QUAN điểm PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN cứu KHOA học CÔNG tác ĐẢNG và CHÍNH QUYỀN NHÀ nước ý NGHĨA TRONG học tập và NGHIÊN cứu môn CTĐ, CTCT

Hệ thống lý thuyết về các con đường tìm tòi sáng tạo, về phương pháp nghiên cứu khoa học cùng với hệ thống các khái niệm, phạm trù và hệ thống các tri thức ứng dụng là những bộ phận hợp thành chủ yếu của một khoa học. Phương pháp luận nghiên cứu khoa học được xem là kết quả của sự khái quát lý thuyết và thực tiễn nghiên cứu khoa học, do vậy nó trở thành cẩm nang chỉ dẫn cho các nhà khoa học thực hành sáng tạo hoạt động nghiên cứu, trở thành công cụ để tổ chức, quản lý hoạt động khoa học có hiệu quả. Xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước một bộ môn của khoa học xã hội, một bộ phận cấu thành không thể tách rời của học thuyết Mác Lênin về đảng cách mạng của giai cấp công nhân.

QUAN ĐIỂM PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

Ý NGHĨA TRONG HỌC TẬP MÔN CTĐ, CTCT HIỆN NAY

Hệ thống lý thuyết về các con đường tìm tòi sáng tạo, về phương phápnghiên cứu khoa học cùng với hệ thống các khái niệm, phạm trù và hệ thống cáctri thức ứng dụng là những bộ phận hợp thành chủ yếu của một khoa học.Phương pháp luận nghiên cứu khoa học được xem là kết quả của sự khái quát lýthuyết và thực tiễn nghiên cứu khoa học, do vậy nó trở thành cẩm nang chỉ dẫncho các nhà khoa học thực hành sáng tạo hoạt động nghiên cứu, trở thành công

cụ để tổ chức, quản lý hoạt động khoa học có hiệu quả Xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước một bộ môn của khoa học xã hội, một bộ phận cấu thành khôngthể tách rời của học thuyết Mác - Lênin về đảng cách mạng của giai cấp côngnhân Khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước ra đời và phát triểntrên cơ sở lý luận Mác - Lênin, trên cơ sở tổng kết hoạt động thực tiễn của cácĐảng Cộng sản và công nhân Nhìn một cách tổng quát, xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước là khoa học về những quy luật của sự lãnh đạo của Đảng đốivới xã hội, về những quy luật xây dựng nội bộ Đảng, nâng cao năng lực và sứcchiến đấu của Đảng, làm cho Đảng ngày càng vững mạnh về phẩm chất, trí tuệ

và năng lực lãnh đạo, làm tròn vai trò đội tiên phong chính trị của giai cấp côngnhân, lãnh đạo xã hội phát triển toàn diện Vì vậy, nghiên cứu khoa học xâydựng Đảng và chính quyền Nhà nước phải tìm tòi, khám phá ra bản chất và quyluật xây dựng Đảng, của hệ thống chính trị và Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa từ đó để hình thành, khái quát thành các luận điểm, nguyên lý, nguyên tắc,quy luật, vạch ra những con đường để vận dựng các tri thức đó vào hoạt độngxây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh và Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Đồng thời, nghiên cứu khoahọc xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước giúp cho chúng ta xác định đúng

vị trí, vai trò của nó trong hệ thống các bộ môn của khoa học xã hội, giúp choviệc nhận rõ được những mối quan hệ khăng khít và phân biệt được ranh giớicủa khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước với các bộ môn khoa học

xã hội khác, đồng thời cũng là yêu cầu thường xuyên của sự phát triển các khoahọc hiện đại trong tình hình hiện nay

1 Những vấn đề chung về nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước

Nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước là mộtdạng hoạt động đặc biệt phức tạp của con người, là hoạt động trí tuệ sáng tạo củacác nhà khoa học nhằm nhận thức về các nguyên lý, nguyên tắc, quy luật và kinhnghiệm về xây dựng Đảng Cộng sản, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh,xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, tạo

ra hệ thống tri thức có giá trị và ứng dụng hệ thống tri thức này vào việc xây

dựng, chỉnh đốn Đảng vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, có đủphẩm chất và năng lực lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi.

Chủ thể của hoạt động nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước, đó là các cá nhân, tập thể các nhà khoa học, là đội ngũ nhữngngười được đạo tạo cơ bản, có phẩm chất và khả năng nghiên cứu sáng tạo Sựthành công hay thất bại trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước phụ thuộc rất lớn vào phẩm chất, tài năng sáng tạo và sự phốihợp của cá nhân và tập thể nhà khoa học Trong đó, các cá nhân thường là khởiđiểm đột phá, đề xuất ý tưởng sáng tạo khoa học và lôi cuốn những người kháctham gia nghiên cứu, phát minh Tập thể nhà khoa học có vai trò quan trọngtrong việc góp ý, phản biện, thẩm định và hợp tác nghiên cứu theo ý tưởng đềxuất của cá nhân

Khách thể, đối tượng nghiên cứu của khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước bao gồm hệ thống các nguyên lý, nguyên tắc, quy luật và kinhnghiệm về xây dựng Đảng Cộng sản, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh,xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Tuynhiên, vấn đề xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước luôn mang tính đặc thù

là luôn gắn chặt với vấn đề giai cấp, với đảng cầm quyền, do dó các nhà lãnh đạođảng đồng thời cũng là các nhà nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước Sự thành công hay thất bại trong nghiên cứu khoa học xâydựng Đảng và chính quyền Nhà nước có liên quan chặt chẽ đến những cá nhân(bao gồm các phẩm chất, trí tuệ) của các nhà nghiên cứu khoa học

Phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhànước thực chất là phương pháp nhận thức về Đảng , về hệ thống chính trị, về xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân Đó làcác quan điểm tiếp cận và các thao tác cụ thể tác động vào toàn bộ cơ cấu, tổchức, sinh hoạt và toàn bộ quy trình hoạt động của Đảng, Nhà nước để làm bộc

lộ những vấn đề mang tính bản chất nhất về Đảng, về hệ thống chính trị và vềNhà nước, từ đó mà nhận thức được các quy luật, nguyên tắc, nguyên lý về xâydựng đảng, xây dựng hệ thống chính trị, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,đảm bảo cho đảng luôn đứng vững, tồn tại, không ngừng phát triển, đủ năng lựclãnh đạo và và hoàn thành vai trò lãnh đạo xã hội

Sản phẩm và giá trị của nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước được đánh giá bởi cái mới của những tri thức đã được khái quát

và những giải pháp thực tiễn được đề xuất nhằm giải quyết và đáp ứng đượcnhững yếu cầu bức thiết của thực tiễn công tác xây dựng Đảng, công tác xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong tình hình hiện nay

Quá trình nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước

là quá trình lao động trí tuệ, khó khăn, phức tạp và đầy mâu thuẫn, là quá trìnhtìm tòi, khám phá những cái mới, nhưng khác với các khoa học khác là nghiên

cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước, gắn với tính đảng, tínhgiai cấp, vì vậy phải hạn chế thấp nhất những sai sót trong quá trình nghiên cứu.Trong nghiên cứu các môn khoa học khác, có những sai sót, thậm chí gặp thấtbại Tuy nhiên, thất bại trong nghiên cứu khoa học nói chung cũng được xem làmột kết quả, thậm chí từ những sai lầm đó, các nhà khoa học rút ra những kinhnghiệm quý giá để có được những thành công mới trong quá trình nghiên cứu, vànhững sai lầm, thất bại này không ảnh hưởng lớn đến các vấn đề xã hội Cònriêng trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước, nếutìm ra những cái mới nhưng không đúng với bản chất, quy luật, nguyên lý xâydựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa, đề xuất những biện pháp sai lầm sẽ làm cho Đảng yếu đi, Nhà nước

sẽ không còn đủ sức để quản lý và điều hành mọi hoạt động của xã hội Bài học

về công tác nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước ở cácnước Đông Âu và Liên Xô trước đây là một ví dụ sinh động trong công tác xâydựng Đảng Cộng sản, trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Nghiên cứu khoa học xây dựng đảng và chính quyền Nhà nước là một quátrình phát triển theo các trình độ nhận thức ngày một cao hơn Trong lịch sử pháttriển khoa học, nhận thức khoa học đi theo các bậc thang trình độ từ mô tả khoahọc, giải thích khoa học đến phát hiện, phát minh khoa học Căn cứ vào trình độnhân thức nêu trên, căn cứ vào mục tiêu sản phẩm cũng như phạm vi áp dụng cáckết quả nghiên cứu, người ta phân thành các loại hình nghiên cứu khoa học xâydựng Đảng và chính quyền Nhà nước thành các loại hình chủ yếu sau:

Một là, nghiên cơ bản: Là loại hình tìm tòi, nghiên cứu sáng tạo ra nhữngtri thức cơ bản, làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu tiếp theo (như các nguyên

lý, quy luật, phản ánh bản chất của đối tượng nghiên cứu…)

Hai là, nghiên cứu ứng dụng: Là loại hình nghiên cứu để vận dụng những trithức cơ bản vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, đáp ứng những yêu cầu về xâydựng đảng và chính quyền Nhà nước Thí dụ: Đề tài nghiên cứu “Nâng cao nănglực lãnh đạo và sức chiến đấu ở Đảng bộ X”

Ba là, nghiên cứu triển khai: là loại hình nghiên cứu tương tự như nghiên cứuứng dụng, tức là nghiên cứu, triển khai, quán triển các loại nghị quyết, kế hoạch, chỉthị, hướng dẫn…

Bốn là, nghiên cứu dự báo: Là loại hình kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản

và nghiên cứu ứng dụng để phát hiện ra những triển vọng, khả năng, xu hướng

để dự báo những xu thế phát triển của tương lai

2 Quan điểm phương pháp luận trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng

và chính quyền Nhà nước

2.1 Quan điểm phương pháp luận và vai trò, chức năng của quan điểm phương pháp luận trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước.

Phương pháp luận là hệ thống các nguyên lý, quan điểm(trước hết lànhững nguyên lý, quan điểm liên quan đến thế giới quan) làm cơ sở, có tác dụngchỉ đạo, xây dựng các phương pháp, xác định phạm vi, khả năng áp dụng cácphương pháp và định hướng cho việc nghiên cứu tìm tòi cũng như việc lựa chọn,vận dụng phương pháp Nói cách khác thì phương pháp luận chính là lý luận vềphương pháp bao hàm hệ thống các phương pháp, thế giới quan và nhân sinhquan của người sử dụng phương pháp và các nguyên tắc để giải quyết các vấn đề

đã đặt ra

Phương pháp luận nghiên cứu khoa học: là khái niệm chỉ hệ thống cácnguyên lý, các học thuyết về hoạt động nhận thức và cải tạo thực tiễn, là kháiniệm để chỉ bản thân phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác

Phương pháp luận nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyềnNhà nước: là học thuyết triết học Mác – Lê nin về phương pháp, đó là phươngpháp duy vật biện chứng, lý thuyết về con đường, phương pháp nhận thức vàkhám phá, cải tạo thế giới khách quan

Quan điểm phương pháp luận trong nghiên cứu khoa học: là những luậnđiểm chung nhất định hướng cho việc tiếp cận và nhận thức đối tượng nghiêncứu, đó là hệ thống các luận điểm phản ánh tính quy luật trong nghiên cứu khoahọc được đúc kết từ nghiên cứu khoa học, định hướng cho việc tìm hiểu, nghiêncứu thường mang màu sắc triết học nhưng không đồng nhất với triết học, dựatheo trục lý luận của những nguyên lý

Quan điểm phương pháp luận có chức năng thế giới quan và nhận thứcluận trong quá trình nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhànước Chức năng thế giới quan được thể hiện ở hệ thống quan điểm có tínhnguyên tắc để chỉ đạo hoạt động nghiên cứu của nhà khoa học đi đúng hướng,mang lại hiệu qủa cao Chức năng nhận thức luận thể hiện ở hệ thống phươngpháp nhận thức, khám phá đối tượng nghiên cứu Nó chỉ ra cách tiếp cận và logictrong nhận thức đối tượng nghiên cứu Chức năng thế giới quan và chức năngnhận thức luận có mối quan hệ mật thiết, thống nhất với nhau, hỗ trợ cho nhauđảm bảo cho hoạt động nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyềnNhà nước đạt chất lượng, hiệu quả thiết thực

2.2 Quan điểm phương pháp luận triết học trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước.

Quan điểm phương pháp luận chung nhất, phổ biến nhất trong nghiên cứukhoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước là quan điểm triết học Mác -Lênin Bởi vì, triết học Mác - Lênin là bộ phận quan trọng nhất của thế giớiquan, mà thế giới quan lại tạo nên phần quan trọng nhất trong nội dung củaphương pháp luận Các quan điểm triết học là cơ sở để nghiên cứu và xây dựngcăn cứ lý luận cho các loại phương pháp nhận thức chung nhất Thực chất củaquan điểm này là sử dụng hệ thống những luận điểm triết học của chủ nghĩa Mác

- Lênin làm cơ sở lý luận định hướng cho toàn bộ quá trình nghiên cứu khoa họcxây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước Nội dung của quan điểm này chỉ rarằng, triết học Mác - Lênin là cơ sở phương pháp luận phổ biến khoa học duynhất, đáp ứng đầy đủ nhất những yêu cầu của nghiên cứu khoa học hiện đại, làm

cơ sở nghiên cứu, xây dựng căn cứ lý luận, phương pháp nghiên cứu khoa họcxây dựng đảng và chính quyền Nhà nước Bởi vì triết học Mác - Lênin được xâydựng và khái quát từ những thành tựu của khoa học và thực tiễn, và do đó, nó vũtrang cho nhà nghiên cứu phương pháp đúng đắn nhất để nhận thức và cải tạohiện thực

Triết học Mác - Lênin với những quan điểm lý luận duy vật và biện chứng

đã trở thành cơ sở phương pháp luận triết học của mọi khoa học, kể cả khoa học

tự nhiên và khoa học kỹ thuật Ph.Ăngghen viết: “Chính phép biện chứng là mộthình thức tư duy quan trọng nhất đối với khoa học tự nhiên, bởi vì chỉ có nó mới

có thể là cái tương đồng và do đó mới đem lại phương pháp giải thích những quátrình phát triển diễn ra trong giới tự nhiên, giải thích những mối quan hệ chung,những bước quá dộ từ một lĩnh vực nghiên cứu này sang một lĩnh vực nghiêncứu khác Chỉ có phép biện chứng mới có thể giúp cho khoa học tự nhiên thoátkhỏi những khó khăn về lý luận” Triết học Mác - Lênin vũ trang cho các nhàkhoa học về xây dựng Đảng một phương pháp nhận thức đúng đắn duy nhất Chỉ

có triết học Mác - Lênin mới xác định đúng được khuynh hướng của khoa học,chỉ ra được về đại thể phương hướng đúng đắn của sự tìm tòi khoa học trong lĩnhvực xây dựng Đảng, vạch ra các hình thức và các phương pháp làm phong phú

nó bằng các kết quả nghiên cứu mới Do đó, triết học Mác - Lênin thực sự làphương pháp luận phổ biến và duy nhất đứng đắn của khoa học hiện đại nóichung và nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước nóiriêng Cơ sở phương pháp luận triết học trong nghiên cứu khoa học xây dựngĐảng và chính quyền Nhà nước bao gồm những vấn đề cơ bản sau:

Thứ nhất, những luận điểm chung nhất của triết học Mác - Lênin về tự

nhiên, xã hội và tư duy: Đó là những luận điểm về biện chứng của tự nhiên, vềquy luật phát triển của xã hội, về con người trong triết học, về lý luận nhận thức,

về tư duy và logic Những luận điểm này chỉ ra cho các nhà khoa học xây dựngĐảng và chính quyền Nhà nước quy luật chung nhất của thế giới khách quan, của

tự nhiên, xã hội và tư duy, từ đó các nhà nghiên cứu khoa học nhận thức mộtcách đầy đủ và đúng đắn về quy luật xây dựng và phát triển của Đảng, xây dựngchính quyền Nhà nước

Thứ hai, những nguyên lý cơ bản của phép biện chứng: Đó là nguyên lý về

mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượngtrong thế giới khách quan Các nguyên lý này chỉ ra cho các nhà khoa học vềtính vô hạn của thế giới, tính hữu hạn của các sự kiện, hiện tượng cụ thể và mốiquan hệ phức tạp của chúng Các nguyên lý này cũng chỉ ra cho các nhà khoa

học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước rằng, mọi sự vật, hiện tượng đềutồn tại trong trạng thái vận động, biến đổi không ngừng và đều có xu hướng pháttriển, do đó nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước cũngphải tuân thủ theo quy luật đó Đảng có quá trình ra đời, tồn tại và phát triển.Nhiệm vụ của công tác nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhànước là tìm ra các quy luật nhằm củng cố vai trò và nâng cao năng lực lãnh đạocủa Đảng và xây dựng chính quyền Nhà nước.

Thứ ba, những quy luật, các cặp phạm trù của phép biện chứng: Những

quy luật và các cặp phạm trù này đã chỉ ra nguồn gốc, động lực con đường, xuhướng phát triển của thế giới khách quan, giúp cho nhà hoa học biết cách tiếpcận đối tượng nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan

Phương pháp luận triết học trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng vàchính quyền Nhà nước đặt ra những yêu cầu như sau:

Một là, đứng vững trên cơ sở triết học Mác – Lê nin để nghiên cứu, tiếp

cận đối tượng nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước

Hai là, đứng vững trên cơ sở, nề tảng tư tưởng Hồ Chí Minh để đánh giá,

xem xét các đề tài, các công trình nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước

Ba là, nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước phải

dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác

Thứ tư, nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước

phải dựa trên cơ sở những luận điểm chung nhất của triết học Mác về tự nhiên,

xã hội và tư duy, đó là những luận điểm về biện chứng của tự nhiên, quy luậtphát triển của xã hội, về con người, về lý luận nhận thức, về tư duy và lô gic

Thứ năm, nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước.

phải dựa trên những nguyên lý cơ bản, những quy luật, các cặp phạm trù cơ bảncủa phép biện chứng duy vật

Trong thời đại ngày nay, nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước muốn đạt đến chân lý khách quan phải dựa trên cơ sở phươngpháp luận triết học Mác - Lênin Cơ sở phương pháp luận triết học trong nghiêncứu khoa học hiện đại là toàn bộ triết học Mác - Lênin chứ không phải chỉ là lýluận nhận thức, logic học hay một bộ phận nào đó của triết học, trong đó chủnghĩa duy vật biện chứng là hạt nhân quan trọng nhất Các quan điểm, nguyên lý,các quy luật và các cặp phạm trù của phép duy vật biện chứng là một cơ sở lýluận rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyềnNhà nước Các nhà khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước chỉ đứngtrên lập trường duy vật biện chứng để nghiên cứu mới có thể đạt được chân lýkhách quan

3 Phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng.

Phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhà

nước là tổng hợp những cách thức, biện pháp mà nhà khoa học sử dụng để nhậnthức, khám phá đảng, tạo ra những hệ thống tri thức mới về Đảng Cộng sản, vềNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Mục đích của phương pháp nghiên cứu khoa học là nhận thức, khám phá

về Đảng, tìm ra hệ thống tri thức mới về xây dựng Đảng, về Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Khám phá cái mới là nét nổi bật nhất của phương phápnghiên cứu khoa học xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Mục đích này chi phối cách thức hoạt động của chủ thể sử dụng phươngpháp nghiên cứu

Chủ thể sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng vàchính quyền Nhà nước là các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu Người nghiêncứu chỉ có thể sử dụng có hiệu quả các phương pháp nghiên cứu để khám phá ranhững tri thức mới về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa sau khi đã nắm bắt được tất cả những tri thức về Đảng, về xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Như vậy, phương pháp nghiên cứu khoahọc xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước có sự thống nhất giữa quy luậtkhách quan đã được con người nhận thức với tính mục đích của con người trong

sự nhận thức và trong sự biến đổi của Đảng, của Nhà nước

Đối tượng tác động của phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng

và chính quyền Nhà nước là các sự kiện khoa học về Đảng, xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa Các sự kiện này luôn vận động theo những quyluật riêng Phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyềnNhà nước là công cụ để nhà khoa học sử dụng nhằm tác động vào công tác xâydựng Đảng,chính quyền Nhà nước, khám phá, tìm ra cái mới và thúc đẩy Đảng,Nhà nước phát triển

Bản chất của phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chínhquyền Nhà nước là việc con người vận dụng một cách có ý thức các quy luật vậnđộng của xây dựng Đảng, chính quyền Nhà nước như một phương tiện để khámphá ra chính bản thân Đảng, Nhà nước Cơ sở khách quan của việc lựa chọn và

sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học xây dựng Đảng và chính quyền Nhànước là hệ thống kiến thức khoa học phản ánh quy luật vận động của Đảng,chính quyền Nhà nước tồn tại với tư cách là đối tượng nghiên cứu của khoa họcxây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước Trong công tác nghiên cứu công tácxây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước nhà nghiên cứu thường sử dụng cácphương pháp cơ bản như sau:

3.1 Phương pháp logic - lịch sử:

Đây là phương pháp chủ đạo trong hoạt động nghiên cứu khoa học xâydựng Đảng và chính quyền Nhà nước, là phương pháp nghiên cứu bằng cáchcách đi tìm nguồn gốc phát sinh, phát triển của các sự kiện, hiện tượng liên quanđến công tác xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước, vấn đề nghiên cứu trong

từng không gian, thời gian cụ thể, đồng thời cho phép nhà nghiên cứu có cái nhìntổng quan, hệ thống, toàn diện về vấn đề nghiên cứu công tác xây dựng Đảng vàchính quyền Nhà nước, từ đó tìm ra quy luật vận động, phát triển của đối tượngtrong lịch sử của xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước Bởi vì, bất kỳ một

sự nghiên cứu nào cũng phải nắm được thực tiễn lịch sử phát triển của vấn đềnghiên cứu và lịch sử tư tưởng nghiên cứu về vấn đề đó Phương pháp logic -lịch sử cung cấp cho chúng ta bức tranh trung thực về bản thân đối tượng nghiêncứu, phương diện thực tiễn và phương diện lý thuyết

Phương pháp lôgic - lịch sử trong nghiên cứu khoa học là tập hợp cácluận điểm phương pháp luận quan trọng chỉ dẫn cách tiếp cận đối tượng nghiêncứu bằng phương pháp lôgic lịch sử để tìm ra quy luật phát triển của đối tượng,

dự báo xu hướng tương lai của đối tượng đó

Phương pháp lôgic - lịch sử có vai trò hướng dẫn tiến trình nghiên cứu tìmtòi, sáng tạo khoa học theo lôgic lịch sử Giúp cho việc nhìn thấy toàn cảnh sự xuấthiện, phát triển và diễn biến của các đối tượng khách quan Giúp nhà khoa họcphát hiện quy luật tất yếu về sự phát triển của đối tượng, trên cơ sở đó có những

dự báo chính xác về đối tượng

Nội dung của quan điểm chỉ ra rằng, mọi sự vật, hiện tượng trong thế giớikhách quan đều trải qua các giai đoạn lịch sử hình thành, phát triển và diễn biếnkhác nhau, luôn chịu sự tác động, chi phối của hoàn cảnh xã hội lịch sử cụ thể.Trong nghiên cứu khoa học phải đặt vấn đề nghiên cứu vào hoàn cảnh lịch sử đểxem xét nó trong mối quan hệ với hoàn cảnh đó, để tìm ra quy luật và lôgíc pháttriển của đối tượng nghiên cứu

Lịch sử là tất cả những gì đã diễn ra, đã xảy ra, là một sự thật khách quan,ngoài ý muốn chủ quan của con người Sự phát triển của lịch sử mặc dù quanh

co, phức tạp chứa đựng đầy mâu thuẫn nhưng hoàn toàn tuân theo những quyluật nhất định, tuân theo những trật tự tất yếu Đó chính là lôgíc khách quan của

sự vật

Lôgíc là trật tự của quá trình phát triển, là sự phản ánh trong tư duy củacon người về quá trình diễn biến lịch sử của hiện thực khách quan Theo quanđiểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, lịch sử là tính thứ nhất, lôgíc là tính thứhai Lôgíc phải gắn bó hữu cơ với lịch sử, phải phù hợp với lịch sử

Phương pháp lôgic - lịch sử đặt ra cho hoạt động nghiên cứu khoa họcnhững yêu cầu chung như sau:

Một là, trong nghiên cứu khoa học phải đặt đối tượng nghiên cứu vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể để phân tích tìm ra nguồn gốc lịch sử của vấn đề nghiên cứu.

Mỗi sự vật, hiện tượng đều được hình thành trong một hoàn cảnh lịch sử

cụ thể Nghiên cứu khoa học phải làm rõ nguồn gốc xuất xứ của sự vật, hiệntượng đó Nó đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào? Tại sao nó lại xuất hiện

trong hoàn cảnh đó? Cái gì quy định sự xuất hiện của đối tượng trong hoàn cảnhlịch sử đó? Tức là chỉ ra sự tác động của hoàn cảnh lịch sự đến quá trình hìnhthành của đối tượng nghiên cứu Mặt khác, phải chỉ ra được ý nghĩa lịch sử củavấn đề nghiên cứu Sự xuất hiện của vấn đề đó vào thời điểm đó có ảnh hưởngnhư thế nào đến lý luận và thực tiễn phát triển của khoa học, đến hoàn cảnh lịch

gì quy định sự phát triển của từng giai đoạn đó Nghĩa là, nhà nghiên cứu phải trảlời được câu hỏi: sự vật hiện tượng đang nghiên cứu đã phát triển qua mấy giaiđoạn, tại sao lại phải trải qua các giai đoạn như vậy

Mặt khác, nhà nghiên cứu phải chỉ ra được đặc trưng cơ bản của từng giaiđoạn, mỗi giai đoạn có những tác giả tiêu biểu nào, có đóng góp gì cho lý luận

và thực tiễn, mối quan hệ và sự phát triển mới giữa giai đoạn sau so với giaiđoạn trước

Ba là, nhà khoa học phải dựa vào quy luật phát triển lịch sử của vấn đề nghiên cứu thực tại và dự đoán xu hướng phát triển tương lai.

Trong nghiên cứu khoa học, việc đánh giá đúng thực tại và dự báo trước

sự phát triển của đối tượng có ý nghĩa rất quan trọng Đó là cơ sở khoa học để đềxuất được giải pháp chính xác cho sự phát triển của đối tượng

Việc dự báo xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu, một mặt phảidựa trên sự phân tích tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu, rút ra những quy luậtvận động, phát triển của đối tượng, từ đó dự đoán xu hướng phát triển của đốitượng trong tương lai Mặt khác phải dựa trên sự phân tích xu thế phát triển củađiều kiện xã hội trong tương lai Nghĩa là phải chỉ ra những điều kiện thuận lợi,khó khăn, những nhân tố tác động, ảnh hưởng đến sự phát triển của đối tượngtrong tương lai

Bốn là, các vấn đề nghiên cứu phải được trình bày theo lôgíc lịch sử và chứng minh bằng thực tiễn lịch sử

Những đề tài lịch sử hay những nội dung về lịch sử của vấn đề nghiên cứuphải được trình bày theo lôgíc lịch sử Những nhân vật và sự kiện lịch sử xuấthiện trước phải được trình bày trước, những nhân vật và sự kiện lịch sử xuất hiệnsau phải được trình bày sau Trong khi trình bày các sự kiện theo lôgíc lịch sửphải cố gắng làm toát lên được lôgíc phát triển nội dung của vấn đề nghiên cứuqua từng giai đoạn

Trong quá trình nghiên cứu, phải dùng các sự kiện lịch sử để minh hoạ,

chứng minh làm sáng toả các luận điểm khoa học Phải dùng các tài liệu lịch sử,các kết luận khoa học đã có như một điểm tựa lý luận để dẫn dắt đến những vấn

đề phát triển mới của đề tài Người nghiên cứu phải tích cực siêu tập, xử lý thôngtin, kinh nghiệm lịch sử để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu, để tránh vấpphải những sai lầm, khiếm khuyết đã từng diễn ra trong lịch sử

Trên thực tế công tác nghiên cứu theo phương pháp biện chứng mácxít,không bao giờ có phương pháp lịch sử hay phương pháp lôgíc thuần tuý tách rờinhau, mà là trong cái này có cái kia, hai cái thâm nhập vào nhau, ảnh hưởng lẫnnhau Giới hạn giữa chúng chỉ là tương đối Cụ thể, phương pháp lịch sử tuy phảitheo sát tiến trình phát triển của lịch sử của sự vật hiện tượng, diễn lại nhữngbước quanh co, ngẫu nhiên, thụt lùi tạm thời của quá trình phát triển hiện thực,nhưng không phải là miêu tả lịch sử đó một cách kinh nghiệm chủ nghĩa, mà làmiêu tả theo một sợi dây lôgíc nhất định của sự phát triển lịch sử; không phảimiêu tả lịch sử một cách mù quáng, mà là phát triển một cách có quy luật.Cũngvậy, phương pháp lôgíc tuy không nói đến những chi tiết lịch sử, những bướcđường quanh co, ngẫu nhiên của lịch sử đối tượng, nhưng không phải vì thế mà

nó bỏ qua việc nghiên cứu lịch sử cụ thể của đối tượng Phương pháp lôgíc là sựphản ánh cái chủ yếu được rút ra từ trong lịch sử sự vật, và làm cho cái chủ yếu

ấy thể hiện được bản chất của quá trình lịch sử

3.2 Phương pháp hệ thống – cấu trúc trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp hệ thống – cấu trúc là một luận điểm phương pháp luận chỉdẫn cách tiếp cận đối tượng nghiên cứu bằng phương pháp hệ thống để tìm racấu trúc của đối tượng và phát hiện ra tính hệ thống của đối tượng

Phương pháp hệ thống – cấu trúc giúp ta giải quyết hai vấn đề cơ bảntrong nghiên cứu khoa học là quan hệ giữa cái bộ phận với cái toàn thể và biệnchứng của sự phát triển, (tức là cấu trúc và cơ chế vận động của tập hợp các sựkiện, đối tượng nghiên cứu) Nó giúp cho người nghiên cứu nhận biết được tínhchất tổng thể hoàn chỉnh, trọn vẹn của đối tượng nghiên cứu; nhận biết được mốiquan hệ, liên hệ của đối tượng nghiên cứu với các hiện tượng khác trong hệthống; thấy được sự vận động, nảy sinh, biến đổi, phát triển của đối tượng, đồngthời cũng thấy tính ổn định trong một thời điểm nhất định với những điều kiệnnhất định của đối tượng đó Quan điểm hệ thống – cấu trúc còn giúp ngườinghiên cứu nhận biết được đối tượng theo các thứ bậc khác nhau trong hệ thống.Mọi sự vật hiện tượng dù có cấu trúc phức tạp đến mấy vẫn có thể sử dụngphương pháp hệ thống – cấu trúc đề xem xét, nghiên cứu, khám phá

Nội dung của quan điểm này chỉ ra rằng, một thực thể là đối tượng nghiêncứu bao giờ cũng tồn tại như một hệ thống, trong hệ thống, có cấu trúc theonhững cách thức nhất định Khi nghiên cứu đối tượng, phải đặt đối tượng đótrong hệ thống và trong môi trường nhất định để nghiên cứu tìm ra cấu trúc vàtính hệ thống của đối tượng