ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- ĐOÀN THỊ THÙY LINH CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
ĐOÀN THỊ THÙY LINH
CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
Hà Nội – 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
ĐOÀN THỊ THÙY LINH
CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN ĐỨC HIỆP
Hà Nội - 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi Các số liệu, tƣ liệu đƣợc dựa trên nguồn tin cậy, có thực và dựa trên thực tế tiến hành khảo sát của tôi Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Đức Hiệp, người đã tận tình hướng dẫn khoa học cho tôi thực hiện đề tài này Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô trong khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã cung cấp các kiến thức cần thiết để hỗ trợ hoàn thành luận văn này
Xin chân thành cám ơn các lãnh đạo và cán bộ có liên quan của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, Sở Công Thương tỉnh Hải Dương, Ban Quản lý các KCN tỉnh Hải Dương, Cục Thống kê tỉnh Hải Dương, quan tâm, tạo điều kiện về thời gian và giúp đỡ cung cấp các số liệu cần thiết trong quá trình tôi thực hiện luận văn
Cám ơn gia đình đã hỗ trợ về tinh thần và thời gian để tôi tập trung hoàn thành luận văn trong thời gian qua./
Trang 5MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC HÌNH Error! Bookmark not defined
MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC TRIỂN KHAI THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
1.1.1 Những công trình khoa học đã nghiên cứu liên quan đến đề tài Error!
Bookmark not defined
1.1.2 Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu Error!
Bookmark not defined
1.2 Cơ sở lý luận về việc triển khai thực hiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ
trợ Error! Bookmark not defined
1.2.1 Các khái niệm Error! Bookmark not defined
1.2.2 Quy trình và nội dung triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHT
Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các tiêu chí đánh giá kết quả triển khai chính sách CNHT Error!
Bookmark not defined
1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách phát triển CNHT
Error! Bookmark not defined
1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương trong việc triển khai thực thi chính
sách công nghiệp hỗ trợ và bài học cho tỉnh Hải DươngError! Bookmark not defined
1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương trong thực hiện chính sách
phát triển CNHT Error! Bookmark not defined
Trang 61.3.2 Bài học rút ra cho tỉnh Hải Dương trong thực hiện chính sách phát triển
CNHT Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Phương pháp kế thừa, khảo cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu và điều tra khảo sátError! Bookmark not defined
2.2.1 Chọn mẫu điều tra Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp điều tra khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.4 Kết quả phỏng vấn và khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.5 Phương pháp phân tích số liệu Error! Bookmark not defined
2.3 Các phương pháp nghiên cứu khác Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG
NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNGError! Bookmark not defined
3.1 Khái quát về công nghiệp hỗ trợ của tỉnh Hải DươngError! Bookmark not defined
3.1.1 Một số tình hình chủ yếu về sản xuất công nghiệpError! Bookmark not defined
3.1.2 Thực trạng phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Hải Dương Error!
Bookmark not defined
3.2 Các văn bản pháp quy hướng dẫn thực hiện chính sách phát triển công
nghiệp hỗ trợ trong giai đoạn 2011-2015 Error! Bookmark not defined
3.3 Thực trạng triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHT của tỉnh giai
đoạn 2011 đến năm 2015 Error! Bookmark not defined
3.3.1 Về việc ban hành các văn bản chỉ đạo các cấp, các ngành Error!
Bookmark not defined
3.3.2 Về công tác phối hợp giữa tỉnh với Bộ, ngành trung ương và giữa các
sở, ban, ngành ở tỉnh Error! Bookmark not defined
Trang 73.4 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
3.4.1 Một số hạn chế chủ yếu Error! Bookmark not defined 3.4.2 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VIỆC TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
HẢI DƯƠNG Error! Bookmark not defined
4.1 Quan điểm về triển khai chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ trong giai
đoạn 2016-2020 trên địa bàn tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined
4.1.1 Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến phát triển CNHT và
triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHTError! Bookmark not defined
4.1.2 Quan điểm Error! Bookmark not defined
4.2 Đề xuất giải pháp hoàn thiện việc triển khai chính sách phát triển công
nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2016-2020 Error! Bookmark not defined
4.2.1 Từng bước hoàn thiện bộ máy thực hiện chính sách phát triển công
nghiệp hỗ trợ của địa phương Error! Bookmark not defined
4.2.2 Rà soát các văn bản về chính sách phát triển CNHT của trung ương và địa
phương để ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện trên địa bàn tỉnh Error!
Bookmark not defined
4.2.3 Xây dựng và nhanh chóng triển khai các hoạt động thông tin tuyên truyền về công nghiệp hỗ trợ và các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ
hiệu quả, thiết thực Error! Bookmark not defined
4.2.4 Quan tâm cân đối và bố trí kinh phí đảm bảo cho các hoạt động triển
khai thực hiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợError! Bookmark not defined
4.2.5 Tập trung thực hiện một số chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ
với các nội dung cụ thể như sau: Error! Bookmark not defined
Trang 84.3 Kiến nghị đối với Chính phủ và các bộ, ngànhError! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 5 PHỤ LỤC
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh hiện nay, công nghiệp hỗ trợ (CNHT) ngày càng chứng tỏ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng sản xuất công nghiệp nói riêng cũng như tăng trưởng kinh tế nói chung của Việt Nam Phát triển CNHT tạo giá trị gia tăng, làm tăng sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp cuối cùng, giảm nhập siêu, duy trì khả năng thu hút đầu tư nước ngoài của quốc gia, hình thành nguồn nhân lực có kỹ năng công nghiệp, phát triển hệ thống doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), thực hiện hiệu quả chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp đầu tư nước ngoài sang doanh nghiệp nội địa,
là cách thức căn bản để gia nhập mạng lưới sản xuất toàn cầu…
Trong giai đoạn 2011-2014, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển của CNHT với mục tiêu nâng dần tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm công nghiệp sản xuất tại Việt Nam thể hiện trong các văn bản như: Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg ngày 24/2/2011 Thủ tướng Chính phủ về chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ; Quyết định số 1483/QĐ-TTg ngày 26/8/2011 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển; Quyết định 1556/QĐ-TTg ngày 17/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt đề án “ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ”; Quyết định số 1043/2013/QĐ-TTg ngày 1/7/2013 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam
- Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030; … Kết quả là CNHT của Việt Nam đã từng bước hình thành, đặc biệt là CNHT cung ứng cho ngành công nghiệp
xe máy, dệt may và da giày Tuy nhiên, đối với đa số các ngành công nghiệp chế tạo, như: ô tô, điện tử, máy công nghiệp, máy nông nghiệp, các ngành công nghiệp công nghệ cao (CNCNC), CNHT của Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu về khả năng tối đa hoá sản xuất trong nội địa, chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư cũng như mục tiêu phát triển công nghiệp đề ra Theo hầu hết các đánh giá từ các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nước ngoài thì CNHT
Trang 10Việt Nam phát triển vẫn ở cấp độ thấp, giá trị gia tăng các sản phẩm được tạo ra tại Việt Nam chỉ chiếm giá trị nhỏ trong tổng giá trị sản phẩm làm ra, sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu công nghiệp hóa tại Việt Nam Một trong những nguyên nhân là do chính sách phát triển CNHT của Việt Nam vẫn chưa đủ hấp dẫn và thực sự hiệu quả Quan trọng hơn, việc thực thi triển khai chính sách này
ở các địa phương còn nhiều bất cập
Hải Dương là một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, và được đánh giá là tỉnh có nền kinh tế năng động, giữ được nhịp độ tăng trưởng kinh tế ổn định ở mức khá (GRDP là 7,4%) so với các tỉnh lân cận trong giai đoạn 2011-2015 Các ngành công nghiệp tăng trưởng nhất của Hải Dương bao gồm may mặc, da giầy, lắp ráp linh kiện điện tử, lắp ráp ô tô, sản xuất vật liệu xây dựng,… Tuy nhiên cũng chung tình trạng với cả nước, các chính sách phát triển CNHT trên địa bàn được triển khai còn chậm và không rõ ràng Hầu hết nguyên phụ liệu, linh kiện hình thành các sản phẩm công nghiệp có thế mạnh của tỉnh đều được nhập khẩu, như may mặc và da giầy khoảng 60-70%, linh kiện điện tử, ô tô lắp ráp, máy nông nghiệp khoảng 70-80%,… dẫn tới giá trị gia tăng của sản phẩm thấp, hiệu quả đóng góp vào tăng trưởng kinh tế không như mong đợi
Đã có một số bài báo và công trình nghiên cứu về vấn đề phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, tuy nhiên hầu hết chưa nghiên cứu sâu về các chính sách nhằm phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, đặc biệt việc thực thi chính sách này trên phạm vi cấp tỉnh thì hầu như chưa có Do đó việc nghiên cứu, đánh giá kết quả triển khai các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương, tìm ra các nguyên nhân và hạn chế, trên cơ sở đó đưa ra các đề xuất nhằm trả lời câu hỏi làm gì để hoàn thiện việc triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHT tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2016-2020 là cần thiết Vì vậy vấn đề
“Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương” được chọn làm đề tài luận văn tốt nghiệp
Trang 112 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Thông qua việc phân tích thực trạng triển khai chính sách phát triển CNHT, đánh giá kết quả thực hiện chính sách phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh Hải Dương, từ đó luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện việc triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHT trên địa bàn Hải Dương trong thời gian tới
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu và hệ thống hóa lý luận về triển khai chính sách phát triển CNHT Đánh giá thực trạng hoạt động triển khai, thực hiện các chính sách phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh Hải Dương
Đề xuất các giải pháp hoàn thiện việc triển khai chính sách phát triển CNHT trên địa bàn cấp tỉnh
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ
nhìn từ một địa phương cấp tỉnh (Hải Dương), luận văn sẽ tập trung chủ yếu vào các
hoạt động triển khai thực hiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ của
Chính phủ (Việt Nam) với chủ thể chính là chính quyền cấp tỉnh
- Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động thực hiện chính
sách phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh Hải Dương
- Phạm vi về thời gian:Luận văn nghiên cứu hoạt động triển khai, thực hiện
các chính sách phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 5 năm gần đây từ năm 2011 đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020
4 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về
việc triển khai thực hiện chính sách phát triển CNHT
Trang 12Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng triển khai chính sách phát triển CNHT trên địa bàn
tỉnh Hải Dương
Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện việc triển khai, thực hiện
chính sách phát triển CNHT trên địa bàn tỉnh Hải Dương
Trang 13DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 Ban quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Hải Dương, 2011-2014 Báo cáo kết quả
hoạt động Hải Dương
2 Trương Chí Bình, 2011 Phát triển CNHT trong ngành điện tử gia dụng của
Việt nam Luận án Tiến sĩ Đại học Kinh tế quốc dân
3 Bộ Công Thương, 2014 Quyết định số 9028/QĐ-BCT ngày 08/10/2014, Phê
duyệt chiến lược công Quy hoạch tổng thể phát triển CNHT đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 Hà Nội: Công báo
4 Diễn đàn phát triển Việt Nam, 2006 Công nghiệp phụ trợ của Việt Nam dưới
góc nhìn của các nhà sản xuất Nhật Bản Hà Nội: Nxb Thống kê
5 Phan Huy Đường, 2015 Chính sách xã hội các vấn đề và sự lựa chọn theo
hướng phát triển bền vững Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
6 Nguyễn Hữu Hải, 2013 Đại cương về Chính sách công Hà Nội: Nhà xuất bản
Chính trị Quốc gia
7 Hà Thị Hương Lan, 2014 Công nghiệp hỗ trợ trong một số ngành của Việt
Nam Luận án tiến sĩ Học viện Hành chính quốc gia
8 Lê Chi Mai, 2001 Những vấn đề cơ bản về chính sách và qui trình chính sách
Hồ Chí Minh: NXB Đại học quốc gia TP HCM
9 Kenichi Ohno, 2008 Đối tác monozuki Việt Nam-Nhật Bản trong công nghiệp
hỗ trợ Diễn đàn phát triển Việt Nam
10 Lê Xuân Sang và Nguyễn Thị Thu Huyền, 2011 Chính sách thúc đẩy phát triển
công nghiệp hỗ trợ: Lý luận, thực tiễn và định hướng cho Việt Nam Hội thảo
về phát triển CNHT tại Việt Nam, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương,
tháng 10 năm 2011
11 Sở Công Thương tỉnh Hải Dương, 2011-2014 Báo cáo kết quả hoạt động năm
Hải Dương
Trang 1412 Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, 2011-2015 Báo cáo tình hình thu hút
đầu tư trên địa bàn tỉnh Hải Dương các năm Hải Dương
13 Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2011 Quyết định số
12/2011/QĐ-TTg ngày 24/2/2011, chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ Hà Nội: Công báo
14 Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2011 Quyết định số
1483/2011/QĐ-TTg ngày 24/2/2011, Ban hành danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển Hà Nội: Công báo
15 Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2012 Quyết định
1556/QĐ-TTg ngày 17/10/2012, Phê duyệt đề án “ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ” Hà Nội: Công báo
16 Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, 2012 Quyết định số
1043/2013/QĐ-TTg ngày 1/7/2013, Phê duyệt chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản Hà Nội: Công báo
17 Tổng Cục Thống kê, 2014 Thực trạng doanh nghiệp tỉnh Hải Dương qua kết
quả điều tra giai đoạn 2002-2012 Hà Nội: Nhà xuất bản Thống kê
18 Tổng Cục Thống kê, 2015 Niên giám thống kê tỉnh Hải Dương năm 2014 Hà
Nội: Nhà xuất bản Thống kê
19 Trường đại học Kinh tế quốc dân, Khoa Khoa học quản lý, 2000 Giáo trình
chính sách kinh tế-xã hội Hà Nội: NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội
20 Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội, 2010 Báo cáo tổng kết đề tài Chính
sách phát triển CNHT ở Việt Nam đến năm 2020 Hà Nội
21 Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương, 2012, Quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh
Hải Dương giai đoạn 2011-2020 Hải Dương
22 Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương, 2015, Quy hoạch phát triển các cụm công
nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương đến năm 2020, định hướng đến năm 2025
Hải Dương