạm biến áp

Luận văn chỉ ra những ưu điểm, hạn chế của công tác phát triển nguồn nhân

lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp trong EVNNPT, tìm ra nguyên nhân của

thực trạng đó và khuyến nghị những giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực này

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích cho công tác

phát triển nguồn nhân lực quản lý vận hành trạm biến áp của EVNNPT nói chung

và Tổ công tác xây dựng đề án “Kế hoạch đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia giai đoạn 2016-2020” Luận văn cũng là gợi ý để các nhà quản lý tham khảo trong việc xây dựng các chính sách nhằm hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật Hơn nữa, luận văn cũng cung cấp thông tin để các tổ chức đào tạo, tư vấn thiết kế chương trình đào tạo, hỗ trợ phát triển nguồn

nhân lực phù hợp với nhu cầu của EVNNPT

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu, hình vẽ, nội dung chính của luận văn được chia thành 4 chương:

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển

nguồn nhân lực

Chương 2 Phương pháp và thiết kế nghiên cứu

Chương 3 Thực trạng phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành

trạm biến áp thông qua đào tạo tại EVNNPT

Chương 4 Định hướng và đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực kỹ

thuật quản lý vận hành trạm biến áp thông qua đào tạo tại EVNNPT

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRỂN NGUỒN NHÂN LỰC

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu

Vấn đề phát triển nguồn nhân lực đã được nhiều tác giả trong nước và ngoài nước nghiên cứu, trong khi đó nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực trong các đơn vị thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoàn toàn do các tác giả trong nước thực hiện và chủ yếu tập trung nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực, quản trị nguồn nhân lực, xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, Một số công trình nghiên cứu có thể kể đến như sau:

Các nghiên cứu trong nước

- Cuốn sách Phát triển lao động kỹ thuật ở Việt Nam - lý luận và thực tiễn do PGS.TS Đỗ Minh Cương và TS Mạc Văn Tiến đồng chủ biên (2004) Cuốn sách không chỉ đi sâu nghiên cứu tìm ra các giải pháp phát triển lao động kỹ thuật ở Việt Nam, mà tác giả còn đưa ra các khái niệm nguồn nhân lực ở phạm vi vĩ mô và vi

mô, kinh nghiệm đào tạo và phát triển lao động kỹ thuật ở một số nước như Đông Nam Á, Trung Quôc, Nhật, Mỹ

- Cuốn sách giáo trình Quản trị nguồn nhân lực do tác giả PGS.TS Trần Xuân Hải và TS Trần Đức Lộc đồng chủ biên (2013) Cuốn sách giới thiệu chi tiết

về các nội dung của quản trị nguồn nhân lực, đưa ra các phương pháp hiện đại về quản trị nguồn nhân lực dựa trên các kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam và trên thế giới để áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh biến đổi không ngừng của môi trường kinh doanh và cạnh tranh khốc liệt trong nền kinh tế thị trường

- Cuốn sách Phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo - Kinh

nghiệm Đông Á của tác giả Lê Thị Ái Lâm (2003) Cuốn sách đã giới thiệu các thành tựu đạt được của nhóm nước trong khu vực đối với vấn đề phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo Các chính sách thành công về giáo dục và đào tạo của các nước Đông Á là giải pháp quan trọng trong cung cấp nguồn nhân

lực đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa Đó cũng là những bài học bổ ích cho Việt Nam áp dụng để phát triển nguồn nhân lực

- Tác giả Hồ Quốc Phương (2011), luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh “Đào

tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Công ty điện lực Đà Nẵng” Đại học Đà

Nẵng Luận văn đã hệ thống hóa và phát triển những lý luận về phát triển nguồn nhân lực, phân tích đánh giá được thực trạng, đánh giá các nguồn lực, công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Công ty điện lực Đà Nẵng, trên cơ sở đó luận văn đã đề xuất được một số định hướng, giải pháp để hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công nhân có chất lượng

- Tác giả Nguyễn Đăng Thắng (2013), luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh

“Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Điện lực thành phố Hà

Nội” Học viên công nghệ Bưu chính viễn thông Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống lý

luận về quản trị nguồn nhân lực và vấn đề đào tạo phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp, luận văn đã khái quát được thực trạng nguồn nhân lực và công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội, chỉ

ra các tồn tại, hạn chế trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác này tại Tổng công ty Điện lực thành phố

Hà Nội đến năm 2015 có xét đến năm 2020

- Tác giả Nguyễn Thị Hải Yến (2012), luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh

“Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 2” Đại học Đà Nẵng Luận

văn đã tập trung phân tích đánh giá hiện trạng quản trị nguồn nhân lực cũng như công tác phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 2, luận văn đề xuất chiến lược ngắn hạn và dài hạn về phát triển nguồn nhân lực phù hợp với chiến lược sản xuất kinh doanh của Công ty, luận văn đề xuất việc xây dựng và hoàn thiện các tiêu chuẩn về quy mô, cơ cấu, nâng cao năng lực, tạo động lực liên quan đến phát triển nguồn nhân lực phù hợp với Công ty Truyền tải điện 2

- Tác giả Đinh Nguyễn Trường Giang (2009), luận văn thạc sĩ kinh tế “Phát

triển nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 4 đến năm 2015” Đại học kinh

tế Thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực, luận văn đã phân tích thực trạng nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực của Công

ty Truyền tải điện 4, xác định những kết quả đạt được bên cạnh những tồn tại, yếu kém và nguyên nhân Đồng thời phân tích dự báo các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực của Công ty trong những năm tới nhằm đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, thuận lợi và khó khăn Luận văn xác định quan điểm, mục tiêu và đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực của Công ty Truyền tải điện 4 đến năm

2015

- Tác giả Nguyễn Ánh Sao Mai (2013), luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh

“Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty điện lực Quảng Nam” Đại học Đà Nẵng.

Luận văn đã phân tích thực trạng nguồn nhân lực và quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực Quảng Nam, đánh giá những kết quả đã đạt được trong công tác phát triển nguồn nhân lực, đồng thời luận văn cũng xác định được những tồn tại, yếu kém và nguyên nhân để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực của Công ty trong thời gian tới

- Tác giả Đỗ Thị Ngọc Thúy (2016), luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế “Phát

triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia” Đại học Kinh tế

- Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn đã đưa ra được một mô hình tổng quát về nội dung, phương pháp và cách tiếp cận về phát triển nguồn nhân lực trong Tổng công

ty Truyền tải điện Quốc gia giai đoạn 2010-2014 Trên cơ sở đó , luận văn đi sâu nghiên cứu về phát triển về chiều rộng và chiều sâu nguồn nhân lực tại cơ quan Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, luận văn cũng đã đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia

- Tác giả Lê Th ị Mỹ Linh (2009), luận án tiến sĩ “Phát triển nguồn nhân

lực trong doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế”

Đại học Kinh tế Quốc dân Luận án đã đưa ra được một mô hình tổng quát về nội dung, phương pháp và cách tiếp cận về phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp vừa và nhỏ, luận án đi sâu nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực trong

doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình hội nhập kinh tế bao gồm các loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty liên doanh, công ty cổ phần không có vốn của nhà nước tại Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

- Tác giả Trần Thị Thanh Vân (2011), luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh

“Hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Điện

lực miền Trung” Đại học Đà Nẵng Luận văn đã xác định đào tạo và phát triển

nguồn nhân lực là yếu tố ưu tiên hàng đầu quyết định thành công của doanh nghiệp hiện nay Luận văn đánh giá thực trạng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty Điện lực miền Trung, chỉ ra những hạn chế trong công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực cũng như đề xuất định hướng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện nguồn nhân lực tại Tổng công ty trong thời gian tới

- Tác giả Phan Văn Thành (2013), luận văn thạc sĩ kỹ thuật quản trị kinh

doanh “Hoàn thiện hoạt động quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải

điện 1” Đại học bách khoa Hà Nội Luận văn đã tập trung luận giải cơ sở khoa học

và thực tiễn để phân tích đánh giá hiện trạng quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 1, làm rõ những tồn tại trong công tác quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 1 và sự cần thiết phải khắc phục các tồn tại này cũng như các đề xuất để hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực

- Tác giả Dương Thất Đúng (2008), luận văn thạc sĩ kinh tế“Một số giải

pháp hoàn thiện quản trị nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 4” Đại học

kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Luận văn tập trung phân tích hiện trạng nguồn nhân lực tại Công ty Truyền tải điện 4 trong bối cảnh ngành điện đang đổi mới để hướng đến thị trường điện cạnh tranh Với định hướng kinh doanh đa ngành nghề trong đó hoạt động truyền tải là chức năng chính, luận văn đã chỉ ra những bất cập theo định hướng phát triển trong tương lai, đồng thời luận văn được nghiên cứu trong giai đoạn có chuyển biến sâu rộng về lĩnh vực truyền tải điện do đó đã giải quyết được những vấn đề mang tính thời sự và các vấn đề đang đặt ra cho các nhà quản trị của Công ty Truyền tải điện 4

- Tác giả Nguyễn Anh Tuấn (2015), luận văn thạc sĩ kinh tế “Một số giải

pháp hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia” Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội Tác giả đã phân tích

thực trạng nguồn nhân lực và quản trị nguồn nhân lực tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, đánh giá được ảnh hưởng của công tác quản trị nguồn nhân lực tới hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp Từ đó luận văn đề xuất các giải pháp hợp lý nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản trị nguồn nhân lực trong Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia

Các nghiên cứu nước ngoài

- Cuốn sách Employee training and Development của tác giả Raymond A Noe (2006) Được giới thiệu lần đầu năm 1998, cuốn sách này đề cập đến sự cân bằng giữa nghiên cứu và thực tế, cung cấp cho độc giả nền tảng vững chắc trong các nguyên tắc

cơ bản của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Tác giả tập trung vào bối cảnh cho việc đào tạo và phát triển, đánh giá nhu cầu, lý thuyết học tập và thiết kế chương trình, chuyển giao đào tạo và đánh giá đào tạo, các phương pháp truyền thống đào tạo, học tập điện tử và sử dụng công nghệ trong đào tạo, phát triển nhân viên và các vấn đề đặc biệt trong phát triển nhân viên, làm thế nào các công ty quản lý sự nghiệp, cũng như những thách thức trong quản lý nghề nghiệp

- Cuốn sách Training and Development: Enhancing Communication and Leader Skills của các tác giả Steven A Beebe, Timothy P Mottet và K David Roach (2012) Cuốn sách đã trình bày một cách tiếp cận từng bước để phát triển chương trình đào tạo được tổ chức xung quanh mô hình nhu cầu làm trung tâm đào tạo Các tác giả cho thấy rằng tất cả các khía cạnh của việc phát triển một chương trình đào tạo phải dựa trên nhu cầu đào tạo, nó bao gồm các câu hỏi ứng dụng và thảo luận ở cuối mỗi chương, cung cấp cho độc giả những cơ hội để đưa các nguyên tắc và kỹ năng để kiểm tra Nó cũng cung cấp cho độc giả những ví dụ về các câu hỏi đánh giá nhu cầu, phân tích công việc, kế hoạch đào tạo, và các công cụ khác có thể được sử dụng như

là mô hình khi lên kế hoạch các chương trình đào tạo riêng của họ

- Nghiên cứu về đánh giá chương trình đào tạo phải kể đến nghiên cứu của tác giả Donald Kirkpatrick Kể từ khi thành lập vào năm 1959, mô hình bốn cấp Donald Kirkpatrick cho đánh giá chương trình đào tạo - phản ứng, học tập, hành vi, và kết quả

- đã trở thành phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất để đánh giá đào tạo trong doanh nghiệp, chính phủ và giới học thuật Cuốn sách này đưa ra cách thức tìm hiểu lý

do tại sao các khái niệm đã học không làm cho nó vào thực tế, sau đó đưa ra các giải pháp mà sẽ làm việc trong thế giới thực Đồng tác giả James Kirkpatrick, một học viên đào tạo, giới thiệu năm điều kiện tiên quyết giúp một tổ chức đạt được đào tạo thành công Cuốn sách cũng đưa ra các ví dụ thực tế (như Toyota và Nextel) và 12 trường hợp nghiên cứu thực hành tốt nhất

Khoảng trống nghiên cứu

Qua các công trình nghiên cứu khác nhau, tác giả nhận thấy rằng vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong các đơn vị thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã có nhiều tác giả trong nước thực hiện, tuy nhiên các nghiên cứu chủ yếu tập trung nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, quản trị nguồn nhân lực, hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực, Cho đến nay, theo hiểu biết của tác giả thì chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực quản lý vận hành các trạm biến áp trong Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia nói riêng cũng như các đơn vị trực thuộc tập đoàn điện lực Việt Nam nói chung mặc dù các đơn vị này cũng quản lý vận hành các trạm biến áp

Xu thế phát triển của các thiết bị trong trạm biến áp ngày càng cao về kỹ thuật, bên cạnh đó Tập đoàn điện lực Việt Nam đang thực hiện chủ trương chuyển đổi các trạm biến áp thành không người trực và bán người trực, do đó công tác phát triển nguồn nhân lực là rất quan trọng và cần được quan tâm đúng mực Với vai trò quan trọng của các trạm biến áp trong hệ thống điện quốc gia, tác giả muốn qua đề tài này đóng góp các giải pháp để phát triển nguồn nhân lực vận hành trạm biến áp nhằm đảm vận hành an toàn, tin cậy hệ thống điện truyền tải và chuẩn bị các kỹ

năng, kiến thức cần thiết cho lực lượng vận hành các trạm biến áp khi xây dựng các trung tâm điều khiển xa và trạm biến áp không người trực

1.2 Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực

1.2.1 Các khái niệm cơ bản

1.2.1.1 Khái niệm nguồn nhân lực

Theo giáo trình kinh tế nguồn nhân lực của trường Đại học Kinh tế Quốc dân

do PGS.TS Trần Xuân Cầu chủ biên, xuất bản năm 2012 thì: “Nguồn nhân lực là

nguồn lực con người có khả năng sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội được biểu hiện ra là số lượng và chất lượng nhất định tại một thời điểm nhất định”

“Nguồn nhân lực là một phạm trù dùng để chỉ sức mạnh tiềm ẩn của dân cư, khả năng huy động tham gia vào quá trình tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội trong hiện tại cũng như trong tương lai Sức mạnh và khả năng đó được thể hiện thông qua số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số, nhất là số lượng và chất lượng con người có đủ điều kiện tham gia vào nền sản xuất xã hội”

Theo báo cáo của Liên hợp quốc đánh giá về những tác động của toàn cầu hoá đối với nguồn nhân lực đã đưa ra định nghĩa “Nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, kiến thức và năng lực thực có thực tế cùng với những năng lực tồn tại dưới dạng tiềm năng của con người” Quan niệm về nguồn nhân lực theo hướng tiếp cận này có phần hướng đến chất lượng của nguồn nhân lực Trong quan niệm này, điểm khác biệt được đánh giá cao là coi các tiềm năng của con người cũng là năng lực khả năng để từ đó có những cơ chế thích hợp trong quản lý, sử dụng nhằm phát huy tối đa nguồn lực

Khái niệm nguồn nhân lực ở nước ta được sử dụng rộng rãi từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới Một số nhà khoa học tham gia chương trình khoa học - công nghệ cấp nhà nước mang mã số KX-07 do GS.TSKH Phạm Minh Hạc làm chủ nhiệm, cho rằng nguồn nhân lực được hiểu là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khoẻ và trí tuệ, năng lực và phẩm chất Với cách tiếp cận này, nguồn nhân lực được hiểu là sự tổng hòa số lượng và chất lượng nguồn nhân lực

Ngoài ra, theo tác giả Nguyễn Tấn Thịnh (Quản lý nhân lực trong doanh nghiệp, 2005) nhân lực được hiểu là toàn bộ các khả năng về thể lực và trí lực của con người được vận dụng ra trong quá trình lao động sản xuất Nó cũng được xem

là sức lao động của con người - một nguồn lực quý giá nhất trong các yếu tố của sản xuất của các doanh nghiệp

Như vậy, khái niệm nguồn nhân lực có nhiều định nghĩa khác nhau tùy theo góc độ tiếp cận nghiên cứu, tuy vậy điểm chung có thể nhận thấy qua các định nghĩa trên khi nói về nguồn nhân lực tức là nói về số lượng và chất lượng của nguồn nhân lực, trong đó:

Số lượng nguồn nhân lực: Được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu về quy mô

và tốc độ phát triển nguồn nhân lực

Chất lượng nhân lực: Tổng hợp của các yếu tố bộ phận như thể lực, trình độ

văn hóa, trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động

- Trình độ văn hóa là sự hiểu biết của người lao động đối với những kiến

thức phổ thông không chỉ về lĩnh vực tự nhiên mà còn bao gồm cả lĩnh vực xã hội

Ở một mức độ cho phép nhất định nào đó thì trình độ văn hoá của dân cư thể hiện mặt bằng dân trí của một quốc gia Trình độ văn hoá của nguồn nhân lực được thể hiện thông qua các quan hệ tỷ lệ số lượng và tỷ lệ biết chữ, số lượng và tỷ lệ người qua các cấp học tiểu học, trung học cơ sở, phổ thông trung học, cao đẳng, đại học, trên đại học,… Đây là một trong những chỉ tiêu hết sức quan trọng phản ánh chất lượng nguồn nhân lực cũng như trình độ phát triển của kinh tế xã hội

- Trình độ chuyên môn kỹ thuật thể hiện sự hiểu biết, khả năng thực hành về

một chuyên môn, nghề nghiệp nào đó Đó cũng là trình độ được đào tạo ở các trường chuyên nghiệp, chính quy Các chỉ tiêu phản ánh trình độ chuyên môn kỹ thuật như số lượng lao động được đào tạo và chưa qua đào tạo, cơ cấu lao động được đào tạo

Thể lực của con người bao gồm không chỉ sức khỏe cơ bắp, mà còn là sự dẻo

dai của hoạt động thần kinh, là sức mạnh của ý chí Thể lực là điều kiện tiên quyết

để duy trì và phát triển trí tuệ, là phương tiện tất yếu để chuyển tải tri thức vào hoạt

động thực tiễn và biến tri thức thành sức mạnh vật chất Do đó, sức mạnh trí tuệ chỉ

có thể phát huy được khi thể lực con người được phát triển Nói cách khác sức khỏe

là tài sản quý giá nhất

Tóm lại, xét về tổng thể, nguồn nhân lực là tiềm năng lao động của con người trên các mặt số lượng và chất lượng, nguồn nhân lực bao gồm trí lực, trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội trong phạm vi quốc gia, vùng lãnh thổ, địa phương, ngành, doanh nghiệp và tổ chức

1.2.1.2 Khái niệm nguồn nhânlực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp

Theo quy định về chức năng nhiệm vụ của các chức danh trong trạm biến áp, nguồn nhân lực kỹ thuật quản lý vận hành trạm biến áp tác giả đề cập ở đây là đội ngũ trực tiếp quản lý vận hành các trạm biến áp, sau đây gọi ngắn gọn là nhân viên vận hành trạm biến áp Nhân viên vận hành trạm biến áp làm việc theo chế độ ca kíp để đảm bảo chế độ trực 24/24h tại các trạm biến áp Nhân viên vận hành trạm biến áp được chia thành trực vận hành chính và trực vận hành phụ với chức năng nhiệm vụ khác nhau, cụ thể:

 Trực vận hành chính

Trực vận hành chính có trách nhiệm thực hiện công tác vận hành và xử lý sự

cố trạm, điều hành mọi công việc trong ca trực đã được Trưởng trạm phân công Trực vận hành chính thực hiện phân công công việc trong ca trực, theo dõi tình hình vận hành các thiết bị, cho phép các đơn vị công tác vào làm việc, thao tác các thiết

bị theo lệnh của các cấp điều độ hệ thống điện, xử lý các sự có xảy ra, báo cáo tình hình vận hành, sự cố, bất thường cho các cấp theo quy trình

Trực vận hành chính phải có trình độ đại học trở lên và được các đơn vị Điều

độ Hệ thống điện quốc gia cấp chứng chỉ mới được tham gia công tác vận hành tại các trạm biến áp

 Trực vận hành phụ

Trực vận hành phụ có chức năng thực hiện quản lý vận hành thiết bị và xử lý

sự cố theo quy trình, thực hiện các công việc khác do trực vận hành chính phân