Đại cương sử dụng thuốc the y học cổ truyền

ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC THEO YHCT ThS.. MỤC TIÊU• Trình bày được 1 số khái niệm về thuốc YHCT • Trình bày được các cách bào chế thuốc theo YHCT • Trình bày được tính năng của dược liệu • Trìn

ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC

THEO YHCT

ThS BS Đỗ Thị Quỳnh Nga

MỤC TIÊU

• Trình bày được 1 số khái niệm về thuốc YHCT

• Trình bày được các cách bào chế thuốc theo YHCT

• Trình bày được tính năng của dược liệu

• Trình bày được các cách phối ngũ thuốc theo YHCT

• Trình bày được các dạng thuốc YHCT

• Nêu được 1 số kiêng kỵ khi sử dụng thuốc YHCT

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐiỀU TRỊ

TRONG YHCT

• Các phương pháp không dùng thuốc: xoa bóp, bấm huyệt, dưỡng sinh, khí công, các phương pháp châm, cứu, giác hút, cấy chỉ, chích lể

• Các phương pháp dùng thuốc: ngâm thuốc, đặt thuốc, xông hơi thuốc, khí dung, bó thuốc, chườm thuốc, thuốc dùng ngoài da, thuốc dùng đường uống, thuốc dùng đường tiêm và truyền tĩnh mạch

MASSAGE

NGÂM THUỐC

XÔNG CHÂN

XÔNG TOÀN THÂN

BÓ THUỐC

CHƯỜM THUỐC

ĐẮP THUỐC

CHÂM

CỨU

CẤY CHỈ

CẤY CHỈ

GIÁC HƠI

THUỐC THANG

THUỐC HOÀN

THUỐC TÁN

THUỐC CAO

THUỐC ĐƠN

THUỐC RƯỢU

THUỐC CHÍCH TĨNH MẠCH

TÍNH NĂNG DƯỢC VẬT

– Tứ khí = tứ tính: hàn, lương, ôn, nhiệt

 Thuốc hàn, lương = âm dược

 Thuốc ôn nhiệt = dương dược

CÁCH PHÂN LOẠI DƯỢC LIỆU

1 Theo học thuyết âm dương, ngũ hành, bát

pháp

2 Theo dược lý đông y

3 Theo đặc điểm thực vật, dược liệu

4 Theo dược lý trị liệu kết hợp đông tây y

PHÂN THEO HỌC THUYẾT ÂM DƯƠNG

• Âm dược: dược liệu có tính trầm, giáng, lạnh mát, mặn, chua, đắng; dùng để trị dương chứng.

• Dương dược: DL có tính phù, thăng, nóng

ấm, nhạt, cay, ngọt, phát tán; dùng trị âm chứng.

PHÂN LOẠI THEO HỌC THUYẾT NGŨ HÀNH

Ngũ hành Mộc Hỏa Thổ Kim Thủy

Màu sắc xanh Đỏ vàng Trắng đen

Tác dụng lên 5 tạng Can Tâm Tỳ Phế Thận

PHÂN LOẠI THEO BÁT PHÁP

SỰ PHỐI HỢP CỦA CÁC VỊ THUỐC

Kiểu phối

ngũ Tác dụng từng vị Kết quả phối ngũ

Tương tu 2 hay nhiều vị cùng 1 tác

Tương sử 1 vị tác dụng mạnh, 1 vị tác

dụng yếu hơn Tăng hiệu quảTương úy 1 loại có tác dụng phụ Giảm tác dụng phụ Tương sát 1 vị có độc Giảm độc tính

THỜI ĐiỂM UỐNG THUỐC

• Chữa bệnh ở thượng tiêu: uống sau khi ăn

• Chữa bệnh ở trung hạ tiêu: uống trước khi ăn

• Chữa bệnh ở kinh mạch, tứ chi: uống thuốc vào lúc sáng sớm chưa ăn gì

• Chữa bệnh ở xương tủy: uống thuốc lúc ăn no vào buổi tối

• Uống thuốc an thần nên uống trước khi đi ngủ

• Nếu là thuốc bổ nên uống trước khi ăn

SỰ CẤM KỴ TRONG KHI DÙNG THUỐC

Cấm kỵ đối với phụ nữ mang thai

Không dùng những thuốc đại nhiệt, hành khí hoạt huyết mạnh, thuốc tả hạ, trục thủy, thuốc phá khí, phá huyết

Cấm kỵ khi phối ngũ

Không dùng chung các loại thuốc có phối ngũ kiểu tương ố, tương phản

SỰ CẤM KỴ TRONG KHI DÙNG THUỐC

Thuốc thanh nhiệt

Thuốc an thần các chất mang tính kích thích có vị cay, nóngCác thuốc giải cảm chất chua, mặn

Thuốc ôn lý trừ hàn

Thuốc tân ôn giải biểu thức ăn tanh lạnh

Thuốc kích thích tiêu hóa thức có dầu mỡ khó tiêu