CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐiỀU TRỊ TRONG TÂM THẦN HỌC

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐiỀU TRỊ TRONG TÂM THẦN HỌC...  Khi nào cần điều trị tâm thần? Có thể làm gì với bệnh lý/vấn đề tâm thần?...  Mong muốn có hiệu quả gì khi điều trị tâm thần? Có chiến

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐiỀU TRỊ

TRONG TÂM THẦN HỌC

 Khi nào cần điều trị tâm thần?

 Có thể làm gì với bệnh lý/vấn đề tâm thần?

 Mong muốn có hiệu quả gì khi điều trị tâm thần?

 Có chiến lược gì khi điều trị bệnh lý/vấn đề tâm thần?

Các liệu pháp:

 Liệu pháp hoá dược

 Liệu pháp gây choáng

 Liệu pháp tâm lý

 Liệu pháp xã hội

LiỆU PHÁP HOÁ DƯỢC

PHÂN LOẠI THUỐC TÂM THẦN

 Thuốc chống loạn thần (antipsychotics)

 Thuốc chống trầm cảm (antidepressants)

 Thuốc chống lo âu (anxiolytics – antianxiety)

 Thuốc ổn định khí sắc (mood stabilisers)

Các yếu tố liên quan điều trị

 Chẩn đoán bệnh?

 Đáp ứng trị liệu? Hiệu quả - tác dụng phụ - thời gian – cách thức điều trị

 Tương tác? Bệnh lý kèm theo/song hành/thức ăn

 Kế hoạch trị liệu – thỏa thuận trị liệu

LO ÂU? LO SỢ?

 Thế nào là lo âu?

 Khi nào cần điều trị?

 Biểu hiện thế nào?

 Hấp thu hoàn toàn qua đường tiêu hóa

 Thuốc tác dụng dài: ít nghiện, dùng ít lần, ít thay đổi nồng độ, nguy cơ tích lũy, suy giảm hoạt

động tâm thần/ban ngày

 Trong 1 – 2 tuần đầu, ít gây lệ thuộc

 Giảm liều từ từ khi ngưng thuốc

 Không nên sử dụng quá 30 ngày

 Trạng thái bồn chồn không yên.

 Khác: cai rượu, kích động, lo âu trong loạn thần, trạng thái căng trương lực …

BENZODIAZEPINES

Thuốc Tên thương

mại

Liều tương đương (mg)

Liều sử dụng (mg)

THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM

Phân loại:

 Chống trầm cảm 3 vòng (TCA): amitriptyline, clomipramine, nortriptyline …

 Ức chế MAO (IMAO): moclobemide …

 Ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonine (SSRI):

fluoxetine, sertraline, paroxetine, citalopram …

 Nhóm khác: venlafaxine, mirtazapine,

bupropion, tianeptine, nefazodone, trazodone

 IMAO cổ điển: tyramine, thuốc tim mạch và CTC khác, amphetamine.

THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM

Tác dụng phụ:

 Tâm thần: chuyển cực, loạn thần …

 Thần kinh: run, co giật …

 TKTV: khô miệng, táo bón, …

 Tim mạch: hạ huyết áp, loạn nhịp …

 Chuyển hoá: tăng cân …

 Hiếm: viêm gan ứ mật, dị ứng, giảm BC, TC

THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM

THUỐC ỔN ĐỊNH KHÍ SẮC

 Phân loại: lithium, carbamazepine, valproate, clonazepam …

 Chỉ định: cơn hưng cảm, phòng ngừa tái phát

RL lưỡng cực, RL cảm xúc phân liệt, TTPL

 Chống chỉ định: bệnh thận, tim mạch, tổn thương não bộ, suy nhược cơ thể nặng, dị ứng, suy giảm chức năng gan

 Tác dụng phụ:

LOẠN THẦN

 Thế nào là loạn thần? Biểu hiện gì?

 Khi nào cần điều trị?

 Nguy cơ gì thường gặp khi điều trị?

THUỐC CHỐNG LOẠN THẦN

PHÂN LOẠI:

 CLT thế hệ I (điển hình, quy ước): haloperidol, chlorpromazine, thioridazine …

 CLT thế hệ II (không điển hình, mới):

olanzapine, risperidone, clozapine ,

amisulpride …

 CLT thế hệ III: aribiprazole

TÁC DỤNG PHỤ:

 Thuộc thần kinh:

 Tác dụng phụ ngoại tháp: loạn trương lực cơ cấp, trạng thái bồn chồn không yên, hội chứng Parkinson, rối loạn vận động muộn

 Không thuộc thần kinh:

Tên thuốc Phân loại hóa học Liều uống tương

LiỆU PHÁP GÂY CHOÁNG

CHOÁNG ĐiỆN:

 Chỉ định: RL trầm cảm nặng, cơn hưng cảm, TTPL, triệu chứng loạn thần, OCD, HC ác tính

do thuốc CLT, trạng thái sảng, suy tuyến yên, động kinh kháng trị, bệnh Parkison

 Tác dụng phụ: tử vong, lên TKTW, gãy xương

…

 Chống chỉ định:

 Kích thích từ xuyên sọ.

 Kích thích thần kinh lang thang

 Kích thích não sâu

 Phẩu thuật não

LiỆU PHÁP GÂY CHOÁNG

TÂM LÝ TRỊ LiỆU

 Phương pháp chỉ huy: nhận thức – hành vi

 Phương pháp tập trung vào bệnh nhân: trường phái nhân văn, trường phái trị liệu hệ thống

 Phân tâm trị liệu

Chống chỉ định của tâm lý trị liệu: rối loạn loạn

thần tuỳ trường phái

Nguyên tắc:

 Mối quan hệ tốt với BN (và gia đình/hệ thống).

 Thay đổi kịch bản cuộc sống của BN.

Kỹ năng:

 Quan sát và lắng nghe.

 3 bình diện cần chú ý: quan hệ BN – NTL, quan

hệ bản thân NTL (nội tâm), quan hệ với giám sát viên.

 PP can thiệp: đánh giá cao, tái tạo lại, điều tra,

đào sâu, chạm trán, diễn dịch, lượng giá để che chở, động viên nâng đỡ.

TÂM LÝ TRỊ LiỆU