Tên bài: CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIÊT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ Mục tiêu bài học: Học xong người học có khả năng: - Nhận biết được thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong văn bản tự
Trang 1GIÁO ÁN SỐ: Thời gian thực hiện : 1 tiết Lớp: ……… … ….
Số giờ đã giảng: 0 Thực hiện ngày:………
Tên bài: CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIÊT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ
Mục tiêu bài học:
Học xong người học có khả năng:
- Nhận biết được thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong văn bản tự sự
- Bước đầu chọn được sự việc, chi tiết tiêu biểu khji viết một bài văn tự sự đơn giản
- Tích cực phát hiện, ghi nhận những sự việc, chi tiết trong cuộc sống và các tác phẩm văn học để viết một bài văn tự sự
Số học sinh vắng:……….Tên:… ……… ………
……… ………
Câu hỏi kiểm tra: Qua đoạn trích “Ra-ma buộc tội”, em thấy nhân dân Ấn Độ xưa quan niệm như thế nào về người anh hùng và người phụ nữ lí tưởng?
Dự kiến học sinh kiểm tra:……… ………
Điểm ………… ………… ………… ………… ………… …………
- Đồ dùng và phương tiện dạy học: SGK, SGV, Giáo án, phấn, bảng
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Hoạt đ ộng 1 : Hướng dẫn
học sinh tìm hiểu những
khái niệm
Đây là phần kiến thức
khó, trừu tượng GV sử
dụng phương pháp thuyết
giảng để diễn giải vấn đề
I Khái niệm
1 Tự sự
- “Là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này nối tiếp sự việc kia, cuối sùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa”
- Tự sự giúp người kể giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề, bày tỏ thái độ khen chê
2 Sự việc
- Sự việc là “cái xảy ra được nhận thức, có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác”
- Sự việc trong văn tự sự được trình bày một cách cụ thể: Sự việc xảy ra trong thời gian, địa điểm cụ thể, do nhân vật cụ thể thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả…
- Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp theo một trật tự,
Trang 2Hoạt đ ộng 2 : Hướng dẫn
học sinh cách chọn sự
việc và chi tiết tiêu biểu
trong bài văn tự sự
GV: Cho HS thảo luận
theo các yêu cầu trong
SGK Sau đó sử dụng
phương pháp phát vấn
nhanh để kiểm tra nhận
thức của HS
HS: Thảo luận và trả lời
diễn biến sao cho thể hiện được tư tưởng mà người kể muốn biểu đạt
- Sự việc tiểu biểu là những sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện
3 Chi tiết
- Chi tiết là “tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn
về cảm xúc và tư tưởng”
- Chi tiết có thể là một lời nói, một cử chỉ, một hành động của nhân vật, một hình ảnh thiên nhiên, một nét chân dung
- Chi tiết đặc sắc tập trung thể hiện rõ sự việc tiêu biểu
→ Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu là khâu quan trọng trong quá trình viết hoặc kể lại một câu chuyện
II Cách chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong bài
v ă n tự sự
1 Văn bản Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ
a Tác giả dân gian kể về công cuộc xây dựng và bảo
vệ đất nước của cha ông ta xưa
b Sự việc Trong Thuỷ và Mị Châu chia tay nhau:
- Vai trò: vừa có mục đích dẫn dắt câu chuyện vừa diễn
tả được mói tình gắn bó giữa hai nhân vật Nếu bỏ qua
sự kiện trên thì truyện không liền mạch, cốt truyện bị phá vỡ, đặc điểm, tính cách của nhân vật sẽ không được làm nổi bật
- Tiếp theo sự việc tiêu biểu này là các sự việc:
+ Theo dấu lông ngỗng Mị Châu rắc, Trọng Thuỷ cùng quân lính đuôit theo hai cha con An Dương Vương + Cha con An Dương Vương cùng đường
→ Các sự việc trên nối tiếp nhau bằng mối quan hệ móc xích, nhân quả theo đúng cốt truyện
→ Rõ ràng sự việc Trọng Thuỷ và Mị Châu chia tay nhau, đặc biệt là chi tiết “Mị Châu rắc áo lông ngỗng” óc vai trò quan trọng, tiêu biểu không thể bỏ qua vì chi tiết này làm tiền đề cho các sự việc, chi tiết nối tiếp sau
2 Tưởng tượng là con trai lão Hạc (nhân vật chính trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao), trở về làng vào một hôm sau cách mạng tháng 8- 1945:
Có thể chọn một trong số các sự việc sau:
- Buổi chia tay giữa hai cha con khi anh con trai vào Nam làm đồn điền cao su Những lời nói cuối cùng của
Trang 3Hoạt đ ộng 3: Hướng dẫn
HS luyện tập
GV tiếp tục sử dụng
phương pháp thảo luận
nhóm và phát vấn nhanh
để hướng dẫn HS luyện
tập
hai cha con thấm đẫm nước mắt…
+ Kỉ niệm về con chó vàng + Kỉ niệm về người mẹ nghèo + Kỉ niệm về một mối tình đầu với một cô gái làng
3 Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
- Xác định đề tài, chủ đề của đoạn văn
- Dự kiến cốt truyện (gồm nhiều sự việc nối tiếp nhau)
- Triển khai các sự việc bằng một số chi tiết Cần lưu ý: sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự phải là những sự việc, chi tiết:
- Có vai trò dẫn dắt câu chuyện
- Góp phần khắc hoạ sâu sắc tính cách nhân vật
- Phải “hiện thực hoá” được chủ đề của văn bản
- Phải bất ngờ và hấp dẫn
III Luyện tập
Bài tập 1
a Không thể bỏ sự việc “hòn đá xù xì được xác định lầ rơi từ vũ trụ xuống” vì sự việc này có vai trò chuẩn bị cho sự việc ở phần kết thúc truyện, góp phần miêu tả diễn biến tâm trạng của nhân vật cũng như làm sáng rõ chủ đề của văn bản → Đây là chi tiết tiểu biểu trong
văn bản Hòn đá xù xì
b Kinh nghiệm được rút ra: Khi lựa chọn chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự cần thận trọng, cân nhắc kĩ càng để sự việc chi tiết ấy góp phần dẫn dắt câu chuyện, tô đậm tính cách nhân vật
Bài tập 2:
Trong đoạn “Uy-lít-xơ trở về”:
- Hô-me-rơ kể về cuộc gặp mặt kì lạ của hai vợ chồng dũng tướng sau hai mươi năm xa cách
- Ở phần cuối đoạn, tác giả đã chọn sự việc: Pê-nê-lốp thử chồng bằng bằng cách hỏi về đặc điểm chiếc giường cuới của hai người Đây là một sự việc tiêu biểu với một số chi tiết đặc sắc: Pê-nê-lốp nhờ nhũ mẫu khiêng chiếc giường ra khỏi phòng, Uy-lít-xơ giật mình hỏi lại và sau đó nói rõ đặc điểm chiếc giường
mà chỉ có hai vợ chồng mới biết Họ đã nhận ra nhau trong niềm hạnh phúc, xúc động lớn lao
→ Vơí cách chọn sự việc trên, Hô-me-roe đã thành công trong việc khắc hoạ đậm nét phẩm chất, tính cách
Trang 4của nhân vật Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp
Bài tập: Sau cái chết của Mị Châu, Triệu Đà nằm mơ
thấy Mị Châu mặc đồ tang trắng, loang lổ máu tươi, cứ
lặng lẽ nhìn ông ta, không nói không rằng Triệu Đà
hoảng sợ…
Hãy chọn một số sự việc, chi tiết tiêu biểu để kể tiếp
câu chuyện trên
Bài tập về nhà
V TỰ RÚT KINH NGHIỆM: ( Chuẩn bị, tổ chức, thực hiện)
……….………
……….………
……….………
TRƯỞNG BAN/TRƯỞNG TỔ BỘ MÔN
(Ký duyệt)
Ngày…….tháng… năm 2008
Chữ ký giáo viên