đề tài chưa thật sự hoàn chỉnh,với giả thuyết không trùng khớp với kết quả nghiên cứu nhưng phủ nhận giả thuyết,và tôn trọng kết quả nghiên cứu tuy nhiên, dù giả thuyết không trùng khớp lý thuyết nhưng cũng mang lại một số đóng góp khác như: cách trình bày bài tiểu luận,cơ sở lý thuyết, cách thực hiện nghiên cứu lưu ý: khi nghiên cứu khoa học, để đảm bảo độ tin cậy, thì giả thuyết nên trùng khớp với kết quả nghiên cứu thu được.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Việc học luôn là quốc sách được ưu tiên hàng đầu.Tuy nhiên, hiện nay, nhiều em không nghĩa rằng “đến trường là niềm vui”, HS không nhận thấy ý nghĩa trong việc học, làm ảnh hưởng đến thành tích học tập,học hành sa sút, bỏ học,…Theo báo cáo tổng kết năm học 2009-2010, bậc THCS có tỉ lệ bỏ học dưới 3% là ở tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Hậu Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Long An Bậc THPT; các tỉnh có tỉ lệ bỏ học dưới 4% là Tiền Giang, Bến Tre, Hậu Giang Ở tỉnh An Giang, hệ THCS có tỉ lệ bỏ học là
4,47%, THPT là 4,76% [3 ]
Dưới góc nhìn Tâm Lý học, tôi cho rằng nếu các em tìm thấy động lực học tập sẽ tăng lên niềm say mê, yêu thích học tập, việc đến trường của các em,đồng thời giảm bớt tình trạng bỏ học Qua tìm hiểu, tôi đã tìm nhiều nghiên cứu về động lực nhưng rất ít thấy nghiên cứu về động lực học tậpcủa HS nói chung và HS THCS cơ sở nói riêng.Tôi nhận thấy rằng một bộ phận HS THCS đang có những thay đổi về đặt điểm tâm lý (nhất là những HS lớp 8, lớp 9), từ lứa tuổi mong muốn được người khác nhìn nhận mình là người lớn, sang lứa tuổi thật sự lớn lên, bắt đầu hoạt động học tập hướng nghiệp, định hướng tương lai[5] Với mong muốn tìm hiểu về thực trạng động lực học tập của một bộ phận một phận nhỏ HS THCS hiện nay,đồng thời đóng góp kết quả nghiên cứu trong việc nâng cao niềm say mê đến trường cho HS Tôi đã chọn ra một tỉnh trong số các tỉnh ở đồng bằng sông cửu Long, đó là Tỉnh Long An, nhằm tìm hiểu động lực học tập của các em HS
ở đây Trên cơ sở đó đề tài nghiên cứu về “động lực học tập của HS lớp 8/3 trường
THCS Nguyễn Thành Nam, tỉnh Long An”được xác lập
2 Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu biểu hiện động lực về động lực học tập của học sinh ở lớp 8/3, trường THCS Nguyễn Thành Nam,các nhân tố động lực trong học tập của các em lớp 8/3, các nhân tố làm hạn chế hoặc làm HS mất đi động lực học tập, lý giải nguyên nhân, trên cơ sở
Trang 23 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
Động lực học tập của học sinh lớp 8/3 trường THCS Nguyễn Thành Nam, Xã An Nhựt Tân, Huyện Tân Trụ, Tỉnh Long An
Khách thể nghiên cứu của thực trạng là 38 học sinh lớp 8/3 trường THCS Nguyễn Thành Nam, tỉnh Long An
Khách thể Nghiêm cứu hỗ trợ là giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn của lớp
4 Giả thuyết nghiên cứu
Do điều kiện kinh tế gặp nhiều khó khăn, việc tiếp cận thông tin, tình hình xã hội còn hạn chế,nên động lực trong học tập của các em học sinh lớp 8/3 sẽ vẫn còn thấp Động lực học tập chủ yếu của các em là do tác động từ những người bên ngoài như: sự đôn đốc học tập của cha mẹ thầy cô, học vì sợ bị rầy ra, học tập vì phần thưởng, học vì điểm số….Có nâng cao động lực học tập của các em thông qua con đường giáo dục từ gia đình,nhà trường, xã hội,… thông qua việc nâng cao nhận thức của các em tìm động lực thông qua ước mơ, mục tiêu và ý chí của mình,…
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến đề tài: động lực, động lực học tập của học sinh, các nhân tố động lực học tập
Khảo sát thực trạng biểu hiện động lực học tập, mức độ động lực học tập của các
em học sinh lớp 8/3 trường THCS Nguyễn thành Nam
Đề xuất một số phương pháp nhằm nâng cao, phát huy động lực học tập cho các em
Trang 3phương pháp trong việc xây dựng và phát huy động chỉ dừng lại ở việc đề xuất chứ chưa được cụ thể, chi tiết,chưa được thử nghiệm
6.2 Khách thể:
Đề tài chỉ nghiên cứu trên các khách thể là học sinh lớp 8/3 trường THCS Nguyễn Thành Nam, xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, Tỉnh Long An, với sỉ số lớp ngày tham gia khảo sát là 38 HS
7 Phương pháp nghiên cứu:
7.1.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: là phương pháp chính của đề tài, nhằm nghiên
cứu hiện trạng, nguyên nhân, mức độ động lực học tập của HS lớp 8/3 và các nhân tố làm giảm hoặc mất động lực của HS trường THCS Nguyễn Thành Nam
7.1.2 Phương pháp phỏng vấn: đối với một số HS trong lớp 8/3 trường THCS Nguyễn Thành
Nam, giáo viên chủ nhiệm,giáo viên bộ môn
7.1.3 Các phương pháp phân tích số liệu: nhằm xử lí, tính toán phần trăm dữ liệu thu thập
được từ bài khảo sát
8 Đóng góp mới của đề tài:
o Khái niệm động lực, động lực học tập của HS
o Phân loại động lực theo mức độ(cao, trung bình thấp)
Trang 4PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỘNG LỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
THCS
1.1.1 Một số nghiên cứu về động lực:
Qua tìm hiểu, tôi đã tìm ra khá nhiều đề tài nghiên cứu trong nước về động lực như:
- Đề tài nghiên cứu về động lực làm việc, tiêu biểu như:
o Luận văn thạc sĩ về động lực làm việc của giảng viên trường đại học Đại Nam, tác giả Vũ Phương Đông.[2]
o Luận văn Thạc Sĩ: các yếu tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên các doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh, tác giả Lê Thị Bích Phụng [6]
- Một số nghiên cứu về động lực hoc tập của điển hình như:
- Tiểu luận Tìm hiểu thực trạng động cơ học tập của học sinh trường THPT Lê Quý Đôn - Bình Phước[1]
o Đề án về động lực học tập của sinh viên mã số 151 của viện nghiên cứu đại học và giáo dục chuyên nghiệp [4]
o Kết quả điểu tra xã hội học của Viện Nghiên cứu Thanh niên năm 1992 trong đề án cấp nhà nước KX-04-09[4]
o Báo Cáo chuyên đề về động lực học tập của của sinh viên các trường Đại học phía Nam của tác giả Nguyễn Duy Lãm.[4]
Tuy nhiên, đề nghiên cứu về động lực cho học sinh vẫn còn ít và chưa có đề tài nào nghiên cứu về động lực cho THCS
1.2 Lý Luận Nghiên cứu vấn đề
Trang 51.2.1 Một số thuyết liên quan đến động lực
* Tháp nhu cầu Maslow:[5]
Abraham Maslow phát triển một tháp nhu cầu, dựa trên quan điểm cho rằng những nhu cầu cá nhân tồn tại theo một hệ thống phân cấp từ thấp đến cao bao gồm: nhu cầu sinh lý, nhu cầu an toàn, nhu cầu xã hội, nhu cầu tôn trọng, và nhu cầu tự khẳng định mình Trong đó nhu cầu tôn trọng là những nhu cầu liên quan đến sự tôn trọng chính bản thân mình và những người khác Nhu cầu tự khẳng định mình tương ứng với sự hoàn thành các thành tích tiềm năng cá nhân, tập luyện và thử thách khả năng sáng tạo của một
người, nói chung là trở thành người tốt nhất mà khả năng bản thân có thể đạt được Sự
không thỏa mãn nhu cầu thúc đẩy hành vi của con người, do đó những nhu cầu thấp (như sinh lý và an toàn) phải được đáp ứng trước khi tiếp cận với các nhu cầu bậc cao hơn
*Học thuyết động cơ – duy trì( của Frederick Herzberg) [5]:
Frederick Herzberg phát triển học thuyết động cơ – duy trì Học thuyết này có liên quan gần gũi với tháp nhu cầu Maslow nhưng đặc biệt áp dụng cho động cơ của cá nhân
tại nơi làm việc Dựa trên nghiên cứu của mình, ông cho rằng sự đáp ứng các nhu cầu bậc
thấp (các yếu tố duy trì - hygiene) của cá nhân sẽ không thúc đẩy một người phải nổ lực
mà chỉ ngăn người đó không bất mãn Chỉ khi các nhu cầu bậc cao (các yếu tố động lực thúc đẩy – motivator) được đáp ứng thì cá nhân đó mới được thúc đẩy
*Học thuyết nhu cầu học tập của McClelland[5]:
Học thuyết nhu cầu học tập của McClelland cho rằng các cá nhân học tập những nhu cầu từ nền văn hóa của họ Ba nhu cầu cơ bản trong học thuyết này là: nhu cầu liên kết nhu cầu quyền lực (the need for power) và nhu cầu đạt thành tích (the need for achievement) Nhu cầu liên kết là mong muốn thiết lập mối quan hệ xã hội với người khác Nhu cầu quyền lực thể hiện mong muốn kiểm soát môi trường của bản thân và tạo ảnh hưởng đến người khác Nhu cầu đạt thành tích là khao khát được nhận lãnh trách nhiệm, thiết lập các mục tiêu đầy thách thức và có được sự ghi nhận hiệu quả làm việc
bản thân từ mọi người/cộng đồng/lãnh đạo tổ chức Điểm chính yếu của học thuyết nhu
Trang 6cầu học tập là khi một trong số những nhu cầu này trở nên mạnh mẽ ở một cá nhân, nó có tiềm năng thúc đẩy hành vi dẫn đến sự thỏa mãn, hài lòng
*Học thuyết thiết lập mục tiêu (của Edwin Locke và Gary Latham)[5] :
Học thuyết thiết lập mục tiêu thừa nhận mục tiêu là những yếu tố quan trọng nhất
ảnh hướng đến động cơ và hành vi của cá nhân Học thuyết này nhấn mạnh tầm quan
trọng của các mục tiêu cụ thể và đầy thách thức càng giúp nâng cao động cơ của cá nhân thực hiện để đạt được Mục tiêu thách thức chứ không phải là mục tiêu dễ dàng mới kiến
cá nhân thấy hứng thú và có động cơ cao để thực hiện
1.2.2 Khái niệm về động lực :
Khái niệm về động lực: Theo từ điển tiếng việt: động lực là cái thúc đẩy, làm cho
phát triển[8]
Theo Mitchell : Động lực là một mức độ mà một cá nhân muốn đạt tới và lựa chọn
để gắn kết các hành vi của mình( Khái niệm này được Mitchell đưa ra trong cuốn sách
Multlines, năm 1999 trang 418 ).[8]
Theo Bolton: Động lực được định nghĩa như một khái niệm để mô tả các yếu tố
được các cá nhân nảy sinh, duy trì và điều chỉnh hành vi của mình theo hướng đạt được mục tiêu.[8]
Trên cơ sở đó, chúng tôi xây dựng khái niệm động lực theo cách hiểu: động lực là những tác động từ bên trong lẫn bên ngoài , thúc đẩy còn người hành động, hoặc không hành động, nhằm kiểm soát hành vi bản thân đạt đến mục đích mong muốn
1.2.3 Khái niệm động lực học tập của học sinh
Động lực học tập của học sinh là những tác động từ bên trong lẫn bên ngoài, thúc đẩy học sinh học tập có hiệu quả, có phấn đấu cao trong học tập
1.3.1 Đặt điểm tâm lí lứa tuổi học sinh trung học phổ thông sơ sở:
Trang 71.3.1.1 Những biến đổi về mặt sinh lí giải phẩu:
Trẻ ở độ tuổi này đang có những biến đổi về mặt sinh lí của cơ thể , hoạt động thần kinh cấp cao của tuổi thiếu niên cũng có những nét riêng biệt, phát triển phúc tạp hơn ở lứa tuổi trước,đặt biệt ở lưa tuổi này là sự xuất hiện hiện tượng dậy thì đánh dấu sự thay đổi từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành
1.3.1.2 Sự thay đổi của điều kiện sống:
Sự thay đổi điều kiện sống, điều kiện hoạt động của thiếu niên ở trong gia đình, nhà trường, xã hội mà vị trí của các em được nâng lên Các em ý thức được sự thay đổi và tích cực hoạt động cho phù hợp với sự thay đổi đó Do đó, đặc điểm tâm lý, nhân cách của học
sinh trung học cơ sở được hình thành và phát triển hơn so với lứa tuổi trước
1.3.2 Đặc điểm của hoạt động học tập trong trường THCS:
Trẻ càng lớn lên, hoạt động học tập càng có vị trí quan trọng trong cuộc sống của trẻ và vai trò của nó trong sự phát triển của trẻ ngày càng to lớn ở nhiều em đã có yếu tố
tự học, có hứng thú bền vững đối với môn học, say mê học tập
Phân loại động lục học tập: có thể phân chia động lực học tập của các em theo nhiều cách:theo nhân tố tác động( động lực bên trong và động lực bên ngoài), theo mức độ( thấp, trung bình, cao), nhưng ở đây tôi chọn cách phân chia động lực theo mức độ Phân theo mức độ:
o Động lực ở mức độ thấp, chủ yếu do yếu tố bên ngoài tác động vào như sự ảnh hưởng từ phía thầy cô, gia đình,thành tích, điểm số,…sự tác động của động lực diễn
ra trong thời gian ngắn, động lực này dễ dàng mất đi, và sự tác động trong việc học tập không lớn trong việc đôn đốc học tập cho các em
o Động lực ở mức độ trung bình: vẫn chịu sự tác động chủ yếu của các tác nhân bên ngoài, bên ở đây có sự xuất hiện của các yếu tự nhận thức về bản thân, gia đình ước
Trang 8mơ,để phấn đấu trong học tập,song vẫn còn chƣa rõ ràng và chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết, chƣa có sự quyết tâm cao độ
o Động lực cao: xuất phát từ những động lực bên trong, sự tự ý thức, có sự quyết tâm cao độ, không cần sự tác động hoặc ít chịu sự tác động của các yếu tố bên ngoài để tạo động lực
Trang 9CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1 Vài nét về khách thể nghiên cứu:
2.1.1 vài nét thông tin về khách thể:
Sỉ số lớp trong ngày thực hiện khảo sát là 38 HS trong đó có 19 nam, 19 nữ
Khái quát tình hình học tập lớp 8/3 theo học lực năm lớp 7, được ghi nhận từ khỏa sát:Giỏi:13, khá:14, trung bình:11, không có HS yếu -kém
2.1.2 Môi trường sống của khách thể :
Nơi sinh sống: xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, đời sống của người dân nơi đây tuy đã khá giả hơn trước nhưng vẫn còn khó khăn so với mặt bằng chung của tỉnh Long An nói riêng và cả nước nói chung
2.2 Mô tả nghiên cứu
Đối với các em HS: thực hiện 2 bảng khảo sát
Trang 10Bảng1: cách học sinh lớp 8/3 chuẩn bị bài trên lớp
Qua bảng cho thấy HS có ý thức cao trong học tập và chuẩn bị bài vở
Bảng2: Cách HS lớp 8/3 chuẩn bị bài cho HKI vừa qua
số
Chủ động liên hệ với giáo viên đề biết và soạn đề cương ôn tập 6
Học khi thầy cô bắt đầu dò bài, kiểm tra và ôn tập 7
Chương trình học của các em được giải thích như sau Khoảng 2 tuần cuối trước khi khi thi thầy cô sẽ bắt đầu ôn đầu ôn tập cho các em, tuần cuối cùng là tuần các em được thầy cô kiểm tra ngắn, dò bài, kết hợp với ôn tập chung
Đề cương theo cách hiểu của các em đó là tất cả các câu hỏi có đáp án có thể xuất hiện trong thi Đề cương thường do giáo viên soạn sẵn cho các em
Điều này cho thấy việc học của các em còn mang tính thụ động
số
Tỉ lệ (%)
Hôm sau trước khi kiểm tra hoặc thi cử 12 31.6
Tranh thủ học vào những ngày nghỉ,lúc rảnh rỗi 17 44,7
Trang 11Bảng3: Lý do khiến HS trong lớp học bài
3) Theo em, lý do khiến em phải học bài là gì ?
Bảng4: Thời gan học bài của HS lớp 8/3
số
Tỉ lệ (%)
Tham Khảo ý kiến của cô Trần Thị Lùng, giáo viên chủ nhiệm về việc học của các em, cô cho biết:”việc học bài ở nhà của các em còn tùy thuộc vào năng lực học tập, HS nào khả năng tập trung tốt, tiếp thu nhanh, chỉ cần khoảng 1,5 đến 2 tiếng là có thể học xong bài
Trang 12của ngày mai, những HS học khá, ít nhạy bén thì cần học lâu hơn, nhưng tính theo mức trung bình mà nói thì việc học ở nhà cần khoảng 2 đến 3 tiếng là ổn”
Thực trạng động cơ học tập của các em:
2.3.2 Thực Trạng động lực học tâp của học sinh
Tiếp tục đặt ra các câu hỏi liên quan đến động lực học tập, nhằm đánh giá mức độ động lực của các em là cao hay thấp: các câu hỏi còn để đánh giá sự tự nhận thức về học tập, tự nhận thức về động lực học tập, đánh giá sơ lược về ý chí, quyết tâm vươn lên của HS:
Bảng5: Động lực học tập của HS lớp 8/3
số
Học tốt sẽ nhận được phần thưởng của cha mẹ, thầy cô 8
Quan sát bảng cho thấy động lực học tập của các em cao nhất là nhờ vào ước mơ, “ học để biến ước mơ thành sự thật” (20/38 lựa chọn), thứ hai học vì điểm số(19/38) lựa chọn, điều này trùng khớp với quả khảo sát ở câu hỏi số 3) “điều gì khiến em học bài?” lý do” vì sợ điểm kém” đứng thứ hai sau phương án “việc học rất có ích”.Bên cạnh lý do hoc để thay đổi kinh tế gia đình cũng được nhiều HS chọn lựa(18/38 lựa chọn), cao thứ 3
Bảng6: người tạo động lực học tập cho HS lớp 8/3
6) 6) Em nghĩ ai là người tạo động lực cho em( câu được chọn nhiều đáp
Trang 13Thầy cô của em 13 Một người truyền cảm hứng nổi tiếng em được xem trên TV 2
Động lực tác động trong học tập của HS thông qua môi trường gần gũi với các em,
đó là: người thân trong gia đình (cao nhất với27/38 lựa chọn),thầy cô(13/38 lựa
chọn),chính là em(11/38 lựa chọn)
Khi được hỏi :
7) “Câu nói nào câu nói nào tạo động lực mạnh mẽ nhất?”, có 30/8học sinh trả lời được
câu hỏi này Chiếm 78,9%
Câu nói tâm đắt sẽ như một” mệnh lệnh” thúc đẩy các em phấn đấu nỗ lực hơn nữa trong học tập cũng như trong cuộc sống.Có đến78,9% HS trong lớp có câu nói tạo động lực mạnh mẽ cho bản thân mình
Bảng: Động lực học tập của HS từ sách báo, video, khóa học truyền cảm hứng và tạo động lực
8) Em có thường đọc một quyển sách, xem một video,
tham gia khóa học truyền cảm hứng và tạo động lực cho chính
mình chưa?
Tần
số
Tỉ lệ (%)
Tác nhân tạo thông qua sách vở, video, khóa học truyền động lực của HS lớp 8/3 không gây đượcảnh hưởng trực tiếp, thường xuyên đến các em, với câu hỏi này các em đa số chọn phương án “hiếm khi”, chiếm 52,6%