Học thuyết về Đảng cộng sản của Mác và Ăngghen là một bộ phận hợp thành của chủ nghĩa cộng sản khoa học được trình bày trong rất nhiều tác phẩm, nhưng những vấn đề cơ bản đã được hai ông xác định trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản Cương lĩnh chính trị của giai cấp vô sản. Những vấn đề cơ bản đó đã được chứng minh trong thực tiễn lịch sử suốt 160 năm qua. Một trong những vấn đề đó là mối quan hệ giữa những người vô sản và những người cộng sản tức là quan hệ giữa Đảng cộng sản với giai cấp vô sản, với quần chúng; ranh giới giữa Đảng viên với quần chúng.
Trang 1"Tuyên ngôn của đảng cộng sản" VÀ suy nghĩ về vấn đề
xây dựng Đảng ở nước ta hiện nay
Học thuyết về Đảng cộng sản của Mác và Ăngghen là một bộ phận hợp thành của chủ nghĩa cộng sản khoa học được trình bày trong rất nhiều tác phẩm, nhưng những vấn đề cơ bản đã được hai ông xác định trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" - Cương lĩnh chính trị của giai cấp vô sản Những vấn đề cơ bản
đó đã được chứng minh trong thực tiễn lịch sử suốt 160 năm qua Một trong những vấn đề đó là mối quan hệ giữa "những người vô sản và những người cộng sản" tức là quan hệ giữa Đảng cộng sản với giai cấp vô sản, với quần chúng; ranh giới giữa Đảng viên với quần chúng
Trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" Mác và Ăngghen đã luận chứng cho sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản là xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng xã hội mới tốt đẹp hơn Sứ mệnh lịch sử đó chỉ biến thành hiện thực với điều kiện chủ quan là có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Do đó, song song với sự nghiệp nghiên cứu khoa học để xây dựng học thuyết về sự giải phóng nhân loại bị áp bức, hai ông đã chăm lo xây dựng Đảng của giai cấp công nhân từ việc thành lập Uỷ ban thông tin Bruyxen đến việc cải tổ Liên đoàn những người chính nghĩa thành Liên đoàn những người cộng sản, từ Hội công nhân Đức đến Hội Liên hiệp công nhân Quốc tế Để xây dựng Đảng của giai cấp công nhân Mác và Ăngghen đã đề ra
Trang 2những luận điểm cơ bản Những luận điểm cơ bản đó được trình bày trong toàn bộ "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản", đặc biệt là chương II: "Những người vô sản và những người cộng sản"
"Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" xác định: "Những người cộng sản không phải là một đảng riêng biệt, đối lập với các đảng công nhân khác Họ tuyệt nhiên không có một lợi ích nào tách khỏi lợi ích của toàn thể giai cấp vô sản
Họ không đặt ra những nguyên tắc riêng biệt để nhằm khuôn phong trào vô sản theo những nguyên tắc ấy"
Theo lập luận trên đây thì Đảng cộng sản là một bộ phận của giai cấp vô sản Họ phấn đấu cho lợi ích của giai cấp vô sản
Họ đoàn kết, tập hợp và lãnh đạo toàn bộ giai cấp vô sản phấn đấu cho lợi ích ấy Đảng cộng sản là tổ chức chính trị của giai cấp vô sản
"Tuyên ngôn" cũng chỉ rõ những người cộng sản chỉ khác với các đảng vô sản khác trên hai điểm: Một là, "Trong các cuộc đấu tranh của những người vô sản thuộc các dân tộc khác nhau
họ đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi ích không phụ thuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản; hai là, trong các giai đoạn khác nhau của cuộc đấu tranh giữa vô sản và tư sản, họ luôn luôn đại diện cho lợi ích của toàn bộ phong trào" Theo đó, Đảng cộng sản là tổ chức nằm trong toàn bộ giai cấp vô sản, đại biểu cho toàn bộ giai cấp vô sản quốc tế Trong Điều lệ của Liên đoàn những người cộng sản, Mác và Ăngghen
Trang 3còn bổ sung thêm: "Tất cả các hội viên của Liên đoàn đều bình đẳng, họ là anh em và trong mọi trường hợp, đều có nghĩa vụ giúp nhau như anh em" Khi các tổ chức công đoàn hoặc một tổ chức khác của giai cấp vô sản đứng ra đấu tranh vì lợi ích của ngành, của địa phương, của dân tộc thì những người cộng sản phải hướng họ tới mục tiêu vì lợi ích của toàn bộ giai cấp vô sản Điều đó cho thấy Mác và Ăngghen đã nói tới mối quan hệ dân tộc - giai cấp "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" còn viết:
"Những người cộng sản chiến đấu cho những mục đích và những lợi ích trước mắt của giai cấp công nhân, nhưng đồng thời trong phong trào hiện tại, họ cũng bảo vệ và đại biểu cho tương lai của phong trào"
Từ hai điểm khác nhau đó giữa những người cộng sản và quần chúng vô sản, Mác và Ăngghen yêu cầu những người cộng sản phải gương mẫu trong thực tiễn, phải có trình độ lý luận Các ông viết: "Như vậy là về thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất
cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên;
về mặt lý luận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản"3 Như vậy, sự khác nhau giữa những người vô sản về năng lực thực tiễn và lý luận chính là tiêu chuẩn để xác định đâu là những người cộng sản Dõi theo những tác phẩm của Mác và Ăngghen viết về vấn đề này chúng
Trang 4ta thấy hai ông luôn luôn đòi hỏi những người cộng sản phải có hai tiêu chuẩn ấy, phải thừa nhận chủ nghĩa cộng sản, có nghị lực và nhiệt tình cách mạng, có lối sống và hoạt động phù hợp với mục đích của giai cấp vô sản là lật đổ giai cấp tư sản, thiết lập nền thống trị của giai cấp vô sản, tiêu diệt xã hội tư bản cùng với sự phân chia và đối kháng giai cấp của nó, xây dựng
xã hội không có áp bức bóc lột, không còn giai cấp Khi tổng kết kinh nghiệm của Công xã Pari, Mác còn nhìn thấy ở những người cộng sản, những phẩm chất khác như: trung thực, chân thành, thông minh, tận tuỵ và cuồng tín hiểu theo nghĩa tốt nhất của chữ đó Năm 1885, trong tác phẩm "Về lịch sử Liên đoàn những người cộng sản", khi nhìn lại cuộc cách mạng
1847-1848 Ăngghen đã viết: "Bao giờ cũng vậy, những người cộng sản cũng là hội viên hoạt động nhất và thông thái nhất trong Hội, nên tất nhiên là quyền lãnh đạo Hội nằm trong tay Liên đoàn" Điều đó cho thấy, Mác và Ăngghen luôn nhấn mạnh vấn
đề lý luận của Đảng Chẳng hạn, khi nhận thấy phong trào công nhân Anh tiến chậm do coi thường lý luận và Ăngghen đã yêu cầu những người lãnh đạo phải học tập lý luận Ông viết:
"Trước sự thiếu vững chắc của những quan điểm lý luận trước kia, trước những lệch lạc về thực tiễn xuất phát từ sự thiếu vững chắc đó, ở Luân Đôn người ta ngày càng thấy rằng với lý luận mới của chúng tôi, Mác và tôi đã đúng", và họ đã nhận
Trang 5thấy "cần phải đưa Liên đoàn thoát khỏi những hình thức và truyền thống hoạt động âm mưu cũ" Không chỉ nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức lý luận Mác và Ăngghen bao giờ cũng yêu cầu người cộng sản phải gương mẫu trong thực tiễn và sáng suốt trong lý luận Bản thân Mác là người cộng sản tiêu biểu nhất, ông vừa là nhà khoa học vừa là nhà cách mạng mà trước hết là nhà cách mạng
Theo quan niệm đó của Mác và Ăngghen, nên trong "Tuyên ngôn" người cộng sản phải là chiến sĩ tiên phong của giai cấp công nhân, Đảng cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân
Thực tiễn xây dựng Đảng ta hiện nay đang đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết Trong đó vấn đề được quan tâm nhiều nhất ở thời kỳ gần đây là đảng viên có làm kinh tế tư bản tư nhân hay không? Điều lệ đảng đã xác định, nhưng cuộc sống lại đặt ra mâu thuẫn mà lý luận phải giải đáp Đây cũng là vấn đề liên quan đến điều mà trong "Tuyên ngôn" Mác - Ăngghen cho rằng những người cộng sản đưa "lên hàng đầu, coi đó là vấn đề cơ bản của phong trào, không kể là nó đã có thể phát triển đến trình độ nào" Đó là vấn đề sở hữu Trên cơ sở phương pháp luận của "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" chúng ta cần phải giải quyết vấn đề này như thế nào?
Trang 6Một người có lý tưởng là trở thành một nhà tư sản thì đương nhiên không thể là đảng viên Đảng cộng sản được Một người
mà lập luận rằng đảng viên cũng là công dân và do đó có mọi quyền như công dân, có quyền làm kinh tế với bất kỳ mức độ, hình thức, phương thức nào thì người đó chỉ là người công dân
Có thể là công dân tốt, nhưng chưa thể là đảng viên Điều lệ của Liên đoàn những người cộng sản đã xác định mục đích của Liên đoàn là lật đổ giai cấp tư sản , xây dựng một xã hội không có giai cấp và không có chế độ tư hữu Tất nhiên là việc thực hiện mục đích đó là một quá trình dài, nhưng Điều lệ Liên đoàn ở điều 2 nói về điều kiện làm hội viên là: "Lối sống và hoạt động phù hợp với mục đích ấy" Trong "Tuyên ngôn", Mác - Ăngghen đã chỉ rõ ranh giới giữa đảng viên và công dân,
đã xác định rõ mục đích trước mắt của những người cộng sản là
"giành lấy chính quyền" và mục đích lâu dài là "xoá bỏ tư hữu" Đây là điểm mà một số người cho là 150 năm qua, thực tiễn chưa minh chứng cho công thức đó của Mác và Ăngghen Một giả định được đặt ra là cho phép những đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam hiện nay được làm kinh tế tư bản tư nhân, tức là nhiều đảng viên sẽ trở thành nhà tư sản thì vấn đề gì sẽ xảy ra Trong thời kỳ quá độ, chúng ta thừa nhận kinh tế nhiều thành phần Trong xã hội có giai cấp tư sản Song giai cấp tư sản đó hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng của giai cấp công
Trang 7nhân, theo sự quản lý của chính quyền nhân dân Nếu có một quyết định của đảng để đảng viên làm kinh tế tư bản tư nhân, làm giàu hết cỡ thì với điều kiện có chức, có quyền, có mối quan hệ xã hội rộng rãi và cũng có kiến thức quản lý được tích luỹ, thì sự phát triển thành giai cấp tư sản mới trong đảng sẽ rất nhanh chóng Quyết định đó đồng nghĩa với việc chuyển Đảng cộng sản thành đảng tư sản và đồng nghĩa với việc chủ động tạo ra những biến động xã hội
Trên báo chí gần đây có khuynh hướng phân tích cái lợi cái hại của đảng viên làm kinh tế tư bản tư nhân Có những tác giả
cố tìm ra cái lợi nhiều hơn nhưng đó là cái lợi cụ thể Họ lấy dẫn chứng từ các doanh nghiệp tư nhân của những cán bộ, đảng viên Có thực tế đó nhưng cần nắm vững quan điểm của Mác
và Ăngghen trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản": "Trở thành nhà tư bản có nghĩa là không những chỉ chiếm một địa vị thuần tuý cá nhân, mà còn chiếm một địa vị xã hội trong sản xuất Tư bản là một sản phẩm tập thể và nó chỉ có thể vận động được là nhờ sự hoạt động chung của nhiều thành viên trong xã hội, xét đến cùng, là nhờ sự hoạt động chung của tất cả các thành viên trong xã hội Vậy "tư bản không phải là một lực lượng cá nhân, nó là một lực lượng xã hội" Khi đã trở thành một lực lượng xã hội mà lại là một lực lượng xã hội trong Đảng cộng sản thì sẽ xuất hiện nhu cầu chính trị của lực lượng xã hội
đó, để bảo vệ quyền lợi kinh tế của họ Họ sẽ giành chính
Trang 8quyền bằng cách "mua lại" nhà nước, đặt ra luật lệ khác Nhớ rằng trong "Tuyên ngôn" Mác và Ăngghen đã khẳng định:
"Những người cộng sản chiến đấu cho lợi ích và mục đích trước mắt của giai cấp công nhân, nhưng đồng thời trong phong trào "hiện tại, họ cũng bảo vệ, đại biểu cho tương lai của phong trào" Bởi thế không thể có phương án để cho đảng viên trở thành nhà tư sản, làm kinh tế tư bản tư nhân, nếu chúng ta thừa nhận Đảng cộng sản là đảng của giai cấp công nhân
Còn vấn đề "đảng viên không bóc lột" thì sao? Tưởng chừng như đây là vấn đề lý luận, nhưng nó đã chuyển thành vấn đề thực tiễn Thực tiễn cần giải quyết trong hoạt động kinh tế của đảng viên Có nhiều ý kiến bàn về vấn đề này nhưng không ai thoát ra khỏi quan niệm truyền thống Tôi cho rằng nêu ra vấn
đề "đảng viên không bóc lột" là nói về lý tưởng, về mục tiêu phấn đấu lâu dài của Đảng ta và nó cũng có một ý nghĩa thực tiễn là điều chỉnh hành vi của đảng viên Tuy vậy, trong thời kỳ quá độ, không nên hiểu một cách cứng nhắc khái niệm "bóc lột" để gây ra sự mập mờ trong tư duy, hạn chế hoạt động kinh
tế "Đảng viên không bóc lột" là phương hướng lâu dài, được từng bước thực hiện theo sự phát triển của điều kiện vật chất và
sự tiến bộ của xã hội, theo phương thức giảm dần "bóc lột" để dần tới "không bóc lột"
Còn thế nào là "tư bản tư nhân", "nhà tư sản" trong điều kiện của nước ta hiện nay? Đây là vấn đề quan trọng nhất cần phải
Trang 9giải quyết để thực hiện: Đảng viên không được làm kinh tế tư bản tư nhân Một người được gọi là nhà tư sản, được gọi là người làm kinh tế tư bản tư nhân phải là người mà cuộc sống
và sự phát triển kinh tế không cần dựa vào lao động của bản thân Song cuộc sống và sự phát triển kinh tế luôn luôn thay đổi, cho nên khó có thể lượng hoá được Những căn cứ về vốn,
về số lượng lao động thuê mướn, về phương thức kinh doanh cần phải được xem xét Hiện nay, chúng ta chưa đặt ra được một khuôn mẫu về kinh tế tư bản tư nhân Khi xác định doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn là kinh tế tư bản tư nhân cũng là tương đối và có mâu thuẫn trong thực tiễn
Trong điều kiện kinh tế nước ta còn lạc hậu, thu nhập bình quân thấp, cho nên cách nhìn có khi còn hạn chế Đã có ý kiến cho rằng một người có vài ba trăm triệu đồng vốn, thuê mướn
10 - 15 công nhân đã là tư sản rồi Thực ra không hẳn là như thế Mục tiêu lý tưởng của Đảng ta là phục vụ nhân dân, quyền lợi đảng viên nằm trong quyền lợi toàn giai cấp, toàn dân tộc, cuộc sống của đảng viên gắn với cuộc sống của quần chúng nhân dân lao động Đồng thời, đảng viên là phần tử tiên tiến, cho nên hiện nay trong xây dựng kinh tế, xây dựng đất nước, đảng viên phải tích cực làm giàu, để lôi cuốn quần chúng làm giàu, theo khẩu hiệu: "dân giàu nước mạnh" Hiện nay, ở ta đảng viên thực sự là nhà tư sản chưa có nhiều Các số liệu điều
Trang 10tra kinh tế cho rằng kinh tế tư bản tư nhân phải có hàng trăm triệu tiền vốn Nhưng hàng trăm triệu theo "lợi nhuận bình quân" hiện nay thì chưa đủ trang trải cuộc sống bình thường Nên chăng đưa ra một mức độ "Trung bình tiên tiến" về kinh tế
để đảng viên phấn đấu Không nên giới hạn về vốn, lao động, phương thức kinh doanh để khuôn kinh tế đảng viên lại mà phải lấy kinh tế của quảng đại quần chúng làm cơ sở, thực hiện
"nước lên thì thuyền lên" Kinh tế nước nhà phát triển, kinh tế quần chúng phát triển, thì kinh tế đảng viên phát triển Từ đó để từng thời kỳ có thể lượng hoá nguồn vốn, chẳng hạn với số vốn
5 tỷ, 7 tỷ, rồi 10 tỷ là nhà tư sản Ta không chấp nhận một tầng lớp tư sản mới trong đảng, dùng kinh tế thao túng chính trị nhưng ta cũng không chấp nhận đảng viên cứ giữ mức nghèo khổ, lấy đó làm chuẩn mực để lãnh đạo nhân dân Biết làm kinh
tế nên chăng là một tiêu chuẩn của đảng viên, thu nhập ở mức trung bình tiên tiến nên chăng là tiêu chuẩn của các cấp uỷ viên, của bí thư chi bộ, đảng uỷ ở cơ sở
Tóm lại, xuất phát từ tư tưởng của "Tuyên ngôn", chính kiến của tôi là: đảng viên cộng sản không thể là nhà tư sản, không thể làm kinh tế tư bản tư nhân, không thể để hình thành giai cấp
tư sản trong Đảng Đảng cần giáo dục lý tưởng cho đảng viên, khuyến khích đảng viên làm kinh tế, làm giàu hợp pháp trong bối cảnh phát triển kinh tế của toàn dân
Trang 11-