Công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng và hoạt động lãnh đạo của Đảng tác động vào đội ngũ cán bộ đảng viên và quần chúng nhân dân, định hướng nhận thức, giải quyết mâu thuẩn tư tưởng, phát huy tiềm năng sáng tạo trên lĩnh vực tinh thần, nhằm xác lập thế giới quan và hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, hình thành con người mới và xã hội mới. Công tác tư tưởng, lý luận giữ một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, góp phần làm cho hệ tư tưởng vô sản ăn sâu vào nhận thức của quần chúng nhân dân, khơi dậy và phát huy sức mạnh của cả dân tộc và sức mạnh của cả thời đại, đưa cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Trang 1NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN TRONG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY.
Công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận quan trọng của công tác xây dựngĐảng và hoạt động lãnh đạo của Đảng tác động vào đội ngũ cán bộ đảng viên vàquần chúng nhân dân, định hướng nhận thức, giải quyết mâu thuẩn tư tưởng, pháthuy tiềm năng sáng tạo trên lĩnh vực tinh thần, nhằm xác lập thế giới quan và hệ tưtưởng của giai cấp công nhân, hình thành con người mới và xã hội mới Công tác tưtưởng, lý luận giữ một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng Đảng vữngmạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, góp phần làm cho hệ tư tưởng vô sản ăn sâuvào nhận thức của quần chúng nhân dân, khơi dậy và phát huy sức mạnh của cả dântộc và sức mạnh của cả thời đại, đưa cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắnglợi khác Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa X ''Về công tác tư tưởng, lý
luận và báo chí trước yêu cầu mới'', Đảng ta xác định: ''Công tác tư tưởng, lý
luận là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng; là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức; thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc'' 1
Lịch sử 83 năm của cách mạng Việt Nam từ khi Đảng ra đời, công tác tưtưởng, lý luận đã góp phần quan trọng xây dựng thế giới quan khoa học, nhânsinh quan cách mạng, xây dựng củng cố niềm tin vào sự nghiệp cách mạng, vào
sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, cổ vũ động viên quần chúng tự giác hànhđộng cách mạng, đẩy mạnh thi đua yêu nước vượt qua muôn trùng khó khăngian khổ giành thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ vàgiành những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử trong sự nghiệp đổi mới, côngnghiệp hóa hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
1 ĐCSVN, Văn kiện Hội nghị TW5 – khóa X, Nxb CTQG, hà Nội, 2007, tr.42
Trang 2Trong giai đoạn hiện nay, sự phát triển mạnh của xu hướng toàn cầu hóakinh tế, tác động sâu rộng đến giao lưu hợp tác văn hóa, sự bùng nổ của cuộccách mạng khoa học công nghệ, nhất là sự phát triển nhảy vọt của công nghệsinh học, công nghệ thông tin, công nghệ giải trí… Cuộc đấu tranh giai cấp, đấutranh dân tộc, xung đột dân tộc, sắc tộc, tôn giáo nhất là sự cạnh tranh gay gắtthị trường kinh tế, cũng như cuộc đấu tranh giải quyết những vấn đề toàn cầu:chạy đua vũ trang, cuộc chiến chống đói nghèo tật bệnh và vấn đề nóng lên củatrái đất…Đất nước ta qua 27 năm thực hiện công cuộc đổi mới đã thu đượcnhiều thành tựu có ý nghĩa lịch sử, tuy nhiên, bên cạnh những thời cơ chúng tacũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là âm mưu diễn biến hoàbình của các thế lực thù địch trong và ngoài nước…Do đó, nghiên cứu và làmsáng tỏ những vấn đề cơ bản để nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng, lý luậntrong tình hình hiện nay không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩathực tiễn cấp thiết hơn bao giờ hết
1 Sự cần thiết nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình hiện nay.
1.1 Xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của tồn tại xã hội đối với ý thức xã hội và vai trò của lý luận cách mạng khoa học đối với sự phát triển của xã hội.
Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ tồn tại xã hội và ý thức xã hội có mối quan
hệ biện chứng với nhau, trong đó tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, đồngthời ý thức xã hội có vai trò to lớn tác động trở lại tồn tại xã hội Sự tác động trởlại của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội diễn ra theo hai chiều hướng kìm hãmhoặc thúc đẩy sự phát triển của xã hội Nếu ý thức xã hội lỗi thời lạc hậu thì kìmhãm, ngược lại ý thức xã hội tiến bộ, cách mạng thì thúc đẩy sự phát triển của xãhội Đối với tư tưởng lý luận cách mạng lại càng có vai trò hết sức to lớn đối vớitiến trình phát triển của xã hội Khi nói về vai trò của lý luận cách mạng C.Mác
đã chỉ rõ: “Lý luận cũng sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập
vào quần chúng” 2 Đảng ta từ khi ra đời cho đến nay luôn khẳng định: chủ nghĩa
2 C.Mác-Ph.Ăngghen toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, H.1995, tr 580.
Trang 3Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng,đồng thời Đảng ta cũng khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin là tinh hoa trí tuệ củaloài người, là sản phẩm có tính quy luật của sự phát triển những tư tưởng tiêntiến của nhân loại chỉ ra quy luật vận động, phát triển khách quan của xã hội loàingười là tiến lên chủ nghĩa cộng sản Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là hệthống lý luận cách mạng và khoa học của giai cấp công nhân, là sự khái quátthực tiễn đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, là hệ tư tưởng, là vũ khí
lý luận của giai cấp công nhân, chỉ ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân làthủ tiêu chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trênphạm vi toàn thế giới Lý luận Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận,
là vũ khí lý luận sắc bén và hoàn bị nhất để giải phóng giai cấp, giải phóng conngười thoát khỏi ách áp bức bóc lột, bất công Khi nói tới vai trò của lý luậncách mạng trong tác phẩm Đường cách mệnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
“Không có lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vận động… chỉ có theo
lý luận cách mệnh tiền phong đảng cách mệnh mới làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong” 3
1.2 Xuất phát từ vai trò của công tác tư tưởng, lý luận trong tổ chức xây dựng và hoạt động của Đảng Cộng sản.
Công tác tư tưởng, lý luận có vai trò rất quan trọng trong tổ chức xâydựng và hoạt động của Đảng Cộng sản, là cơ sở để xây dựng Đảng vững mạnh
về chính trị, tư tưởng và tổ chức Công tác tư tưởng, lý luận đã tuyên truyền lýluận cho cán bộ, đảng viên quán triệt sâu sắc đường lối quan điểm của Đảng, lýgiải những vấn đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra Đồng thời trang bị cho đảngviên kiến thức lý luận, làm cho đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổchức, nâng cao nhận thức cho Đảng, tổng kết đúc rút lý luận và đấu tranh chốnglại các quan điểm sai trái thù địch, góp phần xây dựng các tổ chức đảng từTrung ương đến địa phương vững mạnh Giữ vững nguyên tắc tập trung dânchủ, giải quyết tốt mối quan hệ nội tại trong Đảng Bởi vì, tổ chức đảng muốn
33 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, H, 1995, tr 259.
Trang 4vững mạnh phải thông qua công tác giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao phẩmchất năng lực cho cán bộ, đảng viên.
V.I.Lênin, Người thầy vĩ đại của giai cấp công nhân khi nói về vai trò của
lý luận cách mạng đối với Đảng Cộng sản, Người chỉ rõ: “không có lý luận cách
mạng thì không có phong trào cách mạng”, “chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò người chiến sĩ tiên phong” 4 Bởi vì, theo V.I.Lênin Đảng là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân
thì phải được trang bị lý luận cách mạng khoa học, có như vậy Đảng mới có khảnăng giáo dục, giác ngộ tuyên truyền cho giai cấp công nhân và quần chúngnhân dân lao động, mới có cơ sở tư tưởng lý luận để xây dựng đường lối, mới có
vũ khí tư tưởng chống lại chủ nghĩa cơ hội xét lại V.I.Lênin còn cho rằng:
“Không thể có một Đảng xã hội chủ nghĩa vững mạnh nếu không có lý luận cách mạng để đoàn kết tất cả những người xã hội chủ nghĩa lại để họ rút ra từ trong lý luận đó tất cả những điều của họ và đem áp dụng lý luận đó vào những phương pháp đấu tranh và phương pháp hành động của họ” 5 Đồng thời, Người
còn chỉ rõ, về phương diện thực tiễn, chính quy luật ra đời của Đảng Cộng sảncũng đã toát lên vai trò to lớn của lý luận cách mạng khoa học Kế thừa tư tưởng
đó Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đảng mà không có lý luận dẫn đường cũng
như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam” 6 Hồ Chí Minh coi lý luận
có vai trò hết sức to lớn đối với Đảng Do đó, Đảng ta là phải nắm vững, vận dụngsáng tạo và không ngừng bổ sung phát triển hoàn thiện lý luận cách mạng Bác căndặn, làm cán bộ của Đảng phải hiểu biết lý luận cách mạng và lý luận cùng thựchành phải đi đôi với nhau, nội dung này được Người xếp thứ 2 trong 12 điềuthuộc tư cách của Đảng chân chính cách mạng Điều đó cho thấy Hồ Chí Minhcoi lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với Đảng và trách nhiệm của Đảng Khinói về vai trò của lý luận cách mạng khoa học đối với quá trình xây dựng vàhoạt động của Đảng Cộng sản
4 V.I.Lênin toàn tâp, tập 6, Nxb tiến bộ Maxcơva, 1978, tr 32.
5 V.I.Lênin toàn tâp, tập 4, Nxb tiến bộ Maxcơva, 1978, tr 232.
6 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, H 1995, tr.268.
Trang 5Nhìn lại quá trình phát triển của xã hội loài người chúng ta thấy rằng: cuộccách mạng xã hội chủ nghĩa là cuộc cách mạng sâu sắc, toàn diện và triệt để nhất trêntất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Vì vậy, công tác tư tưởng lý luận có vai tròhết sức quan trọng trong việc tuyên truyền giác ngộ, tập hợp và phát huy đông đảomọi lực lượng, mọi tổ chức, mọi phương tiện vật chất, lý giải và dự báo những vấn
đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra
Đối với Đảng ta, từ khi ra đời đến nay luôn xác định được tầm quantrọng, ý nghĩa to lớn của công tác tư tưởng, lý luận, đặc biệt trong công cuộc đổimới toàn diện đất nước hiện nay, nhất là trong xây dựng Đảng trong sạch, vữngmạnh, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng, tại Đại hội XI, Đảng chỉ
rõ: ''Tạo môi trường dân chủ thảo luận, tranh luận khoa học, khuyến khích tìm
tòi, sáng tạo, phát huy trí tuệ của cá nhân và tập thể trong nghiên cứu lý luận Khẩn trương ban hành quy chế dân chủ trong nghiên cứu lý luận chính trị Nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan nghiên cứu lý luận, cải tiến tổ chức nghiên cứu lý luận phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn'' 7 Đồng thời, để pháthuy tốt vai trò, tác dụng của công tác tư tưởng trong tình hình mới, nhất là đốivới việc đấu tranh chống ''diễn biến hoà bình'' và ''tự diễn biến'', trong Văn kiện
Đại hội XI, Đảng ta khẳng định: ''Kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm
mưu và hoạt động ''diễn biến hoà bình'' của các thế lực thù địch Chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện ''tự diễn biến'', ''tự chuyển hoá'' trong nội bộ ta; khắc phục sự suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên” 8
1.3 Xuất phát từ âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam hiện nay.
Thời gian qua, các thế lực thù địch đã ra sức tấn công về tư tưởng, lý luận,nhằm mục đích "đa nguyên, đa đảng", xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộngsản Việt Nam đối với nhà nước và xã hội Đặc biệt, năm 2012 và những thángđầu năm 2013, nước ta tổ chức nhiều sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,
7 ĐCSVN, Văn kiện Đại hội XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.256
8 ĐCSVN, Văn kiện Đại hội XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.257
Trang 6quốc phòng, an ninh và đối ngoại sâu rộng, đặc biệt là triển khai thực hiện Nghịquyết Đại hội XI, các nghị quyết Trung ương, nhất là Nghị quyết Trung ương 4;Quốc hội tổ chức nhiều kỳ họp quan trọng, tập trung vào chuẩn bị và lấy ý kiếntoàn dân về sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992 và Luật Đất đai (sửa đổi); các hoạtđộng đối ngoại của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta diễn ra sâu rộng trên mọibình diện quốc tế và khu vực Cay cú trước những thành công đó, các thế lựcthù địch đã tìm mọi cách chống phá chúng ta, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, lýluận với các thủ đoạn: kích động, xuyên tạc sự thật, đưa ra vấn đề dân chủ, nhânquyền, dân tộc, tôn giáo, được chúng coi là bốn mũi xung kích để trọc thủng mặttrận chính trị tư tưởng của nước ta Về nội dung chống phá, chúng tập trung chủyếu vào các vấn đề sau:
Một là, chúng xuyên tạc, lật ngược, bác bỏ những vấn đề lý luận và thực
tiễn trong bài phát biểu của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước Trong đó,với học thuyết Mác - Lênin, chúng xuyên tạc, phủ nhận tới những lý luận cănbản nhất, để từ đó bác bỏ hoàn toàn những tư duy lý luận mới về chủ nghĩa xãhội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam, cùng những thành tựutrong những năm đổi mới vừa qua
Hai là, chúng xuyên tạc những chân lý, nguyên lý khoa học của chủ nghĩa
Mác, đối lập thực tiễn cách mạng Việt Nam với chủ nghĩa Mác; coi chủ nghĩa xãhội hiện thực ở Trung Quốc và Việt Nam hiện nay chính là cái “thực thể” đã bịchủ nghĩa Mác phủ định từ nền móng
Ba là, chúng xúc phạm lòng tôn kính của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta
đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu; kết hợp với xuyên tạc tư tưởng Hồ ChíMinh và những cố gắng, nỗ lực hết mình của toàn Đảng, toàn dân và toàn quântrong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, ngăn chặn đẩylùi những tiêu cực, tệ tham nhũng trong xã hội; xây dựng một xã hội dân chủ,công bằng và văn minh
Bốn là, chúng phủ nhận sự nhận thức lý luận và thực tiễn về sự lựa chọn
con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của dân tộc ta Chúng thiết lập và giả tạo
Trang 7những tư liệu, nhận định sai lầm, khó kiểm chứng về lịch sử; chúng reo rắc hoàinghi về việc lựa chọn con đường cách mạng vô sản, độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội; chúng buông những lời cay nghiệt đối với “sự lựa chọn của lịchsử” về con đường đi lên của dân tộc… hòng làm cho người đọc nhầm lẫn, thế hệtrẻ hoài nghi, đặt ra những câu hỏi ngờ vực, dao động niềm tin trong nhân dân.
Năm là, chúng xóa nhòa ranh giới mọi giai cấp, tầng lớp, phủ nhận cuộc
đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc đang diễn ra đầy khó khăn, phức tạp hiệnnay; xuyên tạc bản chất, nguồn gốc giai cấp của Đảng, phủ nhận sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp công nhân và vai trò lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sựnghiệp cách mạng nước ta
Sáu là, chúng tập trung xuyên tạc tinh thần, nội dung Nghị quyết Trung
ương 4 (khóa XI), đặc biệt là phá hoại niềm tin về việc thực hiện thành côngNghị quyết Chúng tiến công trực diện, trực tuyến, trực tiếp và dày đặc vào việctriển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4; coi việc làm này là “không có hyvọng” để lấy lại niềm tin trong nhân dân và cán bộ, đảng viên và đó là “Sự khốncùng của (phương pháp) cách mạng”
Bảy là, chúng cổ súy, hô hào lẫn nhau tập trung phản bác các luận cứ,
phương pháp, quy trình, cách thức và thời gian tổ chức lấy ý kiến nhân dân vềsửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992; xuyên tạc tinh thần sửa đổi Hiến pháp; phủnhận lý luận và các nguyên tắc xã hội chủ nghĩa về lập hiến, lập pháp; tuyêntruyền các học thuyết, nguyên tắc tư sản về lập hiến Cụ thể: Chúng phủ nhậnthể chế chính trị nước ta, đòi hiến định thể chế đa nguyên chính trị, đa đảng đốilập; chúng phủ nhận chế độ xã hội chủ nghĩa; phủ nhận công lao của Đảng đốivới đất nước và dân tộc, bác bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với chế độ xã hội,Nhà nước, đòi xóa bỏ Điều 4 trong Hiến pháp; phủ nhận việc hiến định “Đất đaithuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lýtheo quy định của pháp luật”, đòi hiến định “đất đai thuộc sở hữu tư nhân”; bác
bỏ sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang, đòi phi chính trị hóa quânđội, quân đội phải trung lập, kêu gọi quốc gia hóa quân đội; đánh đồng công lao
Trang 8của những người, gia đình đã chiến đấu, hy sinh vì nền độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội với những kẻ tử thương một thời theo chân ngoại xâm chống lạiđộc lập, thống nhất dân tộc…
Tám là, kết hợp xuyên tạc tình hình khiếu kiện đất đai, hướng lái, kích
thích tư tưởng chống đối trong một bộ phận nông dân với nói xấu, vu cáo lãnhđạo cấp cao của Đảng và Nhà nước; xuyên tạc bản chất, chia rẽ sự đoàn kết,thống nhất giữa Công an, Quân đội với Đảng, Nhà nước và nhân dân nhằmtuyên truyền, kích động tư tưởng bạo loạn, lật đổ bằng ngôn từ mới
1.4 Xuất phát từ thực trạng công tác tư tưởng, lý luận thời gian qua.
Sự sụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu có nhiềunguyên nhân Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do công tác tư tưởng lý luậnkhông được chú ý đúng mức, lý luận thường bị lạc hậu so với thực tiễn cuộc sống,không dự báo và lý giải kịp thời những vấn đề mà thực tế đòi hỏi, lý luận khôngđược bổ sung phát triển kịp thời với tình hình thực tiễn dẫn tới bị khủng hoảng thoáitrào Khủng hoảng về lý luận kéo theo khủng hoảng về chính trị Đó là bài họcxương máu của các Đảng Cộng sản về việc hạ thấp vai trò công tác tư tưởng lý luận
Đối với nước ta, hơn 27 năm tiến hành công cuộc đổi mới, công tác tưtưởng, lý luận đã góp phần tích cực trong việc tuyên truyền chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; bám sát thực tiễn, tuyên truyền, phổ biến kịp thờinhững quan điểm lý luận cũng như đường lối, chủ trương đổi mới của Đảng,thành tựu của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa; khẳng định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng lànhiệm vụ then chốt, phát triển văn hoá - nền tảng tinh thần của xã hội; làm sáng
tỏ hơn nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội củanước ta; đấu tranh chống thông tin, quan điểm sai trái, thù địch, góp phần xâydựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, khẳng định và bảo vệ đường lối,chính sách của Đảng và Nhà nước, giữ gìn, củng cố sự đoàn kết, thống nhấttrong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội
Trang 9Bên cạnh những thành tựu trên, công tác tư tưởng, lý luận thời gian qua vẫn
còn những yếu kém, khuyết điểm Nghị quyết TW5 – khóa X đã nhận định: “Công
tác tư tưởng còn thiếu sắc bén, thiếu sức thuyết phục, tính chiến đấu còn hạn chế, chưa sát thực tiễn, phương pháp chưa linh hoạt, chưa làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, thiếu quan tâm giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống Công tác lý luận còn lạc hậu trên một số mặt, chưa đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn; chưa giải đáp được nhiều vấn đề do thực tiễn đặt ra Công tác lãnh đạo, quản lý các hoạt động lý luận, chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục lý luận, chính trị trong nhà trường chậm đổi mới, chưa theo kịp trình độ phát triển và yêu cầu của xã hội” 9
Nghị quyết Đại hội XI cũng nhận định: “Công tác nghiên cứu lý luận,
tổng kết thực tiễn chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề về đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng còn hạn chế; thiếu sắc bén trong đấu tranh chống âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hoà bình” Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực
và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp, cùng với sự phân hoá giàu nghèo và sự yếu kém trong quản lý, điều hành của nhiều cấp, ngành làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đe dọa sự ổn định, phát triển của đất nước Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” chưa thực sự đi vào chiều sâu, ở một số nơi còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao, làm theo chưa đạt yêu cầu” 10
Nguyên nhân của những yếu kém khuyết điểm trên được Đại hội XI nhận
định: “Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn nhìn chung vẫn chưa đáp
ứng được yêu cầu Nhận thức trên nhiều vấn đề cụ thể của công cuộc đổi mới còn hạn chế, thiếu thống nhất Công tác dự báo trong nhiều lĩnh vực còn yếu.
9 ĐCSVN, Văn kiện Hội nghị TW5 – khóa X, Nxb CTQG, hà Nội, 2007, tr.41
10 ĐCSVN, Văn kiện Đại hội XI, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr.172, 173
Trang 10Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước trên một số lĩnh vực và một số vấn đề lớn chưa tập trung, kiên quyết, dứt điểm; kỷ luật, kỷ cương không nghiêm Tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu Năng lực, phẩm chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức còn bất cập” 11.
Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn thực tiễn trên, dựa trên việc nghiêncứu, đúc rút những kinh nghiệm, những bài học về công tác tư tưởng, lý luận màĐảng ta đã tích lũy được trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, có thể thấy,
để phát huy khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận xã hội, đưa đất nướcvượt qua những khó khăn, thách thức, đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, nâng cao hiệu quả côngtác tư tưởng, lý luận là vấn đề có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại của sựnghiệp cách mạng trong giai đoạn hiện nay
2 Mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp về công tác tư tưởng,
lý luận trong tình hình mới.
Trên cơ sở dự báo tình hình, Nghị quyết Trung ương 5 – khóa X đã xácđịnh mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp về công tác tư tưởng,
lý luận trong tình hình mới là
2.1 Về mục tiêu
Công tác tư tưởng, lý luận phải góp phần tích cực vào việc thực hiệnthắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng cụ thể là: củng cố, tăng cường sựthống nhất về tư tưởng, chính trị trong Đảng, sự đồng thuận về chính trị và tinhthần trong nhân dân; giữ vững và mở rộng trận địa tư tưởng của Đảng, bảo vệ vàphát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; phát huy sức mạnhcủa nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, của khối đại đoàn kết dân tộc, nâng cao ý chíphấn đấu thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đạihoá, hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam
Trang 11chiến đấu của Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, các tổ chức Đảng ngàycàng trong sạch, vững mạnh, ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham nhũng lãngphí, khắc phục một bước quan trọng tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng,đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên.
Công tác tư tưởng, lý luận phải vượt qua tình trạng lạc hậu, yếu kém, khắcphục được những khuyết điểm kéo dài; đổi mới, nâng cao chất lượng hiệu quảhoạt động, góp phần củng cố tư tưởng, phát triển trình độ lý luận, chính trị củatoàn Đảng và hệ thống chính trị, khẳng định vai trò tiên phong của Đảng
2.2 Quan điểm chỉ đạo
Một là, công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan
trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng
Công tác tư tưởng, lý luận là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nềntảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dânthực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phongcủa Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức; Công tác tư tưởng, lýluận phải thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ
Tổ quốc
Hai là, công tác tư tưởng, lý luận, phải đóng vai trò quan trọng trong việc
bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm,đường lối của Đảng, của giai cấp công nhân, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, nhữnggiá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hoá dân tộc, những tinh hoa văn hoá thếgiới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội
Ba là, công tác tư tưởng là nhiệm vụ của toàn Đảng, của tất cả đảng viên.
Trước hết là cấp ủy các cấp và đồng chí bí thư cấp uỷ; Công tác tư tưởng
là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, với sự tham gia, đóng góp của nhân dân,trong đó lực lượng nòng cốt là đội ngũ chuyên trách làm công tác tư tưởng, lýluận của Đảng; Phải phát huy dân chủ, khai thác mọi tiềm năng sáng tạo củatoàn Đảng, toàn xã hội, tạo bước phát triển mạnh mẽ trên lĩnh vực tư tưởng, lýluận, báo chí
Trang 12Bốn là, công tác tư tưởng của Đảng là công tác đối với con người.
Đây là một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải nắm vững nhữngquy luật riêng của tư tưởng, có thái độ, phương pháp khoa học; Kết hợp chặt chẽgiữa yêu cầu định hướng tư tưởng với sự tự nguyện, giữa lý trí và tình cảm, giữalời nói và việc làm, giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm chính, lấy cái đẹp dẹpcái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực; Phải gắn bó mật thiết và phục vụ hiệu quảcông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao đời sống và phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân
2.3 Những nhiệm vụ và giải pháp
2.3.1 Đối với công tác tư tưởng
Nâng cao nhận thức về vai trò của công tác tư tưởng; tăng cường sự lãnhđạo, chỉ đạo của Đảng đối với công tác tư tưởng Xây dựng và thực thi quy chế,quy định toàn Đảng từ Trung ương đến cơ sở và mọi đảng viên có trách nhiệmtrực tiếp làm công tác tư tưởng, tham gia tổng kết thực tiễn; Cải tiến, nâng caochất lượng, hiệu quả hoạt động của các loại hình tuyên truyền, đặc biệt chú trọngcông tác tuyên truyền miệng phù hợp với trình độ, nhu cầu từng đối tượng; Triểnkhai sâu rộng nhiệm vụ xây dựng đạo đức đối với các tầng lớp nhân dân, đặcbiệt là cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ Tổ chức thực hiện rộng khắp, có chiềusâu, thiết thực, hiệu quả cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh”; Xây dựng và thực hiện chiến lược, các kế hoạch cụ thể về pháttriển văn học - nghệ thuật Đưa cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đờisống văn hoá” đi vào chiều sâu, nâng cao hiệu quả chính trị - kinh tế - xã hội củacuộc vận động; Triển khai đồng bộ, chủ động cuộc đấu tranh trên mặt trận tưtưởng, phản bác các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc, vu cáo, chống phá Đảng,Nhà nước ta, làm thất bại chiến lược “diễn biến hoà bình”; Thường xuyên cảnhgiác, chủ động phòng, chống nguy cơ tự diễn biến ở cả Trung ương và cácngành, các cấp; Củng cố tổ chức, tăng cường cán bộ và phương tiện để mở rộngphạm vi và nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại; Xây dựng và pháttriển đội ngũ cán bộ chuyên trách, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật cho
Trang 13công tác tư tưởng; Xây dựng quy hoạch đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởngđến năm 2020 từ Trung ương đến cơ sở Xây dựng chiến lược công tác tư tưởngtrong tình hình mới.
2.3.2 Đối với công tác lý luận
Nghiên cứu, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh; làm rõ những giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin,những vấn đề cần bổ sung và phát triển cho phù hợp với thực tiễn đất nước vàthời đại Đẩy mạnh nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh; Tiếp tục làm sáng tỏnhận thức, quan niệm về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hộicủa nước ta; Tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về đảng cầm quyền, về đổimới phương thức lãnh đạo của Đảng, về phát huy và thực thi dân chủ trongĐảng, nâng cao tầm trí tuệ và văn hoá, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu củaĐảng; Nghiên cứu sự phát triển văn hoá và con người Việt Nam trong thời kỳmới Nghiên cứu những vấn đề mới trong lý luận và phê bình văn học, nghệthuật phù hợp với quá trình phát triển, đồng thời phê phán, đẩy lùi các khuynhhướng, quan điểm lệch lạc, sai trái; Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn vềchiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; đường lối, chính sách đối ngoạicủa Đảng, Nhà nước và nhân dân; những vấn đề đặt ra trong cuộc đấu tranh tưtưởng - lý luận trong thời kỳ mới; Nghiên cứu những vấn đề cơ bản của thời đạingày nay và của thế giới đương đại Chủ động nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọccác lý thuyết phát triển, các trào lưu lý luận và các thành tựu khoa học xã hội thếgiới; Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận trong hệ thống các trườngchính trị, các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp trong cảnước; khắc phục sự lạc hậu của chương trình, nội dung, phương pháp dạy vàhọc, bảo đảm tính cơ bản, hệ thống, hiện đại và phù hợp với thực tiễn Việt Nam;Khẩn trương xây dựng và ban hành quy chế dân chủ trong hoạt động lý luận vàcông tác chỉ đạo, quản lý nghiên cứu lý luận
3 Ý nghĩa công tác tư tưởng, lý luận của Đảng đối với nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lý luận trong quân đội hiện nay.
Trang 143.1 Thực trạng công tác tư tưởng, lý luận trong quân đội.
3.1.1 Những thành tựu và hạn chế của công tác tư tưởng lý luận trong quân đội
Quân đội ta từ khi ra đời đến nay trải qua hai cuộc chiến tranh gay go, ácliệt, nhưng cán bộ, chiến sĩ ta vẫn luôn vững vàng về chính trị, sự vững vàng đó
có vai trò hết sức to lớn của công tác tư tưởng lý luận Công tác tư tưởng lý luận
đã trực tiếp góp phần vào xây dựng phẩm chất chính trị, tinh thần cho cán bộ,chiến sĩ, là vấn đề có ý nghĩa quyết định nâng cao sức mạnh chiến đấu trongquân đội Thực tiễn gần 70 năm qua cùng với quá trình xây dựng, trưởng thành
và chiến đấu của quân đội đã khẳng định vai trò tích cực, hiệu quả to lớn củacông tác tư tưởng lý luận đối với việc xây dựng bản chất giai cấp công nhân, tạonên sức mạnh chính trị, tinh thần của quân đội, bảo đảm cho quân đội luôn làcông cụ sắc bén, lực lượng chính trị tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân,góp phần làm cho các Nghị quyết của Đảng trở thành hiện thực trong cuộc sốnghoạt động của quân đội
Trong những năm qua, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thếgiới, khu vực và trong nước Công tác tư tưởng lý luận trong quân đội đã bámsát nhiệm vụ chính trị, đời sống bộ đội, đã tập trung giáo dục, bồi dưỡng, nângcao nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Bằngnhiều hình thức, phương pháp giáo dục sinh động, phù hợp với các đối tượngcho cán bộ, chiến sĩ ở các lĩnh vực, công tác tư tưởng đã giúp nâng cao nhậnthức tư tưởng lý luận về quan điểm, đường lối của Đảng, góp phần nghiên cứulàm sáng tỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, về nhiệm vụ bảo vệ Tổquốc trong tình hình mới Công tác tư tưởng đã góp phần xây dựng quân độinhân dân vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao sức mạnh chiến đấu tổnghợp, giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, củng cố ngày càngvững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong quân đội, từng bước đổi mới tư duyquân sự, xây dựng những quan điểm mới về bảo vệ Tổ quốc, củng cố quốc