Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHÍ THỊ MAI HƯƠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHÍ THỊ MAI HƯƠNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHÍ THỊ MAI HƯƠNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN ANH TUẤN

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS.Trần Anh Tuấn

- người thầy trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin bày tỏ lòng biết ơn và lời cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, Ban chủ nhiệm khoa cùng toàn thể các Thầy giáo, Cô giáo đã tạo điều kiện thuận lợi cho chúng em trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học tại Trường và Khoa

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ, Sở Nội Vụ tỉnh Phú Thọ, các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh, cùng các đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ tôi trong thời gian học tập, nghiên cứu và kết thúc khóa học

Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn hạn chế, vì vậy luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được

sự đóng góp ý kiến của các Thầy giáo, Cô giáo và các bạn học viên để luận văn này được hoàn chỉnh hơn

Trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Phí Thị Mai Hương

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng, khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Câu hỏi nghiên cứu 4

6 Giả thuyết khoa học 4

7 Phạm vi nghiên cứu 4

8 Phương pháp nghiên cứu 5

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam 7

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý nhà trường và quản lý trường PTDTNT 11

1.2.3 Cán bộ quản lý giáo dục và phát triển đội ngũ CBQL 13

1.3 Những vấn đề chung về quản lý trường PTDTNT 15

1.3.1 Trường PTDTNT 15

1.3.2 Vị trí của trường PTDTNT 15

1.3.3 Mục tiêu, vai trò, nhiệm vụ của trường PTDTNT 17

1.4 Đặc trưng của CBQL trường PTDTNT 18

1.4.1 Nhiệm vụ của CBQL trường PTDTNT 18

1.4.2 Đặc trưng về phẩm chất, năng lực của CBQL trường PTDTNT 19

1.5 Yêu cầu của phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT trong giai đoạn hiện nay 22

1.5.1 Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT bảo đảm yêu cầu đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và chuẩn về chất lượng 23

1.5.2 Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT đảm bảo tính dân tộc 24

1.5.3 Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT đảm bảo yêu cầu phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh miền núi 25

1.5.4 Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT đáp ứng xu hướng đổi mới và phát triển giáo dục phổ thông 27

1.5.5 Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT dựa theo các tiêu chuẩn của Chuẩn Hiệu trưởng 27

1.6 Mục tiêu và nội dung phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 28 1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT 29

1.7.1 Các yếu tố khách quan 29

1.7.2 Các yếu tố chủ quan 31

Kết luận chương 1 34

Chương: 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ 35

2.1 Mô tả cách thức khảo sát thực trạng và địa bàn nghiên cứu 35

2.1.1 Mô tả cách thức khảo sát thực trạng 35

2.1.2 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục tỉnh Phú Thọ 36

2.2 Thực trạng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 44

2.2.1 Số lượng, cơ cấu, độ tuổi, thâm niên quản lý 44

2.2.2 Chất lượng 45

2.2.3 Thực trạng phẩm chất và năng lực của đội ngũ CBQL 46

2.2.4 Thực trạng về phẩm chất chính trị, đạo đức của đội ngũ CBQL 47

2.2.5 Thực trạng năng lực chuyên môn của đội ngũ CBQL 48

2.2.6 Thực trạng về năng lực quản lý của đội ngũ CBQL 49

2.2.7 Thực trạng năng lực tổ chức phối hợp với gia đình và cộng đồng 50

2.3 Đánh giá chung về đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 51

2.3.1 Về số lượng và cơ cấu 51

2.3.2 Về chất lượng đội ngũ CBQL 51

2.4 Thực trạng phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 53

2.4.1 Thực trạng về lập quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ CBQL 53 2.4.2 Thực trạng quản lý về bổ nhiệm, luân chuyển, miễn nhiệm 53

2.4.3 Thực trạng quản lý về đào tạo bồi dưỡng, phát triển đội ngũ CBQL 54

2.4.4 Thực trạng về việc đánh giá CBQL các trường PTDTNT 55

2.4.5 Thực trạng chế độ, chính sách đối với CBQL trường PTDTNT 56

2.4.6 Thực trạng về tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 57

2.5 Đánh giá về hiệu quả tổ chức thực hiện 60

2.5.1 Về công tác quy hoạch CBQLGD 61

2.5.2 Về công tác luân chuyển CBQLGD 62

2.5.3 Đánh giá chung về công tác phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 63

Kết luận chương 2 66

Chương 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 67

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 67

3.1.1 Nguyên tắc mục tiêu 67

3.1.2 Đảm bảo mục đích và định hướng phát triển GD&ĐT của tỉnh

Phú Thọ 67

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 68

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện và đồng bộ 68

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và hiệu quả 69

3.2 Các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT Phú Thọ 69

3.2.1 Biện pháp 1: Hoàn thiện quy hoạch đội ngũ CBQL ở các trường PTDTNT đáp ứng yêu cầu đổi mới GD&ĐT 69

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng tiêu chuẩn CBQL các trường PTDTNT theo Chuẩn Hiệu trưởng 71

3.2.3 Biện pháp 3: Thực hiện tốt quy trình tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và sắp xếp đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 77

3.2.4 Biện pháp 4: Đào tạo, bồi dưỡng và tạo nguồn đội ngũ CBQL các trường PTDTNT đáp ứng yêu cầu Chuẩn Hiệu trưởng và của đổi mới GD&ĐT 82

3.2.5 Biện pháp 5: Hoàn thiện nội dung, hình thức thanh tra, kiểm tra, đánh giá xếp loại CBQL theo Chuẩn Hiệu trưởng 87

3.2.6 Biện pháp 6: Có cơ chế, chính sách thu hút, đãi ngộ đối với CBQL trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 89

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 91

3.4 Lấy ý kiến đánh giá về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 93

3.5.1 Về tính cấp thiết 93

3.5.2 Về tính khả thi 95

Kết luận chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 99

2.1 Đối với UBND tỉnh Phú Thọ 99

2.2 Đối với Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ 100

2.3 Đối với Sở GD&ĐT 100

2.4 Đối với CBQL các trường PTDTNT 101

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 108

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Quy mô phát triển giáo dục PTDTNT 41

Bảng 2.2: Kết quả xếp loại hạnh kiểm của học sinh trong 5 năm 42

Bảng 2.3: Kết quả xếp loại học lực của học sinh trong 5 năm 42

Bảng 2.4: Thống kê CSVC trường lớp và trang thiết bị dạy học (2015-2016) 43

Bảng 2.5 : Thống kê số lượng đội ngũ CBQL trường PTDTNT 44

Bảng 2.6 : Cơ cấu CBQL trường PTDTNT 44

Bảng 2.7: Thực trạng về độ tuổi CBQL các trường PTDTNT 45

Bảng 2.8: Thực trạng về thâm niên quản lý của CBQL các trường PTDTNT 45

Bảng 2.9: Thực trạng trình độ chuyên môn của CBQL các trường PTDTNT 45

Bảng 2.10: Thực trạng trình độ lý luận chính trị của CBQL 46

Bảng 2.11: Đánh giá phẩm chất và năng lực của đội ngũ CBQL 46

Bảng 2.12: Đánh giá phẩm chất chính trị đạo đức của đội ngũ CBQL 47

Bảng 2.13: Đánh giá về năng lực chuyên môn của đội ngũ CBQL 48

Bảng 2.14: Đánh giá về năng lực quản lý của đội ngũ CBQL 49

Bảng 2.15: Về mức độ sử dụng và hiệu quả về quy hoạch đội ngũ CBQL 53

Bảng 2.16: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của biện pháp quản lý về bổ nhiệm, luân chuyển, miễn nhiệm CBQL các trường PTDTNT 54

Bảng 2.17: Đánh giá về mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của quản lý về đào tạo bồi dưỡng, phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT 55

Bảng 2.18: Thực trạng việc đánh giá CBQL các trường PTDTNT 56

Bảng 2.19: Thực trạng về chế độ, chính sách đối với CBQL trường PTDTNT 57 Bảng 2.20: Mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố thuộc về chủ thể quản lý 58

Bảng 2.21: Mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố thuộc về đối tượng QL 59

Bảng 2.22: Mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố điều kiện, môi trường QL 60

Bảng 3.1: Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cấp thiết của các biện pháp 94

Bảng 3.2: Kết quả trưng cầu ý kiến về tính khả thi của biện pháp 95

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình về quản lý 10

Sơ đồ 1.2 Các chức năng quản lý 10 Biểu đồ 2.1 Thực trạng về năng lực tổ chức, phối hợp với gia đình học sinh 50

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 93

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (năm 2011) đã khẳng

định "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam"

Trên cơ sở đó, Nghị quyết 29-NQTW, Hội nghị Trung ương 8 khóa XI

(2013) đã xác định mục tiêu đổi mới GD&ĐT, đó là “tạo sự chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”

Để thực hiện các mục tiêu trên, riêng đối với lĩnh vực giáo dục miền núi và giáo dục dân tộc, ngành GD&ĐT đã tích cực triển khai thực hiện

Quyết định 1557/QĐ-TTg ngày 10/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt một số chỉ tiêu thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ đối với đồng bào dân tộc thiểu số gắn với mục tiêu phát triển bền vững sau năm 2015; Đã tổng kết đánh giá kết quả thực hiện Đề án "Củng cố và phát triển hệ thống trường PTDTNT giai đoạn 2011 - 2015" và "Đề án Phát triển giáo dục đối với các dân tộc rất ít người giai đoạn 2010 - 2015"; tham mưu cho Chính

phủ đồng ý tiếp tục thực hiện "Đề án củng cố và phát triển hệ thống trường PTDTNT giai đoạn 2016 - 2020" và xây dựng chính sách hỗ trợ học tập cho trẻ em, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số ít người

Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự nghiệp phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục các trường PTDTNT bất cập về trình độ và cơ cấu, chất lượng

Phú Thọ là tỉnh thuộc khu vực miền núi, trung du phía Bắc, thời gian qua đã được thụ hưởng nhiều chính sách về giáo dục nói chung, giáo dục dân tộc nói riêng như: Chính sách cử tuyển; miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập; hỗ trợ học sinh bán trú và trường phổ thông dân tộc bán trú Nhờ vậy, quy mô, mạng lưới trường, lớp, số lượng đội ngũ nhà giáo vùng dân tộc thiểu

số ngày càng được cải thiện, nâng cao Phát triển giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã và đang có sự chuyển biến mạnh mẽ, chất lượng giáo dục vùng dân tộc ngày càng được nâng lên rõ rệt Toàn tỉnh hiện

có 1 trường PTDTNT tỉnh và 4 trường PTDTNT cấp huyện với tổng số gần

1600 học sinh dân tộc thiểu số đang theo học Trong 5 năm học vừa qua, có trên 2.000 học sinh trường PTDTNT tỉnh tốt nghiệp trung học phổ thông: Trong đó, khoảng 50% học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng, khoảng 50% học sinh vào trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và về địa phương tham gia công tác, lao động sản xuất Hiện nay Phú Thọ là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về tỷ lệ các em học sinh tốt nghiệp THPT học ở trường DTNT tỉnh đỗ vào các trường đại học

Các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Phú Thọ là nơi tạo nguồn đào tạo cán bộ người dân tộc và cán bộ người địa phương cho các huyện miền núi trong tỉnh Để hệ thống các trường PTDTNT phát triển mạnh, đạt các mục tiêu giáo dục dân tộc và miền núi mà Đảng và Nhà nước đã đề ra, điều quan trọng phải có những CBQL giỏi Hiệu trưởng các trường PTDTNT phải có đủ

trình độ lý luận cơ bản cùng với sự năng động sáng tạo, nhiệt tình, trách nhiệm thì kết quả GD của các nhà trường sẽ ngày một nâng cao

Với vị trí công tác của bản thân là Phó Hiệu trưởng công tác ở trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đã 15 năm (Trước đó đã có 05 năm công tác tại Sở

GD&ĐT Phú Thọ) tôi chọn đề tài nghiên cứu “Phát triển đội ngũ cán bộ

quản lý các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay” với

mong muốn góp phần giải quyết được những khó khăn, tồn tại trong công tác

phát triển đội ngũ CBQL của tỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục dân tộc của tỉnh Phú Thọ

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới GD trong giai đoạn hiện nay

3 Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Phát triển đội ngũ CBQL các trường

PTDTNT tỉnh Phú Thọ

3.2 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lý đội ngũ CBQL các

trường PTDTNT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý và quản lý giáo dục cho vấn đề

phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT

- Khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ CBQL các trường

PTDTNT (2010 -2015) nhằm xác định cơ sở thực tiễn cho việc xác lập các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới GD trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT

tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới GD trong giai đoạn hiện nay

5 Câu hỏi nghiên cứu

1- Đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ trong những năm qua (2010- 2015) đã phát triển như thế nào, những vấn đề thực tiễn nào cần

được phát hiện và giải quyết để đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục dân tộc

và miền núi tỉnh Phú Thọ?

2- Có thể vận dụng cơ sở lý luận quản lý và quản lý giáo dục để xác lập các biện pháp quản lý như thế nào nhằm phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục dân tộc và miền núi tỉnh Phú Thọ theo yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam?

6 Giả thuyết khoa học

Công tác phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT Phú Thọ hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra

Nếu các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT Phú Thọ được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học lý luận QLGD và giải quyết được các vấn đề thực tiễn về quy mô, cơ cấu, chất lượng sẽ góp phần phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đáp ứng được yêu cầu đổi mới GD hiện nay và phát triển giáo dục dân tộc và miền núi tỉnh Phú Thọ

7 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung nghiên cứu: nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển

đội ngũ CBQL các trường PTDTNT; Khảo sát thực trạng chất lượng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT trong tỉnh Phú Thọ giai đoạn từ 2010 đến 2015;

Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay (2016- 2020 và các năm tiếp theo)

- Phạm vi về đối tượng khảo sát: 05 Hiệu trưởng và 11 Phó hiệu trưởng

của cả 05 trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ

- Phạm vi về thời gian: Các số liệu phục vụ việc nghiên cứu đề tài được

khảo sát, điều tra, tổng hợp từ năm 2010 đến năm 2015

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Ngành giáo dục và các tài liệu nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài luận văn Phân tích, tổng quan các tài liệu, bài nghiên cứu, các sách báo, ấn phẩm đã xuất bản

về phát triển đội ngũ CBQL trường học nói chung và đội ngũ CBQL các trường PTDTNT nói riêng

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Chủ yếu sử dụng Phương pháp tổng kết kinh nghiệm và Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi, tập trung làm rõ các vấn đề:

+ Nhận thức của CB lãnh đạo, GV các trường PTDTNT và đại diện cán

bộ quản lý nhân sự các Sở, ngành địa phương tỉnh Phú Thọ về phẩm chất, năng lực đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ?

+ Thực trạng các biện pháp để phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ hiện nay

+ Thực trạng các biện pháp quản lý đối với yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ

+ Tổng hợp thông tin, tính độ chênh lệch cho kết quả các câu trả lời và phân tích kết quả

8.3 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến chuyên gia (bằng phiếu hỏi) về tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất của đề tài

8.4 Phương pháp hỗ trợ khác:

- Phương pháp phỏng vấn: Làm rõ hơn nguyên nhân thành công hay

hạn chế của các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh

Phú Thọ

- Sử dụng phần mềm thống kê toán học hoặc hệ số Spearman trong xử

lý các kết quả khảo sát và lấy ý kiến chuyên gia;

- Sử dụng bảng số liệu và sơ đồ, biểu đồ khi trình bày kết quả nghiên cứu

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lý luận

Hệ thống hóa cơ sở lý luận của khoa học quản lý và quản lý giáo dục, xây dựng được khung lý thuyết của vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT

9.2 Ý nghĩa thực tiễn

Tổ chức khảo sát, đánh giá đúng thực trạng công tác phát triển đội ngũ CBQL của các trường PTDTNT Phú Thọ, chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó có được cơ sở khoa học cho việc xây dựng biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ;

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các trường PTDTNT trong tỉnh Phú Thọ và cho hệ thống các

trường PTDTNT có điều kiện tương tự ở các địa phương khác

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ CBQL các

trường PTDTNT

Chương 2 Thực trạng đội ngũ CBQL và công tác phát triển đội ngũ

CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ (2010- 2015)

Chương 3 Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT

tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ

CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam

Đã có một hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta về xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQLGD, trong đó có những vấn đề

ưu tiên đầu tư phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQLGD cho miền núi và vùng dân tộc ít người

Ngày 15/6/2004, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 40-CT/TW Ban Bí thư [2] “Về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục” đã xác định mục tiêu là: xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD được chuẩn hóa, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc QL, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả

sự nghiệp GD để nâng cao chất lượng đào tạo NNL, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Với xu hướng kế thừa, hướng tới một nền GD tiên tiến, hiện đại phù hợp với khu vực và hội nhập quốc tế, các nhà khoa học ở Việt Nam như: Phạm Minh Hạc, Đặng Quốc Bảo, Nguyền Thị Mĩ Lộc, đã chắt lọc những vấn đề tinh túy nhất của các tác phẩm khoa học quản lý của nước ngoài để thể hiện trong các công trình nghiên cứu khoa học của mình về sự phát triển của công tác QL

Đáng lưu ý là các tác phẩm: "Cơ sở khoa học quản lý" (Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mĩ Lộc)[40], "Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục" (Đặng Quốc Bảo) [37]

Đội ngũ CBQL các cấp là những người tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước, là nhân tố quyết định chất lượng GD&ĐT CBQLGD nói chung và CBQL ở các trường PTDTNT nói riêng; ngoài chức năng là nhà giáo dục, người lãnh đạo, họ còn là cán bộ quần

chúng, là người góp phần vào sự nghiệp thắng lợi của công cuộc đổi mới giáo dục Yêu cầu về phát triển để nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL đã, đang trở thành vấn đề trọng tâm của cả ngành GDĐT hiện nay

Yêu cầu về đổi mới giáo dục phổ thông đang đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ hàng loạt các biện pháp nhằm tăng cường các điều kiện đảm bảo về chất lượng GV, CSVC - trang thiết bị, nguồn lực tài chính, trong đó đổi mới QLGD có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp đổi mới GD, mở đường cho việc triển khai những chủ trương đã được đề ra Công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, của các cấp, các ngành Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam Trong đó, trường PTDTNT là nơi tạo nguồn cho các trường Đại học, Cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp để đào tạo cán bộ và lực lượng lao động có trình độ, tay nghề cao tham gia vào phát triển các vùng miền núi và dân tộc

Một số luận văn Thạc sỹ đề cập đến loại hình trường PTDTNT, nhưng chủ yếu quan tâm nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy - học, ví dụ “Các biện pháp QL của Hiệu trưởng đối với hoạt động tự học của học sinh ở các trường PTDTNT tỉnh Quảng Trị” (2006) [45], “Các biện pháp QL của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy và học ở các trường PTDTNT tỉnh Lâm Đồng” (2006) [38], hoặc “Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Cao bằng” (2008), [41]

Thời gian qua, trên cả nước đã có nhiều Luận văn Thạc sỹ nghiên cứu

về quản lý và nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT như:

+ Luận văn “Phát triển đội ngũ CBQL các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang”, (2014) [39]

+ Luận văn: “Phát triển đội ngũ CBQL các trường phổ thông DTNT cấp THPT của Sở GD&ĐT tỉnh Điện Biên” (2015) [50]

+ Luận văn: “Phát triển đội ngũ CBQL trường PTDT bán trú huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái”, (2015) [43]

+ Luận văn: “Phát triển đội ngũ giáo viên các trường PTDTNT tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo”, (2014) [56]

+ Luận văn: “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực”, (2015 [48]

Các luận văn trên đều đưa ra thực trạng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT, đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng QLGD tại các nhà trường

Tuy nhiên, vấn đề QL phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay chưa có tác giả nào đề cập, nghiên cứu

Từ kết quả nghiên cứu, có thể tham khảo từ các luận văn trên, song do đặc thù phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội ở địa phương nên Phú Thọ cần có những nghiên cứu chuyên biệt cho phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT

Các luận văn trên đều đưa ra thực trạng đội ngũ CBQL các trường PTDTNT, đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng QLGD tại các nhà trường Từ kết quả nghiên cứu, có thể tham khảo từ các luận văn trên, song do đặc thù phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội ở địa phương nên Phú Thọ cần có những nghiên cứu chuyên biệt cho phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT

Đội ngũ CBQLGD ở Phú Thọ, đặc biệt là CBQL tại các trường PTDTNT là những người gắn bó với sự nghiệp nuôi dưỡng, đào tạo HS dân tộc thiểu số - những cán bộ tương lai của của địa phương Tuy nhiên, vấn đề

QL phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay chưa có tác giả nào đề cập, nghiên cứu

Vì thế, việc nghiên cứu QL phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ là rất cấn thiết

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Theo quan niệm của đa số nhà nghiên cứu hiện nay, quản lý là những

hoạt động cộng tác có tổ chức, có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu của tổ chức

Quản lý còn là một quá trình tác động có mục đích vào hệ thống nhằm

làm thay đổi hệ thống, thông qua các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra để thực hiện hoạt động quản lý

Sơ đồ 1.1 Mô hình về quản lý Cho đến nay, đa số chuyên gia quản lý đã nhất trí cho rằng có bốn chức năng quản lý cơ bản: (Lập kế hoạch; Tổ chức; Lãnh đạo/Điều phối (chỉ đạo),

và Kiểm tra)

Sơ đồ 1.2 Các chức năng quản lý

1.2.2 Quản lý nhà trường và quản lý trường PTDTNT

1.2.2.1 Định nghĩa quản lý nhà trường

Trường học là một tổ chức giáo dục ở cơ sở, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Trong nhà trường, hoạt động trung tâm là hoạt động dạy và học, tất cả các hoạt động đa dạng khác đều hướng tới làm tăng hiệu quả của quá trình dạy và học Nhà trường có nhiệm vụ trang bị kiến thức, phát triển nguồn nhân lực cho xã hội

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: "Trường học là một thiết chế xã hội trong đó diễn ra quá trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tố thầy - trò Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong guồng máy của hệ thống giáo dục quốc dân" [34, tr63]

Trong luận văn này sử dụng định nghĩa của Phạm Viết Vượng (Giáo trình

giáo dục học - Nxb Đại học quốc gia Hà Nội): “Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [57]

Quản lý nhà trường là một bộ phận và là một phạm vi cụ thể của quản

lý hệ thống giáo dục Quản lý nhà trường thực chất là quản lý các thành tố tham gia quá trình GD gồm: Mục tiêu GD; Nội dung GD; Phương pháp GD; Giáo viên; Học sinh và điều kiện, phương tiện dạy học Quản lý quá trình này được vận hành đồng bộ trong sự kết hợp chặt chẽ giữa các thành tố trên Về bản chất, công tác quản lý nhà trường là quá trình chỉ huy, điều khiển vận động của người Hiệu trưởng nhà trường tác động đến các thành tố và các mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình quản lý trường học nhằm đạt được mục tiêu giáo dục và các yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra

Quá trình GD phải hướng tới người học: nghĩa là tính cá thể của người học được đề cao; được coi trọng trong mối quan hệ lợi ích của người học với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và phát triển cộng đồng xã hội

1.2.2.2 Quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú Trường PTDTNT là loại hình trường phổ thông chuyên biệt thuộc hệ

thống giáo dục quốc dân, được thành lập dành cho con em các dân tộc thiểu

số, con em gia đình các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn nhằm góp phần tạo nguồn đào tạo cán bộ cho những vùng này [15] Trường PTDTNT có 100% HS ở nội trú

Quản lý trường PTDTNT là quá trình thực hiện đầy đủ nội dung của

quản lý trường học và phù hợp với mục tiêu giáo dục, phù hợp với các đặc điểm đặc thù của loại hình trường này

Với một số đặc trưng của trường PTDTNT, quản lý loại hình trường PTDTNT, một mặt giống như quản lý trường phổ thông, mặt khác có những công việc giống như quản lý trường chuyên nghiệp, với các nội dung sau:

Xây dựng các kế hoạch phát triển giáo dục nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh

Xây dựng tập thể giáo viên - học sinh, các đoàn thể và tổ chức trong trường, thực hiện tổ chức cán bộ, đảm bảo chính sách, chăm lo, nâng cao trình

độ nghiệp vụ và đời sống tinh thần vật chất cho cán bộ, giáo viên

Xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật của nhà trường, quản lý tốt tài chính kết hợp thống nhất với hoạt động GD&ĐT

Thu hút, tổ chức và phối hợp sự tham gia hỗ trợ các lực lượng xã hội ngoài nhà trường vào việc xây dựng nhà trường (xã hội hóa giáo dục) tạo ra môi trường giáo dục tốt đ p, thống nhất

Tiến hành kiểm tra nội bộ, kết hợp thanh tra từ bên ngoài nhà trường, nhằm bảo đảm mối liên hệ thường xuyên và bền vững nhằm đánh giá khách quan, chất lượng hiệu quả giáo dục nhà trường

Như vậy: QL trường học nói chung và QL trường PTDTNT nói riêng

cốt lõi là lập kế hoạch các hoạt động giáo dục- đào tạo, tổ chức, chỉ đạo và

điều hành quá trình giảng dạy- giáo dục của thầy và hoạt động học tập- rèn luyện của trò nhằm đạt được mục đích giáo dục của nhà trường và yêu cầu xã hội, địa phương

1.2.3 Cán bộ quản lý giáo dục và phát triển đội ngũ CBQL

1.2.3.1 Cán bộ quản lý

Theo Từ điển Tiếng Việt: "Cán bộ là người phụ trách một công tác của chính quyền hay của một đoàn thể, phân biệt với dân thường" Từ cán bộ còn

để chỉ "Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức" [58]

CBQL là những người đứng đầu của một cơ quan, một tổ chức, được giao chức trách tổ chức điều hành hoạt động của đơn vị

1.2.3.2 Cán bộ quản lý giáo dục

Cán bộ quản lý giáo dục là tập hợp những người làm công tác quản lý trong các cơ quan quản lý giáo dục các cấp và các cơ sở GD&ĐT trong hệ thống giáo dục quốc dân; Đội ngũ CBQLGD có vai trò quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp GD Cán bộ quản lý là người quyết định chất lượng của cơ sở giáo dục mà họ quản lý Công việc của người CBQLGD là người biết điều phối nhân lực, tài lực, vật lực của xã hội để thực hiện các mục tiêu

kế hoạch đã vạch ra Người CBQLGD là người thúc đẩy sự thành công của tất

cả cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường thông qua:

Thực hiện sứ mạng, tầm nhìn của nhà trường;

Ủng hộ, nuôi dưỡng và duy trì văn hoá nhà trường;

Quản lý, điều hành và phân phối các nguồn lực;

Kết hợp chặt chẽ với gia đình và cộng đồng;

Giáo dục hành vi đạo đức mang tính trung thực và công bằng;

Giúp HS biết ứng xử các vấn đề chính trị, kinh tế, pháp luật, văn hoá-

xã hội,

1.2.3.3 Đội ngũ cán bộ quản lý

- Đội ngũ:

Theo Từ điển Tiếng Việt [58] (NXB Văn hóa - Thông tin, 1999) thì đội ngũ được hiểu là một tập hợp số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp hợp thành một lực lượng hoạt động trong một tổ chức

- Đội ngũ CBQL các trường PTDTNT là tập hợp những Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường PTDTNT trong cùng một địa phương (tỉnh, huyện) hoặc trong cả nước, cùng thực hiện các chức năng, nhiệm vụ QLGD trong hệ thống các trường PTDTNT theo quy định của pháp luật

1.2.3.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý

- Phát triển: Phát triển là quá trình biến đổi từ ít đến nhiều, từ h p đến

rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Theo quan điểm này thì tất cả

sự vật, hiện tượng, con người và xã hội hoặc tự bản thân biến đổi hoặc do bên ngoài làm cho biến đổi tăng lên cả về số lượng và chất lượng Như vậy, “Phát triển” là một khái niệm rất rộng, nói đến “Phát triển” là người ta nghĩ ngay đến sự đi lên của sự đi lên đó thể hiện việc tăng lên về số lượng và chất lượng, thay đổi về nội dung và hình thức [58]

- Sự phát triển đội ngũ CBQL được hiểu là quá trình biến đổi làm cho

số lượng, cơ cấu và chất lượng luôn vận động đi lên trong mối quan hệ hỗ trợ

bổ sung lẫn nhau tạo nên thế cân bằng, bền vững