CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NGÀNH KINH DOANH CÁ TRA TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

TÓM TẮT Mục đích của nghiên cứu này nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành kinh doanh cá tra tại thành phố Cần Thơ.. Các thang đo về năng lực

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA

DOANH NGHIỆP NGÀNH KINH DOANH CÁ TRA TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Tăng Thị Ngân1, Tô Minh Chiến1, Nguyễn Minh Tân2, Võ Văn Nhì3

1 Trường CĐ Công Thương TP HCM

2 Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ Cần Thơ

3 Công ty Cổ Phần Thủy Sản Mekong

Thông tin chung:

Ngày nhận bài: 29/03/2016

Ngày nhận kết quả bình duyệt:

23/04/2016

Ngày chấp nhận đăng: 06/2016

Title:

Several factors affecting the

competition of the catfish

business industry in Can Tho

City

Từ khóa:

Doanh nghiệp, yếu tố, ngành

kinh doanh cá tra, năng lực

cạnh tranh

Keywords:

Business, factors, catfish

industry, competitivenes

ABSTRACT

The purpose of this study was to determine the factors affecting the competitiveness of catfish business industry in Can Tho city The scales of the competitiveness of pangasius enterprises tested by the coefficient Cronbach's alpha method, Exploratory Factor Analysis method (EFA) and regression model was used to test the relationship between the independent factors of the competitiveness of pangasius enterprises The results show that four groups of factors that impact positively on the competitiveness of the pangasius enterprise include "Financial Capability", "Supporting Policies", "Human Resources Capacity" and "Local Infrastructure"

TÓM TẮT

Mục đích của nghiên cứu này nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành kinh doanh cá tra tại thành phố Cần Thơ Các thang đo về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được kiểm định bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA)

và mô hình hồi qui đa biến được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Kết quả phân tích cho thấy có 4 nhóm yếu tố tác động tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm: “Năng lực tài chính”, “Chính sách hỗ trợ”, “Năng lực nhân sự” và “Cơ sở hạ tầng địa phương”

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong quá trình hội nhập kinh tế, các doanh

nghiệp kinh doanh cá tra ở Việt Nam nói chung và

thành phố Cần Thơ (TP Cần Thơ) nói riêng đang

đứng trước những cơ hội và thách thức rất lớn

Những thách thức đặt ra là không nhỏ, cạnh tranh

trở nên quyết liệt hơn bởi các yêu cầu về chất

lượng sản phẩm ngày càng cao Bên cạnh đó,

những vần đề còn tồn tại trong hoạt động kinh

doanh cá tra của các doanh nghiệp (DN) như vốn,

công tác nghiên cứu thị trường, quảng cáo, xây

dựng thương hiệu, tình trạng tranh mua, tranh bán giữa các DN với nhau Thực trạng đó đã làm cho chất lượng cá tra xuất khẩu còn thấp, không đồng đều, thị trường đầu ra không ổn định, bị khách hàng nước ngoài ép giá, làm cho hiệu quả xuất khẩu của ngành hàng này chưa cao Vì vậy, làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh (NLCT) của các DN kinh doanh cá tra là vấn đề đang được Nhà nước và các chủ DN rất quan tâm Do đó, nghiên

cứu về “Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh

tranh của doanh nghiệp ngành kinh doanh cá tra

tại thành phố Cần Thơ” là rất cần thiết nhằm giải

quyết các vấn đề nêu trên

2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý thuyết

Theo Michael Porter (1980), cạnh tranh trong

kinh doanh là giành lấy thị phần, bản chất của

cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận và khoản lợi

nhuận đó phải cao hơn mức lợi nhuận trung bình

mà DN đạt được Điều đó có nghĩa là, kết quả của

quá trình cạnh tranh đảm bảo được lợi nhuận bình

quân trong ngành theo chiều hướng cải thiện tốt

nhất, đồng thời giá cả của sản phẩm là thấp nhất

Ngoài ra, Nelson (1992) và Waheeduzzaman &

Ryans (1996) cho rằng, cạnh tranh là một khái

niệm phổ biến liên quan đến nhiều lĩnh vực khác

nhau như lợi thế so sánh hay quan điểm cạnh

tranh về giá, chiến lược và quan điểm quản lý,

cũng như quan điểm về lịch sử và văn hóa - xã

hội

Bên cạnh đó, Michael Porter (1980) cho rằng

NLCT của DN là khả năng sáng tạo ra những sản

phẩm có quy trình công nghệ độc đáo để tạo ra giá

trị gia tăng cao, phù hợp với nhu cầu khách hàng,

có chi phí thấp, năng suất cao nhằm tăng lợi

nhuận Thêm vào đó, Buckley và cs (1988), cho

rằng NLCT là khả năng của một công ty đối mặt

và đánh bại đối thủ trong việc cung cấp một sản

phẩm (dịch vụ) một cách bền vững (dài hạn) và có

lợi nhuận Theo Ramasamy (1995), NLCT là khả

năng gia tăng thị phần, lợi nhuận và khả năng duy

trì NLCT trong một thời gian dài Ngoài ra,

Nguyễn Văn Thanh (2003) cho rằng, NLCT là

khả năng của một DN tồn tại trong kinh doanh và

đạt được một số kết quả mong muốn dưới dạng

lợi nhuận, giá cả, lợi tức hoặc chất lượng sản

phẩm cũng như năng lực của nó để khai thác các

cơ hội ở thị trường hiện tại và phát triển thêm thị

trường mới NLCT của DN dựa trên khả năng kết

hợp các nguồn lực của DN tạo ra lợi thế cạnh

tranh của DN (Sanchez & Heene, 1996; 2004)

Ngoài ra, NLCT của DN được đo lường thông

qua thành quả cạnh tranh, cụ thể là kết quả kinh

doanh của DN (Hult và cs., 2004, trích trong

Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang,

2009, tr 171) Khi đó, thành quả cạnh tranh bao gồm các yếu tố hiệu quả hoạt động kinh doanh, qui mô DN, thị phần và sự hài lòng của khách hàng về DN (Kaplan & Norton, 1992; Neely và cs., 1995)

2.2 Phương pháp tiếp cận

Mô hình Kinh tế học tổ chức (SCP) của Michael

Porter (1980) cho thấy rằng, bất kỳ ngành nghề kinh doanh nào cũng có 5 yếu tố tác động như: (1) Đối thủ trong ngành; (2) Đối thủ tìm ẩn; (3) Sản phẩm thay thế xuất hiện; ( 4 ) Khách hàng; (5) Nhà cung ứng Mô hình này giúp phân tích hiệu quả kinh doanh của ngành và nhận diện tiềm năng của từng ngành Kinh tế học tổ chức cũng thừa nhận lợi thế khác biệt quyết định rất lớn đến chiến lược kinh doanh mà DN theo đuổi Những lợi thế khác biệt này của DN chính là cơ sở cho lý thuyết nguồn lực của DN (Wernefelt, 1984; 1995

và Barney, 1991; 2001) Lý thuyết dựa trên nguồn lực của DN (RBV - Resources-based view) do Wernerfelt đưa ra năm 1984 và sau đó được Barney (1991) phổ biến thông qua các nghiên cứu Đây được xem là một hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu NLCT của DN (Barney và cs., 2001) Theo Barney (1991), một nguồn lực tạo nên lợi thế cho DN trong cạnh tranh phải thỏa mãn 4 điều kiện sau: (1) giá trị, (2) hiếm, (3) khó bắt chước, (4) không thể thay thế Bên cạnh đó, theo Grant RM (1991), nguồn lực có thể chia làm nguồn lực hữu hình và nguồn lực vô hình Nguồn lực hữu hình bao gồm nguồn lực về tài chính và nguồn lực vật chất hữu hình Nguồn lực vô hình bao gồm công nghệ, danh tiếng và nhân lực của

DN Tuy nhiên, Sanchez & Heene (1996) cho rằng, trong môi trường cạnh tranh hiện nay, DN cạnh tranh không chỉ bằng sự khác biệt về nguồn lực mà tập trung vào khả năng phối hợp và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả nhằm đạt mục tiêu chiến lược của mình

Đồng thời, Wernefelt (1984) và Barney (1991) đã phát triển quan điểm quản trị dựa trên năng lực (Competence-based View - CBV) của DN tập

trung vào khả năng sử dụng và kết hợp tài sản,

nguồn, năng lực nhằm đạt được tăng trưởng và

hiệu quả tổng thể của tổ chức Tuy nhiên, theo

Grimm và cs (2006), mô hình kinh tế học tổ chức

và lý thuyết nguồn lực có điểm tương đồng là

không nghiên cứu quá trình động của thị trường

Đây chính là điểm yếu của các mô hình trên và lý

thuyết năng lực động của DN được phát triển bởi

Easterby-Smith và cs (2009) đã khắc phục được

điểm yếu này Giống như lý thuyết nguồn lực, lý

thuyết năng lực động cũng tập trung nghiên cứu

khả năng và kết quả kinh doanh của DN, mặc dù

năng lực động nhấn mạnh vào sự thay đổi Mặt

khác, Ambrosini & Bowman (2009) cho rằng, lý

thuyết về năng lực động đánh giá được khả năng

DN có thể tạo ra được lợi thế cạnh tranh trong

môi trường thay đổi nhanh chóng Hơn thế nữa,

Ambrosini & Bowman (2009); Helfat và cs

(2007) cho thấy, năng lực động cho phép DN tạo

ra và duy trì lợi nhuận trong môi trường thay đổi

nhanh chóng Theo Teece DJ, Pisano G & Shuen

A (1997) năng lực động được định nghĩa là “khả

năng tích hợp, xây dựng và định dạng lại những

tiềm năng bên trong và bên ngoài DN để đáp ứng

với thay đổi của môi trường kinh doanh” Như

vậy, theo các quan điểm về NLCT nêu trên, có thể

rút ra nhận định rằng NLCT của DN chịu ảnh

hưởng bởi các yếu tố nội tại và các yếu tố bên

ngoài của DN

2.3 Xây dựng mô hình nghiên cứu

2.3.1 Cơ sở hình thành thang đo năng lực cạnh tranh

Các mô hình lý thuyết trên cho thấy, có hai nhóm yếu tố tác động đến NLCT của DN, đó là nhóm các yếu tố bên trong và nhóm yếu tố bên ngoài

DN

Nhóm các yếu tố bên trong (nội tại) của DN là tất

cả các yếu tố có liên quan đến việc tạo ra nguồn gốc lợi thế cạnh tranh của DN Đây là các yếu tố thuộc phạm vi bên trong, của chính bản thân DN, các DN có thể tạo ra, duy trì và kiểm soát được các yếu tố này Đó là các yếu tố như năng lực quản lý (triết lý kinh doanh, sự tin tưởng vào quản

lý nghiệp vụ, ), năng lực nhân lực (mở rộng đào tạo nhân viên), năng lực công nghệ (khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh) Nhóm các yếu tố bên ngoài DN là các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài mà DN không thể chủ động tạo ra được, không kiểm soát được và bị phụ thuộc vào chúng hoặc chỉ có thể tác động một phần rất nhỏ đến các yếu tố này Đó là các yếu tố như chính sách hỗ trợ của chính phủ, cở sở hạ tầng địa phương và tác động của hội nhập

Trong điều kiện nghiên cứu này các thang đo về NLCT của DN kinh doanh mặt hàng cá tra được hình thành trên cơ sở các lý thuyết và các nghiên cứu có liên quan (Bảng 1)

Bảng 1 Hình thành thang đo năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cá tra

Các yếu tố môi trường bên trong doanh nghiệp

Năng lực quản lý NLQL Tambunan (2009); Nguyễn Viết Lâm (2014) Năng lực nhân sự NLNS Anton và cs (2015); Tambunan (2009); Nguyễn

Viết Lâm (2014) Năng lực tài chính NLTC Grant RM (1991); Tambunan (2009); Nguyễn

Viết Lâm (2014); Anton và cs (2015) Năng lực công nghệ NLCN Grant RM (1991); Bharati & Chaudhury (2009);

Tambunan (2009)

Các yếu tố môi trường bên trong doanh nghiệp

Chính sách hỗ trợ CSHT Porter (2008)

Cơ sở hạ tầng địa phương CSHTDP Porter (2008)

Tác động của hội nhập TDHN Porter (2008)

Năng lực cạnh tranh

Hiệu quả hoạt động kinh doanh NLCT1 Porter (2008); Ramasamy (1995); Nguyễn Văn

Thanh (2003); Hult và cs (2004) Qui mô doanh nghiệp NLCT2 Kaplan & Norton (1992); Neely và cs (1995) Thị phần NLCT3 Ramasamy (1995); Kaplan & Norton (1992);

Neely và cs (1995)

Sự hài lòng của khách hàng NLCT4 Porter (1980); Kaplan & Norton (1992); Neely và

cs (1995)

(Nguồn: Tổng hợp từ các nghiên cứu có liên quan, 2015)

Tác giả dựa trên các biến quan sát của các nghiên

cứu trước đây, sau đó tham vấn ý kiến của các

chuyên gia trong lĩnh vực ngành kinh doanh cá tra

để điều chỉnh, bổ sung các biến quan sát trong

trường hợp nghiên cứu này Kết quả nghiên cứu

định tính về đánh giá NLCT của các DN kinh

doanh cá tra trên địa bàn TP Cần Thơ gồm 31

biến quan sát Trong đó:

Thang đo Năng lực quản lý: có 4 biến quan sát

bao gồm Người quản lý của DN có trình độ

chuyên môn cao; Người quản lý của DN có tầm

nhìn và phân tích tốt; Người quản lý của DN có

trình độ tổ chức và quản lý DN; Người quản lý

của DN đã có kinh nghiệm quản lý lâu năm

Thang đo Năng lực nhân sự: có 3 biến quan sát

bao gồm Nguồn lao động của DN luôn ổn định;

Lao động của DN có tay nghề cao; Khả năng tiếp

thu và vận dụng công nghệ của DN tốt

Thang đo Năng lực tài chính: có 3 biến quan sát

bao gồm Nguồn tài chính của DN dồi dào; Khả

năng huy động vốn của DN tốt; DN sử dụng vốn

hiệu quả và quản lý tài chính tốt

Thang đo Năng lực trang thiết bị, công nghệ:

có 4 biến quan sát bao gồm Máy móc thiết bị phục

vụ sản xuất kinh doanh của DN hiện đại; Các dây

chuyền sản xuất của DN đa phần là tự động hoá;

DN ứng dụng tốt công nghệ thông tin vào công

tác quản lý; DN ứng dụng tốt công nghệ vào sản xuất kinh doanh

Thang đo Chính sách hỗ trợ: có 11 biến quan

sát bao gồm Lãnh đạo địa phương năng động hỗ trợ DN; Các chính sách triển khai nhanh đến DN; Địa phương có chính sách khuyến khích và ưu đãi

DN đầu tư; Thủ tục hành chính đơn giản và giải quyết nhanh chóng; Hệ thống thuế rõ ràng, minh bạch; Thuế suất đối với hoạt động kinh doanh của

DN là phù hợp; Chính sách lãi suất hiện nay là hợp lý đối với các DN; DN nhận được sự ưu đãi

về tín dụng của ngân hàng; Thủ tục vay vốn dễ dàng; Các trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại

hỗ trợ tốt cho DN; Các hiệp hội nghề nghiệp hỗ trợ tốt cho DN

Thang đo Cơ sở hạ tầng địa phương: có 3 biến

quan sát bao gồm Hệ thống cung cấp điện, nước đáp ứng được yêu cầu; Thông tin liên lạc thuận tiện (internet, điện thoại, vv); Hệ thống giao thông thuận lợi (cầu, đường, cảng, vv)

Thang đo Tác động của hội nhập: có 3 biến

quan sát bao gồm Hội nhập quốc tế giúp DN tiếp cận được công nghệ tiên tiến; Hội nhập quốc tế là

cơ hội tốt để DN mở rộng thị trường; DN có khả năng cạnh tranh được với các DN nước ngoài

2.3.2 Mô hình nghiên cứu

Thông qua một số cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu

đã lược khảo và thang đo NLCT của DN Mô hình

nghiên cứu được đề xuất

Hình 1 Mô hình nghiên cứu Giả thuyết nghiên cứu:

- H1: Năng lực quản lý có mối quan hệ tương

quan thuận với NLCT của các DN ngành kinh

doanh cá tra TP Cần Thơ

- H2: Năng lực nhân sự có mối quan hệ tương

quan thuận với NLCT của các DN ngành kinh

doanh cá tra TP Cần Thơ

- H3: Năng lực tài chính có mối quan hệ tương

quan thuận với NLCT của các DN ngành kinh

doanh cá tra TP Cần Thơ

- H4: Năng lực trang thiết bị, công nghệ có mối

quan hệ tương quan thuận với NLCT của các

DN ngành kinh doanh cá tra TP Cần Thơ

- H5: Chính sách hỗ trợ có mối quan hệ tương

quan nghịch với NLCT của các DN ngành

kinh doanh cá tra TP Cần Thơ

- H6: Cơ sở hạ tầng địa phương có mối quan hệ

tương quan thuận với NLCT của các DN

ngành kinh doanh cá tra TP Cần Thơ

- H7: Tác động của hội nhập có mối quan hệ

tương quan thuận/nghịch với NLCT của các

DN ngành kinh doanh cá tra TP Cần Thơ

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp kiểm

định Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám

phá (EFA) để kiểm định độ tin cậy của các thang

đo và phương pháp hồi qui đa biến để kiểm định

mối tương quan giữa các biến độc lập (thuộc yếu

tố môi trường bên trong và bên ngoài DN) với biến phụ thuộc là NLCT của DN ngành kinh doanh cá tra trên địa bàn thành phố Cần Thơ Trong đó, các biến quan sát được đo lường thông qua thang đo Likert 5 mức độ Phương trình hồi qui đa biến có dạng như sau:

Y(NLCT) = β0 + β1X1 + β2X2 +….+ βkX7 + εi

Trong đó:

Y: Biến phụ thuộc, thể hiện mức độ cạnh tranh của

DN

X1, X2,…, Xk : Các biến độc lập bao gồm: Năng lực quản lý, Năng lực nhân sự, Năng lực tài chính, Năng lực công nghệ, Chính sách hỗ trợ, Cơ sở hạ tầng địa phương và Tác động của hội nhập

β0: là hệ số góc hồi qui tổng thể Y khi các biến độc lập bằng 0, nó đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố khác ngoài nhân tố được xác định trong

mô hình đến biến

βk : là hệ số hồi qui tổng thể Y với các biến độc lập X tương ứng (k=1,7)

εi : Sai số

4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Mô tả đối tượng khảo sát

Đặc điểm của đối tượng khảo sát được mô tả ở Bảng 2 sau đây

NĂNG LỰC CẠNH TRANH

Năng lực quản lý

Năng lực nhân sự

Năng lực tài chính

Năng lực công nghệ

Chính sách hỗ trợ

Cơ sở hạ tầng địa phương Tác động của hội nhập

Bảng 2 Đặc điểm đối tượng khảo sát

Giới tính

Độ tuổi

Trình độ

(Nguồn: Số liệu khảo sát, 2014)

Kết quả từ Bảng 2 cho thấy, trong tổng số 224 đáp

viên được khảo sát, nam chiếm tỷ lệ đa số với

64,3% và nữ chiếm tỷ lệ 35,7% Bên cạnh đó, độ

tuổi của đối tượng khảo sát trong mẫu thu thập

được chia thành 4 khoảng, dưới 30 tuổi, từ 30 đến

40 tuổi, từ 41 đến 50 tuổi và trên 50 tuổi Trong

đó, đối tượng có độ tuổi từ 30 đến 40 chiếm tỷ lệ

cao nhất với 45,1% tổng số đối tượng trong mẫu

khảo sát, dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ 37,5%, từ 41

đến 50 chiếm tỷ lệ 13,8% và lớn hơn 50 tuổi

chiếm tỷ lệ khá ít 3,6% Đối với trình độ học vấn

trong mẫu có trình độ học vấn từ trung học đến

sau đại học Trong đó, số lượng có trình độ học từ

đại học trở lên chiếm tỷ lệ cao nhất với 87,1%

trong tổng số đối tượng mẫu khảo sát, các đối

tượng có trình độ học cao đẳng/trung cấp chiếm tỷ

lệ là 12,9% trong tổng số đối tượng được khảo

sát Điều đó cho thấy, các DN này có nguồn lao

động trình độ cao Mặt khác, đối với số năm công

tác tại đơn vị/công ty, đối tượng có số năm công

tác từ 5 đến 20 chiếm tỷ lệ cao nhất với 57,2%

tổng số đối tượng trong mẫu, tiếp theo lần lượt là các đối tượng có số năm công tác dưới 5 năm chiếm tỷ lệ 36,2% và lớn hơn 20 năm công tác chiếm tỷ lệ 6,7%

4.2 Kiểm định độ tin cậy của thang đo

Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha nhằm đo lường độ tin cậy của 7 thang đo với 31 biến quan sát, hệ số Cronbach’s Alpha từ 0,758 đến 0,893, các giá trị này đều >0,6 chứng tỏ các thang đo này

có độ tin cậy cao (Peterson, 1994) Tuy nhiên, trong 31 biến quan sát của các thang đo thì có 4 biến quan sát là NLQL4, CSHT24, CSHT25,

TDHN31 (thuộc các thang đo Năng lực quản lý,

Chính sách hỗ trợ và Tác động của hội nhập) có

hệ số Cronbach’s Alpha nếu loại biến tương ứng

là 0,884; 0,884; 0,897 và 0,893 lớn hơn hệ số Cronbach’s Alpha của từng thang đo, do đó 4 biến quan sát này không tin cậy và được loại bỏ Như vậy, với 7 thang đo bao gồm 27 biến quan sát còn lại sẽ được thực hiện cho bước phân tích nhân tố khám phá tiếp theo

4.3 Phân tích nhân tố khám phá (EFA)

Theo tiêu chuẩn Eigenvalue > 1, các biến quan

sát có hệ số tải nhân tố (factor loading) < 0,5 sẽ

bị loại nhằm đảm bảo dữ liệu đưa vào phân tích

nhân tố là có ý nghĩa Kết quả phân tích nhân tố

với 27 biến quan sát theo phép xoay Varimax cho

thấy, có 03 biến quan sát (NLNS7, TDHN29,

TDHN30) bị loại bỏ do có hệ số tải nhân tố

(factor loading) < 0,5 (Gerbing & Anderson,

1988) Do đó, tác giả thực hiện lại phép xoay nhân

tố đối với 24 biến quan sát còn lại, kết quả cho

thấy hệ số Eigenvalue là 1,029 > 1 và hệ số KMO

= 0,742 >0,5 và Sig.=0,000 chứng tỏ mô hình phân tích nhân tố là thích hợp (Hair và cs.,

1998, trích bởi Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2008), do đó kết quả này đạt yêu cầu cho phân tích nhân tố Bên cạnh đó, k ết quả phân tích cũng cho thấy có 6 nhân tố được rút trích từ 24 biến quan sát (Bảng 3) Tổng phương sai trích bằng 75,767%, điều này cho biết 6 nhân

tố này giải thích được 76,372% biến thiên của dữ liệu

Bảng 3 Ma trận xoay nhân tố trong kết quả phân tích nhân tố

CSHT20 Thuế suất đối với hoạt động kinh

CSHT16 Các chính sách triển khai nhanh đến

CSHT17 Địa phương có chính sách khuyến

CSHT18 Thủ tục hành chính đơn giản, giải

CSHT15 Lãnh đạo địa phương năng động hỗ trợ

CSHT19 Hệ thống thuế rõ ràng, minh bạch 0,718

NLQL2 Người quản lý của DN có tầm nhìn và

NLQL1 Người quản lý của DN có trình độ

NLQL3 Người quản lý của DN có trình độ tổ

NLTC10 DN sử dụng vốn hiệu quả và quản lý

Biến quan sát Thành phần

NLTBCN13 DN ứng dụng tốt công nghệ thông tin

NLTBCN12 Các dây chuyền sản xuất của DN đa

NLTBCN14 DN ứng dụng tốt công nghệ vào sản

NLTBCN11 Máy móc thiết bị phục vụ sản xuất kinh

CSHTDP26 Hệ thống cung cấp điện, nước đáp ứng

(Nguồn: Số liệu khảo sát, 2014)

Kết quả của phép xoay nhân tố cuối cùng (Bảng

3) cho thấy, các biến quan sát thuộc các thang đo:

Nhân tố 1 là “Chính sách hỗ trợ”, Nhân tố 2 là

“Năng lực quản lý”, Nhân tố 3 là “Năng lực tài

chính”, Nhân tố 4 là “Năng lực trang thiết bị

công nghệ”, Nhân tố 5 là “Cơ sở hạ tầng địa

phương” và Nhân tố 6 là “Năng lực nhân sự”

4.4 Phân tích nhân tố ảnh hưởng đến năng

lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân

tố đến NLCT của các DN ngành kinh doanh cá

tra tại TP Cần Thơ, phương pháp hồi qui đa biến được sử dụng với 6 nhân tố được khám phá ở trên Như vậy, mô hình hồi qui bao gồm các nhân

tố độc lập: Chính sách hỗ trợ, Năng lực quản lý,

Năng lực tài chính, Năng lực trang thiết bị công

nghệ, Cơ sở hạ tầng địa phương và Năng lực

nhân sự và biến phụ thuộc là NLCT của các DN

ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần Thơ Giá trị của các biến độc lập và biến phụ thuộc được đo lường bằng giá trị trung bình các quan sát thuộc các nhân tố đó Kết quả phân tích hồi quy đa biến thể hiện qua Bảng 4

Bảng 4 Kết quả phân tích hồi qui đa biến

Nghĩa (Sig.)

Tiêu chí Hệ số (B) Sai số chuẩn Mức Ý

Nghĩa (Sig.)

(Nguồn: Số liệu khảo sát, 2014)

Kết quả phân tích mô hình hồi quy tuyến tính như

sau: (1) Mức ý nghĩa quan sát Sig rất nhỏ (Sig =

0,000) cho thấy mức độ an toàn bác bỏ giả thuyết

Ho, có nghĩa là tồn tại mối quan hệ tuyến tính giữa

NLCT của DN ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần

Thơ với ít nhất một trong các nhân tố là biến độc

lập, như vậy mô hình hồi qui tuyến tính được đưa

ra phù hợp với dữ liệu; (2) Giá trị R2=0,620 có

nghĩa là 62% sự biến động về NLCT của DN

ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần Thơ có thể

được giải thích bởi các biến độc lập trong mô hình

nghiên cứu

Kết quả phân tích hồi qui đa biến từ Bảng 4 cho

thấy, trong 6 nhân tố độc lập đưa vào mô hình phân

tích có 4 nhân tố ảnh hưởng thuận chiều đến NLCT

của DN ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần Thơ và

có ý nghĩa thống kê ở mức 1% và 5% Nhân tố

Chính sách hỗ trợ, Năng lực tài chính và Năng

lực nhân sự tương quan có ý nghĩa với NLCT của

DN ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần Thơ với

mức ý nghĩa 1% Bên cạnh đó, nhân tố Cơ sở hạ

tầng địa phương tương quan có ý nghĩa với

NLCT của DN ngành kinh doanh cá tra tại TP

Cần Thơ với mức ý nghĩa 5% Kết quả hồi qui cho

thấy, nhân tố Năng lực tài chính có hệ số tác

động là 0,259, đây cũng là nhân tố tác động nhiều

nhất trong các nhân tố đưa vào mô hình nghiên

cứu Như vậy, kết quả nghiên cứu này tương đồng

với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Quốc Nghi và

cs (2012) và Mã Thị Minh Tâm (2013) về Chính

sách hỗ trợ và Cơ sở hạ tầng địa phương Bên

cạnh đó, kết quả nghiên cứu còn tương đồng với

kết quả của Mai Văn Nam (2013) đối với các nhân

tố Năng lực tài chính và Năng lực nhân sự

5 KẾT LUẬN

Nghiên cứu này phân tích dựa trên bộ dữ liệu gồm

224 cán bộ lãnh đạo của các DN ngành kinh doanh cá tra trên địa bàn TP Cần Thơ Kết quả phân tích về đặc điểm đáp viên tham gia khảo sát cho thấy, có 144 đáp viên là nam và 80 đáp viên

là nữ, độ tuổi đáp viên phần lớn tập trung trong độ tuổi từ 30 - 40 tuổi Trình độ học vấn của đáp viên cũng khá tốt, có khoảng 71,0% đáp viên có trình

độ đại học, số lượng đáp viên có trình độ cao học chiếm 16,1% và đáp viên có trình độ cao đẳng/trung cấp là 12,9%

Với 31 biến quan sát thuộc 7 nhóm nhân tố đưa vào mô hình nghiên cứu, kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) chỉ ra có 06 nhóm nhân tố mới được hình thành từ 24 biến quan sát đủ điều kiện để tiến hành phân tích hồi qui đa biến Kết quả hồi qui đa

biến cho thấy, có 04 nhóm nhân tố “Chính sách

hỗ trợ”, “Năng lực tài chính”, “Năng lực nhân sự” và “Cơ sở hạ tầng địa phương” có tác động

cùng chiều đến NLCT của các DN ngành kinh doanh cá tra trên địa bàn TP Cần Thơ và có ý nghĩa thống kê từ mức 1% - 5% Trên cơ sở kết quả phân tích được, tác giả đưa ra một số khuyến nghị nhằm góp phần nâng cao NLCT cho các DN ngành kinh doanh cá tra tại TP Cần Thơ

6 KIẾN NGHỊ

Để tận dụng tối đa lợi thế từ Chính sách hỗ trợ và

Cơ sở hạ tầng địa phương, các DN ngành kinh doanh cá tra ở TP Cần Thơ cần phải kịp thời tìm đến các hiệp hội để được hỗ trợ nhiều hơn trong hoạt động kinh doanh từ các chính sách Đồng

thời, tận dụng tốt hệ thống thông tin, cơ sở hạ tầng

giao thông nhằm phục vụ tốt cho việc nắm bắt

thông tin thị trường và vận chuyển hàng hóa

nhanh chóng, tiết kiệm Bên cạnh đó, để nâng cao

Năng lực tài chính và Năng lực nhân sự, các DN

cần phải quản lý và phân bổ nguồn tài chính cho

các hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh một

cách hợp lý nhằm đem lại hiệu quả tối ưu Thêm

vào đó, DN cần phân bổ nhân sự phù hợp với vị

trí công việc đảm bảo phát huy được năng lực và

sở trường của người lao động

Cấp chính quyền địa phương cần có nhiều chính

sách hỗ trợ kịp thời cho DN ngành kinh doanh cá

tra trên địa bàn TP Cần Thơ, thông qua các

chương trình, chính sách nhằm xúc tiến đẩy mạnh

thị trường đầu ra cho các DN, tạo điều kiện thuận

lợi cho việc quảng bá sản phẩm tại các hội chợ,

triễn lãm thương mại trong và ngoài nước Bên

cạnh đó, tăng cường xúc tiến hợp tác thương mại

với các nước có thị trường tiêu thụ cá tra mạnh, đề

xuất Chính phủ hỗ trợ nhiều hơn cho các DN

ngành kinh doanh cá tra như hỗ trợ tín dụng, cải

cách thủ tục hành chính, vv

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Ambrosini V, Bowman C (2009) What are

dynamic capabilities and are they a useful

construct in strategic management? Int J

Manage Rev., 11(1): 29-49

Barney J (1991) Firm resources and sustained

competitive advantage Journal of

Management, 17(1):99-120

Barney J, Wright M & Ketchen DJ (2001) The

resource-based view of the firm: ten years

after 1991 Journal of Management,

27:625-41

Bharati, P., & Chaudhury, A (2009) SMEs and

competitiveness - The role of information

systems International Journal of E-Business

Research, 5(1), 1-9

Buckley, P.J., Pass, C.L & Prescott, K (1988)

Measures of International Competitiveness: A

Critical Survey Journal of Marketing Management, 4, No 2, 175-200

Cronbach L J (1951) Coefficient alpha and the internal structure of tests

Psychometrika, 16 (3), 297–334

Easterby-Smith M, Lyles MA & Peteraf MA (2009) Dynamic Capabilities: Current

Debates and Future Directions British J

Manage., 20: S1-S8

Gerbing, D.W., Anderson, J.C (1988) An updated paradigm for scale development incorporating

unidimensionality and its assessment Journal of

Marketing Research, 25 (2), 186-192

Grant RM (1991) A resource based theory of competitive advantage: implication for

strategy formulation California Management

Review, 33(3), 114-351

Helfat CE, Finkelstein S, Mitchell W, Peteraf

MA, Singh H, Teece DJ, et al (2007)

Dynamic Capabilities: Understanding Strategic Change In organizations Singapore: Blackwell

Publishing

Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc

(2008) Phân tích dữ liệu Nghiên cứu với

SPSS Nhà xuất bản Hồng Đức

Kaplan, R S & D.P Norton (1992) The Balanced Scorecard: Measures that Drive

Performance Harvard Business Review,

(January-February), 71-79

Mã Thị Minh Tâm (2013) Đánh giá năng lực

cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong vùng dự án CIDA hỗ trợ tại tỉnh Sóc Trăng Luận văn Thạc sỹ, Đại học Cần Thơ

Mai Văn Nam (2013) Thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các

DNNVV trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp Tạp chí

Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, Phần D: Khoa học Chính trị, Kinh tế và Pháp luật, 27

(2013), 45-53

Neely, A.D., Gregory, M & Platts, K (1995) Performance measurement system design – a