Thực trạng việc thực hiện các phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ: 2.2.4 Một số nguyên nhân gây cản trở việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP G
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP
TRẦN THỊ CẨM TIÊN (0014412477) NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH (0014412174)
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP
TRẦN THỊ CẨM TIÊN (0014412477) NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH (0014412174)
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả chp phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác
Tác giả luận văn Trần Thị Cẩm Tiên
Nguyễn Thị Ngọc Bích
2
Trang 4MỤC LỤC Trang
Trang bìa phụ 1
Lời cam đoan 2
Mục lục 3
MỞ ĐẦU + Lý do chọn đề tài 7
+ Mục tiêu nghiên cứu 7
+ Nhiệm vụ nghiên cứu 8
+ Phương pháp nghiên cứu 8
+ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9
NỘI DUNG Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA“BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CAO LÃNH” 1.1Cơ sở lý luận của việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ mẫu giáo, các khái niệm , 1.1.1Văn hóa là gì? 10
1.1.2 Giao tiếp là gì? 10
1.1.3Hành vi là gì? 10
1.1.4 Văn hóa hành vi là gì ? 10
1.2. Mục tiêu của ngành học mầm non 1.3 Đặc điểm phát triển hành vi văn hóa ở trẻ MN 1.4 Đặc điểm phát triển hành vi văn hóa của trẻ mẫu giáo 11
1.5 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 1.5.1 Ý nghĩa của việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 11
1.5.2 Nhiệm vụ giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 11
1.5.3 Nội dung giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 11
1.5.3.1Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người xung quanh 11
1.5.3.2Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người trong gia đình 12
3
Trang 51.5.3.3 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người ngoài xã hội 12
1.5.3.4 Giáo dục trẻ mầm non kỹ năng giao tiếp có văn hóa 12
1.5.3.5 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo đối với đồ dùng, đồ chơi 12
1.5.3.6 Giáo dục hành vi văn hóa cho trể mẫu giáo đối với thiên nhiên 12
1.5.3.7 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo đối với bản thân, vệ sinh, ngăn nắp, trật tự 13
Chương 2 MÔ TẢ QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU 2.1Tổ chức khảo sát 13
2.1.2 Thời gian: 13
2.1.3 Địa điểm: Trường thực hành sư phạm Mầm Non Hoa Hồng 13
2.1.4 Phương pháp khảo sát:
2.1.4.1 Phương pháp dùng tình cảm 13
2.1.4.2 Phương pháp dùng tác phẩm nghệ thuật 14
2.1.4.3 Phương pháp dùng trò chơi 14
2.1.4.4 Phương pháp luyện tập thường xuyên 14
2.1.4.5 Phương pháp tạo dựng môi trường 15
2.1.4.6 Phương pháp làm gương cho trẻ noi theo 15
2.1.4.7 Phương pháp khen, chê 16
2.1.4.8 Phương pháp thống nhất tác động giáo dục 16
2.1.4.9 Phương pháp lấy trẻ làm trung tâm 16 2.2 Thực trạng hành vi giao tiếp văn hóa cho trẻ mẫu giáo trường mầm non thực hành sư phạm Hoa Hồng
2.2.1 Vài nét về tình hình nhà trường
2.2.2 Thực trạng giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo trường mầm non thực hành sư phạm Hoa Hồng
4
Trang 62.2.3 Thực trạng việc thực hiện các phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ: 2.2.4 Một số nguyên nhân gây cản trở việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ
CHƯƠNG 3
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CAO LÃNH
3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp 17
3.2 Một số biện pháp 17
3.2.1 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua việc dạy trẻ biết cách diễn đạt qua lời nói và hành động 17
3.2.2 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ ở những hoạt động ngoài giờ 17
3.2.3 Tạo môi trường giáo dục đồng bộ 18
3.2.3.1 Đối với cô 18
3.2.3.2 Đối với các bậc cha mẹ 18
3.2.4 Xây dựng môi trường sư phạm đẹp, văn minh, ngăn nắp, trật tự 18 3.2.5 Kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục, hình thành hành vi văn hóa cho trẻ 3.2.6 Vận dụng phối hợp các phương pháp giáo dục hành vi văn hóa 18
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ I/ Kết luận: 19
II/. Kiến nghị: 20
III/ Tài liệu tham khảo: 21
MỞ ĐẦU5
Trang 71.Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là một bộ phận của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam có lịch
sử phát triển hơn nửa thế kỉ nay và là mắc xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục, GDMN thực hiện việc chăm sóc, giáo dục trẻ từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi với mục tiêu
“ phát triển một số giá trị, nét tính cách, phẩm chất cần thiết phù hợp với lứa tuổi như: mạnh dạn, tự tin, tự lực, độc lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác, dễ hòa nhập, dể chia sẽ hình thành nếp sống văn minh, có hành vi ứng xử, giao tiếp theo quy tắc, chuẩn mực phù hợp với lứa tuổi tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào cuôc sống, chuẩn bị học tập ở tiểu học và các bậc học sau có kết quả”
Chúng ta biết rằng nhân cách là sự thống nhất của hai mặt đức và tài; hai mặt này
có mối quan hệ mật thiết với nhau, thiếu một trong hai mặt trên sẽ tạo nên những
con người không toàn diện, như Bác Hồ đã nói “Dạy cũng như học, phải biết chú
trọng cả tài lẫn đức”, song Người đặc biệt coi trọng về mặt Đức, Người coi “Đức
là cái gốc rất quan trọng” là nền tảng nhân cách con người Nhưng nhân cách con
người không phải sinh ra đã có sẵn mà nhân cách được hình thành dần dần dưới ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó phần lớn là do giáo dục Trong quá trình giáo dục đó, giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục hành vi văn hóa nói riêng đối với trẻ mầm non có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới Bởi vì giáo dục hành vi văn hóa nhằm giúp trẻ có được những nề nếp thói quen hành vi chẩn mực, những tình cảm tự nhiên Khi trẻ lớn lên, những hành vi đó trở thành những phẩm chất đạo đức cao đẹp của con người.
Từ những ý nghĩa to lớn của việc giáo dục đạo đức cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo, vì
những mục tiêu đã đề ra cho ngành học nên em chọn đề tài : “ Biện pháp giáo dục
hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn thành
phố Cao Lãnh” để nghiên cứu mong muốn đóng góp một phần nào đó và đưa ra
một số biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ được tốt hơn
2 Mục tiêu nghiên cứu
7
Trang 8Nghiên cứu đề tài này nhằm xác định các biện pháp, tìm hiểu thực trạng việc thực hiện các phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn thành phố Cao Lãnh
3.Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác giáo dục hành vi văn hóa trong trường mầm non.
Khảo sát thực tế, tìm hiểu thực trạng về biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo ở một số trường mầm non thành phố Cao Lãnh
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
4. Phương pháp nghiên cứu
1.1Phương pháp dùng tình cảm
Phương pháp dùng tình cảm được coi là phương pháp chủ đạo xuyên suốt quá trình hình thành hệ thống thái độ và hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ Vì ngay trong bản thân phương pháp này đã chứa đựng nội dung giáo dục đạo đức, đó chính là lòng nhân ái cốt lõi bên trong của hành vi văn hóa.
1.4Phương pháp luyện tập thường xuyên:
Đây là phương pháp thông dụng, kết quả tuy chưa thấy ngay nhưng hiệu quả lại rất lớnbởi nếu được luyện tập thường xuyên nhiều kiểu hành vi văn hóa trở nên quen thuộc đốivới trẻ
1.5Phương pháp tạo dựng môi trường:
8
Trang 9Môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển trẻ em Môi trường sinh hoạthàng ngày của trẻ là môi trường an toàn, trong sạch, lành mạnh, phong phú, tươi đẹp đểgiúp cho hành vi trẻ luôn phát triển theo hướng tích cực.
1.6Phương pháp làm gương cho trẻ noi theo:
Người lớn luôn làm gương cho trẻ noi theo, đó là tấm gương của cô giáo, ông bà, cha
mẹ, anh chị…
1.7 Phương pháp khen, chê:
Đối với trẻ, khen chê đúng lúc, đúng mức mới có tác dụng.Người lớn cần thể hiện côngbằng không thiên vị, định kiến
1.8 Phương pháp thống nhất tác động giáo dục:
Việc thống nhất những tác động giáo dục phải kết hợp giữa trường mầm non và gia đìnhcác cháu
1.9 Phương pháp lấy trẻ làm trung tâm:
Sử dụng phương pháp này đòi hỏi người lớn khi hình thành hành vi văn hóa cho trẻ cầnphải theo phương châm: vì trẻ em, do trẻ em, dựa vào trẻ em
5.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
5.1Đối tượng nghiên cứu :
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là một số biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
5.2Phạm vi nghiên cứu:
Trường mầm non tại Thành phố Cao Lãnh
Trường mầm non Hoa Sữa
Trường mầm non Hồng Gấm
Trường thực hành sư phạm mầm non Hoa Hồng
NỘI DUNG
9
Trang 10Chương 1:Cơ sở lí luận của “Biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
ở các trường mầm non trên địa bàn thành phố Cao Lãnh”
1.1Cơ sở lý luận của việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ mẫu giáo,các khái niệm ,
1.1.1Văn hóa là gì?
Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc, quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật, văn chương, lối sống, quyền cơ bản của con người, hệ thống giá trị, tập tục và tind ngưỡng
1.1.4 Văn hóa hành vi là gì ?
Văn hoá hành vi là toàn bộ những hình thức hành vi, lối sống giao tiếp hàng ngày của con người lao động mà các chuẩn mực đạo đức và thẩm mỹ bao trùm lên các hình thức ứng xử ấy
1.2 Mục tiêu của ngành học mầm non
Giáo dục mầm non nhằm hình thành cho trẻ những cơ sở đầu tiên của nhân cách, con người mới Việt Nam.
- Khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hòa, cân đối.
- Giàu lòng yêu thương, biết quan tâm nhường nhịn giúp đỡ những người gần gũi, thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên.
- Thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi và có một số kỹ năng sơ đẳng, quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp… cần thiết để vào trường tiểu học.
Trang 111.3 Đặc điểm phát triển hành vi văn hóa ở trẻ MN
Đến 3 tuổi, trẻ đã đạt được một số thành tựu rất quan trọng: biết giao tiếp với những người xung quanh bằng ngôn ngữ, biết phương thức sử dụng một số đồ vật quen thuộc, làm được một số việc để tự phục vụ sinh hoạt hàng ngày… Từ đây, đứa trẻ đã bắt đầu bước vào giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách.
1.4 Đặc điểm phát triển hành vi văn hóa của trẻ mẫu giáo
Tuổi mẫu giáo, nhân cách của trẻ đã thực sự bắt đầu hình thành, sự hình thành nhân cách đó có liên quan chặt chẽ với sự hình thành cảm xúc, ý chí và hứng thú, trẻ
đã ý thức được cái tôi của mình và bắt đầu tách mình ra khỏi người lớn, cố gắng hành động như người lớn, coi người lớn là mẫu mực cần làm cho đúng, trẻ đã có khả năng thực hiện nhiệm vụ mà chỉ dựa theo sự chỉ dẫn bằng lời và hơn nữa có sự sáng tạo hơn Khi hành động, trẻ đã có sự đấu tranh, đã có thể kìm chế động cơ trước mắt để theo đuổi một động cơ xa hơn.
1.5 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
1.5.1 Ý nghĩa của việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
Giáo dục con người đương nhiên phải là giáo dục hành vi Đối với trẻ em việc giáo dục trước hết phải là giáo dục hành vi giúp trẻ có những hành vi tốt đẹp trong khi ứng xử với những người xung quanh Nói cách khác cần hình thành và phát triển ở trẻ những hành vi có văn hóa.
1.5.2 Nhiệm vụ giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
Hành vi văn hóa không phải là bẩm sinh mà phải được giáo dục và tự rèn luyện lâu dài trong cuộc sống mới hình thành phát triển với mỗi người Việc giáo dục hành vi văn hóa đối với con người phải được bắt đầu từ rất sớm, ông bà xưa đã có câu:
“dạy con từ thuở còn thơ” bé mà không dạy dỗ những điều hay lẽ phải, không uốn nắn những hành vi sai trái thì lớn lên sẽ khó trở thành người tử tế.
1.5.3 Nội dung giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo
10
Trang 12Kể từ lúc sinh ra cho đến khi lớn lên, mỗi cá nhân đều phải tiếp xúc tác động qua lại với những người xung quanh (từ trong gia đình cho tới ngoài xã hội, từ người già đến người trẻ, từ người khỏe mạnh đến người tàn tật…) bằng cách ứng xử riêng của mình.
1.5.3.1Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người xung quanh
Kể từ lúc sinh ra cho đến khi lớn lên, mỗi cá nhân đều phải tiếp xúc tác động qua lại với những người xung quanh (từ trong gia đình cho tới ngoài xã hội, từ người già đến người trẻ, từ người khỏe mạnh đến người tàn tật…) bằng cách ứng xử riêng của mình.
1.5.3.2Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người trong gia đình
Trong gia đình, hành vi văn hóa của trẻ được hình thành và phát triển một cách tự nhiên và mang đậm dấu ấn của môi trường văn hóa đầu tiên Khi giáo dục con cái, người lớn trong gia đình thường lấy tình yêu thương ruột thịt làm đầu, giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ của gia đình có thể coi đó là một nội dung quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách trẻ
1.5.3.3 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ đối với người ngoài xã hội
Cần tập cho trẻ mạnh dạn giao tiếp với người xung quanh Đối với người lớn thì phải chào hỏi lễ phép, đối với bạn bè cùng lứa cần hóa nhập vui chơi, với em bé thì
ân cần niềm nở, sẵn sàng giúp đỡ khi cần.
1.5.3.4 Giáo dục trẻ mầm non kỹ năng giao tiếp có văn hóa
Qua các câu chuyện, bài thơ, phim ảnh cho trẻ biết về cuộc sống và hoạt động của Người, nhất là tình yêu của người dành cho thiếu nhi Từ đó cần khơi gợi ở các cháu lòng kính yêu đối với Người và cố gắng để trở thành cháu ngoan của Bác Hồ.
1.5.3.5 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo đối với đồ dùng, đồ chơi
Đối với người trên: Nói năng có thưa gửi, khi người lớn gọi, cháu “dạ”; khi người lớn dặn dò, bảo ban cháu “vâng”; không lắc hoặc gật đầu, nói năng mạnh dạn, hồn
11
Trang 13nhiên, hòa nhã, không cười nói quá to, không la hét nơi đông người Trong giờ học muốn nói phải giơ tay, khi người lớn đưa cho vật gì cháu phải nhận bằng hai tay, miệng nói “cảm ơn” Khi được mọi người giúp việc gì thì phải cảm ơn Khi làm phiền
ai hoặc làm hư hỏng cái gì thì cháu phải xin lỗi.
1.5.3.6 Giáo dục hành vi văn hóa cho trể mẫu giáo đối với thiên nhiên
Dạy trẻ tìm tòi, khám phá thiên nhiên, chăm sóc, bảo vệ thiên nhiên, găn bó với thiên nhiên và tận hưởng những gì tốt lành mà thiên nhiên ban cho đó là cách ứng
xử tích cực đối với thế giới xung quanh là hành vi văn hóa của trẻ đối với thiên nhiên.
1.5.3.7 Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo đối với bản thân, vệ sinh, ngăn nắp, trật tự
- Vệ sinh cá nhân: Có thói quen giữ gìn mặt mũi, tay chân, đầu tóc, quần áo sạch sẽ, gọn gàng.
- Có thói quen ngăn nắp, trật tự, biết lấy, cất, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định.
- Có thói quen giữ gìn vệ sinh môi trường, không khạc nhổ, vứt giấy, rác bừa bãi.
Chương 2 : Mô tả quá trình nghiên cứu
Trang 14Trẻ tiếp nhận tình cảm của người xung quanh: Người lớn cần tỏ những cử chỉ gắn
bó, sự quan tâm chăm sóc, những lời âu yếm với tấm lòng yêu thương trẻ.
Trẻ đáp ứng lại tình cảm đối với người xung quanh: Cần tạo ra những tình huống
để trẻ có cơ hội đáp lại tình cảm của người lớn bằng những hành vi quan tâm, chăm sóc lại người lớn.
Điều cần lưu ý khi sử dụng phương pháp này, nếu chỉ lệch về một chiều thì sẽ khó hình thành ở trẻ những hành vi có văn hóa.
Phương pháp dùng tình cảm được coi là phương pháp chủ đạo xuyên suốt quá trình hình thành hệ thống thái độ và hành vi ứng xử có văn hóa cho trẻ Vì ngay trong bản thân phương pháp này đã chứa đựng nội dung giáo dục đạo đức, đó chính là lòng nhân ái cốt lõi bên trong của hành vi văn hóa.
2.1.4.2 Phương pháp dùng tác phẩm nghệ thuật:
Đặc điểm của tác phẩm nghệ thuật là giàu hình tượng sinh động, dễ gợi cảm Một
số loại hình nghệ thuật mà trẻ thực sự yêu thích đó là âm nhạc, thơ ca, tạo hình, truyện…
Khi sử dụng phương pháp này cần chọn những tác phẩm phù hợp với đặc điểm phát triển tâm lý trẻ.
Nội dung tác phẩm lành mạnh, phân biệt rõ cái gì tốt, cái gì xấu, đâu là thiện, đâu là
ác để trẻ dễ hiểu, dể nhớ và thực hiện những điều học trong tác phẩm.
Cần chọn những tác phẩm giàu hình tượng, có giá trị nghệ thuật cao.
Khi truyền đạt (đọc, kể, ngâm, hát, giới thiệu…) tác phẩm nghệ thuật đến trẻ cần dùng ngôn ngữ giản dị, dể hiểu, trong sáng, mang sắc thái biểu cảm tự nhiên Nhằm giúp trẻ tiếp nhận những tác phẩm dễ dàng.
2.1.4.3 Phương pháp dùng trò chơi:
Cũng như tác phẩm nghệ thuật, chơi là người bạn đồng hành của tuổi thơ, chơi là cuộc sống của trẻ; không chơi, trẻ không thể phát triển được.
13