Bài Giảng Những Vấn Đề Cơ Bản Về Công Đoàn Việt Nam

MỤC TIÊUGiúp cho cán bộ công đoàn hiểu được bản chất, nguyên tắc hoạt động của tổ chức Công đoàn Việt Nam, từ đó vận dụng trong quá trình tổ chức, hoạt động công đoàn cơ sở đạt được hiệ

NHỮNG VẤN ĐỀ

CƠ BẢN VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

MỤC TIÊU

Giúp cho cán bộ công đoàn hiểu được bản chất, nguyên tắc hoạt động của tổ chức Công đoàn Việt Nam, từ đó vận dụng trong quá trình

tổ chức, hoạt động công đoàn cơ sở đạt được hiệu quả thiết thực.

I SỰ HÌNH THÀNH CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

1 Sự hình thành giai cấp công nhân Việt Nam

- Ra đời qua hai cuộc khai thác thuộc địa của

Thực dân Pháp Đến năm 1925, giai cấp CNVN đã có 26 vạn, chiếm tỷ lệ 1% dân số

- Ngoài những đặc điểm chung của giai cấp công

nhân thế giới, giai cấp CNVN còn có đặc điểm riêng:

SỰ RA ĐỜI CỦA GIAI CẤP CNVN (TIẾP)

• Không hình thành và phát triển qua cuộc cách mạng công nghiệp.

• Ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc.

• Phần lớn xuất thân từ nông dân.

• Gắn liền với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp.

2 SỰ HÌNH THÀNH CỦA CĐVN

- Ngay sau khi ra đời, GCCN Việt Nam đã có cuộc đấu tranh, dẫn đến việc thành lập các Hội (Tương thân, Ái hữu).

- Năm 1920, Bác Tôn Đức Thắng đã thành lập Công hội Ba Son.

- Năm 1925, dưới sự tác động của tổ chức “Thanh niên cách mạng đồng chí hội” đã thúc đẩy phong trào công nhân và tổ chức công hội phát triển rộng khắp trong cả nước.

2 SỰ RA ĐỜI …(tiếp)

Để đáp ứng yêu cầu và tăng cường sức mạnh cho tổ chức Công hội, ngày 28/7/1929 Đông Dương Cộng sản Đảng quyết định cử đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, triệu tập Hội nghị Công hội đỏ lần thứ nhất, tại Hà Nội (Đại hội V Công đoàn Việt Nam đã Quyết định lấy ngày 28/7/1929

là ngày thành lập tổ chức Công đoàn Việt Nam):

2 SỰ RA ĐỜI …(tiếp)

- Hội nghị bầu Ban chấp hành lâm thời gồm 6

uỷ viên (đồng chí Nguyễn Đức Cảnh phụ trách)

- Hội nghị đã thông qua Chương trình, Điều lệ, Phương hướng hoạt động

- Quyết định xuất bản Báo Lao động, Tạp chí Công hội đỏ

3 TÊN GỌI CĐVN QUA CÁC THỜI KỲ

- 1929 – 1936: Công hội đỏ

- 1936 – 1939: Nghiệp đoàn, Hội ái hữu

- 1939 – 1941: Hội công nhân phản đế

- 1941 – 1946: Hội công nhân cứu quốc

- 1946 – 1961: Tổng Liên đoàn LĐVN

- 1961 – 1988: Tổng Công đoàn Việt Nam

- 1988 – đến nay: Tổng Liên đoàn LĐVN

4 ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA CÔNG ĐOÀN VN

- Hiến pháp Nước CHXHCN Việt Nam

- Bộ Luật Lao động năm 2012

- Luật Công đoàn năm 2012

- Điều lệ Công đoàn Việt Nam

- Các văn bản của Đảng, Nhà nước, Quy định

của tổ chức Công đoàn Việt Nam

5 CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

• Là tổ chức CT - XH rộng lớn của giai cấp công nhân, đội ngũ tri thức và những NLĐ Việt Nam.

• Là thành viên của hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, có quan hệ hợp tác với Nhà nước, phối hợp với các tổ chức CT - XH

• Là trung tâm tập hợp, đoàn kết, giáo dục, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh về mọi mặt.

• Là đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng cho CNVCLĐ.

II VỊ TRÍ, VAI TRÒ, CHỨC NĂNG

CỦA TỔ CHỨC CĐVN

1 Vị trí Công đoàn Việt Nam

• “Vị trí Công đoàn Việt Nam” là chỗ đứng hoặc địa vị của tổ chức Công đoàn trong điều kiện chính trị, xã hội

• Công đoàn có địa vị pháp lý, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, là thành viên trong Hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam

• Công đoàn có vị thế trong tâm thức của GCCN

và nhân dân lao động Việt Nam

2 CÁC MỐI QUAN HỆ CĐVN

• Mối quan hệ của Công đoàn Việt Nam

Công đoàn Việt Nam

lẫn nhau

CNVCLĐ Đại diện, mật thiết

2.1 QUAN HỆ VỚI ĐẢNG CỘNG SẢN VN

• Đảng lãnh đạo Công đoàn.

• Công đoàn tham gia xây dựng Đảng.

• Trách nhiệm Công đoàn đối với Đảng.

2.2 QUAN HỆ VỚI NHÀ NƯỚC

• Trách nhiệm Nhà nước đối với công đoàn:

 Tạo căn cứ pháp lý.

 Tạo điều kiện: vật chất, kỹ thuật, trang thiết bị, phương tiện, tài chính, tài sản để CĐ hoạt động.

• Trách nhiệm công đoàn đối với Nhà nước:

 Tham gia quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý

xã hội

 Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho NLĐ.

 Giám sát việc thực hiện

2.3 QUAN HỆ VỚI NSDLĐ

• Đây là mối quan hệ giữa hai đại diện (NLĐ và NSDLĐ) trong một đơn vị/doanh nghiệp.

• Đòi hỏi: Bình đẳng, tôn trọng, vừa hợp tác vừa đấu tranh để giải quyết quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ.

2.3 QUAN HỆ VỚI NSDLĐ

• Trách nhiệm của NSDLĐ với công đoàn:

 Tạo điều kiện cơ sở vật chất, thời gian cho CĐ hoạt động.

 Phối hợp giải quyết vướng mắc, bức xúc của NLĐ.

• Trách nhiệm công đoàn đối với NSDLĐ

 Tham gia xây dựng đơn vị/DN phát triển bền vững.

 Phối hợp phát động các phong trào thi đua.

 Kiểm tra, giám sát NSDLĐ thực hiện các chế độ, chính sách đối với NLĐ.

2.4 QUAN HỆ VỚi CÁC TỔ CHỨC CT - XH, TỔ

CHỨC XÃ HỘI KHÁC

• Các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội

CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI KHÁC

(Kh ông nằm trong HTCT )

Hiệp hội KHKTVN Hiệp hội VHNTVN Hiệp hội Sinh viên VN

Hội nông dân VN

Hội Cựu chiến binh

2.5 QUAN HỆ CÔNG ĐOÀN VÀ NLĐ

• Trách nhiệm Công đoàn:

 Giáo dục, xây dựng đội ngũ CNVCLĐ phát triển toàn diện.

 Lắng nghe, tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của NLĐ đối với Đảng, Nhà nước.

 Đại diện NLĐ đàm phán, thương lượng, thoả

thuận với NSDLĐ.

 Tư vấn, giúp đỡ, hỗ trợ NLĐ.

 Đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính

đáng của NLĐ…

2.6 QUAN HỆ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

VÀ QUỐC TẾ

• Đảm bảo nguyên tắc: Bình đẳng, tôn trọng độc lập, chủ quyền quốc gia phù hợp pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế

• Công đoàn Việt Nam là thành viên của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO)

• Công đoàn Việt Nam có quan hệ với nhiều tổ chức CĐ trên toàn thế giới và là thành viên tích cực của Liên hiệp Công đoàn thế giới

3 VAI TRÒ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

• Vai trò của một tổ chức là nói đến dự tác động của tổ chức đó đến tiến trình của lịch sử và cách mạng, phản ánh trên các lĩnh vực: chính trị, kinh

tế, xã hội, tư tưởng…

• Sự tác động của Công đoàn Việt Nam là thông qua các phong trào cách mạng của quần chúng

• Trước đó, Công đoàn phải tuyên truyền, vận động, tập hợp CNVCLĐ - đó chính là vai trò

Trường học của công đoàn.

VAI TRÒ CỦA CĐVN QUA CÁC THỜI KỲ

• Thời kỳ chưa có chính quyền: Trường học đấu tranh giai cấp, đấu tranh giải phóng dân tộc

• Thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội: Trường học chủ nghĩa xã hội của NLĐ

• Thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đai hóa và hội nhập quốc tế: Vai trò càng được phát triển mở rộng trên các lĩnh vực:

- Chính trị - Kinh tế

- Xã hội - Văn hoá tư tưởng…

4 TÍNH CHẤT CỦA CĐVN

Công đoàn Việt Nam có 2 tính chất:

1)Tính chất giai cấp của giai cấp công nhân

BIỂU HIỆN TÍNH GIAI CẤP CÔNG NHÂN

nhân tự nguyện thành lập

• Mục đích nhằm bảo vệ quyền, lợi ích…

- Mục tiêu

- Nguyên tắc tổ chức

- Đường lối

- Cán bộ

BIỂU HIỆN TÍNH QUẦN CHÚNG

• Kết nạp vào tổ chức không phân biệt nghề nghiệp, thành phần, tín ngưỡng…

• Cán bộ công đoàn trưởng thành từ phong trào công nhân và hoạt động công đoàn

• Nội dung hoạt động đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của đông đảo CNVCLĐ

• Đại diện cho CNVCLĐ

- Vai trò của công đoàn.

Công đoàn Việt Nam có 3 chức năng

5 CHỨC NĂNG CỦA CĐVN

3 CHỨC NĂNG

CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM

3 Chức năng giáo dục

2 Chức năng tham gia

1 Chức năng

bảo vệ

A CHỨC NĂNG ĐẠI DIỆN BẢO VỆ

Công đoàn đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ

• Quyền: các nội dung về việc làm, tiền lương, điều kiện lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội của NLĐ được quy định cụ thể bằng pháp luật.

- Lợi ích: Ngoài các quyền theo quy định, CĐ thương lượng với NSDLĐ để thoả thuận những điều kiện có lợi hơn cho NLĐ và tổ chức CĐ: mức lương, tiền thưởng, phương tiện đi lại, chế độ ăn giữa ca, phúc lợi, các điều kiện đảm bảo cho CĐ hoạt động, V.v

BẢO VỆ GIÁN TIẾP

- Tham gia xây dựng, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật

- Thành lập các trung tâm/văn phòng/tổ tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý

- Tham gia các hội đồng trọng tài của Nhà nước

- Tham gia, thảo luận, nhất trí với NSDLĐ về những vấn đề liên quan đến NLĐ

- Hướng dẫn NLĐ ký HĐLĐ theo đúng quy định của pháp luật

- Tham gia giải quyết tranh chấp lao động.

- Tham gia xử lý kỷ luật lao động

- Khởi kiện vụ án lao động

B CHỨC NĂNG THAM GIA

 C Đ đại diện và tổ chức NL Đ tham gia quản lý trong phạm vi chức năng của mình.

 Thực hiện quyền kiểm tra, gi ám sát hoạt động của cơ quan, đơn vị, tổ chức theo quy định của pháp luật.

Nội dung tham gia:

 Phương hướng phát triển sản xuất, kinh doanh.

 Xây dựng quy chế, chế độ tiền lương, thưởng, định mức L Đ

 Tham gia giải quyết tranh chấp L Đ

B CHỨC NĂNG THAM GIA (tiếp)

Hình thức tham gia:

Tổ chức hội nghị cán bộ, công chức; Đại hội CNVC, Hội nghị NLĐ

Cử người tham gia các hội đồng đơn vị/DN

Tham gia xây dựng TƯLĐTT

Tổ chức các phong trào thi đua

Tổ chức đối thoại xã hội

Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở…

C CHỨC NĂNG GIÁO DỤC

CĐ giáo dục NLĐ phát huy vai trò làm chủ đất nước, thực hiện nghĩa vụ công dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Nội dung giáo dục:

C CHỨC NĂNG GIÁO DỤC (tiếp)

Hình thức:

Thông tin đại chúng,

Thông tin nội bộ của đơn vị,

Tuyên truyền miệng,

Tổ chức các hội thi, hoạt động văn hoá quần chúng;

Tăng cường cơ sở vật chất, xây dựng đời sống văn hoá công nhân

Quan hệ giữa các Chức năng Chức năng của Công đoàn là một chỉnh thể, một hệ thống đồng bộ, đan xen tưương tác lẫn nhau

Trong đó, Chức năng bảo vệ lợi ích = > mang ý nghĩa trung tâm - mục tiêu hoạt động Các chức năng khác xoay quanh trục bảo vệ

Từ các chức năng này sẽ định ra các nhiệm vụ của Công đoàn

CN,

Gi¸o dôc

CN, Tham gia

7 Giản đồ hệ thống tổ chức công đoàn VN

Tổng Liên đoàn LĐVN

CĐ ngành TW CĐ TCty

LĐLĐ

Tỉnh, thành phố

Công đoàn TCTy thuộc Ngành

Công đoàn TCTy Thuộc Tỉnh, TP

Công đoàn Ngành địa ph-ương

CĐ giáo dục Q,H

CĐ Cơ sở

LĐLĐ Quận, Huyện, T.xã,

CĐ

Cơ sở

Chỉ đạo trực tiếp Chỉ đạo phối hợp

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Công đoàn cơ sở của Anh/chị có khó khăn gì khi thực hiện 3 chức năng của tổ

Anh/chị hãy đề xuất những biện pháp khắc phục khó khăn đó?

3 Nguyên tắc hoạt động công đoàn

Đảm bảo sự lãnh đạo của đảng

Liên hệ mật thiết với quần chúng

Tập trung dân chủ

Tự nguyện

1 Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng

- Nghị quyết, kế hoạch, chương trình hoạt động CĐ phải thực hiện theo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước

- BCH công đoàn mỗi cấp đảm bảo được cơ cấu tỷ

lệ đảng viên (nếu có) để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng

- Hoạt động của công đoàn luôn bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng

2 LIÊN HỆ MẬT THIẾT VỚI QUẦN CHÚNG

- Sức mạnh của công đoàn là sức mạnh của quần chúng

- Liên hệ mật thiết với quần chúng là điều kiện quan trọng, căn bản nhất trong hoạt động công đoàn

- Đòi hỏi cán bộ công đoàn phải:

+ Nhiệt tình

+ Sâu sát

+ Quan tâm nhu cầu chính đáng của CNVCLĐ

4 TẬP TRUNG DÂN CHỦ

- Cơ quan lãnh đạo cao nhất của mỗi cấp CĐ là đại hội CĐ cấp đó

- BCH CĐ mỗi cấp do đại hội CĐ cấp đó bầu ra và

là cơ quan thường trực giữa hai kỳ đại hội

- Nghị quyết của BCH CĐ phải được đa số thành viên BCH biểu quyết và thi hành nghiêm chỉnh theo quy định: Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên; cá nhân phục tùng tổ chức

3 BẢO ĐẢM TÍNH TỰ NGUYỆN CỦA NLĐ

• Tự nguyện gia nhập CĐ

• Tự nguyện tham gia các hoạt động CĐ

• Tự nguyện tham gia sinh hoạt trong một tổ chức CĐ

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1 Ở đơn vị/DN chưa có tổ chức cơ sở Đảng nhưng đã có tổ chức CĐCS thì hoạt động của tổ chức CĐCS đó có đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng không? Tại sao?

2 Để bảo đảm thực hiện nguyên tắc tự nguyện của NLĐ thì cán bộ CĐCS phải làm như thế nào?