SKKN một số TRÒ CHƠI TOÁN học CHO HOC SINH TIỂU học

sáng kiến kinh nghiệm: một số trò chơi toán học cho hoc sinh tiểu học - Việc học môn Toán giúp cho HS phát triển t duy lôgic, bồi dỡng và phát triển những thao tác trí tuệ cần thiết để

sáng kiến kinh nghiệm:

một số trò chơi toán học cho hoc sinh tiểu học

- Việc học môn Toán giúp cho HS phát triển t duy lôgic, bồi dỡng và phát triển những thao tác trí tuệ cần thiết để nhận thức thế giới hiện thực nh trừu tợng hoá, khái quát hoá, phân tích và tổng hợp, chúng minh, so sánh, dự đoán Môn Toán góp phần quan trọng trong việc rèn luyện phơng pháp suy nghĩ, phơng pháp suy luận, phơng pháp giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ

độc lập sáng tạo, linh hoạt Trong quá trình học môn Toán, HS đợc hình thành các phẩm chất cần thiết quan trọng phục vụ lao động: có tác phong khoa học, làm việc

có kế hoạch, cần cù, cẩn thận, có ý chí vợt khó khăn,

Đổi mới phơng pháp dạy học nói chung, đổi mới phơng pháp dạy học Toán nói riêng để phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS tạo cho các em hứng thú học tập, say mê môn học sẽ nâng cao đợc chất lợng hiệu quả giáo dục trong trờng Tiểu học

- Trong quá trình dạy học Toán với những con số khô khan với những phép tính, bài toán đòi hỏi sự t duy, sự kiên trì sẽ rất dễ làm nản lòng HS học toán nếu GV không

có phơng pháp dạy học phù hợp

- Trong quá trình dạy học Toán có sử dụng phơng pháp trò chơi cũng chính là góp phần tạo hứng thú học tập cho HS, phát huy tính tích cực chủ động của các em,chính vì vậy tôi chọn đề tài: “ Một số trò chơi Toán học”

II Mục đích nghiên cứu của đề tài:

- Quá trình nghiên cứu đề tài nhằm tìm hiểu phơng pháp dạy Toán ở Tiểu học

+ Tìm hiểu tình hình thực tiễn trong việc dạy học môn Toán

+ Góp phần đổi mới phơng pháp dạy học nâng cao chất lợng dạy học môn Toán trong trờng Tiểu học

III Ph ơng pháp nghiên cứu của đề tài:

* Phương phỏp nghiờn cứu tài liệu:

Phương phỏp này được sử dụng nhiều trong suốt quỏ trỡnh nghiờn cứu đề tài, để nghiờn cứu phõn tớch cỏc tài liệu liờn quan nh ; sách giáo viên, sách giáo khoa, một số sách tham khảo của môn Toán từ lớp 1 -> lớp 5

* Phương phỏp thực nghiệm:

Để đỏnh giỏ được tớnh khả thi của đề tài , tụi đó tiến hành thực nghiệm trong chương trỡnh dạy tại trường TH Đại Lõm – Lạng Giang – Bắc Giang.Trong quỏ trỡnh thực nghiệm tụi đó tiến hành dạy song song giữa lớp đối chứng với lớp thực nghiệm sau đú rỳt ra kết quả của đề tài

* PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA:

Sử dụng phương phỏp này để thu thập thụng tin về dạy và học, qua dự giờ thăm lớp, kiểm tra khảo sát HS; phỏng vấn về ý thức học toán của học sinh tích luỹ kinh nghiệm để làm đề tài

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIấN CỨU:

30 Học sinh lớp 5B trường TH Đại lõm - Lạng Giang - Bắc Giang

V Tóm tắt nội dung đề tài:

- Nội dung tìm hiểu về cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn về phơng pháp hạy học Toán

- Đề xuất cá nhân với nội dung là đa ra một số trò chơi để củng cố kiến thức toán, tạo hứng thú học tập cho HS VD: củng cố cách đọc viết, so sánh phân số, số thập phân, kỹ năng tính toán nhẩm,

Trong quá trình dạy học, nội dung môn học là đối tợng hoạt động học tập của học sinh Nội dung môn học ở đây là những kiến thức cơ bản của toán học, tuy sơ giản nhng lại là kiến thức mở đầu, nền tảng cho quá trình học tập tiếp tục sau này đối với mỗi học sinh tiểu học Bên cạnh đó hoạt động học tập là một hình thức hoạt động rất mới mẻ với học sinh tiểu học Lần đầu tiên đến trờng tiểu học các em từ hoạt

động chủ đạo là chơi sang hoat động chủ đạo là học tập Điều này cần đợc đặc biệt chú ý trong hoạt động dạy học của thầy Vì đây là hoạt động cơ bản khác trong quá trình dạy học của các bậc học khác

Trong đặc điểm tâm lý trẻ tiểu học về quá trình nhận thức chúng ta nhận thấy rằng:

Sự chú ý có chủ định của học sinh tiểu học còn yếu Sự chú ý của HS đồi hỏi phải

có một động cơ gần thúc đẩy.( VD: Đợc điểm cao, đợc cô giáo khen )

Nếu học sinh chú ý đợc vào bài tham gia tích cực các hoạt động học tập chiếm lĩnh tri thức, bài tập thực hành, thì chắc chắn sẽ đạt kết quả học tập cao Nhu cầu, hứng thú có thể kích thích và duy trì đợc sự chú ý không chủ định, nên mỗi giáo viên cần tìm cách làm cho giờ học đợc hấp dẫn và lý thú

Khi học sinh tham gia các hoạt động học tập đạt kết quả tốt, đợc khen học sinh

sẽ tự tin hơn , lòng tự tin ấy sẽ làm tăng nhu cầu nhận thức của học sinh thúc đẩy học sinh tham gia các hoạt động học tập tích cực hơn Việc vận dụng phối kết hợp

sử dụng các phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học sẽ giúp cho chất lợng dạy học các môn nói chung và chất lợng dạy môn Toán nói riêng sẽ đợc nâng cao.

2 Cơ sở thực tiễn:

- Phân tích thực trạng dạy và học toán trong trờng tiểu học: Trong quá trình thực hiện Đổi mới giáo dục phổ thông, GV đã chú ý đổi mới phơng pháp dạy học nói chung, đổi mới phơng pháp dạy học toán nói riêng Một số GV đã vận dụng khá linh hoạt phơng pháp dạy học tạo đợc hứng thú học tập cho HS song bên cạnh đó vẫn còn không ít những trờng hợp cha có thói quen tự giác tự nghiên cứu bài để tìm

ra những phơng án hay vận dụng vào tiết dạy Trong giờ học toán , một số GV vẫn còn tâm lý: cố gắng hoàn thành số lợng kiến thức bài học mà cha chú ý đi sâu vào chất lợng kiến thức HS cần đạt đợc, lúc nào cũng lo hết thời gian mà HS không làm hết đợc bài tập Khi đợc hỏi về một số phơng án để tạo hứng thú học toán cho HS,

GV cũng đã đề cập đến trò chơi toán học, song thực tế giảng dạy thì lại ít vận dụng

Họ đa ra một số lý do:

+ Sợ mất nhiều thời gian

+ Cũng chỉ có mấy trò chơi , nếu sử dụng thờng xuyên HS cũng chán

+ Có rất nhiều tiết trong ngày phải sử dụng đồ dùng dạy học

+ Có rất nhiều tiết trong ngày phải chuẩn bị ĐDDH nên việc đầu t chuẩn bị

đồ dùng cho trò chơi toán không nhiều

+ Khi tham gia chơi chỉ đựơc một số em cùng chơi

+

- Đặc biệt trờng Tiểu học Đại Lâm là một trờng Tiểu học nằm trên địa bàn miền

núi của huyện Lạng Giang, do đó đời sống kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn Phần lớn học sinh đều là con em nông dân và bố mẹ chủ yếu là ngời lao động Chính vì vậy, sự quan tâm đến con em còn nhiều hạn chế

Năm học 2012 -2013, tôi nhận thấy kết quả khảo sát đầu năm của các em cha cao Đặc biệt là phân môn Toán, nhiều em còn cha hứng thú và sợ học môn toán Cụ thể qua khảo sát chất lợng đầu năm học 2012-2013 chất lợng môn Toán của trờng tôi rất thấp Kết quả khảo sát đạt nh sau:

Dựa vào những căn cứ và chất lợng khảo sát trên mà tôi đã chọn cho mình một hớng đi mới trong dạy học là sử dụng một số trò chơi toán học để gây hứng thú với đối tợng học sinh Song thiết nghĩ việc đa ra một số trò chơi thực hiện trong giờ học toán sẽ tạo đợc kết quả học toán khá thú vị HS ham thích học môn toán hơn sẽ dẫn đến tích cực chủ động học, chăm chỉ hơn, kết quả học toán của HS sẽ cao hơn góp phần nâng cao chất lợng dạy học chung

Chơng II: Những đề xuất cá nhân xây dựng một số

trò chơi toán học đơn giản

- Xây dựng một số trò chơi toán học đơn giản, dễ thực hiện nhằm củng cố kiến thức toán học cho HS và tạo hứng thú học tập cho HS, góp phần đổi mới phơng pháp dạy học toán nâng cao chất lợng dạy học môn toán ngày càng thực chất hơn

- Những trò chơi này có thể sử dụng trong tiết học chính hoặc trong tiết học ôn của buổi chiều hoặc lồng ghép trong tiết sinh hoạt tập thể, tiết học ngoại khoá,

- Tận dụng, tiết kiệm một số nguyên vật liệu đơn giản để làm đồ dùng dạy học

- VD: Trong trò chơi có thể sử dụng:

+ Bảng phụ + bút dạ

+ Bảng con + phấn ( hoặc bút dạ)

+ Những tấm thẻ làm từ bìa cát tông hoặc làm từ những tờ bìa lịch cũ,

Lớp TSHS

Một số trò chơi 1.Trò chơi 1:

* Yêu cầu : HS nắm vững khái niệm, cách đọc, viết cấu tạo phân số và so sánh sắp

thứ tự phân số

* Đối tợng: HS lớp 4, 5 ; thời gian : 5 – 6 phút

* Chuẩn bị : 2 con súc sắc bằng bìa cứng, trên mặt con súc sắc có ghi các chữ số

màu khác nhau trong phạm vi từ 1 đến 9 HS chuẩn bị bảng phụ, bút dạ

* Luật chơi: Chơi theo nhóm 3 – 4 em ( kiểu đồng đội ) Hai đội đúng đối diện

nhau ở hai bàn, một bàn ở giữa để GV tung súc sắc GV tung 2 – 3 lần, các đội

quan sát ghi kết quả bằng phân số sau mỗi lần tung

- Đính bảng phụ, GV và cả lớp làm trọng tài kiểm tra 2 đội , viết đúng mỗi phân

số đợc 1 điểm, sắp thứ tự đúng đợc 10 điểm, nếu đội nào đợc nhiều điểm hơn thì

thắng

2 Trò chơi 2:

* Yêu cầu : HS nắm vững cách so sánh hai phân số.

* Chuẩn bị : 20 thẻ có viết các phân số, 10 thẻ có ghi dấu <, >, =

* Đối tợng: HS lớp 4, 5

* Luật chơi: 2 đội chơi mỗi đội 5 em, lớp quan sát khuyến khích cổ vũ

5

67

- Lợt 1 : đội 1 tráo thẻ đa ra 2 thẻ bất kỳ có hai phân số ( VD :

- Lợt 2: ngợc lại , Đội 2 tráo số thẻ còn lại rút 2 thẻ bất kỳ , mỗi thẻ có ghi 1 phân

số Đội 1 đặt thẻ ghi dấu vào giữa 2 thẻ phân số Nh vậy mỗi đội sẽ đợc tráo thẻ bài

* Luật chơi: Hai HS tự tráo bài của mình, xoè bài ,sau đó oản tù tì , nếu HS nào

thắng thì đợc rút một thẻ bài ra trớc : đa ra 1 thẻ số bất kỳ, HS thứ 2 phải đa ra ngay đợc 1 thẻ ghi số lớn hơn số của bạn thì thắng và đợc 5 điểm Sau đó HS thứ 2 lại đa ra 1 thẻ số, HS thứ nhất phải đa ra đợc thẻ ghi số lớn hơn

Cứ nh vậy mỗi HS đợc 10 lợt đa ra thẻ số ,sau khi hết thẻ cộng điểm, em nào

B¶ng 1:

B¶ng 2:

B¶ng 3:

- Cách 1: 3 ngời chơi phụ trách 3 bảng GV tráo các quân bài úp xuống trớc mặt 3

HS , HS thứ nhất rút 1 quân bài , đọc phân số lên, đối chiếu với bảng của mình để

đính quân bài tơng ứng với hình tô màu chỉ số phần tơng ứng với hình tô màu chỉ số phần của phân số Nếu không có ( Hoặc ngời thứ nhất đính sai) thì hai HS còn lại nhanh chóng cớp quân bài để đính vào đúng ô trong bảng của mình

Tiếp tục HS thứ 2, thứ 3 rút quân bài , nếu ai đặt đợc thẻ vào kín bảng trớc thì thắng

- Cách 2 : 3 đội chơi mỗi đội 3 em, các thẻ bài đợc sắp xếp không theo thứ tự trên

mặt bàn Trọng tài hô : Bắt đầu, thì trong mỗi đội : 1 em đọc tên phân số chỉ số phần tô màu , 1 em tìm thẻ số, chuyển cho em thứ 3 lên đính phân số vào ô tơng ứng, đội nào đính thẻ lên bảng kín trớc thì đội đó thắng

5 Trò chơi 5:

* Yêu cầu: HS nhớ đợc các dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9

* Đối tợng: HS lớp 4, 5 Thời gian chơi: 3- 4 phút

* Chuẩn bị : Mỗi nhóm 2 em, có chung 1 bộ thẻ gồm: 20 thẻ có ghi các số chia hết

cho 2, 3, 5, 9; 4 thẻ có ghi “Chia hết cho 2”, “Chia hết cho3”, “Chia hết cho 5”,

“Chia hết cho 9”

* Luật chơi: Nhóm 2 em

- Lợt 1: Em A tráo thẻ bài, rút bất kỳ 1 thẻ ghi số đa ra( VD: 2325 ) Em B dùng 4 thẻ ghi dấu hiệu chia hết, ngay lập tức đa ra thẻ có ghi dấu hiệu chia hết phù hợp ( VD: đa ra thẻ : “ chia hết cho 5 ”) Thời gian tìm thẻ ghi dấu hiệu chia hết phù hợp

là 3 giây, có thể tính thời gian bằng cách đếm từ 1 đến 3

- Lợt 2: Em B tráo thẻ rút thẻ bất kỳ có ghi số, em A đa ra thẻ ghi dấu hiệu chia hết

phù hợp

Cứ thực hiện nh vậy đến khi hết thẻ số , mỗi lần đa ra thẻ ghi dấu hiệu chia hết

đúng thì đợc 5 điểm Sau khi hết lợt cộng điểm em nào đợc nhiều điểm hơn thì thắng

( Có thể tăng độ khó bằng cách sử dụng các số chia hết cho 3 và 5, chia hết cho 2 và cho3, chia hết cho 5 và 9 , và các thẻ ghi “ Chia hết cho cả 2 và 3”, “ Chia hết cho cả 3 và 5 ”, “ Chia hết cho cả 5 và 9 ”, )

6 Trò chơi 6:

* Yêu cầu: HS nắm chắc về phân số thập phân, các hàng trong số thập phân.

* Đối tợng: HS lớp 4 , 5 Thời gian 4 - 5 phút.

* Chuẩn bị: 22 thẻ có gắn nam châm ghi:

0,5 ; 0,05 ; 0,6 ; 0,06 ; 0,006 ; 0,7 ; 0,007 ; 0,0007 ; 0,001 ; 0,0001 ;0,01; 0,005 ; 0,0006 ; 0,07 ;

* Luật chơi: Hai đội tiếp sức, mỗi đội 4 em

Đội 1 đựơc phát thẻ:0,06 ; 0,01 ; 0,001 ; 0,0001 ; 0,6 ; 0,006 ; 0,0006 ,

Các đội không biết thẻ của đội bạn ghi số gì Mỗi HS cầm 1 thẻ ghi phân số , các thẻ còn lại của mỗi đội đợc xếp trên bàn trớc mặt mỗi đội cách 2 bớc chân Bảng lớp đợc chia làm 2 phần Em thứ nhất của đội 1 lấy 1 thẻ ghi phân số đính lên phần bảng thứ nhất Em thứ nhất của đội 2 tiến lên trớc bàn của đội mình tìm thẻ ghi số thập phân tơng ứng bằng phân số của đội bạn và đính dới thẻ phân số của đội bạn Sau đó sang phần bảng của đội mình đính thẻ phân số của mình lên Em thứ 2 ở

đội1 tìm thẻ ghi số thập phân tơng ứng lên đính dới thẻ của đội bạn , sau đó sang phần bảng của mình đính thẻ ghi phân số Em thứ 2 ở đội 2 tìm thẻ ghi số thập phân tơng ứng

Cứ nh vậy đến hết vòng Thời gian để tìm và đính một thẻ ghi số thập phân là 3 giây, có thể tính thời gian bằng cách đếm từ 1 đến 3 Mỗi lần đính số thập phân t -

ơng ứng đúng đợc 10 điểm Đội nào tổng kết đợc nhiều điểm hơn đội đó sẽ thắng

7 Trò chơi thứ 7: Ô cửa bí mật.

* Yêu cầu: HS nắm chắc cách tìm các phân số bằng phân số đã cho.

* Đối tợng: HS lớp 4 -5 Thời gian 3 – 4 phút

*Chuẩn bị: 3 ô cửa ( Ô cửa 1, 2 , 3 ) cắt bằng giấy màu hoặc vẽ trang trí hấp dẫn ,

một số phần quà nho nhỏ ; bút chì ; 3 thẻ ghi

* Luật chơi: Treo 3 thẻ ghi

trớc 3 ô cửa bí mật Hai đội chơi, mỗi đội 6

HS , lớp cử 2 HS làm trọng tài GV tráo bài chia đều cho các HS ở hai đội chơi Các em

quan sát kỹ ô cửa trong vòng 15 giây, sau đó quyết định vào ô cửa số mấy thì ghi bằng bút chì vào đằng sau thẻ và nộp lại cho GV, GV cùng trọng tài và cả lớp kiểm tra, nếu thẻ ghi phân số đúng bằng phân số ở ô cửa đã chọn thì coi nh em đó đã mở

đợc ô cửa bí mật và đợc 10 điểm Em nào chọn nhầm ô cửa thì phải nhảy lò cò quanh lớp 1 vòng và đội của em đó bị trừ 5 điểm Đội nào nhiều điểm hơn thì thắng

* Chuẩn bị : Hai bộ thẻ, mỗi bộ có 10 thẻ gắn nam châm ghi các số trong phạm vi

từ 0 đến 9 , 2 thẻ ghi dấu phẩy Bảng lớp chia hai phần mỗi phần ghi sẵn : hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị, hàng phần mời, hàng phần trăm, hàng phần nghìn, hàng phần chục nghìn, hàng phần trăm nghìn Bảng con: hai bảng, mỗi bảng ghi 2

số thập phân VD:

Bảng1: 15,739 Bảng 2: 3,1795

2,0486 40,628

* Luật chơi: Mỗi đội chơi có 3 em chơi theo kiểu đồng đội, cử 2 trọng tài, lớp quan

sát cổ vũ Mỗi đội có 1 bộ thẻ và đợc phát 1 bảng con ghi 2 số thập phân, GV cho lớp ghi lại các số của 2 đội để tiện quan sát Xếp các thẻ có chữ số và thẻ có dấu phẩy lên bàn GV nêu tên 1 chữ số, VD: chữ số 5, em thứ nhất của đội 1 phải hô là hàng đơn vị, em thứ nhất của đội 2 phải hô là hàng phần chục nghìn, em thứ hai chọn thẻ ghi chữ số 5 chuyển cho em thứ 3 lên đính trên bảng dới hàng tơng ứng Thực hiện tơng tự với các chữ số còn lại Em đính chữ số cuối cùng của số đồng thời đính luôn dấu phẩy vào vị trí đúng

Nếu đội nào có em ghi sai hoặc đính sai vị trí thì không đợc tính điểm, nếu đúng mỗi chữ số đợc 10 điểm Đội nào cộng đợc nhiều điểm hơn đội đó sẽ thắng Hết lợt thứ nhất chơi có thể ghi số khác cho 2 đội khác chơi.

Hai đội chơi tiếp sức, mỗi đội 5 em xếp hàng trớc bảng phụ Khi GV hô “ Bắt đầu”

Em thứ nhất của mỗi đội cầm bút chạy lên nối 2 số bằng nhau với nhau, sau đó chuyển bút cho em thứ 2 lên nối tiếp theo, cứ nh vậy đến hết 5 em Nếu đội nào nối nhanh và đúng thì đội đó thắng

10 Trò chơi 10:

* Yêu cầu: HS cần nắm vững cách so sánh số thập phân.

* Đối tợng: HS lớp 5 Thời gian 3- 4 phút.

* Chuẩn bị: 3 bảng con ghi dấu < , > , = , 16 bảng con có ghi các cặp số thập phân

cần so sánh VD: Cặp bảng : Bảng 1 ghi: 32,547 ; Bảng 2 ghi: 32,745

* Luật chơi:

Hai đội chơi theo kiểu đồng đội, mỗi đội 2 em, mỗi đội có 4 cặp bảng, đội này không biết số ở bảng của đội kia Lớp cử 1 trọng tài, còn lại quan sát cổ vũ