Sinh lý buồng trứng, sinh lý thụ tinh, sinh lý thụ thai

Tuyến Yên Ưu thế FSH ở giai đoạn phát triển noãn nang May 7, 2017 Physiology of fertilization OB-GYN Department 5 • Ưu thế LH ở giai đoạn phóng noãn... Estradiol  Hormone steroid, 1 vò

Trang 1

Âu Nhựt Luân

Trang 3

Hạ đồi  Nhân Arqué phóng

thích các xung GnRH vào hệ mạch cửa Hạ đồi – Yên

May 7, 2017 Physiology of fertilization

OB-GYN Department

Trang 5

Tuyến Yên

 Ưu thế FSH ở giai đoạn phát triển noãn nang

OB-GYN Department

5

• Ưu thế LH ở giai đoạn phóng noãn

Trang 6

 Hormone polypeptide

 Hormone của

 Phát triển noãn nang

 Chọn lọc noãn nang

 Được kích thích bởi GnRH Hạ đồi

 Bị ức chế bởi Estradiol buồng trứng

Trang 7

 Bị ức chế bởi Progesterone

OB-GYN Department

7

Trang 8

Buồng trứng

 Cơ quan bia của FSH, LH

 Nơi noãn nang

 Được chiêu mộ

 Phát triển

 Chọn lọc

 Phóng noãn

Trang 9

2 chức năng của buồng trứng

 Ngoại tiết

OB-GYN Department

9

Nội tiết

Trang 10

Buồng trứng nội tiết

 2 Steroides

 Estradiol

 Progesterone

Trang 11

Estradiol  Hormone steroid, 1 vòng thơm

 Nguồn gốc tế bào hạt

 Tác dụng lên cơ quan bia

 2 Feed-back quan trọng lên tuyến Yên

 Feedback (-) trên FSH

 Feedback (+) trên LH

OB-GYN Department

11

Trang 12

 Hormone steroide

 Nguồn gốc hoàng thể

 Tác dụng lên cơ quan bia

 Feed-back (-) lên LH

Trang 13

OB-GYN Department

13

Tế bào Vỏ

Tế bào Hạt

DHEA Cholesterol

Trang 15

OB-GYN Department

15

Trang 17

OB-GYN Department

17

Trang 18

Chiêu mộ noãn nang

 Bắt đầu 75 ngày trước phóng noãn, kéo dài trên

60 ngày

 Trên một đoàn hệ noãn sơ cấp

 Động lực chưa biết: Paracrine, Autocrine ?

 Không lệ thuộc gonadotrophin

Trang 19

OB-GYN Department

19

Trang 20

Chiêu mộ noãn nang

 Nội dung

 Tiếp tục quá trình phân bào giảm nhiễm

 Chuyển thành noãn thứ cấp

 Kết quả

 Một nhóm noãn thứ cấp nguyên liệu cho quá

trình chọn lọc

Trang 21

OB-GYN Department

21

Trang 22

Phát triển noãn nang

 Bắt đầu từ N 6 của chu kỳ hiện tại

 Ảnh hưởng trên các noãn thứ cấp

 Chịu tác dụng của FSH

Trang 23

Phát triển noãn nang

 Phát triển không thuần nhất 10-15 nang thứ

cấp, tổng khối tế bào hạt tăng nhanh

 Tổng hợp Receptor FSH tại Tế bào hạt

 Nồng độ Estradiol cao dần

OB-GYN Department

23

Trang 25

OB-GYN Department

25

Trang 26

Tế bào Vỏ

Tế bào Hạt

DHEA

Cholesterol LH

FSH Aromatase

Trang 27

1 st Feed-back của E 2 và

tình trạng khan hiếm FSH

 Estradiol tăng cao gây feed-back ức chế sản

xuất FSH

OB-GYN Department

27

Trang 28

Chọn lọc noãn nang

 Hầu hết noãn thứ cấp bị khủng hoảng thiếu

FSH

 Chỉ có 1 noãn có khả năng vượt qua

 Nhiều tế bào hạt nhất

 Nhiều receptor FSH nhất

 FSH là hormone của chọn lọc noãn nang

Trang 29

OB-GYN Department

29

Trang 30

Noãn vượt trội

 Noãn tiếp tục phát triển bất chấp nồng độ FSH thấp

 Estradiol tiếp tục tăng

 Số tế bào hạt tăng nhanh

 Số nang noãn thoái triển có ít tb hạt

 Noãn trưởng thành sẽ làm Estradiol vượt

ngưỡng

Trang 31

OB-GYN Department

31

Trang 33

Vượt ngưỡng E 2 &ø 2 nd

Trang 34

2 nd Feed-back:

Đỉnh LH tiền phóng noãn

 Tác động trên noãn bào

 Tác động trên noãn nang

 Tác động trên bề mặt buồng trứng

Trang 35

OB-GYN Department

35

• Hoàn thành phân bào 1 st giảm nhiễm

• Phân bào 2 nd giảm nhiễm ngưng lại ở metaphase

• Tiến trình hoàn tất 35 giờ sau đỉnh LH

Trang 37

OB-GYN Department

Trang 38

• 36 h sau đỉnh LH

• Phóng thích noãn bào

• Tạo lập hoàng thể

Trang 39

39

Trang 40

Feed-back của Progesterone

 Được duy trì bằng LH

 Progesterone gây Feed-back trên Hạ đồi

 Giảm nhịp điệu GnRH

 Giảm LH

 Hoàng thể

 Chỉ tồn tại 12 ngày

 Tự diệt vong nếu không có thai

Trang 41

Feed-back của Progesterone

 Feed-back (-) giúp hoàng thể tự hủy diệt mình

 Tiêu vong của hoàng thể chuẩn bị cho một chu kỳ buồng trứng mới

OB-GYN Department

41

Trang 42

Cơ quan bia của E 2 và P 4

Trang 43

Cơ quan bia của E 2 và P 4

 Chất nhầy cổ tử cung

 Nội mạc tử cung

43

Trang 44

Estradiol treân chaát nhaày CTC

Trang 45

Estradiol trên chất nhầy CTC

 Tinh thể muối NaCl kết tinh hình lá dương xỉ khi có sự hiện diện của Estradiol

OB-GYN Department

45

Trang 46

Progesteùrone treân nhaày CTC

Trang 47

Estradiol trên Nội mạc tử cung

 Phát triển Nội mạc

 Tuyến phát triển

 Mạch máu phát triển

 Tổng hợp Receptor với

47

Trang 48

Estradiol trên Nội mạc tử cung

 Phát triển Nội mạc

 Tuyến phát triển

 Mạch máu phát triển

 Tổng hợp Receptor

với Estrogen

 Tổng hợp Receptor

với Progesterone

Trang 49

Progesterone và nội mạc tử

cung: Giai đoạn phân tiết

 Nội mạc phát triển

 Chế tiết và tích lũy

 Mạch máu xoắn phát

49

Trang 50

Giai đoạn hành kinh

 Do giảm đột ngột của

cả E 2 và P 4

 Mạch máu xoắn co thắt

 Nội mạc hoại tử

Trang 51

Estradiol trên ống dẫn trứng

OB-GYN Department

51

• Co thắt ống

dẫn trứng

Trang 52

Progesterone trên ống dẫn

trứng

• Thư giãn ống

dẫn trứng

Trang 54

Thụ tinh là gì ?

 Thụ tinh (Fertilization; Fécondation)

° Quá trình kết hợp các giao tử (Gamete)

° Kết quả là Hợp tử (Zygote)

Trang 55

Giao tử

OB-GYN Department

55

Trang 56

Giao tử

 Tế bào đơn bội

 Mang vốn di truyền đặc trưng của cá thể

 Có năng lực tạo thành hợp tử

 2 loại giao tử

° Đực : Tinh trùng

° Cái : Noãn bào

Trang 57

OB-GYN Department

57

Trang 58

Tinh trùng

 Cấu tạo thích nghi cao độ với chức năng

 Vận chuyển chất liệu di truyền đến gặp chất liệu

di truyền của giao tử cái

Trang 59

OB-GYN Department

59

Trang 60

Đầu tinh trùng

 Nhân mang vốn di truyền

 Không bào tương

• Acrosome để xuyên thấu

Trang 61

Cổ tinh trùng

 Mitochondries đảm bảo năng lượng

° Stand by

° Di chuyển

OB-GYN Department

61

Trang 62

Đầu và cổ tinh trùng

Trang 63

Đuôi tinh trùng

 Axoneme gây cử động dạng sóng

OB-GYN Department

63

Trang 64

Cử động dạng sóng của roi đuôi

Trang 65

 Đối với giao tử đực, chất liệu duy nhất cần cho sự tạo thành hợp tử là nhân tinh trùng, hay chính xác hơn là 23 nhiễm sắc thể, sản

phẩm của phân bào II giảm nhiễm

OB-GYN Department

65

= 23

Trang 66

 Sự hiện diện của 23 nhiễm sắc thể có nguồn gốc cha trong bào tương trứng là điều kiện cần và đủ để tạo ra hợp tử, bất chấp phương tiện hay phương pháp xâm nhập vào bào tương của các nhiễm sắc thể này

= 23

Trang 67

OB-GYN Department

67

Trang 68

Spermatogenesis và Spermiogenesis

 Spermatogenesis: Tạo tế bào sinh dục đơn bội

(spermatid)

•Spermiogenesis: Tạo tinh trùng từ tế bào sinh dục đơn bội

Trang 69

Spermatogonium : 2n Primary spermatocyte : 4n

2 nd spermatocyte : 2n Early spermatid : 1n

OB-GYN Department

69

Trang 70

 A pale Mitosis

 A dark Meiose

Trang 71

Early Spermatid

OB-GYN Department

71

1

2 3

4 5

Trang 72

 Round spermatid có thể được dùng làm nguyên liệu cho sự thụ tinh do đây là tế bào

haploid 1n, đã hoàn thành phân bào II giảm nhiễm

= 23

Trang 73

OB-GYN Department

73

Trang 75

Tinh trùng trong lòng ống sinh tinh

OB-GYN Department

75

Trang 76

Cumulus Oophora

Trang 77

OB-GYN Department

77

Trang 79

OB-GYN Department

79

Germinal vesicle 4n Meta II Haploid 2n

Trang 80

Noãn bào ở vòi Fallope

Trang 81

Cumulus Oophora

OB-GYN Department

81

• Các cấu trúc bao noãn

• Màng bào tương noãn

• Bào tương noãn

Trang 82

Các cấu trúc bao noãn

 Lớp tế bào hạt

quanh noãn

• Zona Pellucida

• Khoảng quanh

noãn hoàng

Trang 83

Lớp tế bào hạt quanh noãn

 Hàng rào bảo vệ noãn bào

 Giúp noãn bào được bắt bởi ống dẫn

trứng

OB-GYN Department

83

Trang 85

= ?

noãn người, sẽ không xảy ra sự thụ tinh

 Cross ZP Fixation test

noãn nào nếu noãn bào đó bị lột bỏ Zona

Pellucida

 Hamster test

OB-GYN Department

85

+

Trang 86

Khoảng quanh noãn hoàng

Trang 87

Màng bào tương noãn

 Vacuoles chứa chất phản ứng màng

 Vai trò quan trọng trong ngăn cản thụ tinh đa

tinh trùng

OB-GYN Department

87

Trang 89

Noãn bào

 Noãn bào thoát khỏi buồng trứng chỉ ở Metaphase II

 Haploid 2n

 Meiose II chỉ hoàn thành khi tinh trùng xâm nhập noãn bào

OB-GYN Department

89

Trang 91

Ejaculation và Liquefaction

 Tinh dịch chứa Tinh tương và Tinh trùng

° Tinh tương chứa các chất ức chế hoạt động tinh trùng

° Tinh trùng được “tồn trữ” ở trạng thái “stand by” dùng tối thiểu năng lượng

 Hiện tượng ly giải giải phóng tinh trùng khỏi

các chất ức chế của tinh dịch

OB-GYN Department

91

Trang 92

Vượt qua cổ tử cung

 Giai đoạn tiền

Trang 93

 NaCl kết tinh hình lá dương xỉ

OB-GYN Department

93

Trang 94

Trang 95

Vượt qua matrix nhầy

 Matrix nhầy không thuận lợi, tinh trùng bị

cầm tù trong chất nhầy

OB-GYN Department

95

Trang 96

Tinh truøng trong chaát nhaày

CTC

Trang 97

OB-GYN Department

97

Trang 98

Vượt qua matrix nhầy

 Giai đoạn tiền phóng noãn với matrix nhầy

thuận lợi

Trang 99

OB-GYN Department

99

Trang 100

Khả năng hóa tinh trùng

 Do tiếp xúc với Matrix nhầy

 Bề mặt Acrosome trở thành không bền

Trang 101

OB-GYN Department

101

Trang 102

Hoạt hóa

Trang 103

Điểm hẹn …

 Vài giờ sau xâm nhập cổ tử cung

 Vài trăm tinh trùng hiện diện đoạn bóng ống

dẫn trứng

° Đã khả năng hóa

° Đã hoạt hóa

 Cumulus Oophora được bắt bởi loa vòi và vận

chuyển vào đoạn bóng ống dẫn trứng

OB-GYN Department

103

Trang 104

Noãn bào và tinh trùng ở ODT

Trang 105

Xuyên qua các màng bao noãn

Trang 106

Xuyên qua lớp tế bào hạt

Trang 107

Xuyên qua lớp tế bào hạt

 Động lực

° Men Acrosome

OB-GYN Department

107

° Cử động đuôi

Trang 109

Gắn kết và xuyên qua ZP

 Nhận diện nhờ Protein ZP 3 đặc trưng cho loài

 Xuyên vào Zona Pellucida “xốp” theo phương

109

Trang 110

Trang 111

OB-GYN Department

111

Trang 112

Trang 113

Qua màng bào tương noãn

 Noãn tiếp nhận đầu tinh trùng theo cơ chế “thực bào”

OB-GYN Department

113

Trang 114

Qua màng bào tương noãn

 Decondensation của nhân tinh trùng xảy

ra tức khắc sau tiếp xúc

• Một phần chất liệu

di truyền ngoài nhân cũng xâm

Trang 115

OB-GYN Department

115

Trang 116

Step 3

Phản ứng của noãn bào

Trang 117

Phản ứng của noãn bào

 Ngay sau xâm nhập của đầu tinh trùng vào bào

tương

° Vỡ các tiểu thể dưới màng

° Đông đặc Zona Pellucida

° Hyperactivation noãn bào (Ca ++ Ionophore)

 Hoàn thành Meiose II

 Thành lập tiền nhân cái (Female Pronuclei)

OB-GYN Department

117

Trang 118

Vỡ các tiểu thể màng

 Phóng thích enzyme chuyên biệt làm đông đặc Zona Pellucida

Trang 119

Đông đặc Zona Pellucida

 Ngăn không cho tinh trùng mới xâm nhập

 Cầm tù các tinh trùng đang hiện diện trong ZP

OB-GYN Department

119

Trang 120

Trang 121

OB-GYN Department

121

Trang 122

Hoàn thành Meiose II

 Tống xuất cực cầu II

 Tạo lập noãn bào II

Haploid n

 Hình thành tiền nhân

cái

Trang 123

Step 4

Từ 2 PN đến Zygote

OB-GYN Department

123

Trang 124

Tiền Phôi giai đoạn 2 PN

 Dấu hiệu của

Trang 125

OB-GYN Department

125

Trang 126

Không thụ tinh

 Dấu hiệu

° 1 Cực cầu

° 0 Tiền nhân

Trang 127

Thụ tinh đa tinh trùng

 ≥ 3 Pronuclei

 Do ≥ 2 tinh trùng

cùng thụ tinh

 Do cơ chế đóng ZP

không hiệu quả

 Tạo tế bào mới 3n

nhiễm sắc thể

OB-GYN Department

127

Trang 128

Kết hợp 2 tiền nhân

 Giờ 20 th sau xâm nhập của

tinh trùng

 Các tiền nhân di chuyển

hướng về nhau

 Sát nhập 2 màng nhân

 Kết hợp chất liệu di truyền

Trang 129

 Hợp tử

° Kết quả của hợp nhất

hai tiền nhân

° Đánh dấu việc thụ tinh

đã hoàn tất

 Đi ngay vào Mitose

OB-GYN Department

129

Trang 130

Phân bào lần đầu tiên

Trang 131

Lần phân bào đầu tiên

OB-GYN Department

131

Trang 133

Thụ thai là gì ?

 Thụ thai (Conception) là kết quả của sự làm

tổ của trứng đã thụ tinh (Fertilized)

 3 giai đoạn

 Vận chuyển đến buồng tử cung

 Đối thoại Trứng-Nội mạc tử cung

 Làm tổ của trứng trong nội mạc tử cung

OB-GYN Department

133

Trang 134

Giai đoạn tiền làm tổ

Trang 135

Giai đoạn 2 tiền nhân: Ngày 0

 Ở loa hay đoạn bóng ống dẫn trứng

 Bảo vệ bởi ZP

 Nuôi dưỡng bằng thẩm thấu

OB-GYN Department

135

Trang 136

Giờ 20 th : Phôi 2 tế bào

 Hoàn thành lần phân bào nguyên nhiễm đầu tiên

 Vị trí đoạn bóng ống dẫn trứng

Trang 137

Giờ 40 th : Phôi 4 tế bào

OB-GYN Department

137

• Hoàn thành lần phân bào

nguyên nhiễm thứ nhì

• Vị trí chỗ nối Bóng-Eo

Trang 138

Ngày 3 rd : Phôi 8 tế bào

• Hoàn thành lần phân bào

nguyên nhiễm thứ ba

• Block phân chia

ở ngày 3 rd

• Vị trí đoạn Eo

Trang 139

 Vỡ vụn một vài tế bào hay toàn bộ phôi

OB-GYN Department

139

Trang 140

Ngày 4 th : Phôi dâu (Morula)

• 15-50 tế bào chưa phân biệt trách vụ, nằm gọn trong ZP

• Vị trí đoạn kẽ ống dẫn trứng

• Chờ tín hiệu để vào buồng TC

Trang 141

Ngày 5 th : Phôi nang

(Blastocyte)

OB-GYN Department

141

• Phân ra 2 nhóm blastomeres phân biệt trách vụ,

nằm gọn trong ZP

• Cơ chế ?

• Lọt vào buồng tử cung

Trang 142

Ngày 6 th : Thoát khỏi ZP

 ZP trở nên chật chội

 Chuẩn bị làm tổ

Trang 143

Đối thoại Trứng-Nội mạc tử

143

Trang 144

Từ vòi Fallope đến tử cung

Trang 145

OB-GYN Department

145

Trang 146

Cơ chế vận chuyển

Trang 147

OB-GYN Department

147

Trang 149

Sự làm tổ chính danh

OB-GYN Department

149

Trang 150

Ngày 8 th : Chìm vào nội mạc

 Hoạt động enzyme hội bào nuôi

• Chưa tiếp xúc mạch máu

• Hình thành dĩa phôi 2 lá

Trang 151

Ngày 9 th : Ăn sâu vào nội mạc

 Chìm hoàn toàn vào nội mạc tử cung

OB-GYN Department

Trang 152

Ngày 10 th : Tiếp xúc mạch

máu

 Tiếp xúc với mạch máu

 Nhu cầu trao đổi chất tăng rất cao

 Duy trì hoàng thể

 Hiện diện của β -hCG trong cơ thể mẹ

Trang 153

 N 8 : Chìm vào nội mạc tử cung

OB-GYN Department

153

Trang 154

 Pictures used in this presentation are extracted from

 Siebel MM, Infertility, the comprehensive text, 2 nd Ed

Appleton Lange, 1997

 Nell K, Physiology of Reproduction, 2 nd Ed, 1999

 Hamamah S, Ovocyte et embryon, Ellipses 1999

 Hoang NM, De la folliculogenèse à la

stéroidogenèse, Schering 1998

 Larsen W J, Human embryology, 2 nd Ed, Churchill

Livingstone 1997

 Runge M, Colposcopy, Freibourg, 1 st Ed, 2001

 Special thanks to all members of the ART Unit, Cochin

Hospital-Paris and the Department of ART, Saint

Định dạng
Số trang	154
Dung lượng	20,97 MB