Khối Chiến lược và Quản lý rủi ro Tác động của TPP và khuyến nghị cấp tín dụng đối với ngành NH TÓM TẮT NỘI DUNG Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã chính thức được thông qua từ ngày 05102015, là hiệp định thương mại của thế kỷ 21 với cá

Khối Chiến lược và Quản lý rủi ro Tác động của TPP và khuyến nghị cấp tín dụng đối với ngành NH TÓM TẮT NỘI DUNG Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP đã chính thức được thông qua

Trang 1

Khối Chiến lược và Quản lý rủi ro Tác động của TPP và khuyến nghị cấp tín dụng đối với ngành NH

TÓM TẮT NỘI DUNG

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã chính thức được thông qua từ ngày 05/10/2015, là hiệp định thương mại của thế

kỷ 21 với các cam kết hội nhập sâu rộng cùng nhiều nội dung chưa từng xuất hiện trong các hiệp định trước đó

TPP là một trong những hạt nhân quan trọng trong chiến lược phát triển, hội nhập của Việt Nam, đem đến cho nước ta cơ hội cải cách thể chế, thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại, tạo thêm công ăn việc làm, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia Tuy nhiên song song với cơ hội, những thách thức đặt ra khi gia nhập TPP là vô cùng lớn với tất cả các đối tượng: Chính phủ, Doanh nghiệp và Người dân Bên cạnh đó, hiệp định TPP dự báo cũng tác động mạnh tới nhiều ngành nghề kinh tế của Việt Nam Với tầm quan trọng đặc biệt của TPP, trong báo cáo về hiệp định này, LienVietPostBank Research sẽ cung cấp các thông tin tổng quan, cùng với đó là những đánh giá chuyên sâu về tác động của hiệp định tới kinh tế vĩ

mô nói chung và các ngành kinh tế (bao gồm ngành Ngân hàng, Bất động sản, Xây dựng, Tiêu dùng, Nông nghiệp & Thủy sản, Dệt may & Da giày và Vận tải kho bãi), từ

đó đưa ra những khuyến nghị cấp tín dụng đối với ngành Ngân hàng

Lập Báo cáo:

Lê Thị Xuân / Chuyên viên

Phòng Nghiên cứu Chiến lược và Phân tích

Kinh tế

Email: xuanlt@lienvietpostbank.com.vn

Vũ Nguyễn Tuấn Anh / Chuyên viên

Kinh tế

Email: anhvnt@lienvietpostbank.com.vn

Kiểm soát:

Nguyễn Ngọc Duẩn / Phó Trưởng phòng

Kinh tế

Email: duannn@lienvietpostbank.com.vn

Phê duyệt:

Phạm Hải Âu / Phó TGĐ-Giám đốc

Khối Chiến lược và Quản lý rủi ro

Email: auph@lienvietpostbank.com.vn

Nội dung trọng tâm:

1 Tổng quan về Hiệp định TPP

2 Tác động của Hiệp định tới các yếu tố vĩ mô

của nền kinh tế và ngành Ngân hàng

3 Tác động của Hiệp định tới các ngành kinh

tế của Việt Nam và khuyến nghị cấp tín

dụng đối với ngành Ngân hàng

TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH TPP VÀ KHUYẾN NGHỊ CẤP

TÍN DỤNG ĐỐI VỚI NGÀNH NGÂN HÀNG

Trang 2

2

I Tổng quan về Hiệp định đối

tác kinh tế xuyên Thái Bình

Dương (TPP)

1 TPP - Khái niệm

Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình

Dương (TPP - Trans-Pacific Strategic

Eco-nomic Partnership Agreement) là một hiệp

định, thỏa thuận thương mại tự do giữa 12

quốc gia với mục đích hội nhập nền kinh tế

khu vực Châu Á – Thái Bình Dương 12

thành viên của TPP bao gồm: Úc, Brunei,

Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand,

Canada, Peru, Singapore, Việt Nam, Mỹ và

Nhật Bản

2 TPP - Quá trình đàm phán

Chương I - Tổng quan về TPP

Trang 3

3 TPP - Những chuẩn mực của thế kỷ 21

Tiếp cận thị trường toàn diện và công bằng

TPP đưa ra chính sách miễn - giảm các hàng

rào thuế quan và phi thuế quan với hầu hết

các loại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, tạo ra

cơ hội và những lợi ích mới cho kinh doanh,

người lao động cũng như người tiêu dùng

Theo đó, tại Phụ lục của Chương 2 -

Nguyên tắc đối xử quốc gia và việc tiếp cận

thị trường hàng hóa, các nước đã cam kết

xóa bỏ phần lớn dòng thuế ngay trong năm

đầu hiệu lực, một số có lộ trình dài từ 4 - 17

năm, dành cho Việt Nam

TPP bao gồm các yếu tố mới nhằm đảm bảo

các nền kinh tế ở tất cả các cấp độ phát triển

và các doanh nghiệp thuộc mọi quy mô có

thể được hưởng lợi từ thương mại Nó bao

gồm các cam kết để giúp doanh nghiệp nhỏ

và vừa hiểu Hiệp định, tận dụng cơ hội của

nó và mang lại những thách thức riêng của

họ với sự quan tâm của các chính phủ TPP

còn bao gồm các cam kết cụ thể về phát

triển và xây dựng năng lực thương mại, để

đảm bảo rằng tất cả các bên có khả năng đáp

ứng các cam kết trong Hiệp định và tận

dụng đầy đủ các lợi ích của nó

Đưa ra cam kết mang tính khu vực

TPP tạo điều kiện cho sự phát triển sản xuất,

chuỗi cung ứng, nâng cao hiệu quả và hỗ trợ

mục tiêu của việc tạo ra và hỗ trợ việc làm,

nâng cao đời sống Hiệp định cũng tăng

cường năng lực giám sát, tạo điều kiện hội

nhập qua biên giới cũng như mở cửa thị

trường trong nước

Ví dụ, các công ty, tập đoàn nước ngoài và quốc tế sẽ có khả năng mang Chính phủ của các quốc gia thành viên ra tòa án đặc biệt của TPP khi các quốc gia này đặt ra các luật

lệ, chính sách đi ngược lại với chỉ tiêu của TPP Tòa án đặc biệt này có toàn quyền bắt chính phủ đền bù không những cho các thiệt hại đã xảy ra, mà còn những mất mát về cơ hội trong tương lai của các tập đoàn, công ty quốc tế

Giải quyết những thách thức mới một cách toàn diện

Khác với các vòng đàm phán trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), đàm phán Hiệp định TPP có phạm vi rộng hơn nhiều Nếu như WTO chỉ đàm phán về thị trường hàng hoá, dịch vụ, một số vấn đề liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ thì TPP khuyến khích đổi mới, hiệu quả và cạnh tranh bằng cách giải quyết những vấn đề mới một cách toàn diện hơn Những vấn đề này bao gồm: phát triển kinh tế điện tử (Chương 14), vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế toàn cầu (Chương 17), chất lượng sản phẩm và lao động (Chương 19)…

Minh bạch hóa thông tin

Nguyên tắc minh bạch được đặt ra ở hầu hết các chương đàm phán trong hiệp định TPP

và cũng đứng riêng thành 1 chương (Minh bạch hóa và chống tham nhũng), giúp các thành viên giám sát và đẩy nhanh tiến trình hội nhập Điển hình như trong vấn đề hải quan

Chương I - Tổng quan về TPP Chương I - Tổng quan về TPP Chương I - Tổng quan về TPP

Trang 4

4

quan, các nước đã nhất trí minh bạch hóa

các quy tắc, thủ tục hải quan và bảo đảm

tính chính trực trong việc quản lý hải quan

Hay trong vấn đề về mua sắm công, các

thành viên đồng ý công bố các thông tin liên

quan kịp thời, sử dụng các mô tả kĩ thuật

khách quan, giúp việc nộp và đối xử với các

nhà thầu một cách công bằng, bình đẳng…

Nền tảng cho hội nhập khu vực

TPP được kỳ vọng tạo ra một nền tảng cho

hội nhập kinh tế khu vực và có thể cho phép

các nền kinh tế khác trong khu vực châu

Á-Thái Bình Dương tham gia Cho đến nay,

Hàn Quốc, Colombia, Costa Rica,

Indone-sia, Đài Loan, Thái Lan, và nhiều nước khác

đang có ý định tham gia vào TPP

Chương 9: Đầu tư Chương 10: Thương mại dịch vụ xuyên biên giới

Chương 11: Dịch vụ tài chính Chương 12: Nhập cảnh tạm thời cho doanh nhân

Chương 13: Viễn thông Chương 14: Thương mại điện tử Chương 15: Mua sắm công Chương 16: Chính sách cạnh tranh Chương 17: Các doanh nghiệp nhà nước và đơn vị độc quyền

Chương 18: Sở hữu trí tuệ Chương 19: Lao động Chương 20: Vệ sinh môi trường Chương 21: Nâng cao năng lực và hợp tác Chương 22: Tạo thuận lợi trong kinh doanh

và năng lực cạnh tranh Chương 23: Phát triển Chương 24: Doanh nghiệp vừa và nhỏ Chương 25: Sự đồng nhất về quy định Chương 26: Sự minh bạch và công tác chống tham nhũng

Chương 27: Các điều khoản về hành chính

và thể chế Chương 28: Giải quyết tranh chấp Chương 29: Trường hợp ngoại lệ Chương 30: Điều khoản thi hành

4 TPP - Các nội dung được đàm phán

Các chương về liên quan trực tiếp đến xuất

nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ

Chương 2: Nguyên tắc đối xử quốc gia và

việc tiếp cận thị trường hàng hóa

Chương 4: Dệt may

Chương 5: Quản lý Hải quan và thuận lợi

hóa thương mại

Chương 6: Biện pháp phòng vệ thương mại

Chương 8: Rào cản kỹ thuật đối với thương

mại

Các chương liên quan đến các chuẩn mực,

tiêu chuẩn và luật lệ chung

Chương 1: Quy định chung và các định

Trang 5

0 1000 2000 3000 4000 5000 6000

hành

Theo Ngân hàng Thế giới, năm 2014, giá trị

GDP theo giá hiện hành của 12 nước thành

viên TPP ước đạt 28.031 tỷ USD, chiếm

36,3% GDP toàn cầu GDP của các nước

tham gia không cân đối khi GDP của Hoa

Kỳ và Nhật Bản chiếm tỷ trọng tới 78,6%,

GDP của các nước khác khá nhỏ, dao động

từ 0,1-6,4% Việt Nam có GDP đạt 186 tỷ

USD, đứng thứ 11, chỉ cao hơn Brunei

Năm 2014, giá trị thương mại xuất nhập

khẩu của khối TPP đạt 11.646 tỷ USD,

chiếm 25,1% tổng thương mại toàn cầu Với

giá trị thương mại đạt 316 tỷ USD, Việt

Nam vượt lên, đứng thứ 8 trong các nước

thành viên Đến nay, Việt Nam đã ký kết

FTA với Brunei, Singapore, Malaysia

(AFTA); với Australia, New Zealand

(ASEAN-Australlia và New Zealand-

AAN-ZFTA); với Nhật Bản (VJEPA); với Chile

(VCFTA); hiện đang đàm phán FTA với

Peru Sự cắt giảm thuế quan của các hiệp

định này tuy không rộng và sâu như TPP

nhưng về cơ bản các loại thuế xuất nhập

khẩu đều đã ở mức khá thấp so với thuế Tối

huệ quốc (MFN) Việt Nam cam kết khi gia

nhập WTO Do đó, tác động của TPP về mở Biểu đồ 2: Giá trị và tỷ trọng thương mại theo giá hiện

hành của 12 nước thành viên TPP (Nguồn: Worldbank)

cửa thị trường giữa Việt Nam và các nước này là không đáng kể Giá trị gia tăng cao nhất Việt Nam có thể khai thác là từ 3 đối tác còn lại gồm Hoa Kỳ, Canada và Mexico

Chương I - Tổng quan về TPP Chương I - Tổng quan về TPP Chương I - Tổng quan về TPP

Trang 6

Cải cách thể chế, môi trường kinh doanh,

cơ cấu lại nền kinh tế

Theo báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu

2015-2016 của Diễn đàn kinh tế thế giới

(WEF), Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia

có năng lực cạnh tranh thấp nhất trong TPP,

với các yếu tố đang còn ở mức thấp như

Trình độ công nghệ; Giáo dục và đào tạo;

Cơ sở hạ tầng và Thị trường tài chính Các

vấn đề trên đều được đề cập tới trong hiệp

định TPP, đặc biệt trong chương Phát triển

và chương về Dịch vụ tài chính

Vì vậy, TPP sẽ tạo cơ hội, động lực để Việt

Nam thúc đẩy cải cách thể chế, hoàn thiện

các quy định pháp lý, cải thiện môi trường

5,68 5,61 5,47 5,31 5,25 5,23 5,15 4,58

4,3 4,29 4,21

Tạo thêm việc làm cũng như cơ hội tiếp cận với công nghệ hiện đại

Dự báo kinh tế Việt Nam sẽ thu hút thêm nhiều vốn đầu tư nước ngoài, tạo nhiều cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người lao động Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước có cơ hội học hỏi chính sách quản lý hiệu quả và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh

Chương II - Tác động của TPP đến các yếu tố vĩ mô của Việt Nam

Trang 7

Biểu đồ 4: Cơ cấu thị trường xuất - nhập khẩu từ TPP và các nước khác (Nguồn: TCHQ) Thúc đẩy và cơ cấu lại cán cân thương mại

quốc tế

Một trong những mục tiêu lớn nhất khi gia

nhập TPP của Việt Nam là tăng cường lợi

thế xuất khẩu sang các nước thành viên TPP

khi các quốc gia này miễn giảm thuế cho

hàng hoá Việt Nam Hàng rào thuế quan và

hạn ngạch được dỡ bỏ là cơ hội để hàng hoá

xuất khẩu mở rộng và thâm nhập sâu vào

các thị trường trong khối TPP, đặc biệt là

các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Úc,

Năm 2014, Việt Nam xuất khẩu sang khối

TPP đạt 58,4 tỷ USD, chiếm gần 40% tổng

kim ngạch xuất khẩu, việc ký kết hiệp định

sẽ là bước ngoặt để Việt Nam mở rộng xuất

khẩu tại các thị trường lớn này

Về nhập khẩu, các doanh nghiệp có thể tận

dụng nguyên vật liệu nhập khẩu từ các nước

TPP với chi phí thấp giúp giảm chi phí sản

xuất, tăng khả năng cạnh tranh về giá của

hàng hoá Việt Nam khi tiếp cận thị trường

các nước đối tác, đặc biệt khi phải cạnh

tranh với hàng hoá của Trung Quốc, Ấn Độ,

Peru Xuất khẩu sang các nước

4,3%

8,7%

1,4% 0,3% 0,2%

4,6%

0,3% 0,1% 0,2% 2,8%

Peru Nhập khẩu từ các nước

Thái Lan Năm 2014, quy mô nhập khẩu từ các nước TPP đạt 34 tỷ USD, chiếm 23% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam Với trên 65% số dòng thuế được xoá bỏ thuế nhập khẩu ngay khi Hiệp định có hiệu lực và gần 98% số dòng thuế sau 10 năm, đây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp cắt giảm chi phí đầu vào

TPP cũng là cơ hội để Việt Nam cơ cấu lại nền kinh tế, cân bằng quan hệ thương mại với các thị trường trọng điểm Hiện nay, khu vực Đông Á, bao gồm ASEAN, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Nhật Bản và Hàn Quốc luôn chiếm tỷ trọng rất lớn trong kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam, trong đó Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào kinh tế Trung Quốc Việc tham gia TPP có thể giúp Việt Nam khắc phục tình trạng mất cân đối và đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, dịch vụ với các quốc gia TPP

Chương II - Tác động của TPP đến các yếu tố vĩ mô của Việt Nam Chương II - Tác động của TPP đến các yếu tố vĩ mô của Việt Nam

Trang 8

Mexico Singapore Canada Brunei

Chi lê Malaysia Peru Các nước khác

4%

15%

1% 0%

Đẩy mạnh đầu tư nước ngoài vào Việt

Nam

Do FDI đóng vai trò trụ cột trong nền kinh

tế, những năm gần đây Việt Nam đã có

nhiều nỗ lực để cải thiện môi trường đầu tư,

kinh doanh, trong đó nổi bật là Luật đầu tư

năm 2014 nhằm đơn giản hoá thủ tục đầu tư

và tạo môi trường bình đẳng hơn cho các

thành phần kinh tế Với tác động từ TPP,

dòng vốn đầu tư dự báo tiếp tục tăng mạnh

vào Việt Nam như đã xảy ra trong giai đoạn

đầu khi mới gia nhập WTO Nhật Bản,

Sin-gapore, Malaysia, Mỹ - các quốc gia thuộc

TPP - đều là các nhà đầu tư hàng đầu hiện

nay tại Việt Nam và các doanh nghiệp thuộc

các nước này sẽ tiếp tục đầu tư vốn vào Việt

Nam để tận dụng lợi thế nhân công rẻ, chi

phí thấp

Bên cạnh đó, dòng vốn FDI dự kiến sẽ tiếp

tục tăng từ các quốc gia thành viên TPP

khác và các quốc gia tuy không thuộc TPP

nhưng có mục đích đầu tư vào Việt Nam để

được hưởng các ưu đãi thứ cấp (như Hàn

Quốc, Trung Quốc vào lĩnh vực dệt may

trong những tháng đầu năm 2015) Năm

2014, thu hút vốn FDI vào Việt Nam đạt

15,5 tỷ USD, trong đó, từ các nước TPP đạt

6,4 tỷ USD, chiếm tỷ trọng gần 30% Lũy kế các dự án còn hiệu lực đến năm 2014, tổng vốn đầu tư đăng ký vào Việt Nam đạt 252 tỷ USD, trong đó, từ các nước TPP đạt 100 tỷ USD, chiếm 40%

Đối với nguồn vốn đầu tư gián tiếp (FII), dòng vốn này dự báo có xu hướng tăng chậm hơn so với giai đoạn 2007 khi mới gia nhập WTO, do khả năng Fed tăng lãi suất khiến dòng vốn có khả năng đi ra khỏi các thị trường mới nổi trong đó có Việt Nam Tuy nhiên với các cam kết hội nhập, trong

đó có quy định nới room cho các nhà đầu tư ngoại, TPP vẫn là một nhân tố tích cực để thu hút thêm dòng vốn vào thị trường

Thách thức

Đối với người dân

Một bộ phận người lao động có thể phải chịu rủi ro mất việc làm do hàng hóa sản xuất trong nước không có khả năng cạnh tranh với hàng nhập khẩu, dẫn đến doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất thậm chí giải thể, phá sản

Bên cạnh đó, tham gia TPP sẽ góp phần thúc đẩy tốc độ di chuyển lao động từ nông thôn

Trang 9

tới thành phố và các khu công nghiệp Sức

ép về việc làm ở các khu đô thị sẽ tăng lên

gây mất cân bằng giữa cung và cầu lao động

dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp có nguy cơ tăng

cao

Hơn nữa, nguồn nhân lực của Việt Nam trẻ

và dồi dào nhưng trình độ chuyên môn kỹ

thuật thấp cũng có thể bị đào thải bởi đội

ngũ lao động nước ngoài giàu kinh nghiệm

Đối với Doanh nghiệp trong nước

Đối với khu vực doanh nghiệp Nhà nước,

nội dung của TPP bao gồm cả hạn chế vai

trò của khu vực này khi quy định các doanh

nghiệp phải hoạt động dựa theo các nguyên

tắc thị trường và phải công khai minh bạch

Khu vực doanh nghiệp Nhà nước vẫn chiếm

tỷ trọng lớn và nhận được nhiều ưu đãi tại

Việt Nam trong khi hoạt động không thực

sự hiệu quả Các tiêu chuẩn cao của TPP

buộc khu vực này phải đẩy mạnh cải cách,

tuy nhiên quá trình tái cơ cấu đang diễn ra

khá chậm

Việc cắt giảm thuế quan dẫn đến gia tăng

hàng nhập khẩu từ các nước TPP vào Việt

Nam với giá cả cạnh tranh, gây áp lực lớn

tới hàng hoá trong nước, nhất là nhóm hàng

được sản xuất bởi đối tượng dễ bị tổn

thương khi hội nhập như nông nghiệp, dẫn

tới thị trường hàng hoá, dịch vụ nội địa bị

các doanh nghiệp nước ngoài thâm nhập và

chiếm lĩnh

Ngành công nghiệp phụ trợ còn yếu kém, số

lượng các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi

giá trị toàn cầu còn thấp, rất ít doanh nghiệp

được lựa chọn làm đối tác gia công cho các

doanh nghiệp FDI Với yêu cầu cao về xuất

xứ hàng hoá trong TPP, khi công nghiệp phụ trợ kém phát triển, các ngành thế mạnh trong xuất khẩu như dệt may, giày dép, điện tử, sẽ gặp nhiều khó khăn khi khai thác các ưu đãi từ TPP

Các yêu cầu cao về môi trường, lao động, sở hữu trí tuệ và các ràng buộc trong các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hoá, rào cản kỹ thuật, vệ sinh dịch tễ, gia tăng áp lực

và làm phát sinh thêm chi phí hoạt động cho các doanh nghiệp Việt Nam Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với nhiều vụ kiện chống bán phá giá và chống trợ cấp khi xuất khẩu vào các nước TPP khi các nước này sử dụng các rào cản để bảo hộ sản xuất trong nước

Đối với Chính phủ

Dự báo dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ chảy vào Việt Nam với quy mô lớn khi TPP có hiệu lực, nếu Chính phủ không có các giải pháp điều tiết hợp lý sẽ tiềm ẩn rủi ro mất cân đối vĩ mô (Trong giai đoạn 2006-2011 mức tăng lạm phát thường xuyên ở mức trên

2 con số do sự bùng phát dòng vốn đầu tư nước ngoài sau khi Việt Nam gia nhập WTO vượt quá năng lực hấp thụ của nền kinh tế, cùng với điều hành kinh tế vĩ mô không được điều chỉnh phù hợp để xử lý các bất ổn)

Về ngân sách, nguồn thu ngân sách từ thuế xuất nhập khẩu giảm do thuế suất nhiều mặt hàng giảm về mức 0% Mặc dù tỷ trọng ngày càng giảm nhưng nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu hiện nay vẫn chiếm từ 18-20% tổng nguồn thu ngân sách Trong bối cảnh thâm hụt ngân sách kéo dài dẫn tới nợ công gia tăng, việc nguồn thu từ xuất nhập

Trang 10

10

khẩu giảm sẽ ảnh hưởng tới việc cân đối

ngân sách của Chính phủ trong những năm

tới Bên cạnh đó, theo quy định của TPP,

Chính phủ Việt Nam có nguy cơ bị kiện ra

Cơ quan giải quyết tranh chấp của TPP nếu

có những chính sách ưu đãi với các doanh

nghiệp trong nước hoặc đưa ra các luật định

đi ngược với những cam kết tại các chương

trong Hiệp định

Đối với lĩnh vực mua sắm công, đây là lĩnh

vực hoàn toàn mới chỉ quy định trong TPP,

các doanh nghiệp nước ngoài có thể chiếm

lĩnh lĩnh vực này đặc biệt trong các vụ đấu

thầu lớn, trong khi đó khả năng Việt Nam

tiếp cận được với thị trường mua sắm công

của các đối tác TPP là rất khó do hạn chế về

năng lực cạnh tranh

Như vậy, với các rủi ro như trên, khi Việt

Nam tham gia vào TPP đòi hỏi Chính phủ

phải đổi mới mạnh mẽ, đặc biệt là đổi mới

tư duy trong hoạch định chính sách theo

nguyên tắc của kinh tế thị trường, tăng

cường cơ cấu lại và nâng cao năng lực cạnh

tranh cho nền kinh tế

2 Tác động tới ngành ngân hàng

Cơ hội

Thúc đẩy hoạt động của các ngân hàng

Tham gia TPP thúc đẩy nền kinh tế phát

triển, tạo điều kiện để ngành thương mại,

dịch vụ Việt Nam tăng trưởng mạnh mở ra

cơ hội cho các ngân hàng tài trợ vốn cho các

doanh nghiệp Các dòng vốn đầu tư quốc tế

vào Việt Nam sẽ tăng trưởng mạnh trong

những năm tới, hỗ trợ quá trình tái cơ cấu

cho hệ thống ngân hàng Việt Nam Nếu

dòng vốn này chảy vào lĩnh vực bất động

sản là điều kiện thuận lợi để cải thiện tình

trạng nợ xấu của ngành ngân hàng do phần lớn tài sản đảm bảo của các khoản vay hiện nay đều là bất động sản

Nâng cao năng lực cạnh tranh

Gia nhập TPP làm áp lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng gia tăng, đây là động lực

để các ngân hàng trong nước có sự chuyển mình mạnh mẽ Thúc đẩy các ngân hàng tích cực cạnh tranh để tồn tại và phát triển không chỉ ở trong nước mà còn mở rộng

hoạt động sang các nước TPP

Khi rào cản tiếp cận thị trường bị xoá bỏ, sự tham gia ngày càng sâu rộng của các ngân hàng lớn từ các nền kinh tế phát triển trong TPP sẽ làm phong phú các sản phẩm tài chính hiện đại, tạo kênh cung ứng vốn, kênh dịch vụ đa dạng, tạo điều kiện cho các ngân hàng trong nước tiếp cận thị trường tài chính quốc tế ở mức cao hơn Hơn nữa, cũng tăng khả năng huy động vốn quốc tế của các ngân hàng nội địa

Cạnh tranh bình đẳng giữa các ngân hàng

Hiệp định TPP có nhiều cam kết về hạn chế vai trò của khu vực doanh nghiệp Nhà nước Như vậy đối với lĩnh vực ngân hàng, sẽ không có sự phân biệt đối xử giữa các ngân hàng thuộc sở hữu của Nhà nước với các ngân hàng nội khác và các ngân hàng nước ngoài Nếu Chính phủ có những hành động phân biệt đối xử thì những ngân hàng này có quyền kiện Chính phủ Việt Nam ra các tòa

trọng tài quốc tế

Thách thức

Gia tăng rủi ro khi hội nhập

Hội nhập quốc tế có thể làm gia tăng rủi ro

và tính nhạy cảm của thị trường tài chính

Trang 11

trong nước đối với các biến động trên thị

trường thế giới Trong bối cảnh năng lực

quản trị điều hành, quản lý rủi ro của ngân

hàng trong nước còn yếu, việc mở cửa thị

trường tài chính khiến các ngân hàng đối

mặt với nhiều rủi ro từ sự lan truyền của các

cú sốc, khủng hoảng tài chính khu vực và

thế giới

Việc gia nhập TPP giúp dòng vốn từ thị

trường nước ngoài chảy mạnh vào Việt

Nam, tuy nhiên nếu tiếp diễn tình trạng

“bong bóng” thị trường chứng khoán và bất

động sản như đã từng xảy ra trong giai đoạn

2007-2011 sẽ khiến các ngân hàng tiếp tục

rơi vào tình trạng khủng hoảng

Mặt khác, thị trường vốn tại Việt Nam chưa

thực sự phát triển, gánh nặng cung ứng vốn

vẫn phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng Nếu

các doanh nghiệp trong nước chịu sức ép hội

nhập và giảm khả năng cạnh tranh sẽ ảnh

hưởng tiêu cực tới các ngân hàng

Cạnh tranh khốc liệt hơn với các ĐCTC

nước ngoài khi không cần lập chi nhánh

TPP cho phép các định chế tài chính nước

ngoài (thuộc các nước thành viên TPP) cung

cấp dịch vụ tài chính ngân hàng cho các

khách hàng tại Việt Nam mà không cần phải

thành lập chi nhánh tại Việt Nam Như vậy,

một trong những lợi thế so sánh quan trọng

của ngân hàng nội so với các ngân hàng

ngoại là hệ thống mạng lưới rộng khắp có

thể không còn phát huy nhiều tác dụng,

trong khi các yếu tố về trình độ quản lý điều

hành, cung ứng sản phẩm dịch vụ hiện đại

vẫn đang là điểm yếu của các ngân hàng

Việt Nam

Áp lực cạnh tranh của các ngân hàng nội

không chỉ đến từ sản phẩm dịch vụ của các ngân hàng ngoại Lĩnh vực tín dụng, vốn là thế mạnh của các ngân hàng Việt Nam, tuy nhiên các ngân hàng nội hiện nay rất thiếu nguồn vốn trung dài hạn Với TPP, các định chế tài chính nước ngoài với nguồn vốn trung dài hạn dồi dào và chi phí thấp có nhiều thuận lợi để chiếm lĩnh thị trường

III Tác động của Hiệp định đến các ngành kinh tế của Việt Nam

1 Ngành Bất động sản (BĐS)

Cơ hội

Ngành BĐS được kỳ vọng sẽ có cơ hội phát triển tích cực ở nhiều phân khúc nhờ tăng hoạt động đầu tư cũng như mở rộng giao thương tại Việt Nam

Ở phân khúc BĐS công nghiệp, các nước thành viên TPP sẽ thúc đẩy đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất các mặt hàng đang có nhu cầu nhập khẩu lớn từ Việt Nam như: hàng dệt may; giày dép; điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính; gỗ và sản phẩm gỗ; máy móc thiết bị; dầu thô; phương tiện vận tải và phụ tùng; hàng thủy sản; túi xách, ví; hạt điều

Đây là những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh và dự báo cũng sẽ là những mặt hàng đầu tiên các nước này tham gia xây dựng nhà máy, dịch vụ gia tăng để trực tiếp cung cấp sang thị trường nước này Hơn nữa, các nước ngoài hiệp định TPP như Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia, Indonesia, Ấn Độ… cũng sẽ ưu tiên đầu tư tại Việt Nam nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ để hưởng lợi ích

mà hiệp định TPP mang lại

Khi đó, BĐS công nghiệp, kho bãi sẽ là

Chương II - Tác động của hiệp định TPP đến Việt Nam Chương II - Tác động của TPP đến các yếu tố vĩ mô của Việt Nam Chương II - Tác động của TPP đến các yếu tố vĩ mô của Việt Nam

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	1,4 MB