tóm tắt Nghiên cứu chất lượng sản phẩm du lịch biển ở Sầm Sơn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRỊNH THỊ TUYẾT NGHIÊN CứU CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DU LỊCH BIỂN SẦM SƠN Chuyên ngành: Du lịch Chương trình đào tạo thí đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRỊNH THỊ TUYẾT

NGHIÊN CứU CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DU

LỊCH BIỂN SẦM SƠN

Chuyên ngành: Du lịch (Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MAI HOA

Hà Nội - 2017

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành Luận văn Thạc sĩ, cùng với sự nỗ lực của bản thân, với tất cả tình cảm của mình học viên xin gửi lời cảm ơn chân thành, sâu sắc tới TS Trần Thị Mai Hoa - giảng viên trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã dành nhiều thời gian đồng hành, hướng dẫn tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu để học viên hoàn thành luận văn này

Học viên xin kính gửi lòng biết ơn chân thành tới Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Ban chủ nhiệm khoa và quý thầy, cô giáo khoa

Du lịch học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia

Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học viên học tập và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân Thị xã Sầm Sơn đã cung cấp cho học viên những tài liệu quý báu phục vụ cho công việc nghiên cứu đề tài

Qua đây học viên cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè – những người đã luôn sát cánh động viên và tiếp thêm động lực để học viên hoàn thành được luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng, nhưng do thời gian và điều kiện còn hạn chế, chắc chắn luận văn của học viên còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được

sự đóng góp ý kiến của quý thầy, cô và các bạn để luận văn của học viên được hoàn thiện hơn!

Học viên xin chân thành cảm ơn!

Học viên

Trịnh Thị Tuyết

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Bố cục của luận văn 8

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DU LỊCH BIỂN 9

1.1 Du lịch biển: Khái niệm, phân loại, đặc điểm Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm du lịch biển Error! Bookmark not defined 1.1.2 Chất lượng sản phẩm du lịch biển: một số vấn đề lý luận 16

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm du lịch biển 18 1.1.4 Lưu ý khi nghiên cứu chất lượng sản phẩm du lịch biển 19

1.2 Đánh giá chất lượng sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển 20

1.2.1 Căn cứ đánh giá 20

1.2.2 Phương pháp đánh giá 21

1.2.3 Nội dung đánh giá 22

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá 22

Tiểu kết chương 1 27

Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DU LỊCH BIỂN Ở SẦM SƠN 28

2.1 Khái quát về du lịch Sầm Sơn 28

2.1.1 Tài nguyên du lịch 28

2.1.2 Điều kiện về kinh tế - xã hội 31

2.1.3 Hiện trạng quản lý và kinh doanh du lịch Sầm Sơn 33

2.1.4 Hiện trạng lao động trong lĩnh vực du lịch ở Sầm Sơn 35

2.2 Sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển ở Sầm Sơn 36

2.3 Đánh giá chất lượng sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng biển ở Sầm Sơn 41 2.4 Nhận xét chung 49

2.4.1 Điểm mạnh 49

2.4.2 Hạn chế và những nguyên nhân 51

Tiểu kết chương 2 55

Chương 3 KIẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DU LỊCH BIỂN Ở SẦM SƠN 57

3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp 57

3.1.1 Định hướng phát triển du lịch của Sầm Sơn đến năm 2020 57

3.1.2 Định hướng nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch 61

3.2 Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển ở Sầm Sơn 62

3.2.1 Giải pháp bảo tồn các giá trị của tài nguyên du lịch ở Sầm Sơn 63 3.2.2 Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch ở Sầm Sơn 64

3.3 Một số kiến nghị 70

3.3.1 Kiến nghị đối với cơ quan quản lý địa phương 70

3.3.2 Kiến nghị đối với người dân địa phương 71

KẾT LUẬN 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

PHỤ LỤC 79

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GDP Gross domestic product (Tổng sản phẩm quốc nội)

ISO International Organization for Standardization (Tổ chức

tiêu chuẩn hóa quốc tế)

TW Trung ương

UBMTTQ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc

UBND Ủy ban nhân dân

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Tiêu chí đánh giá nhóm yếu tố tài nguyên du lịch……… 23

Bảng 1.2 Tiêu chí đánh giá nhóm yếu tố dịch vụ du lịch………23

Bảng 1.3 Tiêu chí đánh giá nhóm yếu tố hàng hóa……….24

Bảng 1.4 Bậc đánh giá và điểm đánh giá……….24

Bảng 1.5 Thang điểm đánh giá cho sản phẩm du lịch biển……….25

Bảng 1.6 Các mức đánh giá chất lượng của sản phẩm du lịch biển……….26

Bảng 2.1 Lượng khách du lịch nội địa đến Sầm Sơn giai đoạn 2008 – 2016……… 33

Bảng 2.2 Doanh thu từ ngành du lịch của Thị xã Sầm Sơn giai đoạn 2008 – 2016……….34

Bảng 2.3 Xác định tỷ lệ phiếu điều tra theo phân hạng cơ sở lưu trú……43

Bảng 2.4 Đánh giá của khách du lịch về từng yếu tố trong nhóm tài nguyên du lịch của sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển ở Sầm Sơn………….43

Bảng 2.5 Đánh giá của du khách về các dịch vụ của sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển ở Sầm Sơn……….45

Bảng 2.6 Đánh giá của khách du lịch về các yếu tố nhóm hàng hóa du lịch của sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển Sầm Sơn……….47

Bảng 2.7 Tổng hợp điểm đánh giá các yếu tố……….48

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Yếu tố cung du lịch………11

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, với đường bờ biển kéo dài là một lợi thế rất lớn cho phát triển du lịch nói riêng và các ngành kinh tế khác nói chung Đến thập kỉ 70 của thế kỷ XX, du lịch biển đã trở thành một loại hình du lịch hấp dẫn với nhiều du khách Khách du lịch đi biển không dừng lại ở việc tắm biển, chiêm ngưỡng cảnh quan sinh thái biển mà còn tham gia tìm hiểu, khám phá những sinh vật biển, những kiến tạo, kỳ quan thiên nhiên dưới đáy biển, đại dương và tri giác môi trường dưới nước và các hoạt động thể thao bãi biển…

Để khai thác tốt nguồn lợi tài nguyên du lịch biển sẵn có đó, mỗi địa phương cần chú ý phát triển sản phẩm du lịch vì sản phẩm du lịch có vai trò,

ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển du lịch của địa phương Có thể nói, sản phẩm du lịch là hiện thân của tài nguyên du lịch của mỗi địa phương, được coi là yếu tố cốt lõi thu hút khách du lịch Địa phương muốn thu hút khách du lịch phải tạo ra những sản phẩm du lịch phù hợp, đáp ứng được nhu cầu của khách

Tuy nhiên, sản phẩm du lịch và sản phẩm du lịch biển nói riêng không

dễ để kiểm soát chất lượng vì nó phụ thuộc vào rất nhiều nhân tố chủ quan và khách quan Do vậy, để xây dựng phương án phát triển sản phẩm du lịch phù hợp rất cần những nghiên cứu khoa học về chất lượng sản phẩm du lịch ở từng địa phương

Bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hoá) được du khách gần xa biết đến với những bãi cát trắng mịn, trải dài, nước biển trong xanh, phong cảnh hùng vĩ

và thơ mộng, rất phù hợp cho các hoạt động du lịch tắm biển và nghỉ dưỡng Hoạt động du lịch ở thị xã Sầm Sơn có lịch sử hình thành và phát triển hơn một trăm năm Du lịch đã gặt hái được những thành tựu to lớn như thu hút lượng khách đông đảo (năm 2015 là 5.6 triệu lượt khách), đem lại doanh thu

cao (năm 2015 là 2.200 tỷ đồng), đóng góp phần quan trọng vào nền kinh tế địa phương, cải thiện đáng kể đời sống người dân

Bên cạnh những thành tựu đó, hoạt động du lịch nơi đây vẫn còn tồn tại nhiều điểm yếu Đó là những bất cập trong quy hoạch du lịch, chưa khai thác tối

ưu nguồn tài nguyên du lịch để tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng, sản phẩm

du lịch biển còn nghèo nàn và chưa hấp dẫn, nhận thức của người kinh doanh du lịch và người dân nhìn chung còn thấp, tình trạng “chặt chém”, “chèo kéo” du khách, lừa đảo thậm chí là hành hung khách du lịch vẫn diễn ra, môi trường bị ô nhiễm… Tuy nhiên, một vấn đề nhức nhối và nổi cộm của du lịch Sầm Sơn chính là chất lượng sản phẩm du lịch Làm sao để nâng cao chất lượng sản phẩm

du lịch biển của Sầm Sơn là một nhu cầu cấp bách và bức thiết

Trên cơ sở thực tiễn và lý luận đó, tác giả lựa chọn đề tài “Nghiên cứu

chất lượng sản phẩm du lịch biển Sầm Sơn” nhằm đánh giá một cách khoa

học chất lượng sản phẩm du lịch biển và đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển ở thị xã giàu tài nguyên du lịch này

2 Lịch sử nghiên cứu

Những vấn đề về sản phẩm du lịch và chất lượng sản phẩm du lịch đã được các học giả, các nhà hoạch định chính sách trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, sản phẩm du lịch biển và chất lượng sản phẩm du lịch biển nói chung

và điểm đến Sầm Sơn nói riêng là vấn đề chưa được nghiên cứu nhiều

Nghiên cứu về du lịch biển và chất lượng sản phẩm du lịch biển

Du lịch biển đã trở thành một mảng nghiên cứu được quan tâm từ lâu Trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn

đề này Cụ thể, du lịch biển đảo của Việt Nam được đề cập nhiều trong các đề tài cấp Bộ của Tổng cục Du lịch, các viện nghiên cứu như đề tài “Điều kiện kinh tế - xã hội – nhân văn vùng ven biển Việt Nam” của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (2005) Trong các nghiên cứu này, du lịch biển thường được

nhìn ở chiều rộng, là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế, góp phần phát triển bền vững kinh tế xã hội vùng ven biển Việt Nam

Một số luận văn Thạc sĩ đã đề cập tới du lịch biển, các sản phẩm du lịch biển của Việt Nam như Mai Hiên (2007) với “Tài nguyên du lịch biển Việt Nam cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng” trình bày khái quát về biển và tài

nguyên biển Việt Nam, Trần Thị Kim Ánh (2010) với “Nghiên cứu phát triển

Du lịch biển Đà Nẵng”, “Nghiên cứu khai thác tài nguyên du lịch dải ven biển tỉnh Bình Thuận” của Nguyễn Thị Thuý Ngân (2013).Những công trình

này đã trình bày nhiều vấn đề lý luận về du lịch biển, tài nguyên du lịch vùng ven biển (đặc điểm, điều kiện khai thác, tiêu chí đánh giá tài nguyên) và chỉ ra thực trạng khai thác tài nguyên ven biển ở các địa phương trong cả nước như Bình Thuận, Đà Nẵng Đây là nguồn tham khảo hữu ích về các lý thuyết của

du lịch vùng ven biển

Nghiên cứu về chất lượng sản phẩm du lịch biển có bài viết của

PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn (2014) về “Nâng cao chất lượng và đa dạng hoá

sản phẩm du lịch biển” Bài viết đã chỉ ra những sản phẩm du lịch ở các bãi

biển nổi tiếng của Việt Nam, đặc biệt là những bãi biển ở miền Trung, có sự

so sánh với một số quốc gia châu Á như Thái Lan, Inđônêsia, Bài viết đã đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng và đa dạng hoá sản phẩm du lịch biển Việt Nam.Nhóm công trình nghiên cứu về sản phẩm du lịch

biển đảo và chất lượng sản phẩm du lịch có thể kể đến đề tài “Phát triển sản

phẩm du lịch biển Côn Đảo theo hướng bền vững” (Phạm Ngọc Thuỳ, 2013),

hay“Nghiên cứu chất lượng dịch vụ du lịch tại Cát Bà cho khách du lịch nội

địa” (Phạm Thị Vân Anh, 2009) Các công trình này đã vận dụng những

nghiên cứu lý luận như khái niệm, yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch biển, vị trí, vai trò của các đối tượng tham gia vào quá trình xây dựng sản phẩm du lịch biển, các tính chất của sản phẩm du lịch biển và các dạng thức của sản phẩm du lịch biển Đặc biệt, công trình của tác giả Phạm Thị Vân Anh đã đi sâu nghiên cứu về chất lượng dịch vụ du lịch, khai thác các yếu tố ảnh hưởng, các

phương pháp đo lường chất lượng, và các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ

du lịch… Từ đó, tác giả đã vận dụng đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch cho khách nội địa tại Cát Bà Tuy nhiên,phần luận văn của tác giả chưa thể hiện được đánh giá của du khách về các dịch vụ đặc trưng của vùng biển Cát Bà

Nghiên cứu về du lịch biển và chất lượng sản phẩm du lịch biển ở Sầm Sơn

Trên quan điểm vĩ mô, có thể kể đến các báo cáo của Uỷ ban Nhân dân

Thị xã Sầm Sơn (2011) như báo cáo tổng hợp “Quy hoạch tổng thể phát triển

kinh tế - xã hội Thị xã Sầm Sơn thời kỳ đến năm 2020” Bản báo cáo có đánh

giá các yếu tố và điều kiện phát triển, thực trạng phát triển du lịch thị xã và đưa ra phương hướng phát triển kinh tế xã hội Thị xã đến năm 2020 Với ngành du lịch, bản báo cáo cũng chỉ ra những điều kiện để phát triển du lịch, thực trạng ngành du lịch ở Sầm Sơn và một số giải pháp để phát triển ngành

kinh tế trọng tâm này Hay cuốn “Thị xã Sầm Sơn 30 năm xây dựng và phát

triển (1981 - 2011)” của Thị Uỷ - Hội đồng Nhân dân – Uỷ ban Nhân dân –

UB MTTQ Thị xã Sầm Sơn đã giới thiệu và có những đánh giá rất xác đáng

về tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hoá nhân văn của Thị xã Ủy ban Nhân

dân tỉnh Thanh Hóa (2014) đã đưa ra “Chiến lược phát triển du lịch tỉnh

Thanh Hóa đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030”, Ủy ban tỉnh đã đưa ra

chiến lược phát triển sản phẩm du lịch và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch của các địa phương trong tỉnh, trong đó có Sầm Sơn

Một số luận văn thạc sĩ cũng đề cập đến phát triển du lịch ở Thanh Hoá nói chung và Sầm Sơn nói riêng như “Kinh tế du lịch ở tỉnh Thanh Hoá – Thực trạng và giải pháp phát triển” (Nguyễn Thị Hồng Lâm, 2005), “Kinh tế

du lịch ở Thị xã Sầm Sơn – tỉnh Thanh Hoá” (Vũ Đình Quế, 2008) Trong các luận văn này, các tác giả đã sơ lược đánh giá thực trạng, những thành tựu và những hạn chế của sự phát triển ngành du lịch Thanh Hoá nói chung và Sầm Sơn nói riêng và đề ra một số giải pháp phát triển Nghiên cứu sâu về sản

phẩm du lịch có công trình “Khai thác sản phẩm du lịch văn hoá vùng ven biển Thanh Hoá” của tác giả Nguyễn Thị Thuý Vân, 2008), đề cập tới các giá trị văn hoá của vùng ven biển Thanh Hoá có thể khai thác phát triển các sản phẩm du lịch văn hoá trong du lịch, có nhấn mạnh đến các sản phẩm du lịch văn hoá vùng ven biển Sầm Sơn Tuy nhiên, các công trình này thường chỉ là những đánh giá chung chung, đánh giá chất lượng dịch vụ mà chưa hướng đến nghiên cứu chất lượng sản phẩm du lịch biển

Gần gũi với đề tài của tác giả hơn là các công trình của tác giả Trần Quốc Hưng (2013) “Định hướng nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch tại Sầm Sơn” và Phan Viết Linh (2011) “Thực trạng dịch vụ du lịch biển tại Thị xã Sầm Sơn – Thanh Hoá” Trên cơ sở vận dụng cơ sở lý luận về đo lường chất lượng dịch vụ du lịch, các tác giả đã khảo sát, tính toán và phân tích đánh giá thực trạng chất lượng một số dịch vụ du lịch chính (dịch vụ ăn uống, lưu trú,

đi lại, vui chơi giải trí…) tại Sầm Sơn dưới góc độ quản trị kinh doanh để đề

ra hướng quản lý chất lượng dịch vụ Đây là cơ sở để tác giả luận văn tham khảo thực hiện công trình của mình Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ dừng lại ở đánh giá các dịch vụ mà chưa đánh giá chất lượng của sản phẩm du lịch biển chính của Sầm Sơn, nên những yếu tố liên quan đến tài nguyên, môi trường hay nhóm yếu tố hữu hình như hàng lưu niệm chủ yếu chưa được tính đến Mặt khác, việc xây dựng thang bậc đánh giá còn chưa được quan tâm đúng mức

Các nghiên cứu về phương pháp đánh giá chất lượng dịch vụ, chất lượng sản phẩm du lịch

Nói đến các nghiên cứu về cách thức đo lường chất lượng dịch vụ không thể không nhắc đến công trình của Parasuraman và cộng sự (1985) Dựa trên định nghĩa truyền thống về chất lượng dịch vụ, Parasuraman và cộng

sự đã xây dựng nên thang đo chất lượng dịch vụ du lịch Thang đo này gồm

22 biến thuộc 5 thành phần để đo lường sự kỳ vọng và cảm nhận của khách hàng đối với dịch vụ họ nhận được Thang đo này cũng được áp dụng phổ

biến trong lĩnh vực du lịch Tuy nhiên, việc áp dụng thang đo trên còn nhiều bất cập do tính trừu tượng của nhóm tiêu chí (sự tin cậy, sự đáp ứng, năng lực phục vụ, sự đồng cảm và yếu tố hữu hình) mà nhóm tác giả đưa ra [1, tr.21]

Nghiên cứu về đánh giá, đo lường chất lượng sản phẩm du lịch nói chung và chất lượng sản phẩm du lịch biển nói riêng nhìn chung cũng chưa có nhiều công trình được công bố Trong phạm vi hiểu biết và tìm hiểu của tác giả, nguồn tham khảo vẫn còn hết sức hạn chế

Chính vì vậy, việc triển khai đề tài “Nghiên cứu chất lượng sản phẩm

du lịch biển ở Sầm Sơn” theo nhận thức của tác giả là cần thiết, khách quan,

đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của ngành du lịch địa phương

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đánh giá nhằm đề xuất giải pháp góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển tại điểm đến du lịch Sầm Sơn

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

+ Hệ thống hoá các vấn đề lý luận liên quan đến chất lượng sản phẩm

du lịch biển, chất lượng sản phẩm du lịch biển thông qua các tài liệu liên quan, các dữ liệu sơ cấp

+ Phân tích và đánh giá chất lượng sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển trên địa bàn Thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá

+ Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển tại Sầm Sơn – Thanh Hoá

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng mà luận văn tập trung tiếp cận nghiên cứu là chất lượng của sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển ở Sầm Sơn thong qua đánh giá nhận thức của khách du lịch

Phạm vi nghiên cứu

+ Phạm vi nội dung: Do điều kiện về thời gian và kinh phí có hạn, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu chất lượng sản phẩm du lịch biển đặc trưng của địa phương là du lịch nghỉ dưỡng, tắmbiển qua khảo sát nhóm khách du lịch nội địa

+ Phạm vi về không gian: Luận văn tập trung làm rõ chất lượng sản phẩm du lịch biển trong phạm vi ranh giới của Thị xã Sầm Sơn (cụ thể ở ba phường là Trường Sơn, Bắc Sơn, Trung Sơn và một xã là xã Quảng Cư) Đây

là bốn đơn vị hành chính của Thị xã có hoạt động du lịch phát triển

+ Phạm vi về thời gian: Luận văn sẽ sử dụng các số liệu điều tra đến hiện tại – 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Những phương pháp được sử dụng bao gồm:

+ Phương pháp nghiên cứu số liệu (thứ cấp) thông qua các công trình nghiên cứu đã có, các báo cáo về du lịch của địa phương Phương pháp này được sử dụng xuyên suốt toàn bộ luận văn, nhưng phổ biến nhất trong phần

cơ sở lý luận của chương 1 và phần tổng quan hoạt động du lịch ở Sầm Sơn tại chương 2

+ Phương pháp khảo sát thực địa và điều tra xã hội học: phương pháp này được thực hiện khi tác giả tiến hành khảo sát địa bàn và các dịch vụ du lịch trên địa bàn Thị xã, cũng như phỏng vấn các cơ quan quản lý địa phương, các doanh nghiệp đưa khách du lịch về Sầm Sơn khi xác định nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế Tuy nhiên, phương pháp điều tra xã hội học trên

cơ sở sử dụng bảng câu hỏi lấy ý kiến đánh giá của khách du lịch đối với các yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, tắm biển ở Sầm Sơn là

phương pháp chính làm rõ thực trạng của chất lượng sản phẩm du lịch biển, là

cơ sở để hoàn thành chương 2 và đưa ra những giải pháp ở chương 3

+ Phương pháp đánh giá chất lượng sản phẩm thông qua nhận thức của khách hàng (khách du lịch tại Sầm Sơn) Phương pháp chuyên gia được ứng dụng để lấy ý kiến chuyên gia về trọng số của các yếu tố và các nhóm yếu tố cấu thành sản phẩm du lịch biển

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo thì nội dung chính của luận văn có bố cục gồm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến chất lượng sản phẩm du lịch biển

Chương 2 Thực trạng chất lượng sản phẩm du lịch biển ở Sầm Sơn Chương 3 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển ở Sầm Sơn

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT LƯỢNGSẢN PHẨM DU LỊCH BIỂN

Nhắc đến chất lượng sản phẩm du lịch biển, chúng ta không thể không làm rõ những khái niệm cơ bản như du lịch biển, sản phẩm du lịch biển, chất lượng sản phẩm du lịch biển và các phương pháp đo lường chất lượng sản phẩm Chương này sẽ lần lượt giải quyết các vấn đề lý luận trên Cuối chương

là phần cơ sở thực tiễn ở một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch biển

1.1 Sản phẩm du lịch biển: khái niệm,đặc điểm, yếu tố cấu thành

1.1.1 Khái niệm sản phẩm du lịch biển

Du lịch là ngành kinh tế dịch vụ mang tính tổng hợp cao nhằm phục vụ

và làm thỏa mãn các nhu cầu của con người, do vậy, cần tạo ra các sản phẩm phục vụ du khách So với các ngành kinh tế khác thì sản phẩm của ngành du lịch có nhiều điểm đặc trưng và trừu tượng Muốn có được những sản phẩm nổi trội, những loại hình du lịch hấp dẫn các doanh nghiệp và các bộ ban ngành quản lý về du lịch cần hiểu sâu sắc về sản phẩm du lịch

Theo Luật du lịch Việt Nam (2005), “Sản phẩm du lịch là tập hợp các

dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch” Theo quan điểm này, sản phẩm du lịch được nhìn từ góc độ kinh doanh du

lịch Vì vậy, sản phẩm du lịch có thể là một chương trình du lịch với thời gian

và địa điểm khác nhau Sản phẩm du lịch thể hiện trong cả chuyến du lịch là việc khai thác các tiềm năng, nguồn lực sẵn có trên một địa bàn hoặc được tạo

ra khi biết kết hợp những tiềm năng, nguồn lực này theo những thể thức riêng của từng cá nhân hay một công ty nào đó

Theo quan điểm tiếp cận của marketing thì sản phẩm du lịch là những hàng hóa và dịch vụ có thể thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch mà các doanh nghiệp du lịch có thể đưa ra chào bán trên thị trường với mục đích thu hút sự chú ý mua sắm và tiêu dùng của khách du lịch trên thị trường Sản phẩm du lịch thể hiện đầy đủ nhất trong các chương trình du lịch cụ thể gắn với các

tuyến điểm du lịch cụ thể được công ty du lịch khai thác và xây dựng dựa trên

sự kết hợp nhiều loại dịch vụ rồi bán cho du khách nhằm mục tiêu thu lợi nhuận Quan điểm sản phẩm du lịch này cũng tiếp cận sản phẩm du lịch từ góc độ sản phẩm của các doanh nghiệp lữ hành

Một số tác giả quan niệm sản phẩm du lịch còn là những dịch vụ đơn lẻ như dịch vụ chăm sóc sức khỏe, dịch vụ làm đẹp, các dịch vụ thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông, dịch vụ tài chính, ngân hàng…tiện lợi, đem lại nhiều lợi ích to lớn cho du khách

Quan điểm thứ hai tiếp cận sản phẩm du lịch từ góc độđiểm đến Theo

đó, "Sản phẩm du lịch tổng thể của một điểm đến là sự hòa trộn mang tính

quy luật của các giá trị tự nhiên và nhân văn, các giá trị vật thể và phi vật thể chứa đựng trong không gian của một điểm đến Sản phẩm du lịch tổng thể sẽ mang đến những ấn tượng và cảm xúc đặc trưng nhất về một điểm đến"[13, tr

5-6] Với quan điểm này, sản phẩm du lịch được tiếp cận với góc độ là sản phẩm du lịch của một điểm đến

Nghiên cứu trên góc độ thị trường du lịch, TS Nguyễn Văn Lưu (1998)

xem xét sản phẩm du lịch dưới góc độ của cung và cầu du lịch Theo đó: “Sản

phẩm du lịch bao gồm toàn bộ các giá trị sử dụng để thoả mãn nhu cầu du lịch nhất định Nó là kết quả các hoạt động của các chủ thể tham gia thị trường du lịch, bao gồm cả chủ thể thị trường bên bán và chủ thể thị trường bên mua.”

Trong khi đó cung du lịch bao gồm toàn bộ số lượng hàng hoá vật chất và dịch vụ du lịch mà người bán có khả năng và sẵn sàng bán ở các mức giá khác nhau trong một thời gian và không gian nhất định Tuy nhiên trong du lịch, tỷ trọng sản phẩm tiêu dùng không qua thị trường so với cung du lịch rất nhỏ, hầu như không đáng kể, nên nhiều nhà kinh tế cho rằng sản phẩm du lịch trùng với cung du lịch, thường được đồng nhất với nhau” [15, tr 76]

DỊCH VỤ LƯU TRÚ

DỊCH VỤ ĂN UỐNG

DỊCH VỤ ĐẶC TRƯNG

DỊCH VỤ

BỔ SUNG

HÀNG LƯU NIỆM

HÀNG CÓ GIÁ

TRỊKINH

TẾ CAO