Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường trung học phổ thông thanh ba tỉnh phú thọ theo chuẩn nghề nghiệp (tóm tắt trích đoạn)

Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT Thanh Ba theo chuẩn nghề nghiệp .... Khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động bồ

HÀ MẠNH TUẤN

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THANH BA TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

HÀ MẠNH TUẤN

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THANH BA TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

HÀ NỘI - 2017

Đặc biệt, với tấm lòng kính trọng, em xin được cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh, người trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Sở GD&ĐT Phú Thọ; tập thể cán

bộ giáo viên trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ, gia đình và các bạn cùng lớp Cao học Quản lý giáo dục K15-S2 trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã động viên giúp đỡ và cộng tác giúp tác giả hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng tập luận văn này không khỏi còn những khiếm khuyết Kính mong sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô giáo và các bạn đồng nghiệp Xin được trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 28 tháng 12 năm 2016

Tác giả

Hà Mạnh Tuấn

ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

BGD&ĐT Bộ Giáo dục và đào tạo

CNH-HĐH Công nghiệp hóa- hiện đại hóa

iii

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các từ viết tắt ii

Danh mục các bảng vi

Danh mục sơ đồ, biểu đồ vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Ở nước ngoài 6

1.1.2 Ở trong nước 8

1.2 Một số khái niệm có liên quan đến quản lý hoạt động bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông 9

1.2.1 Quản lý 9

1.2.2 Chức năng quản lý 11

1.2.3 Quản lý giáo dục, quản lý trường học 13

1.2.4 Giáo viên, bồi dưỡng giáo viên 14

1.2.5 Năng lực, năng lực dạy học, năng lực giáo dục 16

1.2.6 Chuẩn,Chuẩn nghề nghiệp, chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT 19

1.2.7 Năng lực dạy học theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT 20

1.3 Bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT 21

1.3.1 Yêu cầu bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp GV THPT 21

1.3.2 Vai trò, vị trí của bồi dưỡng GV theo chuẩn nghề nghiệp 22

1.3.3 Nội dung bồi dưỡng giáo viên trung học theo chuẩn nghề nghiệp 22

1.3.4 Phương thức bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 23

1.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 24

1.4.1 Lực lượng bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 24

1.4.2 Lập kế hoạch bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 24

iv

1.4.3 Chỉ đạo, điều hành hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn

nghề nghiệp 25

1.4.4 Kiểm tra hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 26

1.4.5 Xây dựng và quản lý cơ sở vật chất phục vụ bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 27

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới việc bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 27

1.5.1 Yếu tố chủ quan 27

1.5.2 Yếu tố khách quan 28

Kết luận chương 1 31

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THANH BA TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 32

2.1 Giới thiệu về trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ 32

2.1.1 Vài nét về sự ra đời và phát triển của trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ 32

2.1.2 Về cơ sở vật chất 34

2.1.3 Về chất lượng giáo dục đào tạo 35

2.1.4 Về tình hình đội ngũ 38

2.2 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng giáo viên đạt chuẩn 40

2.2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng 40

2.2.2 Kết quả khảo sát thực trạng về hoạt động BDGV đạt chuẩn 41

2.2.3 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 55

2.2.4 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trườngTHPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp 65

Tiểu kết chương 2 70

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THANH BA TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 71

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 71

v

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 71

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 71

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 72

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 72

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 72

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT Thanh Ba theo chuẩn nghề nghiệp 72

3.2.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch bồi dưỡng giáo viên hàng năm dựa trên hoạt động đánh giá để phân loại giáo viên, kết hợp với khảo sát nhu cầu cá nhân của giáo viên 73

3.2.2 Biện pháp 2: Đa dạng hóa nội dung và hình thức bồi dưỡng giáo viên phù hợp 76

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp của giáo viên bằng các hình thức thích hợp 83

3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo chuẩn bị các điều kiện phục vụ công tác bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 86

3.2.5 Biện pháp 5: Tạo động lực cho đội ngũ giáo viên trong việc tham gia bồi dưỡng và tự bồi dưỡng để đạt chuẩn nghề nghiệp 88

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 91

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường THPT Thanh Ba 91

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 91

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 92

3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 92

3.4.4 Phương pháp đánh giá 92

3.4.5 Kết quả đánh giá 93

Tiểu kết chương 3 96

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

PHỤ LỤC 103

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng HS trường THPT Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ 35

Bảng 2.2 Thống kê xếp loại hạnh kiểm của học sinh 36

Bảng 2.3 Thống kê xếp loại học lực của học sinh 37

Bảng 2.4 Thống kê kết quả thi HSG cấp tỉnh của học sinh 37

Bảng 2.5 Thống kê kết quả thi TN THPT và TS đại học của học sinh 38

Bảng 2.6 Số lượng CBQL, GV trường THPT Thanh Ba 38

Bảng 2.7 Trình độ đào tạo của CBQL, GV trường THPT Thanh Ba 38

Bảng 2.8 Tổng hợp kết quả đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 39

Bảng 2.9 Ý kiến về mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các nội dung công tác bồi dưỡng giáo viên THPT theo chuẩn nghề nghiệp 42

Bảng 2.10 Ý kiến về các hình thức bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn NN 45

Bảng 2.11 Đánh giá về công tác quản lý phương pháp bồi dưỡng giáo viên THPT theo chuẩn nghề nghiệp 47

Bảng 2.12 Kết quả đánh giá về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục của giáo viên năm học 2015-2016 48

Bảng 2.13 Kết quả đánh giá về năng lực dạy học và năng lực giáo dục 49

Bảng 2.14 Kết quả đánh giá về năng lực hoạt động chính trị, xã hội và năng lực phát triển nghề nghiệp năm học 2015-2016 53

Bảng 2.15 Công tác lập kế hoạch bồi dưỡng giáo viên theo CNN 55

Bảng 2.16 Tổ chức hoạt động bồi dưỡng 58

Bảng 2.17 Chỉ đạo và điều hành hoạt động bồi dưỡng 60

Bảng 2.18 Kiểm tra hoạt động bồi dưỡng 63

Bảng 3.1 Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ở Trường THPT Thanh Ba 93

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Mức độ thực hiện các nội dung 42Biểu đồ 2.2 Mức độ thực hiện kế hoạch 56Biểu đồ 2.3 Mức độ thực hiện công tác kiểm tra hoạt động bồi dưỡng

giáo viên 63Biểu đồ 3.1 Mức độ tương quan của tính cần thiết và tính khả thi 95

Sơ đồ 1.1 Chu trình Quản lý 13

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 Đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt

Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” Chiến lược phát

triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã định hướng: "Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược"; chỉ rõ phải tiến hành đồng bộ các giải pháp đổi mới để phát triển giáo dục: Đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo và đổi mới phương pháp (PP) giáo dục, đổi mới công tác quản lý giáo dục (QLGD).v.v

Nhằm “thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất

lượng giáo dục, đào tạo Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy

và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng toàn diện” theo tinh thần Đại Hội Đảng lần thứ XI, để đạt được mục tiêu

chiến lược Đảng ta đã xác định cần thực hiện tốt 8 giải pháp Trong đó giải pháp phát triển nguồn nhân lực của ngành giáo dục là giải pháp đột phá nhằm hoàn thiện hệ thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản và toàn diện nội dung

và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục đủ sức thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015 Với những việc làm cụ thể như: tiếp tục củng cố ban hành chuẩn nghề nghiệp đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và nghiên cứu giáo dục; tổ chức bồi dưỡng giáo viên dựa trên nhu cầu nâng cao năng lực theo chuẩn nghề nghiệp, từng bước mở rộng việc đánh giá năng lực giáo viên theo chuẩn ở mọi cấp học và trình độ đào tạo

Quá trình đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã

2

hội Trong đó, đội ngũ nhà giáo có vai trò hết sức quan trọng, là lực lượng trực tiếp thực hiện chương trình giáo dục mới và quyết định chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường/cơ sở giáo dục Để nâng cao năng lực cho đội ngũ nhà giáo, công tác bồi dưỡng phải được tiến hành thường xuyên và lâu dài Trong những năm gần đây ở trường THPT Thanh Ba, hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp diễn ra tích cực, từng bước đã tạo ra

sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của giáo viên Đặc biệt từ năm học 2013-2014 đến nay thực hiện việc đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp

đã xác định được khá cụ thể mức độ năng lực nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên Kết quả cho thấy 100% giáo viên của trường đạt chuẩn nghề nghiệp nhưng mức độ điểm chưa cao, chưa ổn định; hiệu quả trong việc đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học chưa đồng bộ Chất lượng dạy học và giáo dục trong nhà trường chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

Để đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông, việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên là vấn đề có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết, là điều kiện giúp nâng cao chất lượng giảng dạy góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của mỗi nhà trường Mặt khác việc bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp còn phải được thực hiện chủ động để có được đội ngũ đáp ứng yêu cầu thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015 Đối với trường THPT Thanh Ba huyện Thanh Ba là một trường học thuộc địa bàn miền núi tỉnh Phú Thọ, trình độ giáo viên không đồng đều, điều kiện vật chất còn nhiều khó khăn, vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa đòi hỏi phải có những biện pháp triển khai phù hợp Xuất phát từ

những lý do trên đây, học viên xin chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trường trung học phổ thông Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo

3

viên ở trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp

3.2 Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT Thanh Ba theo chuẩn nghề nghiệp

3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT Thanh Ba, Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

4 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

4.2 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng giáo viên THPT theo chuẩn nghề nghiệp

5 Phạm vi nghiên cứu

5.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở Trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp mà hiệu trưởng cần thực hiện, theo tiếp cận chức năng của người quản

lý và các qui định trong điều lệ trường trung học cơ sở, THPT và trường PT

có nhiều cấp học (sau đây gọi tắt là điều lệ trường trung học)

5.2 Giới hạn khách thể khảo sát

Khách thể khảo sát gồm tổng số 74 cán bộ GV đang công tác tại Trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ Trong đó có: Ban giám hiệu (BGH): 03; tổ trưởng chuyên môn (TTCM): 04 và 65 GV trực tiếp giảng dạy

6 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi đƣợc đặt ra: Vai trò của công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp? Và cần những biện pháp quản lý

4

như thế nào để nâng cao hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường THPT Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ

7 Giả thuyết khoa học

Hiện nay hiệu quả công tác quản lý các hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp chưa cao, một bộ phận giáo viên vẫn còn có tư tưởng trì trệ, tự thỏa mãn với vốn kiến thức đã có, chưa có ý thức tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ nên chất lượng giáo dục tại nhà trường chưa đạt yêu cầu, chưa đáp ứng yêu cầu chung của ngành Nếu có các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp hợp lý sẽ nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên của trường THPT Thanh Ba đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Tổng kết lý luận về công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường THPT Thanh Ba tỉnh Phú Thọ, chỉ ra những thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở các trường THPT trong cả nước

9 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng các nhóm PPNC sau:

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống

hóa, khái quát hóa các tài liệu khoa học về năng lực nghề nghiệp, năng lực dạy học, bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp, quản lý bồi dưỡng giáo viên nhằm xác lập cơ sở lý luận về công tác bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp

5

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- PP Điều tra bằng phiếu hỏi,

- PP Quan sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên

- PP tổng kết kinh nghiệm,

- PP chuyên gia

9.3 Nhóm phương pháp bổ trợ

PP thống kê toán học để xử lý, phân tích các số liệu của đề tài

10 Cấu trúc luận văn

Luận văn ngoài phần những vấn đề chung, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính được chia làm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT

theo chuẩn nghề nghiệp

- Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT

Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

- Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên ở trường THPT

Thanh Ba tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp

6

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Ở nước ngoài

Xã hội loài người đã trải qua nhiều chế độ xã hội khác nhau, nhiều phương thức sản xuất khác nhau, vị trí, vai trò của người giáo viên trong từng chế độ đó cũng được quan niệm khác nhau, nhưng ý nghĩa xã hội to lớn của nghề dạy học là không ai phủ nhận được Nhìn chung, các dân tộc trên thế giới qua các thời đại đều đánh giá cao vai trò của người thầy Cách đây 400 năm, J.A.Cômenxki đã gọi người giáo viên là người “chuyển giao ngọn đuốc của nền văn minh”, “sợi dây chuyền giữa các thế hệ” A Ddixxtecvec nhận định: “giáo viên là những người giao hạt giống, không có giáo viên thì thế giới sẽ lùi lại chỗ dã man” K.Đ.Usinxki cũng đã khẳng định: “ sự nghiệp dạy học bề ngoài thì bình thường, nhưng đó là sự nghiệp vĩ đại nhất của lịch sử loài người”…Có rất nhiều lời ngợi ca và khẳng định vai trò của giáo viên Hồ Chủ tịch đã từng nói "Không có thầy thì không có giáo du ̣c " Trong thời gian qua, công tác bồi dưỡng giáo viên THPT đã góp phần quan trọng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên - yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục Sứ mệnh của đội ngũ giáo viên và đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục có ý nghĩa cao cả đặc biệt Họ là đại diện cho đạo đức và trí tuệ của đất nước Lao động của họ trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng, của đất nước đi vào trạng thái phát triển bền vững Rõ ràng việc nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn tay nghề đô ̣i ngũ giáo viên là yêu cầu cấp thiết , là yếu tố cơ bản có ý nghĩa quyết đi ̣nh trong viê ̣c phát triển g iáo dục Trong thời đại ngày nay, giáo dục luôn dược xem là động lực cơ bản thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội, vai trò cả người giáo viên đặc biệt được coi trọng, chức

7

năng của người giáo viên có nhiều thay đổi và yêu cầu đối với giáo viên ngày càng cao hơn Nói về tầm quan trọng của người giáo viên, đội ngũ giáo viên trong bối cảnh giáo dục thế kỷ XXI, Tiến sĩ Raja Roy Singh- nhà giáo dục nổi tiếng Ấn Độ, chuyên gia giáo dục nhiều năm ở UNESCO khu vực châu Á- Thái Bình Dương có một lời bàn khá ấn tượng: “Giáo viên giữ vai trò quyết định trong quá trình giáo dục và đặc biệt trong việc định hướng lại giáo dục” Trong quá trình dạy học giáo viên không chỉ là người truyền thụ những phần tri thức rời rạc Giáo viên giúp người học thường xuyên gắn với cơ cấu lớn hơn Giáo viên cũng đồng thời là người hướng dẫn, người cố vấn, người mẫu mực của người học Giáo viên do đó không phải là một người chuyên về một ngành hẹp mà là người cán bộ tri thức, người học suốt đời Trong công cuộc hoàn thiện quá trình dạy học, người dạy, người học là những người bạn cùng làm việc, cùng nhau tìm hiểu và khám phá” Raj Roy Singh nhắc lại lời của Arixtốt nói về quan hệ này là quan hệ của “kiểu tình bạn đạo đức” Chất lượng của một hệ thống giáo dục không thể vượt qua chất lượng của các giáo viên trong hệ thống đó Bởi vậy, vai trò và sứ mệnh của GV là đặc biệt quan trọng Muốn vậy, GV phải thường xuyên bồi bổ kiến thức bằng cách học suốt đời Chính vì thế, công tác bồi dưỡng GV để nâng cao năng lực chuẩn nghề nghiệp luôn là vấn đề được ngành GD quan tâm và là chủ đề cho nhiều đề tài nghiên cứu những năm gần đây

Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nước ngoài đã đề cập và nêu bật vai trò, phẩm chất, năng lực và những đặc điểm lao động đặc thù của người giáo viên phải kể đến M.M.Rubinsten, N.V.Cudơmina, Các tác phẩm: “Phương pháp và kĩ thuật lên lớp trong trường phổ thông” của N.M Iacôplep, hay tác phẩm: “Tự đào tạo để dạy học” của Patrice Pelpel, “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” của Michen Develay,…đã đưa

ra những vấn đề cơ bản việc dạy và việc học, những yêu cầu về kiến thức

kĩ năng, kỹ xảo đối với giáo viên phổ thông và các phương pháp thực hiện

Đó đều là những cơ sở khoa học của vấn đề bồi dưỡng và quản lý bồi

Quan điểm về năng lực dạy học đã được các nhà nghiên cứu giáo dục

và lí luận dạy học trong nước ta quan tâm nghiên cứu; Hồ Ngọc Đại, Nguyễn Ngọc Bảo, Hà Thị Đức, Phạm Minh Hạc, Trần Bá Hoành, Hà Thế Ngữ, Đặng

Vũ Hoạt, Thái Duy Tiên, Đinh Quang Báo đã đưa ra nhiều quan điểm về năng lực và năng lực nghề trong quá trình đào tạo sư phạm và bồi dưỡng GV Phạm Minh Hạc trong cuốn “Tâm lí học” (xuất bản năm 1978) cho rằng, dựa vào chức năng đặc trưng của người thầy giáo là dạy học và giáo dục để xác định cấu trúc năng lực dạy học Trong đó năng lực dạy học bao gồm: Năng lực hiểu HS, tri thức và tầm hiểu biết của người thầy giáo, năng lực chế biến tài liệu học tập, nắm vững kĩ thuật dạy học và năng lực ngôn ngữ Những nghiên cứu về hoạt động bồi dưỡng giáo viên cũng có nhiều thành tựu Đầu những năm 60 của thế kỉ XX, Viện khoa học giáo dục Việt Nam ra đời cùng với nó là trung tâm nghiên cứu đào tạo, bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng giáo viên Từ đó đến nay đã có nhiều công trình và nhiều đề tài nghiên cứu về lĩnh vực này như: “Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên” của Lê Trần Lâm Tiêu biểu

là cuốn: “Vấn đề giáo viên - những nghiên cứu lí luận và thực tiễn” của Trần

Bá Hoành (2006) đã giành một phần lớn nói về công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên ở Việt Nam cũng như những kinh nghiệm nước ngoài về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên ở một số nước châu Á, Đông Nam Á và ở Anh…

Nhiều luận văn tốt nghiệp chương trình Cao học QLGD thời gian gần đây cũng chọn nghiên cứu đề tài quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp Thạc sĩ Chu Vân Trang với luận văn “Quản lý hoạt động

1.2 Một số khái niệm có liên quan đến quản lý hoạt động bồi dƣỡng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông

1.2.1 Quản lý

Quản lý bắt nguồn từ phân công lao động trong một tổ chức để giúp

10

người đứng đầu tổ chức phối hợp sự nỗ lực các thành viên trong tổ chức để đạt tới mục tiêu chung Quản lư có vai tr ̣ và ư nghĩa đặc biệt quan trọng đối với một tổ chức trong việc tổ chức điều hành các hoạt động của tổ chức đó Các Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [7, tr350]

Nhà triết học V.G Afnatsev cho rằng, quản lý xã hội một cách khoa học

là nhận thức, phát hiện các quy luật, các khuynh hướng vận động của xã hội cho phù hợp với các khuynh hướng đó; là phát hiện và giải quyết kịp thời các mâu thuẫn của sự phát triển; là duy trì sự thống nhất cảu các chức năng và cơ cấu của hệ thống; là tiến hành một đường lối đúng đắn dự trên cơ sở tính toán nghiêm túc những khả năng khách quan, mối tương quan giữa các lực lượng

xã hội [31, tr 326]

Frederick Winslow Taylor ( 1856-1915) là nhà thực hành quản lý khoa học về lao động đã đưa ra định nghĩa: “ Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất” [31, tr 327]

Harold Koontz thì lại khẳng định: “ Quản lý là một hoạt động thiết yếu,

nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ chức Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong

đó con người có thể đạt được các mục đích của tổ chức với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [31, tr 327]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý là tác động có mục đích,

có kế hoạch của các chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến”[18, tr 11]

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí “Quản lý là tác

11

động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [21,tr 31]

Như vậy có thể hiểu: Quản lý một tổ chức là sự tác động có ý thức, có

chủ đích, có kế hoạch và hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý nhằm huy động và điều phối mọi nguồn lực cho các hoạt động của tổ chức

để đạt tới mục tiêu đã định trong môi trường luôn luôn thay đổi

1.2.2 Chức năng quản lý

Mục tiêu quản lý là định hướng toàn bộ hoạt động quản lý đồng thời

là công cụ để đánh giá kết quả quản lý Để thực hiện những mục tiêu đó, quản lý phải thực hiện bốn chức năng: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, và kiểm tra đánh giá

Chức năng kế hoạch hóa: Là chức năng hạt nhân quan trọng nhất của

quá trình quản lý Kế hoạch được hiểu là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định, logíc với một chương trình hành động cụ thể để đạt được hoạch định Trước khi tiến hành thực hiện những nội dung mà chủ thể quản lý đề ra Kế hoạch đặt ra xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu định sẵn mà tổ chức có thể hướng tới và đạt được theo mong muốn dưới sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý

Chức năng tổ chức: Là sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp

những nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) của hệ thống thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách tối ưu nhất, hiệu quả nhất

Đây là một chức năng quan trọng, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức

để thực hiện thành công kế hoạch

Chức năng chỉ đạo: Chức năng này có tính chất tác nghiệp, điều

chỉnh, điều hành hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định để biến mục tiêu trong dự kiến, chỉ đạo bám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế hoạch đã định, Đồng thời

12

phát hiện ra những sai sót để kịp thời sửa chữa, uốn nắn không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ vững mục tiêu chiến lược

mà kế hoạch đã đề ra

Chức năng kiểm tra đánh giá: Thu thập những thông tin ngược từ đối

tượng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống để đánh giá xem trạng thái của hệ thống đã đến đâu, xem mục tiêu dự kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt đến mức độ nào? Trong quá trình kiểm tra kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình hoạt động để kịp thời điều chỉnh, sửa chữa mục tiêu, đồng thời tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại giúp cho chủ thể quản lý rút ra được bài học kinh nghiệm để thực hiện cho quá trình quản lý tiếp theo Tổng hợp tất cả các chức năng quản lý tạo nên nội dung của quá trình quản lý Nội dung lao động của đội ngũ cán bộ quản lý là cơ sở để phân công lao động quản lý giữa những cán bộ quản lý và là nền tảng để hình thành cấu trúc tổ chức sự quản lý Điều đáng chú ý là trong quá trình quản lý người quản lý phải thực hiện một dãy chức năng kế tiếp nhau một cách logic, bắt buộc Bắt đầu từ việc xác định mục tiêu và nhiệm vụ quản lý cho đến khi kiểm tra kết quả đạt được và tổng kết quá trình quản lý Mỗi quá trình quản lý xảy ra trong một thời gian cụ thể của một chu trình quản lý nhất định Trong một chu kì quản lý các chức năng có thể diễn ra đồng thời hoặc kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác

Ngoài 4 chức năng nêu trên trong chu trình quản lý, chủ thể quản lý phải sử dụng thông tin như một công cụ hay chức năng đặc biệt để thực hiện các chức năng đó