Văn hóa ẩm thực của người việt ở hậu giang (Tóm tắt trích đoạn)

Những người chế biến và trồng cây ăn quả thực tế ở địa phương đã giúp cho người viết hoàn thành công trình nghiên cứu văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang... Nhưng nhìn chung vẫn m

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

ISO 9001:2008

NGUYỄN THỊ HƯƠNG

VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI VIỆT Ở HẬU GIANG

Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC

Mã số: 60310640

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ HUỆ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Trà Vinh, ngày 15 tháng 9 năm 2015

Nguyễn Thị Hương

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:

Tiến sĩ Nguyễn Thị Huệ, người đã tận tình hướng dẫn, cung cấp tư liệu và giúp

đỡ cho tôi hoàn thành công trình luận văn này

Quý thầy cô bộ môn văn hóa học viện phát triển nguồn lực, Trường Đại học Trà Vinh đã tận tình giảng dạy trong suốt thời gian tôi học tập

Ban chủ nhiệm trường cao Đẳng Cộng Đồng Hậu Giang đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi học tập

Cùng gia đình, bạn bè, đã động viên hỗ trợ cho tôi trong quá trình làm luận văn Mặc dù đã có nhiều cố gắng, học tập và nghiên cứu Do thời gian có hạn, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô

Học viên thực hiện

Nguyễn Thị Hương

Bên cạnh đó người viết cũng nêu và làm rõ giá trị cơ bản của ẩm thực ở Hậu Giang: Giá trị vật chất (nguyên liệu ẩm thực – sản vật, các món ăn thức uống trong đời sống) giá trị về tinh thần (văn hóa giao tiếp, phong tục, lễ tết…) Những người chế biến và trồng cây ăn quả thực tế ở địa phương đã giúp cho người viết hoàn thành công trình nghiên cứu văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang

MỤC LỤC

Trang tựa

Quyết định giao đề tài

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT iii

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

3 Mục đích nghiên cứu đề tài 5

4 Phạm vi đề tài 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Cấu trúc luận văn 7

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 8

1.1 Văn hóa và văn hóa ẩm thực 8

1.1.1 Khái niệm văn hóa 8

1.1.2 Khái niệm văn hóa ẩm thực 13

1.1.3 Ẩm thực Hậu Giang 15

1.2 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ở tỉnh Hậu Giang 20

1.2.1 Đặc điểm tự nhiên 20

1.2.2 Địa lí và dân cư 21

1.2.2.1 Địa lí 21

1.2.2.2 Dân cư 22

1.2.2.3 Đặc điểm kinh tế 24

Chương 2: VĂN HÓA ẨM THỰC TRONG ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT Ở HẬU GIANG TỪ GÓC ĐỘ VẬT CHẤT 27

2.1.1 Lúa, gạo và các loại rau, quả 27

2.1.2 Các loại thủy hải sản 36

2.1.3 Gia súc, gia cầm và các loài động vật khác 39

2.2 Những món ăn truyền thống của người Việt ở Hậu Giang 42

2.2.1 Món canh 43

2.2.2 Món kho 46

2.2.3 Mắm 48

2.2.4 Các loại bánh 51

2.2.5 Các món khác 54

2.3.Thức uống trong đời sống người Việt ở Hậu Giang 58

2.3.1 Trà 58

2.3.2 Rượu 60

2.4 Gia vị, dụng cụ ẩm thực trong đời sống người Việt ở Hậu Giang 62

2.4.1 Gia vị 62

2.4.2 Dụng cụ ẩm thực 67

Chương 3: VĂN HÓA ẨM THỰC TRONG ĐỜI SỐNG NGƯỜI VIỆT Ở HẬU GIANG TỪ GÓC ĐỘ TINH THẦN 71

3.1 Quan niệm về việc ăn và văn hóa giao tiếp 71

3.1.1 Quan niệm ăn 71

3.1.2 Văn hóa giao tiếp gắn với văn hóa ẩm thực 75

3.1.3 Thói quen hàng ngày gắn với ẩm thực 82

3.2 Ẩm thực gắn với phong tục 84

3.2.1 Ẩm thực gắn với thờ cúng, lễ Tết 84

3.2.2 Ẩm thực gắn với cưới hỏi 91

3.2.4 Ẩm thực với đời sống tình cảm 94

PHẦN KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104 PHỤ LỤC

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

NXB : Nhà xuất bản

TP : Thành phố

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ăn uống vốn là chuyện diễn ra hằng ngày rất gần gũi và rất đời thường Ngay

từ xưa, ông bà ta đã xem trọng việc ăn uống, thế nên mới có những câu tục ngữ như:

“Có thực mới vực được đạo”, “Ăn coi nồi, ngồi coi hướng” “Học ăn, học nói, học gói, học mở” Ở mỗi thời đại khác nhau ăn uống lại được quan tâm với những mức

độ khác nhau, thời xưa ăn uống chỉ để cung cấp dinh dưỡng, duy trì cuộc sống ngày nay khi cuộc sống ngày một phát triển, nhu cầu con người ngày càng cao việc ăn uống nhờ đó cũng trở nên hoàn thiện hơn Nó vượt ra khỏi giới hạn “ăn, mặc, ấm” để đạt đến “ăn ngon mặc đẹp”

Ẩm thực đã không còn đơn thuần là giá trị vật chất mà xa hơn là yếu tố văn hóa, một mảng văn hóa đậm đà, duyên dáng Qua cách ăn uống, người ta có thể đoán biết được tính nết, cốt cách trình độ học vấn của người ăn

Tìm hiểu về ẩm thực chính là cách đơn giản nhất để có thể hiểu thêm về lịch

sử của một đất nước góp phần nâng cao vốn hiểu biết và lòng tự hào dân tộc trong mỗi con người Ăn uống là một nghi thức, gia đình truyền thống của người Việt Nam

là nhiều thế hệ, có những gia đình tồn tại ba thế hệ, bốn hệ, cùng sống chung, ăn chung, trong bữa ăn gia đình, người Việt thường thể hiện những đạo lý quan trọng thông qua hoạt động ăn uống là tình cảm nồng thắm, thủy chung, giản dị nhưng có

tình có nghĩa “Râu tôm nấu với ruột bầu; chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon”

Trong bữa ăn gia đình, người Việt rất tôn trọng nhau và thể hiện tính cộng đồng cùng

ăn chung thức ăn, bát nước chấm, tính thứ bậc dành cho người lớn là miếng ngon Vì

vậy trong ăn uống người ta phải biết phân biệt “mâm trên, mâm dưới”…Ngoài xã hội thì “một miếng ngon giữa làng hơn sàng xó bếp” Ăn phải có mời, có gọi “ Ăn có

mời, làm có khiến” trước khi vào ăn, người ta thường mời nhau “ lời chào cao hơn mâm cỗ” Trong khi ăn thì phải “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, sau khi ăn thì

“miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời”

Việt Nam là một đất nước thuộc về xứ nóng vùng nhiệt đới gió mùa, có địa hình đa dạng như đồng bằng, đồi núi sông biển nền nông nghiệp lúa nước ở đây cũng khá phát triển Đồng thời, với diện tích lãnh thổ biển rộng lớn và trải dài, hệ thống kênh rạch sông ngòi chằng chịt, nên việc sử dụng các loài thủy hải sản làm thực phẩm cũng đa dạng và phong phú Người Việt Nam sử dụng các sản phẩm từ nông nghiệp

và ngư nghiệp làm thức ăn chính lãnh thổ Việt Nam được chia thành 3 miền rõ rệt là Bắc, Trung, Nam chính các đặc điểm về địa lí và văn hóa, khí hậu và lịch sử đã quy định những đặc điểm riêng của ẩm thực từng vùng - miền Mỗi miền có một phong cách khẩu vị đặc trưng, miền Bắc có phong cách ẩm thực đa dạng, cầu kì, trong khi miền Trung thì giới quý tộc kiểu cách cầu kì, còn giới bình dân lại ăn đậm và no, còn miền Nam thì thích ăn ngon, ăn no

Nhắc đến miền Nam, người ta gọi đây là vựa lúa của cả nước một vùng đất phì nhiêu màu mỡ, sông suối khá nhiều, khí hậu ôn hòa, tạo nên nguồn nguyên liệu thiên

nhiên cho ẩm thực địa phương “dưới sông có cá trên bờ có rau” có lẽ chính vì đi đến

đâu trong miền Nam cũng tìm được thực phẩm đa dạng, phong phú, nên có các món

ăn miền Nam luôn mang đậm phong cách thoải mái, cũng như tính cách của người dân miền Nam Đa số dân miền Nam có nguồn gốc từ miền Bắc hoặc miền Trung di cư đến đây hòa nhập cùng cộng đồng người Khmer người Chăm, nên ẩm thực miền Nam, miền Bắc, miền Trung và sự ảnh hưởng của văn hóa ẩm thực Khmer, Chăm

Xưa Hậu Giang chung với tỉnh Cần Thơ, được tách ra từ năm 2004, hơn 11 năm phát triển Hậu Giang có những chuyển biến quan trọng về văn hóa kinh tế Nhưng nhìn chung vẫn mang nét đặc trưng của Cần Thơ, về phương diện ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang có những nét tương đồng với các tỉnh thuộc vùng Tây Nam Bộ, nhưng bên cạnh đó cũng có những khác biệt đã tạo nên một Hậu Giang hôm nay tự hào là thành phố trẻ

Với tư cách là người con của vùng đất Hậu Giang người viết muốn nghiên cứu một khía cạnh trong đời sống văn hóa của người Việt ở Hậu Giang, và có niềm đam

mê ẩm thực dân tộc Người viết quyết định chọn đề tài “Văn hóa ẩm thực của người

Việt ở Hậu Giang”, làm đề tài nghiên cứu của mình Đây là cơ hội để tìm hiểu sâu hơn về ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang được lưu lại

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đất phì nhiêu màu mỡ, có nhiều loại thực phẩm tươi ngon, bổ dưỡng Có rất nhiều công trình nghiên cứu về ẩm thực Đồng bằng sông Cửu Long

Trong quyển “Ẩm thực văn hóa các món ăn Việt Nam” do Xuân Huy sưu tầm

và giới thiệu in lần thứ 2 có hiệu đính và bổ sung của NXB Trẻ 2004 Sách có 10 chương và 2 phần phụ lục, trong đó có một chương tổng quát, 9 chương còn lại bàn

về những phong tục tập quán liên quan đến ăn uống Những thức ăn chính của người Việt Nam chung quanh chuyện ăn uống; hương hoa đất Bắc phong vị miền Trung, hào phóng miền Nam; ăn chay, Sài Gòn ăn uống các giai thoại Công trình là tập hợp bài viết của các nhà nghiên cứu về ẩm thực và văn hóa ẩm thực của người Việt Nam nên không tránh khỏi sự thiếu thống nhất trong công trình

Trong các bài viết, đáng chú ý là bài “Quan niệm về miếng ăn” của Lưu Văn

Ở đây tác giả đã đưa ra những quan niệm về miếng ăn của người Việt, miếng ăn mang tính dân tộc, miếng ăn phát hiện được tình cảm của con người, miếng ăn hay là triết

lí cuộc đời

Ngoài ra, cuốn sách Xuân Huy còn sưu tập một số lượng đáng kể tục ngữ ca dao nói về ẩm thực người Việt Bộ phận ca dao này sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc nghiên cứu văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang Qua đây, người nghiên cứu có thể tìm thấy phong tục tạp quán cũng như văn hóa giao tiếp trong bữa

ăn của họ

Trong quyển “Triết lý Việt trong văn hóa ẩm thực” là tiểu luận của Trần Văn

Đoàn báo cáo trong hội thảo thường niên của Viện Triết đạo năm 2005 Như các bài viết khác tiểu luận bắt đầu với công việc phân tích và xếp loại những cách nghĩ về lối

ăn uống cũng như về phong tục, quy luật ăn uống của người Tây Nam Bộ Do người viết chỉ có thể tìm hiểu ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang qua những quyển sách

viết về ẩm thực chung của Đồng bằng sông Cửu Long kết hợp với việc đi thực tế để làm cơ sở nghiên cứu Người viết đi xa hơn, đào sâu vào những nguyên lí đằng sau những thói quen, phong tục, quy luật này, phần này giải thích tại sao người Việt ở Hậu Giang lại chọn một loại thực phẩm nào đó cho buổi lễ, tết giỗ…, tại sao họ phải tuân theo cách thức ăn uống vào những dịp hay những nơi công cộng như đình, chùa, tại sao họ lại nấu nướng, chế biến thức ăn như vậy Đây là điểm đáng ghi nhận của

công trình này Theo tác giả “ triết lí Việt không chỉ có thấy trong những tác phẩm

của giới tri thức, đặc biệt với nho sĩ hay tăng sĩ, mà thôi Nó còn sâu đậm hơn trong chính những nền văn hóa dân gian như nền văn học bình dân, nền nghệ thuật nông thôn, và nhất là qua cách ăn, cách nói, cách sống, cách cư xử của người Việt Chính cuộc sống Việt mới là cọi nguồn của nền văn hóa Việt” [19;1]

Ngoài mặt nói ẩm thực nhưng khi đi sâu vào phân tích người viết chỉ chú ý đến phần “thực”, “ẩm” ít được người viết đề cập đến Việc này làm công trình không đều đặng về nội dung, mất cân đối

Món ăn dân dã của người Bạc Liêu là công trình của Hồ Xuân Tuyên (nhà

xuất bản Dân Trí in năm 2010) Ở công trình này, người viết nêu vài nét về thiên nhiên, con người, văn hóa ẩm thực, giới thiệu món ăn nhẹ và món ăn đậm của người

Bạc Liêu Theo tác giả “món ăn phản ánh đặc điểm vùng đất, con người, phong tục

tập quán, văn hóa, dân tộc…Nghiên cứu món ăn một địa phương tức là nghiên cứu

về cuộc sống con người của địa phương đó Nó cho ta biết về nguồn gốc vùng đất, đặc điểm tài nguyên thiên nhiên của vùng đất, đặc điểm cộng đồng dân tộc, phong tục tập quán, đời sống văn hóa - xã hội của địa phương” [102;12] Điều này chứng

tỏ, nghiên cứu văn hóa ẩm thực không chỉ là nghiên cứu cách ẩm thực mà còn nghiên cứu văn hóa ở gốc nhìn khác

Tuy nhiên, tác giả chỉ dừng lại ở việc giới thiệu hàng loạt món ăn, có chú thích thành phần, quy trình chế biến Điều này làm người đọc mơ hồ nghĩ đến một quyển sách dạy nấu ăn Nhưng dù sao công trình cũng đã phần nào khái quát được khẩu vị, thói quen ăn uống của người Bạc Liêu giúp tôi có thêm tài liệu để hoàn thành luận văn

Nếu Văn hóa ẩm thực ở An Giang cho chúng ta hiểu biết thêm về văn hóa ẩm

thực, cuộc sống người An Giang thì quyển sách của Hồ Xuân Tuyên cũng cho ta hiểu thêm về văn hóa ẩm thực, cuộc sống người Bạc Liêu An Giang và Bạc Liêu là những địa phương của Đồng bằng sông Cửu Long - một phần của Đồng bằng sông Cửu Long Nghiên cứu văn hóa ẩm thực ở An Giang, Bạc Liêu cũng là nghiên cứu văn hóa ẩm thưc Đồng bằng sông Cửu Long trong phạm vi hẹp

Văn hóa ẩm thực dân gian là công trình tập hợp bài nghiên cứu của Lò Ngọc

Duyên, Đỗ Duy Văn, Đoàn Việt Hùng, Lê Quang Nghiêm, Nguyễn Hữu Hiệp, do Nguyễn Hữu Hiệp sưu tầm (Nhà xuất bản văn hóa dân tộc, năm 2012) Sách gồm 5 phần ứng với từng tên tác giả: Văn hóa ẩm thực dân tộc Thái đen Mường Thanh Điện Biên Phủ, văn hóa ẩm thực Quảng Bình, hương vị đồng quê Phú Yên, rượu và nghề nấu rượu ở Khánh Hòa, văn hóa ẩm thực ở An Giang Điểm quan trọng đáng ghi nhận của công trình này là phần 5, sau khi trình bày đặc điểm địa lí, con người, người viết

đã xoay quanh cách chế biến và thưởng thức các món ăn Đồng thời, tác giả còn nêu

lên một đặc điểm ăn uống nơi đây như: Khẩu vị “gì ăn nấy” (mặn thì quéo lưỡi, cay

thì phải cay xé) nguyên liệu ẩm thực hoang dã, không gian rộng, thoáng đãng (bờ

ruộng hoặc výờn cây) “Nhờ được kế thừa, phát huy và liên tiếp khám phá, sáng tạo

mà văn hóa ẩm thực ở An Giang ngày càng phong phú, đa dạng Từ đó, miếng ăn và

“thói quen”của người An Giang có những cái rất đặc sắc, rất riêng Nhưng cái riêng

ấy không ngoài cái chung của người Nam Bộ, hay nói rộng hơn là cái chung của dân tộc Việt Nam nghìn năm văn hiến” [24;485] Vì vậy để nghiên cứu văn hóa ẩm thực

của người Việt ở Hậu Giang, nên người viết nghiên cứu văn hóa ẩm thực ở An Giang cũng tức là nghiên cứu văn hóa ẩm thực Đồng bằng sông Cửu Long nói rộng hơn là

ở Nam bộ

3 Mục đích nghiên cứu đề tài

Với đề tài này, luận văn muốn trình bày một cách khái quát về văn hóa ẩm thực trong đời sống người Việt ở Hậu Giang Đồng thời, luận văn chỉ ra nét riêng

về văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang so với các vùng khác

Do thời gian có giới hạn nên người viết chỉ thực hiện nghiên cứu văn học

dân gian Nam bộ, điền dã thực tế, những công trình nghiên cứu đã có tư liệu

Thực hiện đề tài người viết nghiên cứu ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang

và quan tâm đặc biệt đến những lời ca dao, dân ca được chính người Việt ở Hậu Giang sáng tác và lưu truyền cụ thể Người viết chỉ đề cập đến một số nét vật chất cũng như tinh thần của người Việt ở Hậu Giang Trong quá trình nghiên cứu tìm hiểu nội dung của đề tài người viết đi sâu vào phân tích nội dung, nghệ thuật, hình thức giới thiệu

sự có mặt của các yếu tố ẩm thực và văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang

Ngoài ra, để tìm hiểu những đặc điểm về văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang, người viết có sự vận dụng và tìm hiểu thêm một số công trình nghiên cứu

có liên quan Trong đó, người viết có sự so sánh với ẩm thực ở các vùng miền khác

Từ đó, người viết có thể rút ra được những kết luận khách quan, chính xác trong việc tìm hiểu văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang

5 Phương pháp nghiên cứu

Người viết tham khảo những công trình nghiên cứu có liên quan để viết dưới

góc độ văn hóa học Với đề tài “văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang” người

viết kết hợp vận dụng nhiều phương pháp nghiên cứu ở nhiều mức độ khác nhau Cụ thể như sau:

Phương pháp so sánh đối chiếu: Văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang

là mảng văn hóa Đồng bằng sông Cửu Long Trong quá trình thực hiện đề tài, người viết đã sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu (so sánh văn hóa ẩm thực vùng Đồng bằng sông Cửu Long với Đông Nam Bộ, Bắc Bộ hoặc so sánh với các tộc người khác Hoa, Khmer để t́m nét đặc trưng của ẩm thực Hậu Giang

Phân tích tổng hợp: trên cơ sở so sánh, đối chiếu kết quả thống kê, phân loại người viết tiến hành nhận xét, phân tích các số liệu để làm nổi bật nguyên nhân xuất hiện của một số yếu tố ẩm thực mà tác giả dân gian nhắc đi nhắc lại nhiều lần và lí giải nhiều vấn đề có liên quan

Phương pháp nghiên cứu liên ngành: Với phương pháp này, người viết sử dụng những kiến thức khác nhau như: Địa lí, lịch sử…để vận dụng, giải quyết khi tìm hiểu những vấn đề liên quan

Những phương pháp nghiên cứu như trên sẽ được người viết vận dụng kết hợp xuyên suốt quá trình làm luận văn

6 Cấu trúc luận văn

Luận văn gồm 3 phần (mở đầu, nội dung, kết luận), phần nội dung có ba chương Chương thứ nhất, những vấn đề chung, chúng tôi sẽ trình bày một số vấn đề lí thuyết về văn hóa, ẩm thực, văn hóa ẩm thực Việt Nam nói chung và văn hóa ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang nói riêng

Chương thứ hai, văn hóa ẩm thực trong đời sống người Việt ở Hậu Giang từ góc độ vật chất, ở chương này chúng tôi chủ yếu nghiên cứu những vấn đề liên quan đến ẩm thực của người Việt ở Hậu Giang: nguyên liệu ẩm thực, các món ăn, thức uống, gia vị và dụng cụ ẩm thực

Chương thứ ba, văn hóa ẩm thực trong đời sống người Việt ở Hậu Giang từ góc độ tinh thần, chúng tôi tập trung tìm hiểu văn hóa của người Việt ở Hậu Giang

có yếu tố ẩm thực: quan niệm về việc ăn, văn hóa giao tiếp trong ẩm thực, phong tục tập quán liên quan đến ẩm thực

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Ninh Viết Giao trong Hát phường vải, do NXB Văn

hóa thông tin và trung tâm Văn hóa ngôn ngữ Đông Tây xuất bản năm 1961 đã đề cập : Tình yêu của trai gái của nhân vật trữ tình hiện lên với nhiều cung bậc khác nhau, có khi nồng nàn tha thiết, mãnh liệt không có gì có thể ngăn

cản nổi “ lễ giáo không cho phép thì họ vượt qua ngoài vòng

lễ giáo, họ phá tan xiềng xích lễ giáo Trước mắt họ, trong lòng họ chỉ có người yêu” [ 36, Tr.80]

Chu Xuân Diên trong quyển “Văn học dân gian Việt

Nam”, NXB Giáo dục 1962, ở phần “ Ca dao dân ca Việt Nam”, tác giả đề cập đến những nội dung phong phú của ca

dao nói chung: phản ánh lịch sử, phong tục tập quán tiếng hát trữ tình của con người Tác giả khảo sát hai loại đề tài lớn: trong đời sống riêng tư, gia đình và đời sống xã hội

Ca dao – dân ca Nam Bộ của nhóm tác giả Bảo Định

-2-

1984 Công trình chia thành 2 phần: Chuyên luận và công

bố các sưu tầm ca dao – dân ca Nam Bộ

“Ca dao- dân ca Nam Kì lục tỉnh “do Huỳnh Ngọc

Trảng biên soạn, Nhà xuất bản tổng hợp Đồng Nai xuất bản lần 1 năm 1998 Đây là công trình tập hợp lại các xuất bản của các nhà nhà nghiên cứu công bố từ cuối thế kỉ XIX đến giữa thế XX ở Nam Bộ bao gồm:

“Câu hát góp” do Huỳnh Tịnh Của sưu tập và công

bố lần đầu vào năm 1897, tái bản năm 1901

“Hát và hò góp” do Nguyễn Công Chánh biên soạn,

nhà xuất bản Thuận Hóa xuất bản năm 1967 tại Chợ Lớn

“Hò xay lúa” do Hoàng Minh Tự sưu tập, nhà xuất

bản Phạm Văn Cường xuất bản năm 1959 tại Chợ Lớn

“Câu hát đối đáp” do Nguyễn Bá Thời sưu tập, nhà

xuất bản Phạm Văn Cường xuất bản năm 1959 tại Chợ Lớn

“Câu hát huê tình” do Trần Đình Thái Sơn sưu tầm,

nhà xuất bản Phạm Văn Tươi xuất bản năm 1956 tại Sài Gòn

- “Văn học dân gian đồng bằng Sông Cửu Long”, do

khoa Ngữ văn Trường Đại Học Cần Thơ sưu tầm và biên soạn ( nhà xuất bản Giáo dục xuất bản lần 1 năm 1997, tái bản lần 2 năm 2002) Đây là công trình biên soạn, công bố những tài liệu sưu tầm điền dã ở Đồng bằng sông Cửu Long sau những năm 1980 Công trình giới thiệu tương đối bao quát các thể loại chính của văn học dân gian vùng đồng bằng sông Cửu Long, trong đó phần ca dao chiếm số lượng tương đối nhiều

- Đoàn Xuân Kiên trong “Ca dao Miệt vườn” - 1982

nói về công tác bước đầu sưu tầm ca dao, dân ca Nam Bộ

-3-

- Sở văn hóa và thông tin Tiền Giang có “Văn học

dân gian Tiền Giang”– 1985 – giới thiệu và sưu tầm văn

học dân gian Tiền Giang

- Nguyễn Vạn Niên “Ca dao dân ca Châu Đốc” –

1988 – đã sưu tầm, ca dao phân loại giới thiệu ca dao vùng đất này

- Thạch Phương chủ biên với “Địa chí Long An”

1989 đã dành một phần để giới thiệu ca dao Long An

- Đoàn Tứ, Thạch Phương ( chủ biên) với “Địa chí

Bến Tre” ( 1991) đã dành một phần để giới thiệu và sưu tầm

ca dao – dân ca Bến Tre

- Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc với “Tục Ngữ - Phong

- “Thơ văn Đồng Tháp”, tuyển tập I do trường Đại

học Sư Phạm thành phố Hồ Chí Minh và Trường Cao đẳng

Sư Phạm Đồng Tháp biên soạn ( Nhà xuất bản Đồng Tháp

in năm 1986)

Như vậy, dù là “ Thơ văn Đồng Tháp” ( nhất là phần

văn học dân gian) những cũng là của Nam Bộ; dù là tính cách con người Đồng Tháp nhưng cũng là tính cách con người Nam Bộ

Tạp chí Văn hóa dân gian số 2, 1990, trang 62 đăng