Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và ảnh hưởng của mưa axit đến hệ sinh thái nông nghiệp ở tỉnh hòa bình (Tóm tắt trích đoạn)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Trần Minh Tiến NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA MƯA AXÍT ĐẾN HỆ SINH THÁI NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH HÒA BÌNH Chu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Trần Minh Tiến

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ẢNH HƯỞNG

CỦA MƯA AXÍT ĐẾN HỆ SINH THÁI NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH HÒA BÌNH

Chuyên ngành: Khoa học môi trường

Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHẠM THỊ THU HÀ

Hà Nội - 2017

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này, em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới TS Phạm Thị Thu Hà - Giảng viên Bộ môn Sinh Thái Môi Trường Cô đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và giúp đỡ em trong suốt thời gian làm luận văn

Em cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô trong khoa Môi Trường và đặc biệt các thầy cô trong Bộ môn Sinh Thái Môi Trường – Trường Đại học Khoa học Tự Nhiên - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã dẫn dắt, truyền thụ cho em những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong quá trình học tập tại trường

Đồng thời em cũng xin cảm ơn các cán bộ công tác tại Uỷ ban nhân dân tỉnh Hòa Bình, Sở Tài nguyên và Môi trưởng Tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh cùng các Phòng Tài nguyên và Môi trường tại các huyện Yên Thủy, Lạc Sơn, thành phố Hòa Bình đã nhiệt tình cung cấp các tài liệu và số liệu có liên quan tới vấn đề nghiên cứu để em có thể hoàn thành luận văn này

Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã luôn ủng hộ, động viên, giúp đỡ em trong suốt thời gian qua, đặc biệt trong thời gian làm luận văn

Em xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 04 tháng 01 năm 2017

Học viên

Trần Minh Tiến

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC HÌNH VẼ ii

DANH MỤC BẢNG iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

1.1 Tổng quan về mưa axít 3

1.1.1 Một số khái niệm về mưa axít: 3

1.1.2 Nguyên nhân của hiện tượng mưa axít 4

1.1.3 Cơ chế hình thành mưa axít 5

1.1.4 Những ảnh hưởng của mưa axít 6

1.2 Tổng quan về hệ sinh thái nông nghiệp (HSTNN) 7

1.2.1 Khái niệm về hệ sinh thái nông nghiệp 7

1.2.2 Đặc điểm của hệ sinh thái nông nghiệp 8

1.2.3 Tổ chức của hệ sinh thái nông nghiệp 8

1.3 Các nghiên cứu về hiện trạng và ảnh hưởng của mưa axít tới hệ sinh thái nông nghiệp trên thế giới và ở Việt Nam 9

1.3.1 Trên thế giới 9

1.3.2 Tại Việt Nam 12

1.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu 14

1.4.1 Tỉnh Hòa Bình 14

1.4.2 Thành phố Hòa Bình 19

1.4.3 Huyện Yên Thủy 19

1.4.4 Huyện Lạc Sơn 20

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng nghiên cứu 22

2.2 Phạm vi nghiên cứu 22

2.3 Phương pháp nghiên cứu 22

2.3.1 Phương pháp thu thập, tổng hợp và phân tích tài liệu, số liệu thứ cấp 22

2.3.2 Phương pháp điều tra thực địa 22

2.3.3 Phương pháp tính toán các đặc trưng mưa axít 23

2.3.4 Phương pháp tiếp cận bằng mô hình DPSIR 25

2.3.5 Phương pháp Delphi 26

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

3.1 Hiện trạng mưa axít vùng nghiên cứu 28

3.1.1 Tần suất xuất hiện mưa axít 28

3.1.2 Nồng độ các ion chính trong nước mưa 30

3.1.3 Sự biến đổi ion theo mùa 33

3.1.4 Đánh giá các thành phần làm thay đổi giá trị pH của nước mưa 34

3.1.5 Đánh giá tải lượng lắng đọng axít tại vùng nghiên cứu 37

3.2 Hiện trạng hệ sinh thái nông nghiệp tỉnh Hòa Bình 46

3.2.1 Diện tích hệ sinh thái nông nghiệp (hệ thống trồng trọt) 46

3.2.2 Cơ cấu cây trồng 49

3.2.3 Sản lượng cây trồng 50

3.3 Ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp vùng nghiên cứu 52

3.3.1 Phân tích kết quả phiếu điều tra bằng tại huyện Yên Thủy, Lạc Sơn, thành phố Hòa Bình……… ……….….52

3.3.2 Đánh giá chung về ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp tại thành phố Hòa Bình và các huyện Yên Thủy, Lạc Sơn 66

3.4 Đề xuất giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp 67

3.4.1 Giải pháp giảm thiểu sự phát thải các chất khí gây lắng đọng axít 67

3.4.2 Đề xuất giải pháp thích ứng cho hệ sinh thái nông nghiệp trước ảnh hưởng của mưa axít 69

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 71

TÀI LIỆU THAM KHẢO 73

PHỤ LỤC 76

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Các nguyên nhân gây nên hiện tượng mưa axít……….….4

Hình 1 2 Cơ chế hình thành mưa axít 5

Hình 1 3 Sơ đồ vị trí tỉnh Hòa Bình 15

Hình 3 1 Tỷ lệ mưa axít (%) tại trạm Hòa Bình 29

Hình 3 2 Biến động pH qua các tháng tại trạm Hòa Bình 30

Hình 3 3 Nồng độ trung bình của các ion chính trong nước mưa tại trạm Hòa Bình giai đoạn 2000-2014 32

Hình 3 4 Giá trị nồng độ trung bình các ion chính trong mùa mưa và mùa khô tại trạm Hòa Bình giai đoạn năm 2000-2014……….33

Hình 3 5 Sự biến thiên của giá trị pH và pAi tại trạm Hoà Bình 37

Hình 3 6 Tổng lắng năm các ion NO3-, SO42-, NH4+, Ca2+ (g/m2) ở Hòa Bình giai đoạn 2000 – 2014 38

Hình 3 7 Sơ đồ tính toán lắng đọng ướt 39

Hình 3 8 Tổng lượng lắng ướt của ion SO42- và NOx qui đổi ra S và N ở Hòa Bình 40

Hình 3 9 Tải lượng lắng khô SO2 và NOx qui đổi ra S và N tại Hòa Bình 43

Hình 3 10 Sơ đồ tải lượng lắng đọng axít tại Hòa Bình 45

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 1 Diện tích rừng trồng và chăm sóc rừng qua các năm - tỉnh Hoà Bình 17

Bảng 2 1 Mức độ đồng thuận và tin tưởng liên quan đến hệ số Kendall 27

Bảng 3 1 Hệ số tương quan giữa các ion trong nước mưa tại trạm Hòa Bình 35

Bảng 3 2 Tỷ lệ nồng độ các thành phần hóa học nước mưa tại trạm Hòa Bình….36 Bảng 3 3 Tổng lượng lắng ướt của ion SO42- và NOx qui đổi ra S và N ở Hòa Bình 39

Bảng 3 4 Nồng độ trung bình của các khí SO2 và NOX tại Hòa Bình 41

Bảng 3 5 Tải lượng lắng khô SO2 và NOx qui đổi ra S và N tại Hòa Bình 42

Bảng 3 6 Tải lượng lắng đọng axít tại Hòa Bình……… 44

Bảng 3 7 Sản lượng một số loại cây trồng chính của tỉnh Hòa Bình và các huyện Yên Thủy, Lạc Sơn, thành phố Hòa Bình … 51

Bảng 3 8 Thống kê kết quả phân tích cho các câu hỏi của phiếu điều tra tại huyện Yên Thủy 58

Bảng 3 9 Thống kê kết quả phân tích cho các câu hỏi của phiếu điều tra tại huyện Lạc Sơn 59

Bảng 3 10 Thống kê kết quả phân tích cho các câu hỏi của phiếu điều tra tại thành phố Hòa Bình 60

Bảng 3 11 Hệ số Kendall của huyện Yên Thủy, huyện Lạc Sơn và thành phố Hòa Bình 61

Bảng 3 12 Thống kê về thiệt hại nông nghiệp của tỉnh Hòa Bình năm 2015 64

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Hiện tượng mưa axít được phát hiện đầu tiên vào năm 1872 tại Anh Nguyên nhân là vì con người đốt nhiều than đá, dầu mỏ Trong than đá và dầu mỏ thường chứa một lượng lưu huỳnh, còn trong không khí lại rất nhiều khí nitơ Trong quá trình đốt có thể sinh ra các khí Sunfua đioxit (SO2), Nitơ đioxit (NO2) Các khí này hoà tan với hơi nước trong không khí tạo thành các hạt axít sunfuaric (H2SO4), axít nitơric (HNO3) Khi trời mưa, các hạt axít này tan lẫn vào nước mưa, làm độ pH của nước mưa giảm Nếu nước mưa có độ pH dưới 5,6 được gọi là mưa axít Do có độ chua khá lớn, nước mưa có thể hoà tan được một số bụi kim loại và ôxit kim loại có trong không khí như ôxit chì, làm cho nước mưa trở nên độc hơn đối với cây cối, vật nuôi và con người

Tại tỉnh Hoà Bình, dựa theo số liệu quan trắc của Mạng lưới giám sát Lắng đọng axít Đông Á ( EANET), tính toán cho thấy tần suất xuất hiện mưa axít tương đối lớn (34,9%) và từ năm 2000 đến 2013 tỉnh Hòa Bình liên tục xuất hiện mưa axít với lưu lượng từ 1303 mm/năm đến 2008 mm/năm Một trong những tác hại nghiêm trọng của mưa axít là các tác hại đối với thực vật và đất Khi có mưa axít, các dưỡng chất trong đất sẽ bị rửa trôi Các hợp chất chứa nhôm trong đất sẽ phóng thích các ion nhôm và các ion này có thể hấp thụ bởi rễ cây và gây độc cho cây Không phải toàn bộ SO2 trong khí quyển được chuyển hóa thành acid sulfuric mà một phần của nó có thể lắng đọng trở lại mặt đất dưới dạng khí SO2 Khi khí này tiếp xúc với lá cây, nó sẽ làm tắt các thể soma của lá cây gây cản trở quá trình quang hợp Như vậy, mưa axít có thể đã ảnh hưởng đến hệ sinh thái nông nghiệp

tỉnh Hòa Bình Từ đó chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp ở tỉnh Hòa Bình”

2 Mục tiêu nghiên cứu:

- Đánh giá hiện trạng mưa axít tại tỉnh Hòa Bình

- Nghiên cứu ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp tại tỉnh Hòa Bình

- Đề xuất được một số giải pháp hạn chế sự ảnh hưởng của mưa axít tới hệ sinh thái nông nghiệp ở tỉnh Hòa Bình

3 Nội dung nghiên cứu:

3.1 Đánh giá hiện trạng và tải lượng lắng đọng axít ở khu vực nghiên cứu bao gồm:

- Đánh giá tần suất mưa axít, giá trị pH và nồng độ các ion chính trong nước mưa, sự biến đổi ion theo mùa, các thành phần chính làm thay đổi giá trị pH trong nước mưa, biện luận sự trung hòa tính axít trong nước mưa thông qua chỉ số pAi

- Đánh giá tải lượng lắng đọng axít (tải lượng lắng ướt của các ion chính trong nước mưa, tải lượng lắng đọng của S và N) ở khu vực nghiên cứu

3.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp tại tỉnh Hòa Bình bao gồm:

- Nghiên cứu đặc điểm hệ sinh thái nông nghiệp và ứng dụng phương pháp delphi, kết hợp với số liệu thống kê để đánh giá ảnh hưởng của mưa axít đến hệ sinh thái nông nghiệp vùng nghiên cứu, với nghiên cứu điển hình ở thành phố Hòa Bình, huyện Yên Thủy và huyện Lạc Sơn

3.3 Đề xuất một số giải pháp hạn chế sự ảnh hưởng của mưa axít tới hệ sinh thái nông nghiệp tại địa phương bao gồm:

- Đề xuất giải pháp giảm thiểu sự phát thải các chất khí gây lắng đọng axít

- Đề xuất giải pháp thích ứng cho hệ sinh thái nông nghiệp trước ảnh hưởng của mưa axít

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về mưa axít

1.1.1 Một số khái niệm về mưa axít:

Mưa axít là hiện tượng tự nhiên, là kết quả cửa sự tích tụ từ khí quyển và rơi xuống mặt đất của các chất axít hoặc sẽ tạo thành axít, gây tác hại cho môi trường Danh từ mưa axít bao gồm cả axít trong mưa, axít trong xương mù, sương khói, bụi, không khí bị ô nhiễm, gây ra sự lắng tụ các chất khí tạo nên axít như: CO2, NOx,

SOx và Cl2 Vì vậy, thuật ngữ mưa axít không chỉ là mưa axít, mà gọi chung là sự lắng đọng axít.[1]

Theo định nghĩa của Ủy ban kinh tế Châu Âu (ECE) thì mưa có chứa các axít

H2SO4 và HNO3 với pH  5,5 là mưa axít Tuy nhiên quy định về giới hạn giá trị

pH ứng với mưa axít ở mỗi nước lại có sự khác nhau, ví dụ ở Mỹ quy định mưa axít

là những trận mưa có pH  5,0, còn ở Ấn Độ, Inđônêxia, Hàn Quốc, Thái Lan thì chỉ tiêu tương ứng với pH  5,6 Hiện nay người ta đều thống nhất lấy giá trị pH =

5,6 (là giá trị của dung dịch H2CO3 bão hòa trong nước cất) làm giới hạn quy định

mưa axít Theo đó thì tất cả những cơn mưa có độ pH đo được của nước mưa < 5,6

đều được xem là mưa axít.[15]

Lắng đọng axít (acid deposition) là một quá trình mà các chất nhiễm bẩn có tính axít trong khí quyển rơi xuống bề mặt trái đất Các chất nhiễm bẩn đó gây tác hại đối với cây trồng vật nuôi, ăn mòn nước sẽ gây ảnh hưởng lớn đến môi trường sống của các sinh vật trong nước Lắng đọng axít bao gồm cả hai hình thức:

- Lắng đọng khô gồm các khí, hạt bụi và sol khí có tính axít

- Lắng đọng ướt được thể hiện dưới nhiều dạng như mưa, tuyết, sương mù, hơi nước có tính axít

Mưa axít là một dạng của lắng đọng ướt Lắng đọng axít được tạo thành trong điều kiện khí quyển bị ô nhiễm do sự phát thải quá mức các khí SO2, NOx từ các nguồn thải công nghiệp và có khả năng lan xa tới hàng trăm, hàng ngàn kilomet Bởi vậy, có thể nguồn phát thải sinh ra từ quốc gia này nhưng lại có ảnh hưởng tới nhiều quốc gia lân cận khác do sự chuyển động quy mô lớn trong khí quyển.[28]

1.1.2 Nguyên nhân của hiện tượng mưa axít

Nguyên nhân của mưa axít là do trong nước mưa có hoà tan những khí SO2,

SO3, NO, NO2, N2O Các khí này hoà tan trong nước mưa tạo ra các axít tương ứng của chúng, làm cho độ pH thấp gây nên hiện tượng mưa axít [15]

Người ta đã phân loại ra được nguồn gây ra mưa axít Có 2 nguồn cơ bản là các nguồn cố định và các nguồn không cố định

(1) Các nguồn cố định: thường là hoạt động công nghiệp như nhà máy nhiệt điện sử dụng than, các nhà máy đúc quặng và công nghiệp chưng cất… Loại này phát thải hầu hết lượng SO2 và khoảng 35% lượng NOx do con người tạo ra [34]

(2) Các nguồn không cố định: chủ yếu là giao thông đường bộ do các xe có động cơ gây ra Đây là một nguồn gây ô nhiễm dưới hình thức lắng đọng axít đáng

kể với khoảng 30 – 35 % lượng NOx phát thải

Ngoài ra, hoạt động sinh hoạt của nhân dân cũng ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường không khí (đun nấu bằng than, dầu, đặc biệt là than tổ ong), ước tính góp vào khoảng 10% chất thải gây ô nhiễm môi trường không khí.[10]

Hình 1.2 Các nguyên nhân gây nên hiện tượng mưa axít

1.1.3 Cơ chế hình thành mưa axít

Cơ chế hình thành mưa axít là cơ chế hình thành những chất hoá học hình thành lên axít, đó là SO2, NOx, các chất này từ các nguồn khác nhau được thải vào bầu khí quyển Trong khí quyển những chất này trải qua nhiều phản ứng hoa học khác nhau, kết hợp với nước tạo thành các hạt axít sulfuric (H2SO4), axít nitơric (HNO3) Khi trời mưa, tuyết, các hạt axít này tan trong nước mưa, hoặc lắng đọng trong tuyết làm độ pH giảm, gây mưa axít [15]

Hình 1 3 Cơ chế hình thành mưa axít

Quá trình này diễn ra theo các phản ứng hoá học sau đây:

S(than) + O2 SO2 (1)

2SO2 + O2 (kk) SO3 (2)

SO3 + H2O (kk) H2SO4 (3)

4NO2 + O2(kk) 2N2O5 (4)

N2O5 + H2O(kk) 2HNO3 (5)

Phản ứng (2) và(3) được xúc tác bởi các chất như ion amoni (NH4+), ôzon,…Phản ứng (4) và (5) được xúc tác bởi ion Mg2+, NH4+, Fe2+, Fe3+,…có mặt trong không khí, đặc biệt là không khí bị ô nhiễm nặng

1.1.4 Những ảnh hưởng của mưa axít

1.1.4.1 Ảnh hưởng của mưa axít lên thực vật và đất

Một trong những tác hại nghiêm trọng của mưa axít là các tác hại đối với thực vật và đất Khi có mưa axít, các dưỡng chất trong đất sẽ bị rữa trôi Các hợp chất chứa nhôm trong đất sẽ phóng thích các ion nhôm và các ion này có thể hấp thụ bởi rễ cây và gây độc cho cây Như chúng ta đã nói ở trên, không phải toàn bộ

SO2 trong khí quyển được chuyển hóa thành axít sulfuric mà một phần của nó có thể lắng đọng trở lại mặt đất dưới dạng khí SO2 Khi khí này tiếp xúc với lá cây, nó

sẽ làm tê liệt các thể soma của lá cây gây cản trở quá trình quang hợp Một thí nghiệm trên cây Vân Sam (cây lá kim) cho thấy, khi phun một hỗn hợp axít sulfuric

và axít nitric có pH từ 2,5 - 4,5 lên các cây Vân Sam con sẽ làm xuất hiện và phát triển các vết tổn thương có màu nâu trên lá của nó và sau đó các lá này rụng đi, các

lá mới sẽ mọc ra sau đó nhưng với một tốc độ rất chậm và quá trình quang hợp bị ảnh hưởng nghiêm trọng [15]

1.1.4.2 Ảnh hưởng của mưa axít lên ao hồ và hệ thủy sinh vật

Mưa axít làm giảm giá trị pH của nước hồ, gây ô nhiễm nguồn nước hồ, đe dọa sự tồn tại của các loài tôm, cua, cá và sinh vật thủy sinh khác (4000 hồ ở Thụy Điển và 1,3km2 diện tích mặt hồ ở Na Uy không còn cá)

Ở Thụy Điển có hơn 9 vạn hồ nước 22% đã bị axít hóa ở mức độ khác nhau 80% nước hồ ở miền Nam Na Uy bị axít hóa Ở Canada có hơn 5 vạn hồ đang có nguy cơ biến thành “hồ chết” Ở Mỹ có 2,7% hồ bị axít hóa, có vùng bị axít hóa lên tới 28 – 56% Các chuyên gia môi trường Mỹ cho rằng trong vòng 20 – 50 năm tới, mức độ axít hóa của toàn nước Mỹ sẽ tăng 5 – 10 lần hiện nay [15]

1.1.4.3 Ảnh hưởng đến khí quyển

Mưa axít gây ảnh hưởng đến hệ thống khí quyển Nó góp phần gây hiệu ứng nhà kính làm gia tăng nhiệt độ ở hạ tầng khí quyển Nó gây hiện tượng nóng lên toàn cầu (global warming) Băng ở 2 cực trái đất tan, nước hạn chế tầm nhìn Các sương mù axít làm ảnh hưởng đến khả năng lan truyền ánh sáng Mặt trời

1.1.4.4 Ảnh hưởng đến các công trình kiến trúc

Mưa axít làm giảm tuổi thọ của các công trình kiến trúc Những hạt mưa axít

ăn mòn kim loại, đá, gạch của các tòa nhà, cầu, tượng đài Nó làm hư hỏng các hệ thống thông khí, các thư viện, viện bảo tàng và phá hủy các vật liệu như giấy, vải

Ví dụ như tòa nhà Capitol ở Ottawa đã bị tan rã bởi hàm lượng SO2 trong không khí quá cao Vào năm 1967, cây cầu bắc ngang sông Ohio đã sập làm chết 46 người nguyên nhân cũng là do mưa axít [15]

Theo dự báo, đến giữa thế kỉ 21, hàm lượng khí SO2 trong khí quyển sẽ tăng gấp đôi so với hiện nay

1.1.4.5 Ảnh hưởng tới sức khoẻ của con người

Khí SO2 là chất chủ yếu gây ra mưa axít, rất nguy hiểm cho sức khỏe con người Với hàm lượng SO2 trong không khí lên tới 8mg/l, con người sẽ cảm thấy khó chịu, nếu hàm lượng SO2 lên tới 400mg/l thì sẽ gây tử vong

Sự phát thải SO2 và NOx gây ra những nguy cơ tới vấn đề về hô hấp như khô họng, bệnh hen, đau đầu, mắt, mũi và rát họng Nước mưa bị ô nhiễm đặc biệt có hại cho những người bị bệnh hen suyễn hay những người khó thở Nhưng ngay cả những người khoẻ cũng bị tổn hại về phổi bởi những chất ô nhiễm không khí có tính axít Mưa axít có thể làm giảm khả năng thở và có thể làm tăng những loại bệnh nguy hiểm

NOx bản thân nó là một khí nguy hiểm Loại khí này tấn công lớp màng của

cơ quan hô hấp và làm tăng các bệnh về đường hô hấp Khí này cũng góp phần phá hủy ozon và hình thành sương mù [15]

1.2 Tổng quan về hệ sinh thái nông nghiệp (HSTNN)

1.2.1 Khái niệm về hệ sinh thái nông nghiệp

Hệ sinh thái nông nghiệp là hệ sinh thái do con người tạo ra và duy trì trên

cơ sở các quy luật khách quan của tự nhiên vì mục đích thỏa mãn nhu cầu nhiều mặt

và ngày càng tăng của mình Hệ sinh thái nông nghiệp là hệ sinh thái nhân tạo điển hình, chịu sự điều khiển trực tiếp của con người [19]

Ví dụ : Nông trường, hợp tác xã, nông trại hoặc làng, xóm

1.2.2 Đặc điểm của hệ sinh thái nông nghiệp

Với thành phần tương đối đơn giản và đồng nhất về cấu trúc nên HSTNN kém bền vững và dễ bị phá vỡ Hệ sinh thái nông nghiệp được duy trì trong sự tác động thường xuyên của con người để bảo vệ HST mà con người tạo ra và cho là hợp lý [19]

Ngày nay, con người cũng đã và đang can thiệp vào HST tự nhiên như rừng, đồng cỏ, ao hồ để nhằm tăng năng suất của chúng Tuy vậy giữa các HST tự nhiên

Các HST tự nhiên có sự tự phục hồi lớn, có quá trình phát triển lịch sử Trái lại HSTNN là các HST thứ cấp do con người phục hồi, khi con người biết nuôi trồng mới có HSTNN

HST tự nhiên thường đa dạng và phức tạp về thành phần loài thực vật và động vật, còn các HSTNN thường có số lượng loài cây trồng, vật nuôi rất đơn giản [24] HSTNN ứng với giai đoạn đầu của quá trình diễn thể của HST, là HST trẻ cho năng suất cao nhưng lại không ổn định, dễ bị thiên tai hay sâu bệnh phá hoại

1.2.3 Tổ chức của hệ sinh thái nông nghiệp

Hệ sinh thái nông nghiệp là đơn vị sản xuất nông nghiệp, là một bộ phận của sinh quyển, là một hệ thống nên HSTNN có các mức tổ chức [19] với các HST phụ sau:

- Ðồng ruộng cây hàng năm (lúa, cây công nghiệp ngắn ngày: mía, đay, )

- Vườn cây lâu năm

- Ðồng cỏ chăn nuôi

- Ao nuôi thủy sản