Đảng bộ huyện bình xuyên (vĩnh phúc) lãnh đạo phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015 (Tóm tắt, trích đoạn)

Mặt khác, tất cả những thành tựu, khuyết điểm, thuận lợi và khó khăn, cũng như những bài học được rút ra trong quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế cũng góp phầ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Hà Nội, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Công trình được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Phạm Thị Lương Diệu - Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 9

6 Đóng góp của luận văn 9

7 Bố cục của luận văn 10

Chương 1 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN BÌNH XUYÊN (VĨNH PHÚC) VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 11

1.1 Các yếu tố tác động và chủ trương phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Bình Xuyên 11

1.1.1 Các yếu tố tác động, chi phối đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Bình Xuyên 11

1.1.2 Chủ trương của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (2001-2005) 25

1.2 Sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (2001-2005) 30

1.2.1 Về nông nghiệp 30

1.2.2 Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng 36

1.2.3 Về thương mại, dịch vụ 40

Tiểu kết chương 1 43

Chương 2 ĐẢNG BỘ HUYỆN BÌNH XUYÊN (VĨNH PHÚC) LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH KINH TẾ TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015 45

2.1 Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (2006-2015) 45

2.1.1 Bối cảnh và yêu cầu mới đặt ra 45

2.1.2 Chủ trương mới của Đảng bộ huyện về phát triển kinh tế 49

2.2 Sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (2006-2015) 53

2.2.1 Về nông nghiệp 54

2.2.2 Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng 60

2.2.3 Về thương mại, dịch vụ 65

Tiểu kết chương 2 72

Chương 3 74

NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 74

3.1 Nhận xét chung 74

3.1.1 Về ưu điểm 74

3.1.2 Về hạn chế 80

3.2 Một số kinh nghiệm 85

3.2.1 Quán triệt đường lối chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của địa phương 85

3.2.2 Tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với quá trình phát triển kinh tế theo hướng CNH, HĐH 86

3.2.3 Chú trọng xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, năng động, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế theo hướng CNH-HĐH 88

3.2.4 Đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ vào sản xuất để tăng trưởng các ngành kinh tế theo hướng hiện đại 89

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 103

0

KCN Khu công nghiệp

UBND Ủy ban nhân dân

XHCN Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng của ngành nông nghiệp trong tổng thể nền kinh tế huyện Bình Xuyên từ năm 2001-2005 34 Bảng 1.2: Cơ cấu kinh tế huyện Bình Xuyên từ năm 2001-2005 39 Bảng 2.1: Tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng của ngành nông nghiệp trong tổng thể nền kinh tế huyện Bình Xuyên (2006-2015) 60 Bảng 2.2: Diện tích, giá trị sản xuất của một số cây trồng trên địa bàn huyện Bình Xuyên (theo giá cố định năm 1994) 64

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trải qua gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới và xây dựng chủ nghĩa

xã hội (CNXH), với mô hình kinh tế tổng quát là xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đất nước đã thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng kinh tế

- xã hội, hoàn thành chặng đầu tiên của thời kỳ quá độ lên CNXH và bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng những thay đổi trong chủ trương, đường lối xây dựng đất nước thời kỳ đổi mới

đã tạo ra nhiều khởi sắc trong đời sống xã hội, tình hình văn hóa và đặc biệt là từng bước tạonên một diện mạo mới của nền kinh tế đất nước

Tuy nhiên, từ khi thực hiện đường lối đổi mới đến nay, mặc dù kinh tế đất nước đã có sự chuyển biến tích cực nhưng chưa thoát khỏi tình trạng quy mô nhỏ, nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, các ngành nghề chưa có nhiều điều kiện để phát triển, nhiều tiềm năng chưa được tận dụng và khai thác triệt để Chính vì vậy, yêu cầu tạo ra bước chuyển lớn trong cơ cấu ngành kinh tế là tất yếu và cần thiết để phát triển đất nước

Đặc trưng cho cơ cấu kinh tế quốc dân là cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần

và cơ cấu vùng Trong đó, cơ cấu ngành giữ vai trò quan trọng hơn cả Chính vì vậy, để có cơ cấu kinh tế hợp lý cần phải hình thành nhận thức đúng, đầy đủ cùng sự lãnh đạo, điều hành năng động, sáng tạo của Trung ương cũng như các cấp bộ Đảng, chính quyền địa phương, nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của từng vùng, miền Nắm bắt được sự biến động, xu hướng phát triển của lực lượng sản xuất trong quá trình tái sản xuất, xác định vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phù hợp cần được coi là nhiệm vụ, yêu cầu có ý nghĩa sống còn đối với mỗi nền kinh tế ở bất kỳ khu vực địa lý nào

Những năm qua, cơ cấu kinh tế Việt Nam đang có những chuyển biến theo hướng tăng tỷ trọng đóng góp của ngành thương mại, dịch vụ và công nghiệp, giảm tỷ trọng của ngành nông nghiệp, đặc biệt trong nội bộ mỗi ngành cũng có sự thay đổi theo hướng hiện đại hóa Tuy nhiên, thực tiễn cũng đang đặt

ra nhiều vấn đề cần phải được nghiên cứu và giải quyết để tạo ra bước chuyển

mạnh và đồng bộ kinh tế đất nước sang một nền sản xuất hàng hóa có trình độ phát triển cao hơn Ví dụ như các vấn đề về áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, phát triển kinh tế đi cùng với vấn đề bảo vệ môi trường, giải quyết vấn đề việc làm và đặc biệt là hạn chế vấn đề chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng, miền, giữa các ngành và giữa các thành phần kinh tế

Huyện Bình Xuyên có vị trí địa lý nằm ở trung tâm của tỉnh Vĩnh Phúc Địa phương có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh và khu vực Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, các ngành kinh tế trên địa bàn huyện đã

có những bước phát triển nhất định Xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

đã tác động mạnh mẽ, làm biến đổi nhanh chóng môi trường kinh tế địa phương, các ngành kinh tế của huyện từng bước xác lập được vị trí, vai trò của mình trong tổng thể nền kinh tế Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề đã và đang đặt ra đối với quá trình phát triển kinh tế, đó là cần hoàn thiện hệ thống chính sách về: nguồn vốn, đất đai, nguồn nhân lực, công nghệ, xuất nhập khẩu , coi đây là điều kiện tiên quyết, cấp bách để các ngành kinh tế đều có cơ hội phát triển nhanh, toàn diện và bền vững

Hiểu rõ vai trò, vị trí của việc phát triển kinh tế cũng như quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề kinh tế trong thời đại mới, tỉnh Vĩnh Phúc nói chung, Đảng bộ và nhân dân huyện Bình Xuyên nói riêng trong nhiều năm qua đã luôn nỗ lực, cố gắng để phát huy những điểm mạnh, khắc phục mọi khó khăn, thách thức, từng bước thực hiện có hiệu quả các chỉ tiêu về phát triển kinh

tế của Đảng bộ huyện Với tốc độ tăng trưởng nhanh, cơ cấu các ngành kinh tế

có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng CNH - HĐH đã góp phần quan trọng vào tiến trình đổi mới về kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội của huyện Bình Xuyên Những kết quả đã đạt được đó, ngày càng khẳng định được vai trò lãnh đạo của Đảng bộ trong việc đưa ra những chủ trương, biện pháp đáp ứng được yêu cầu phát triển huyện Bình Xuyên cả về chiều rộng lần chiều sâu

Đạt được những kết quả đó là do địa phương luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo của Tỉnh ủy về vấn đề phát triển kinh tế; Đảng bộ huyện đã nắm rõ, hiểu sâu về các nguồn lực cũng như hạn chế của huyện trong thời đại mới Các

chủ trương phát triển kinh tế luôn được Đảng bộ huyện chú ý tổng kết, từng bước hoàn thiện, thay đổi qua quá trình đúc rút kinh nghiệm từ thực tiễn Việc đánh giá đầy đủ, khách quan, khoa học quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Bình Xuyên và giữ vững lập trường, khẳng định tính đúng đắn của chủ trương của Đảng là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược để xây dựng và phát triển Mặt khác, tất cả những thành tựu, khuyết điểm, thuận lợi và khó khăn, cũng như những bài học được rút ra trong quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế cũng góp phần quan trọng vào việc hoàn chỉnh về lý luận, phát triển về thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện hơn nữa những chủ trương, đường lối của Đảng với vấn đề kinh tế ở địa phương

Do vậy, việc nghiên cứu và tìm hiểu về sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế phải được tiến hành

có hệ thống và toàn diện, nhìn nhận một cách khách quan và khoa học, trên cơ sở

đó để rút ra những bài học kinh nghiệm và đồng thời cũng là cơ sở quan trọng góp phần thực hiện thành công sự nghiệp CNH - HĐH trên địa bàn huyện, cùng với tỉnh Vĩnh Phúc xây dựng Tổ quốc Việt Nam XHCN

Với tất cả lý do trên, cùng những sự gợi ý, định hướng của giáo viên

hướng dẫn, tác giả chọn đề tài “Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) lãnh

đạo phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015” làm đề tài luận văn Thạc sỹ,

chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xây dựng và phát triển một nền kinh tế địa phương theo hướng hiện đại, bền vững là một quá trình lâu dài, phức tạp Quá trình đó đòi hỏi phải có những nhận thức ngày một sâu sắc hơn về cơ cấu kinh tế, mục tiêu hướng tới và các mối quan hệ cơ bản trong quá trình thực hiện như: nhận thức về cơ chế quản lý nhà nước và thị trường, quan hệ thị trường và quan hệ sở hữu Chính vì những yếu tố phức tạp đó mà quá trình Đảng bộ một địa phương lãnh đạo phát triển kinh tế đã trở thành đề tài nghiên cứu, tranh luận của nhiều nhà nghiên cứu, các học giả, là chủ đề tìm hiểu của nhiều học viên và nghiên cứu sinh Trong đó, các công trình nghiên cứu chủ yếu hướng vào 2 nội dung chính sau:

Nhóm thứ nhất là các bài viết, công trình tập trung nghiên cứu về kinh tế:

“Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa nền kinh tế quốc dân”, Ngô Đình Giao, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994, trên cơ sở

đưa ra những lý luận cơ bản về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH - HĐH đất nước, tác giả đã tập trung phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH - HĐH ở Việt Nam hiện nay, từ đó rút ra một số thành tựu, hạn chế cũng như bài học kinh nghiệm cần khắc phục cho giai đoạn lịch sử tiếp theo

Hay công trình nghiên cứu “Kinh tế Việt Nam 20 năm đổi mới

(1986-2006) - thành tựu và những vấn đề đặt ra”, Đặng Thị Loan, Lê Du Phong,

Hoàng Văn Hoa, Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, 2006 lại đi thẳng vào việc tìm hiểu, đánh giá thành tựu và hạn chế chủ yếu của kinh tế Việt Nam qua

20 năm đổi mới Đồng thời cũng đưa ra những bài học kinh nghiệm của quá trình cải cách và đề xuất tiếp tục cải tổ nền kinh tế trong những năm tiếp theo

Công trình “Việt Nam trên chặng đường đổi mới và phát triển kinh tế”,

Nguyễn Minh Tú, Nxb.Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002 đã phân tích quá trình cải cách kinh tế ở Việt Nam theo một cách nhìn logic và lịch sử Trên cơ sở đó, tác giả Nguyễn Minh Tú cũng đưa ra nhận định về vấn đề cải cách và phát triển hướng vào thế kỷ XXI, những sự lựa chọn cân nhắc về chính sách và chiến lược

Cuốn sách “Một số vấn đề phát triển kinh tế của Việt Nam hiện nay”, Đỗ

Hoài Nam (chủ biên), Nxb.Thế giới, 2005 tập trung nghiên cứu một số vấn đề về nền kinh tế Việt Nam như: Tăng trưởng kinh tế, bất bình đẳng và sự chênh lệch

về phát triển, tài chính bên ngoài cho sự phát triển, hội nhập và phát triển con người Ngoài ra, công trình cũng tìm hiểu sự phát triển của Trung Quốc và những bài học đối ngoại của chính quyền G Bush và sự bế tắc của vấn đề hạt

nhân ở Bắc Triều Tiên, từ đó đưa ra một số kiến nghị về chính sách

Công trình “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam”, Bùi Tất

Thắng (chủ biên), Nxb.Khoa học xã hội, Hà Nội, 2006 đã đưa ra những lý luận

về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong thời kì công nghiệp

hoá Thực trạng, quan điểm và giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh

tế ở Việt Nam hiện nay

Công trình “Sở hữu tập thể và kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Chử Văn Lâm (chủ biên), Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006 trình bày một số vấn đề lý luận và thực tiễn trên thế giới cũng như thực trạng phát triển sở hữu tập thể, kinh tế tập thể trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam Bên cạnh đó, tác giả cũng đưa ra định hướng, các khuyến nghị về chính sách nhằm phát triển

sở hữu tập thể và kinh tế hợp tác trong thời gian tới ở Việt Nam

Ngoài ra cũng có rất nhiều các công trình nghiên cứu, các bài báo có đề

cập đến vấn để kinh tế đất nước như: “Tác động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào

phát triển kinh tế xã hội ở Tỉnh Bình Dương hiện nay”, Nguyễn Văn Chiến,

Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2006; “Thu

hút đầu tư trực tiếp từ các nước trong khu vực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế Việt Nam - Thực trạng và giải pháp”, Đinh Văn Cường, Luận văn Thạc sĩ kinh

tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2004; “Tiếp tục đối mới chính

sách tài chính phục vụ mục tiêu tăng trưởng”, Nguyễn Công Nghiệp, Lê Hải Mơ,

Bài viết “Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ

năm 1997 đến năm 2003” của tác giả Đặng Kim Oanh, Trung tâm Đào tạo, Bồi

dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2005; bài viết

“Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo nhân dân tiếp tục công cuộc đổi mới, đẩy

mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (1997-2005)”, Cổng thông tin,

giao tiếp điện tử tỉnh Vĩnh Phúc, ngày 26/11/2014 là những bài viết, những công trình khoa học đi sâu vào việc đánh giá, phân tích vai trò của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đối với quá trình xây dựng, phát triển nền kinh tế địa phương theo hướng hiện đại

Riêng về huyện Bình Xuyên, đã có một số công trình nghiên cứu có đề cập đến các vấn đề xung quanh lịch sử hình thành và phát triển; đặc điểm, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, vấn đề phát triển cũng như chiến lược phát triển

bền vững của địa phương như: Lịch sử Đảng bộ huyện Bình Xuyên;“Phát triển

kinh tế huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020”, Trần Bá Kiên, Luận

văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế, trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh

(thuộc Đại học Thái Nguyên)

Cũng có một số bài nghiên cứu, bài báo viết về nguồn lực phát triển của huyện Bình Xuyên, khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của nguồn lực trong việc phát triển kinh tế, ổn định tình hình xã hội của địa phương cũng như ý nghĩa của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế đối với tiến trình phát triển chung của địa phương

Có thể nói, toàn bộ những kết quả nghiên cứu của các nhóm nội dung trên

đã có đóng góp quan trọng cho quá trình tìm hiểu, nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế ở Việt Nam

- Về nội dung Các công trình của các nhà nghiên cứu đi trước đã đem lại

một một cái nhìn tương đối thống nhất về khái niệm (khái niệm thông thường, khái niệm công cụ); đã khái quát được hệ thống quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế; đồng thời cũng mang đến những đánh giá chân thực về thực trạng phát triển, những thành tựu cũng như hạn chế của kinh tế trên các khía cạnh khác nhau Bên cạnh đó, từ những thực tế của nền kinh tế, các tác giả đã đưa ra những kiến giải riêng, những đánh giá có tính chất chủ quan và khách quan đối với vấn đề phát triển kinh tế Toàn

bộ những kết quả đó đã trở thành nền tảng quan trọng cho các công trình nghiên cứu về sau

- Về tư liệu, số liệu Các công trình nghiên cứu đi trước đã hệ thống một

cách tương đối đầy đủ về các nguồn tư liệu cũng như số liệu cần thiết để phân tích, nhìn nhận về một mô hình kinh tế hay quá trình chuyển dịch kinh tế của một đất nước cũng như của một số địa phương cụ thể

- Về phương pháp nghiên cứu Với kinh nghiệm cũng như trình độ chuyên

môn của mình, các nhà khoa học, các học viên, các nhà nghiên cứu đi trước đã mang đến rất nhiều hướng nhìn khác nhau về vấn đề kinh tế cũng như vai trò của Đảng đối với sự phát triển của nền kinh tế đó Thông qua việc tìm hiểu, tham khảo các công trình nghiên cứu đi trước, tác giả đã học hỏi, vận dụng được các phương pháp nghiên cứu, các cách tiếp cận mới khi tìm hiểu về một vấn đề kinh tế cũng như một quá trình phát triển kinh tế của một địa phương, cụ thể như: phương pháp thống

kê, tổng hợp, phương pháp điền dã tiếp cận các tư liệu thực tế

Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc tìm hiểu chủ trương phát triển kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như Đảng bộ ở một số địa phương Chính vì vậy, một công trình nghiên cứu riêng biệt, đầy đủ về quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế, cụ thể là nghiên cứu trong giai đoạn đổi mới hiện nay (2001-2015) vẫn chưa được thực hiện đầy đủ, nghiêm túc Với lịch sử nghiên cứu vấn đề như vậy, một đề tài nghiên cứu về quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế từ năm 2001-2015 là mới mẻ và cần được nghiên cứu

Từ thực tế nghiên cứu đó, tác giả đã lựa chọn hướng nghiên cứu về quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế trong giai đoạn đổi mới hiện nay (2001-2015) với mục đích đóng góp mới cho nguồn tư liệu cũng như hướng tiếp cận mới của vấn đề lịch sử này, cụ thể như: Góp phần cung cấp một nguồn tư liệu có hệ thống về lịch sử lãnh đạo phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Bình Xuyên từ năm 2001 đến năm 2015 Đồng thời đưa ra được một số kiến giải về thành tựu, hạn chế để từ đó bước đầu rút ra những bài học kinh

nghiệm phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của địa phương trong những năm tiếp theo

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn tập trung làm rõ chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) trong phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015; từ

đó rút ra những kinh nghiệm có ý nghĩa tham khảo trong những năm tiếp theo

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn có nhiệm vụ:

- Chỉ rõ cơ sở hình thành chủ trương, biện pháp của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) về phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015;

- Phân tích, luận giải làm rõ chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện của Đảng

bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) trong phát triển kinh tế trên địa bàn huyện;

- Đánh giá những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân, rút ra kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) về phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu Luận văn là các chủ trương, chính sách và sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) đối với việc phát kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu các chủ trương, chính sách, biện pháp tổ chức

thực hiện, công tác tổng kết, kiểm tra, đánh giá của Đảng bộ huyện Bình Xuyên trong phát triển kinh tế, cụ thể trên các ngành kinh tế: công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ

- Về thời gian: Đề tài lựa chọn khoảng thời gian nghiên cứu từ năm 2001

đến năm 2015 Năm 2001 là thời điểm đánh dấu bước đầu chuyển hướng chỉ đạo chuyển mạnh nền kinh tế theo hướng CNH - HĐH của Đảng bộ huyện Bình Xuyên thông qua hàng loạt các chủ trương, kế hoạch, dự án, đề án và nghị quyết

chuyên đề về kinh tế Năm 2015 là mốc chuẩn bị bước vào nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XVIII, là thời gian tổng kết những kết quả mà Đảng bộ huyện đã làm được trong thời gian trước đó

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu quá trình lãnh đạo của Đảng bộ

huyện Bình Xuyên về phát triển kinh tế trên địa bàn huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tư liệu

Luận văn dựa vào các nguồn tài liệu cơ bản sau để nghiên cứu:

- Các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam có liên quan đến kinh tế, phát triển kinh tế;

- Các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng bộ và chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc, của huyện Bình Xuyên trong phát triển kinh tế;

- Các tài liệu của Sở Kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc, Phòng Kinh tế huyện Bình Xuyên, Cục Thống kê của tỉnh Vĩnh Phúc về vấn đề này từ năm 2001 đến năm 2015;

- Ngoài ra, luận văn cũng tham khảo những công trình, bài viết có liên quan đến đề tài nghiên cứu

5.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng hai phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp lịch

sử và phương pháp logic, ngoài ra luận văn còn kết hợp dùng các phương pháp khác như phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh Các phương pháp đó được vận dụng phù hợp với yêu cầu của từng nội dung trong luận văn

6 Đóng góp của luận văn

Luận văn có những đóng góp chính sau:

- Làm rõ các yếu tố tác động, chi phối đến sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) đến việc phát triển kinh tế của địa phương;

- Hệ thống hóa những chủ trương, biện pháp mà Đảng bộ huyện Bình Xuyên đã thực hiện để phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015; đồng thời

phục dựng lại bức tranh về phát triển kinh tế của địa phương qua 2 giai đoạn: 2001-2005; 2006-2015

- Đánh giá ưu, nhược điểm, nêu nguyên nhân và đúc rút những kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ huyện Bình Xuyên lãnh đạo phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2015

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy những vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế của Đảng bộ và chính quyền huyện Bình Xuyên tại các trường Đảng, các trung tâm chính trị ở địa phương

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm ba chương:

Chương 1 Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Bình Xuyên

(Vĩnh Phúc) về phát triển kinh tế từ năm 2001 đến năm 2005

Chương 2 Đảng bộ huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) lãnh đạo đẩy

mạnh kinh tế từ năm 2006 đến năm 2015

Chương 3 Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 1 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN BÌNH XUYÊN (VĨNH PHÚC) VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

1.1.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bình Xuyên

* Điều kiện tự nhiên

Bình Xuyên là một huyện nằm ở khu vực bán sơn địa (trung du, phần phía Bắc có địa hình gò đồi), có tổng diện tích tự nhiên là 14.847,31 ha (số liệu năm 2010) Vị trí địa lý tự nhiên của huyện được giới hạn bởi tọa độ địa lý từ 21°12’57’’ đến 21°27’31’’ độ vĩ Bắc và 105°36’06’’ đến 105°43’26’’ độ kinh Đông Huyện có vị trí địa lý nằm gần trung tâm tỉnh lỵ Vĩnh Phúc, phía Đông Nam giáp huyện Sóc Sơn (Thành phố Hà Nội), phía Đông giáp thị xã Phúc Yên, phía Bắc và Đông Bắc giáp huyện Tam Đảo, phía Tây Bắc giáp huyện Tam Dương, phía Tây giáp thành phố Vĩnh Yên và phía Tây Nam giáp huyện Yên Lạc Địa phương cách Thủ đô Hà Nội khoảng 50km theo hướng Tây - Tây Bắc [97,tr.6]

Với vị trí địa lý tự nhiên nhiều thuận lợi, huyện Bình Xuyên có tiềm năng lớn cho các hoạt động giao lưu, trao đổi hàng hóa cũng như phát triển các ngành nghề du lịch Bên cạnh đó, huyện lại nằm cách không xa các KCN tập trung có quy

mô lớn của khu vực phía Bắc như: KCN Bắc Thăng Long - Nội Bài; KCN Sài Đồng, cảng hàng không Nội Bài (Hà Nội); nằm giữa hai trung tâm kinh tế - chính trị lớn của tỉnh là thành phố Vĩnh Yên và thị xã Phúc Yên; có đường sắt Hà Nội - Lào Cai, Quốc lộ 2 và đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai chạy qua [97, tr.7] Tất cả các điều kiện do vị trí địa lý tự nhiên mang lại trở thành nguồn lực quan trọng và cần thiết để huyện Bình Xuyên có thể hình thành một nền kinh tế đa dạng về cơ cấu

(cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần, cơ cấu vùng lãnh thổ) và hình thành các KCN, các trung tâm dịch vụ; đồng thời có cơ hội tiếp cận nhanh với các tiến bộ khoa học

- kỹ thuật tiên tiến và công nghệ mới phục vụ cho công cuộc CNH-HĐH của địa phương

Tuy nhiên, với đặc điểm vị trí địa lý nằm ở giữa hai đô thị lớn của tỉnh Vĩnh Phúc (thành phố Vĩnh Yên và Thị xã Phúc Yên) vô hình chung đã trở thành những cản lực đối với việc đẩy mạnh phát triển thế mạnh riêng có của địa phương Mặt khác, dãy núi Tam Đảo chia cắt làm cho quá trình giao lưu, trao đổi với các vùng lân cận bị hạn chế, quá trình mở rộng quy mô các ngành công nghiệp, dịch vụ cũng gặp nhiều khó khăn

Đặc điểm địa hình của huyện Bình Xuyên gồm 3 vùng rõ rệt: Đồng bằng, trung du và miền núi với sự phân chia thấp dần từ Bắc xuống Nam đã tạo điều kiện để phát triển đa dạng các ngành kinh tế cũng như các dịch vụ xã hội bao gồm cả kinh tế đồi rừng, du lịch nghỉ dưỡng ở miền núi Bên cạnh đó, khu vực đồng bằng, trung du thuận lợi cho phát triển nông nghiệp với các loại cây ăn quả, cây đặc sản, cây dược liệu, mở rộng quy mô chăn nuôi đàn gia súc, các cây - con đặc sản của vùng núi và hình thành KCN tập trung Tuy nhiên, ở khu vực đồng bằng, do đặc điểm địa hình xen kẽ giữa gò đất thấp với những chân ruộng trũng lòng chảo nên có một số khu vực thường bị ngập úng vào mùa mưa, khó khăn cho sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất của người dân

Huyện Bình Xuyên nằm trong tiểu vùng khí hậu thuộc đồng bằng sông Hồng, chịu tác động rất lớn của dãy núi Tam Đảo, địa phương mang đặc điểm khí hậu chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng, thường chịu ảnh hưởng từ các cơn bão gây mưa lớn Nhiệt đô ̣ trung bình năm là 23,5-250

C, nhiệt độ cao nhất là 38,50C, thấp nhất là 20C [97, tr.7] Sự chênh lệch nhiệt độ giữa mùa đông và mùa

hạ, giữa vùng đồng bằng và vùng núi khá lớn

Huyện có hệ thống sông ngòi khá phong phú, phụ thuộc nhiều vào nguồn nước từ các suối nhỏ của dãy Tam Đảo chảy vào ở xã Trung Mỹ (hồ Thanh Lanh) Với các hệ thống sông Cà Lồ chia thành 3 nhánh: nhánh nối với sông Phan, từ

Hồ Thanh Lanh, sông Cánh; nhánh nối liền với Cầu Bòn tiêu thoát trực tiếp nước

mưa của dãy núi Tam Đảo thuộc huyện Bình Xuyên và thị xã Phúc Yên nhánh nối với sông Phan tiêu thoát nước vùng trũng của hai huyện Yên Lạc và Bình Xuyên Hệ thống hồ Xạ Hương (thuộc huyện Tam Đảo) trở thành nguồn cung cấp nước chính cho sinh hoạt cũng như sản xuất của huyện và mùa khô Đặc điểm khí hậu và sông ngòi của huyện ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất kinh tế nông nghiệp của huyện Điều kiện khí hậu đa dạng, sông ngòi phong phú

là điều kiện thuận lợi để mở rộng đa dạng các loại hình canh tác nông nghiệp, tuy nhiên những thấy thường của thời tiết cũng dễ gây ra hiện tượng úng lụt cục bộ tại khu vực trũng trong huyện Đặc biệt vào mùa khô, lượng bốc hơi cao, địa hình dốc, mức nước ở sông suối gần như cạn kiệt gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và xây dựng các công trình phục vụ dân sinh

Bình Xuyên có tài nguyên đất khá đa dạng với đầy đủ các loại đất tiêu biểu của khu vực đồng bằng và khu vực đồi núi bao gồm các nhóm đất chính như sau: Đất phù sa, đất Glay chua điển hình, đất mới biến đổi, đất loang lổ, đất cát

Với nguồn tài nguyên đất đa dạng, phong phú cùng cơ cấu hợp lý, huyện Bình Xuyên về cơ bản đã khai thác có hiệu quả vào các mục đích sử dụng khác nhau Diện tích đất nông nghiệp chiếm 69,33% tổng diện tích đất tự nhiên cho phép địa phương phát triển một nền nông nghiệp đa dạng, tận dụng được tối đa các nguồn lực khác để phát triển Bên cạnh đó, diện tích đất chưa sử dụng tương đối thấp, là minh chứng cho việc địa phương đã tận dụng tối đa nguồn tài nguyên quý giá này vào sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất

Là một địa phương nằm ở khu vực có địa hình phân biệt, chia cắt rõ rệt giữa đồng bằng, trung du và miền núi đã mang đến cho Bình Xuyên nguồn tài nguyên rừng, tài nguyên đất lâm nghiệp khá lớn, chủ yếu tập trung ở địa bàn xã Trung Mỹ Rừng đặc dụng chiếm 87,8% tổng trữ lượng gỗ và 100% tổng trữ lượng tre nứa, trong đó 89,1% trữ lượng gỗ đặc dụng là của rừng tự nhiên; rừng rừng trồng phòng hộ chiếm 2,6%, rừng trồng sản xuất chiếm 9,6% tổng trữ lượng [97, tr.10] Đây là ưu thế để huyện duy trì và phát triển vốn rừng cũng như khai thác, mở rộng và phát triển ngành lâm nghiệp Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nạn chặt phá rừng xuất hiện ngày càng nhiều đã đe dọa đến sự đa

dạng, phong phú của tài nguyên thiên nhiên này ở địa phương Do điều kiện thiên nhiên ưu đãi cùng tài nguyên rừng đa dang trở thành nền tảng quan trọng

để hình thành một số vùng có tiềm năng du lịch và nghỉ dưỡng trên địa bàn huyện như: thác Thậm Thình, khu vực Thanh Lanh, Mỏ Quạ

Huyện Bình Xuyên có một số loại khoáng sản quý hiếm như thiếc, vàng nhưng có trữ lượng nhỏ, phân tán, không trở thành nguồn nguyên liệu chính cho sản xuất công nghiệp Loại khoáng sản có trữ lượng lớn nhất là đá xây dựng và

đá granit phân bố chủ yếu ở xã Trung Mỹ, nhưng điều kiện khai thác rất hạn chế Hiện nay, trên địa bàn huyện có một số mỏ sét như: Sét gạch ngói Quất Lưu, Mỹ

Ký (Bá Hiến), Gia Du (Gia Khánh), Ngũ Hồ (Thiện Kế), Hương Canh với tổng trữ lượng khoảng 18,7 triệu m3 [97, tr.12] Tuy nhiên hàm lượng cao lanh không cao, do vậy chỉ sử dụng loại đất này cho hoạt động sản xuất gạch, ngói, gốm chất lượng thấp Trong những năm qua chưa có quy hoạch vùng khai thác nguyên liệu cho sản xuất gạch ngói nên hiện tượng khai thác đất làm gạch ngói tràn lan (Chủ yếu ở khu vực Hương Canh, Tân Phong, Quất Lưu) đã giảm đáng kể diện tích đất canh tác, đồng thời cũng gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái Việc khai thác cát sỏi tại lòng sông suối đã làm thay đổi dòng chảy, gây ra hiện tượng xói lở đất canh tác hai bên bờ vào mùa mưa lũ

* Điều kiện kinh tế - xã hội

Kể từ năm 1975 đến năm 2015, địa giới hành chính huyện Bình Xuyên ít

có sự thay đổi Trải qua 5 lần chia tách và xác nhập, đến năm 2015, huyện Bình Xuyên có 13 xã, thị trấn với 121 thôn và 30 tổ dân phố [98]

Với truyền thống lịch sử lâu đời, từ thế hệ này đến thế hệ khác đấu tranh với thiên nhiên, người dân Bình Xuyên vốn đã mang trong mình đức tính cần cù, chịu khó, vượt bao khó khăn vất vả để cải biến những vùng rừng rậm, gò hoang, đầm bãi sình lầy để xây dựng thành những cánh đồng quanh năm xanh tốt, thành làng xóm đông vui trù phú Không chỉ có vậy, con người Bình Xuyên còn tạo dựng nên nhiều công trình văn hóa độc đáo và sáng tạo, đến nay vẫn được lưu giữ và có ý nghĩa lịch sử văn hóa nghệ thuật như: thị trấn Hương Canh có đình Tam Canh, chùa Cả Kính Phúc, chùa Tự Môn, xã Thanh Lãng với đền thờ 5 vị

tướng là anh em cùng một nhà theo bà Trưng đánh giặc hay xã Sơn Lôi có đình

Bà Cầu, đình An Lão [5, tr.10]

Nhân dân Bình Xuyên có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời gắn liền với lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược, hàng ngàn con em Bình Xuyên đã lên đường chiến đấu và trong công cuộc xây dựng đất nước, xây dựng quê hương giàu đẹp, nhân dân Bình Xuyên luôn phát huy truyền thống lao động cần cù, sáng tạo

Những truyền thống lịch sử hào hùng đó là nền tảng, cơ sở và động lực quan trọng để nhân dân Bình Xuyên tiếp tục phát huy những thành tựu mà thế hệ

đi trước đã làm được, tiếp tục hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội

trong thời đại mới dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng

Tính đến năm 2015, quy mô dân số trung bình của huyện là 125.325 người, đứng thứ 3 trong toàn tỉnh, mật độ dân số là 823 người/km2

, tỷ lệ tăng dân

số tự nhiên của huyện trong những năm gần đây có xu hướng giảm, tuy nhiên vẫn ở mức cao, bình quân toàn thời kỳ 2001-2015 là 1,64% Dân cư tập trung chủ yếu trên địa bàn các xã, thị trấn đồng bằng nơi có điều kiện sinh sống tốt với các dịch vụ phục vụ nhu cầu cuộc sống ngày càng được hiện đại hóa như: thị trấn Hương Canh với mật độ 1.457 người/km2, thị trấn Thanh Lãng đứng thứ hai với mật độ 1.396 người/km2 [98] Đặc điểm dân cư đông đúc, trình độ văn hóa ngày càng được nâng cao là động lực quan trọng để phát triển kinh tế bền vững,

có ảnh hưởng quyết định đến quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, xã hội từ sử dụng lao động thủ công sang sử dụng lao động có trình độ chuyên môn cao

Lịch sử hình thành lâu đời cùng những đặc điểm riêng biệt về truyền thống lịch sử văn hóa, đã ảnh hưởng ít nhiều đến tình hình dân tộc và tôn giáo của huyện Bình Xuyên Hiện nay, trên địa bàn huyện có 3 tộc người cùng sinh sống, lao động

và góp phần xây dựng quê hương đó là: Kinh, Sán Dìu và Cao Lan, trong đó người Kinh chiếm chủ yếu với hoảng hơn 99% tổng dân số toàn huyện

* Đánh giá chung về nguồn lực

- Về thuận lợi

Với các nguồn lực về cả tự nhiên và kinh tế - xã hội, huyện Bình Xuyên

có đầy đủ điều kiện để phát triển một nền kinh tế với cơ cấu đa dạng, đẩy mạnh kinh tế địa phương theo hướng hiện đại

Hiện trạng cơ sở hạ tầng là nền tảng để huyện Bình Xuyên dễ dàng kết nối với bên ngoài thông qua mạng lưới đường giao thông đường bộ, đường sông, đường sắt đã hình thành tương đối đồng bộ Cùng với cơ sở hạ tầng thuận lợi, dân cư tập trung đông, giao thông thuận tiện, tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng được khai thác, sử dụng có hiệu quả là những cơ sở quan trọng để địa phương trở thành mục tiêu của các dự án đầu tư sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, tăng nhanh nguồn vốn đầu tư từ bền ngoài

Nguồn tài nguyên đất đai, khí hậu, nguồn nước thích hợp để phát triển cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng đặc biệt đối với các loại cây lúa, ngô, khoai, đậu tương và rau xanh, cây công nghiệp ngắn ngày cho năng suất cao

Bên cạnh đó, huyện Bình Xuyên cũng có nhiều tiền năng để phát triển các

mô hình du lịch sinh thái (khu du lịch Đầm Vạc, tìm hiểu về nét văn hóa truyền đặc sắc của vùng đất với nền ẩm thực độc đáo, di tích đền, đình với kiến trúc độc đáo cũng như lịch sử lâu đời…) Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông vận tải đang ngày càng được hiện đại hóa có thể tạo ra nhiều hơn sự liên kết giữa du lịch Bình Xuyên với các điểm du lịch phát triển khác trong vùng như Tam Đảo, Đại Lải, Sóc Sơn, Đông Anh, Bắc Ninh, tạo ra bước chuyển dịch mới trong cơ cấu ngành kinh tế

Đặc điểm dân cư đông, có truyền thống cần cù, chịu khó và có kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp (trồng lúa nước, các cây màu lương thực, cây thực phẩm cây công nghiệp, chăn nuôi) Trong thời gian gần đay, khi trên địa bàn huyện phát triển các KCN đã tạo cho người dân Bình Xuyên làm quen dần với nếp sống công nghiệp, phù hợp với thực tế phát triển của huyện cũng như xu hướng phát triển chung của đất nước Bên cạnh đó, lực lượng lao động của Bình Xuyên khá dồi dào, trẻ, khoẻ, có văn hoá và trình độ chuyên môn đã từng bước

được nâng lên, vì vậy đã đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của nền sản xuất hàng hoá Trong những năm tới, khi các KCN mới hình thành, nhu cầu đào tạo công nhân

sẽ còn tiếp tục tăng lên

- Về khó khăn, hạn chế

Bên cạnh những điều kiện thuận lợi, các nguồn lực về tự nhiên, kinh tế -

xã hội của địa phương trong một chừng mực nào đó vẫn có những yếu tố là cản lực đối với tiến trình phát triển kinh tế của huyện

Hiện nay, nạn chặt phá rừng diễn ra ngày càng nhiều đã và đang đe dọa đến sự đa dạng, phong phú của các hệ sinh thái trong huyện, tài nguyên rừng bị nghèo kiệt, động vật hoang dã hầu như không còn, vốn rừng bị mai một

Với điều kiện địa hình đã tạo nên 03 vùng sinh thái trên địa bàn huyện, trong khi vùng núi ít chịu ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa thì vùng trung du lại đang được đẩy mạnh khai thác theo mục đích kinh tế, quá trình sử dụng đất chưa hợp lý đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường làm cho độ phì nhiêu của đất bị giảm đáng kể

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa làm cho người lao động vốn phần lớn chuyển đổi từ nông nghiệp, chưa qua đào tạo gây khó khăn trong chuyển đổi nghề; nhiều thách thức về xã hội và việc làm nảy sinh với người nông dân bị mất đất sản xuất Vì vậy, cần có chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo nhằm nâng cao trình độ cho người lao động một cách hiệu quả…

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên cùng với điều kiện xã hội là những động lực quan trọng để phát triển kinh tế của huyện Bình Xuyên Những thay đổi về các nhân tố bên trong này sẽ có tác động trực tiếp đến chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Tạo ra được một cơ cấu kinh tế hợp lý với tốc độ phát triển nhanh, bền vững là mục tiêu chung của Đảng bộ huyện trên cơ sở khai thác được nguồn lực vốn có của địa phương cũng như tận dụng, nắm bắt được xu hướng phát triển chung của tỉnh Vĩnh Phúc, của cả nước

1.1.1.2 Chủ trương phát triển kinh tế của Đảng và của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc

- Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bước vào thế kỉ XXI, Việt Nam vừa đứng trước thời cơ vận hội lớn, vừa phải đối mặt với những nguy cơ và thách thức không thể xem thường Với tinh thần tiến công cách mạng, tiếp tục trên con đường đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng được triệu tập Trên cơ sở phân tích thực tế tình hình đất nước, Đại hội đã thông qua nhiều nội dung quan trọng về nhiệm vụ cũng như phương hướng, động lực trên con đường phát triển tiếp theo của dân tộc, trong

đó đặc biệt nhấn mạnh vào nhiệm vụ phát triển kinh tế, ổn định tình hình chính trị, xã hội

Đại hội IX của Đảng đã đánh giá về chặng đường 71 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam, tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, 15 năm đổi mới, 10 năm thực hiện chiến lược kinh tế - xã hội, rút ra những bài học kinh nghiệm của công cuộc đổi mới, từ đó phát triển và hoàn thiện đường lối, định ra chiến lược phát triển đất nước trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ XXI Với ý nghĩa

đó, Đại hội đã thông qua Báo cáo Chính trị, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

10 năm 2001-2010 và Phương hướng nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2001-2005 Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đặc biệt chú trọng vào vấn đề xác định cơ sở lý luận cũng như những định hướng về cơ chế phát triển kinh tế đất nước

“Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đó chính

là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Mục đích của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống nhân dân Phát triển lực lượng sản xuất hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp trên cả ba mặt sở hữu, quản lý và phân phối

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc

Chế độ sở hữu công cộng (công hữu) về tư liệu sản xuất chủ yếu từng

bước được xác lập và sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng xong về cơ bản Xây dựng chế độ đó là một quá trình phát triển kinh tế - xã hội lâu dài qua nhiều bước, nhiều hình thức từ thấp đến cao Phải từ thực tiễn tìm tòi, thử nghiệm để xây dựng chế độ sở hữu công cộng nói riêng và quan hệ sản xuất mới nói chung với bước đi vững chắc Tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả xây dựng quan hệ sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa là thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, thực hiện công bằng

xã hội

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước Nhà nước ta là Nhà nước xã hội chủ nghĩa, quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách, sử dụng cơ chế thị trường, áp dụng các hình thức kinh tế và phương pháp quản lý của kinh tế thị trường để kích thích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy mặt tích cực, hạn chế và khắc phục mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo vệ lợi ích của nhân dân lao động, của toàn thể nhân dân

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế, đồng thời phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác vào sản xuất, kinh doanh và thông qua phúc lợi xã hội

Tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển Tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa và giáo dục, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm cho chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của nhân dân, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con người, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực của đất nước” [34, tr.257]

Chủ trương xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thể hiện tư duy, quan niệm của Đảng ta về sự phù hợp giữa quan

hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Đó là mô hình kinh

tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội

Trên cơ sở “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ

nghĩa xã hội” và chủ trương phát triển kinh tế của Đảng được đề ra tại Đại hội

VIII (1996), tại Đại hội toàn quốc lần thứ IX (năm 2001), Đảng đã khẳng định đường lối phát triển kinh tế ở Việt Nam: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp; ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa; phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững; tăng trưởng kinh tế đi liền với phát triển văn hoá, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường; kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng - an ninh” [34, tr.126]

Bên cạnh đó, kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm (2001-2005) cũng được đưa ra nhằm từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển kinh tế trong 10 năm (2001-2010) là: “Tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững; ổn định và cải thiện đời sống nhân dân Chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nâng cao rõ rệt hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế

Mở rộng kinh tế đối ngoại Tạo chuyển biến mạnh về giáo dục và đào tạo, khoa học

và công nghệ, phát huy nhân tố con người Tạo nhiều việc làm; cơ bản xoá đói, giảm

số hộ nghèo; đẩy lùi các tệ nạn xã hội Tiếp tục tăng cường kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội; hình thành một bước quan trọng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia” [34, tr.12-13]

- Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc về phát triển kinh tế

Trên cơ sở chủ trương chung được trình bày trong văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đã phân tích, đánh giá những thuận

lợi cũng như khó khăn của địa phương trong những năm đầu tiên của thiên niên

kỉ mới, để từ đó đưa ra đường lối chỉ đạo phát triển chung cho toàn tỉnh Đối với vấn đề phát triển kinh tế, Đảng bộ tỉnh xác định rõ trong Nghị quyết của Đại hội Đại biểu của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lần thứ XIII (nhiệm kỳ 2001-2005) diễn ra

từ ngày ngày 12/3 đến ngày 15/3/2001 như sau: Tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao theo hướng ổn định, bền vững; không ngừng nâng cao quy

mô, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, khai thác có hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển Không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, trong đó tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền các cấp; tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân, cùng hướng tới mục tiêu vì sự nghiệp phát triển của tỉnh [3, tr.247]

Về nhiệm vụ phát triển kinh tế

Đối với ngành nông nghiệp: Tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp, kinh

tế nông thôn toàn diện và vững chắc, đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng ngành chăn nuôi, giảm tỷ trọng ngành trồng trọt; từng bước thực hiện chương trình CNH-HĐH trong nông nghiệp; phát triển các loại hình kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn, nhất là kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại; thực hiện có hiệu quả chính sách khuyến nông, nâng cao chất lượng các dịch vụ sản xuất, đặc biệt là cung ứng giống cây, con, phân bón, phòng trừ dịch bệnh, tưới tiêu, làm đất [29, tr.124]

Đối với công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp: Phát triển theo hướng nâng

cao hiệu quả, phù hợp với nhu cầu của thị trường Tập trung khai thác năng lực sản xuất của các cơ sở công nghiệp hiện có, thực hành tiết kiệm, tăng tích lũy nội

bộ và tranh thủ nguồn vốn đầu tư để phát triển công nghiệp trên địa bàn Ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến nông sản thực phẩm và đồ uống để tiêu thụ ngày

một nhiều hơn sản phẩm cho nông dân Có chính sách gắn đầu tư công nghiệp chế biến với vùng nguyên liệu [29, tr.42-43]

Đối với ngành du lịch: Đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống, khai

thác tốt hơn năng lực hiện có, phát triển đa dạng các ngành dịch vụ, nâng cao hiệu quả kinh doanh, mở rộng liên kết giữa các ngành kinh tế Tạo bước phát triển mới cho ngành kinh tế du lịch Hoạt động du lịch phải gắn việc khai thác với bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, các di tích lịch

sử địa phương Tạo điều kiện cho các loại hình dịch vụ tài chính, ngân hàng, kiểm toán, công nghệ thông tin, tư vấn pháp luật phát triển

1.1.1.3 Thực trạng phát triển kinh tế của huyện Bình Xuyên trước năm 2001

Thực tiễn đất nước 10 năm đầu thực hiện đường lối đổi mới đã cho thấy những khó khăn, thách thức trên con đường đi lên CNXH ở nước ta Trong bối cảnh của đất nước, thực hiện chủ trương chung của Đảng về vấn đề phát triển kinh tế: Tiếp tục phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH Nắm vững chính sách đối với các thành phần kinh tế Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế Phát triển khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo [34, tr.86]

Nằm trong tiến trình phát triển chung của đất nước, thực hiện nghiêm chỉnh sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Vĩnh Phúc, trước 2001, kinh tế của huyện Bình Xuyên có nhiều biến động, thay đổi, tuy nhiên về cơ bản vẫn được xây dựng theo đúng tiến trình chung trong đường lối phát triển kinh tế của Trung ương và của tỉnh

Bước vào thời kỳ đổi mới, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng1

, gắn với các mục tiêu phát triển chung của huyện, tình hình kinh tế Bình Xuyên đã bắt đầu có nhiều khởi sắc, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: cơ cấu ngành kinh tế chưa cân đối, trong khi trình độ sản xuất còn thấp, những mũi đột phát về tư duy kinh tế đã bắt đầu xuất hiện và từng bước được xác lập, tuy nhiên chưa tạo ra được bước ngoặt quan trọng, chuyển biến căn bản trong nền kinh tế của địa phương

1

Thời gian này địa giới huyện Bình Xuyên vẫn nằm trong địa bàn huyện Tam Đảo

Sau thời gian thử thách, cùng với những vận động, đổi mới không ngừng trong tư duy kinh tế của Đảng, vị trí, vai trò và cơ chế vận hành nền kinh tế từng bước có những thay đổi, tạo nên bước chuyển mình trong toàn bộ nền kinh tế đất nước Không nằm ngoài xu thế phát triển chung đó, thực hiện sự chỉ đạo của Đảng bộ cấp trên, từ năm 1996 đến 2001, Đảng bộ huyện Bình Xuyên đã có điều chỉnh từng bước để hiện đại hóa nền kinh tế, tạo ra diện mạo mới về cả kinh tế, văn hóa và xã hội của địa phương

* Về sản xuất nông nghiệp

Huyện ủy đã tập trung chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa Xác định lại cơ cấu sản xuất phù hợp với đặc điểm địa hình Các vùng nông nghiệp hình thành rõ nét và diện tích canh tác cũng như sản lượng các cây lương thực, cây công nghiệp, thực phẩm, chăn nuôi đạt giá trị cao Cơ sở hạ tầng để phục vụ sản xuất và tiêu thụ nông sản cho nông dân như: các công trình thủy lợi, đường giao thông nông thôn, chợ nông thôn được tu sửa và xây mới Đảng bộ huyện chủ động và xử lý kịp thời những diễn biến phức tạp trong phòng chống thiên tai, dịch bệnh đối với cây trồng vật nuôi

Diện tích gieo trồng hàng năm ổn định ở mức 26.000ha-26.700ha Sản lượng lương thực có hạt năm 2000 đạt 38.349 tấn, tăng đáng kể so với năm 1996 [5, tr.219]

Tổng số đàn trâu, bò, lợn, gia cầm có sự biến động đáng kể Năm 2000 đàn trâu có 6.442 con, đàn bò có 9.327 con, đàn lợn có 43.362 con, gia cầm có 446.400 con Diện tích nuôi trồng thủy sản ổn định 511ha, sản lượng cá đạt 500 tấn/ha [5, tr.220]

Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2000 đạt 83.130 triệu đồng (giá cố định năm 1994) so với năm 1995 tăng 15,86% (bình quân tăng 5,3%), trong đó giá trị sản xuất của ngành trồng trọt đạt 74,6%, chăn nuôi đạt 25,4% Giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân 1ha canh tác đạt 47,8 triệu đồng, so với năm 1995 tăng 18% (mục tiêu Đại hội đề ra đạt từ 46-48 triệu đồng/ha/năm) [97, tr.28]