Các giải pháp để hoàn thiện chuẩn mực kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng tiếp cận chuẩn mực kế toán quốc tế

Khoan thu h6i hay thanh toan d\f tinh thuang lam cho s6 thu~ TNDN phai tra trong tuong lai Ian hon ho~c nho... • I Tai san thu~ TNDN hoan l~i: La thuS TNDN se duqc hoan 1~i trong tuang 1

TRU'ONG D~I HQC KINH TE TPHCM

VU MINH NGQC

CHUAN Ml/C KE TOAN QUOC TE

Chuyen nganh: K~ toan

Ma sA: 60340301

LU~N VAN TH~C Si KINH TE

NGU'OI HU'ONG DAN KHOA HQC:

TS NGUYEN NGQC DUNG

TP.HB Chi Minh, Nam 2012

I

I

I

; I

'

LOI CAM DOAN c

MVC LVC d

? "

DANH MVC BANG BIEU g

• 1

DANH MVC so BO g

, c .::

DANH MVC CHU VIET TAT h

' ? • !l

LOI MO DA U 1

CHUONG 1: M(>T SO VAN DE CHUNG VE KE TOAN THUE TNDN 4

1.1 THUE TNDN 4

1.1.1 Khai ni~m 4

1.1.2 Vai tro, tac dvng 5

1.1 ~2.1 T~ui TND!'f Ia c6ng c~;~ ~uan f[9ng !i '!_ha nuac thl!c hi¢n chuc nang tai phan phaz thu nhqp, aam baa cang bang xa h9l 5

1.1.2.2 Thui TNDN Ia ngu6n thu quan tr9ng cua ngan sach Nha nuac 5

1.1 2 3 Thui TNDN Ia c6ng c~;~ quan tr9ng ad gop phdn khuyin khich, thuc ady sa.~ xud~, ki~~ da~nh p~at t~idn thea chiiu huang ki haqch, chi in lu(lc, phat trzen taan du;n cua Nha nuac 6

1.1.3 Tac d9ng cua thu€ TNDN den ho?t d9ng cua doanh nghi~p 6

1.2 KE TOAN THuE TNQN ?

1.2.1 Mvc tieu cua k~ toan thu€ TNDN 7

1.2.2 N9i dung thong tin cua thu~ TNDN 8

1.2.2.1 Thui TNDN Ia m(jt khaan chi phi cua daanh nghi¢p 8

1.2.2.2 Chi phi thui TNDN hi¢n hanh va chi phi thui TNDN haiin lqi 9

1.3 CHUAN Ml)'C QUOC TE VE THuE TNDN 12

1.3 1 Chu~n ml)'c k~ to an qu6c t~ v~ thu~ TNDN -lAS 12 12

1 3.1.1 /AS 12 ghi nhqn ca chi phi thui TNDN hi¢n hanh va thui TNDN haiin lai: 12

i 3.1 2 Ghi nhqn thea phuong phap n9' phai tra tiip cqn thea bang can a6i ki taan: 13

1.3.1.3 Ghi nhqn thui TNDN haiin lqi phai tra: 17

1.3.1.4 Ghi nhan tai san thui TNDN haiin lqi 19

1 3.1 5 Trinh bay va c6ng b6 21

1.3.2 Chu~n ml)'c k~ toan thu~ TNDN cua Hoa Ky (US GAAP) 22

KET LU!N CHUONG 1 28

.-• I

I

• I

VI~T NAM 30

2.1 LlCH Slr KE TOAN THUE TNDN T ~I VL$T NAM 30

2.1.1 Tru6c khi c6 chu~n m\fc k€ tmin thu€ TNDN nam 2005 30

2.1.2 Sau khi c6 chu~n m\fc k€ toan thu€ TNDN nam 2005 31

2.2 cAc QUY DlNH PHAP L Y VE KE TOAN THUE TNDN 32

2.2.1 Chu~n m\fc k€ toan thu€ TNDN VAS 17 32

2.2.2 Ch€ d9 k€ toan: 35

2.2.2.1 Thui TNDN hi¢n hanh 35

2.2.2.2 Thui TNDN hoiin lc;d 37

'-~ - t , , ,- 2.~ MQT SO DANH GIA 41

' 2.3 1 D6i v6'i chu~n ID\fC k€ toan 41

" 2 3.1.1 Khac bi¢t vai lAS 12 41

2 ~.1 ~ Ch~dn mlfc ~hong_ a~ C:cJP tinh kh6ng ch&c ch&n trong thui 41

C~c va~ ,~e tro:;zg Vl?C ghz nhfn 42

Cach gzaz quyet trong thlfc te 43

2.3 2 D6i v6'i huang dfrn ap dvng 45

2.3.2.1 Kh6ng th6ng nhdt trong cac huang ddn 45

2.3.2.2 Ap dljng chudn mlf'C vito thlf'C tiln tr;d Vi?t Nam con hr;m chi .46

2.3.3 Khao sat tinh hinh ap dvng chu~n ill\fC k€ toan thu€ TNDN t~i thanh ph6 H6 Chi Minh va cac tinh Hin c~n 46

KET LUAN CHVdNG 2 47

CHUONG 3: cAc GIAI PHAP HOAN THI~N CHUAN MVC KE TOAN THUE TNJ?N THEO HUONG TIEP C~N CHUAN MVC QUOC TE 48

3.1 DlNH HVONG HOAN THIEN 48

3.1.1 Ti€p c~n chu~n m\fc k€ toan qu6c t€ d~ nang cao tinh h9i nh~p .48

3.1.2 Phu hqp v6i moi tru(mg phap ly Vi~t Nam 48

3.2 GIAI PHAP HOAN THIEN CHUAN M1)'C KE TOAN THUE TNDN 49

3 2.1 Hoan thi~n n9i dung chu~n ID\fC 49

3 2.1.1 Giam Slf khac bi¢t vai lAS 12 49

3 2.1 2 Hr;tch toan ai ghi nh(in tinh kh6ng ch&c ch&n trong thui 49

3 2.2 Hoan thi~n thong tu huang dfrn thu€ TNDN- d~ nghi quy trinh xac dinh thu€ TNDN trong k€ toan , 53

Buac 1: Tinh thui TNDN hi en hanh 54

Buac 2: Xac ajnh gia tri sJ ~ach va ca sa tinh thui 55

Buac 3: Xac ajnh chenh l¢ch tr;tm thai 55

Buac 4: Xac ajnh cac lor;ti trit 57

Buac 5: Xem xet ghi nh(in tai san thui TNDN cho: 57

Buac 6: xac ajnh thui sudt su dlfng cho tung khoan mlfc 57

Buac 7- Thui TNDN hoiin lai 53

Bu&c 8: L(ip d¥ phong cho ti~h kh6ng ch&c ch&n trong thui 60

Bu&c 9: Xem xet trinh bay tren baa cao tai chinh va thuyit minh baa cao tai chinh 60

i

I

I

• I

!

• I

I

I

• I

I

V&i B9 Tai Chinh 65

KET LUAN CHVdNG 3 66

LOI KET 67

TAl LI"f:U THAM KHAO 68

PHV LVC 1: BANG KHAO SAT TINH HINH AP DVNG CHUAN MV'C KE TOAN THUE THU NH~P DOANH NGHI"f:P (TNDN) 69

PHV LVC 2 cAc BANG BIEU TRONG THONG Tl120/2006 VE KE TOAN THUE TNDN T ~I VI"f:T NAM 71

Ph 'I} l1JC 3- lAS 12 77

i

DANH MUC BANG BIEU •

Bang 1- Tom t~t each xac dinh loc;ti chenh l~ch va thuS TNDN hoan lc;ti

Bang 2 - So sanh lAS 12 va US GAAP Bang 3- So sanh lAS 12 va kS toan thuS TNDN tc;ti Vi~t Nam Bang 4 - Cac khoan ml)c doanh thu, chi phi thuemg c6 tinh khong ch~c chim tc;ti Vi~t Nam

ASC 740: Accounting Standard Codification 740

FASB: Financial Reporting Standards Board

FIN 48: FASB Interpretation No 48

IASB: International Accounting Standards Board lAS 12: International Accounting Standard No 12

SFAS 109: Statement of Financial Accounting Standard No 109

ThuS TNDN: thuS TNDN

TNHH: tnich nhi~m hfru h;;m

Thong tu 20/2006: Thong tu 20/2006/TT-BTC duqc ban hanh ngay 20 thang 3 nam 2006 huang dfin thi hanh chuAn m\fc kS tmin thu~ TNDN hoan ll;li

US GAAP: United States Generally Accepted Accounting Principles

VAS 17: Vietnam Accounting Standard No 17- ChuAn m\fc k~ tmin thu~ TNDN s6 17

• I

1

LOIMODAU

Chuiin mvc k€ tmin thu€ thu nh~p doanh nghi~p (TNDN) Qu6c t€ lAS 12 ra dai kha sam (nam 1979) va duqc sua d6i nhi€u lfin tir d6 d€n nay Trong d6, k€ toan thu€ TNDN la m9t trong nhfrng v~n d€ duqc dem ra ban cai, sua d6i nhi€u nh~t M~c du v~y, k€ toan thu€ TNDN v~n luon la m()t trong nhfrng v~n d€ kh6 hi~u va c6 nhi€u y ki€n trai chi€u v€ each do luang, ghi nh~n f)~c bi~t, vi cac quy djnh v€ thu€ thuang khong ro rang t~i cac nuac tren th€ giai, tinh khong ch~c ch~n trong thu€ TNDN luon t6n t~i Lam th€ nao d~ h~ch toan m()t each phu hqp tinh khong ch~c trong thu€ TNDN la m9t trong nhfrng v~n d€ dang tranh cai Nam 2009, Uy ban so~n thao Chuiin mvc k€ toan qubc t€ (IASB) da c6 ban dv thao nhfrng sua d6i chwin mvc k€ toan thu€ TNDN - thu€ TNDN hoan l~i Ban dv thao da d€ xu~t nhfrng thay d6i quan trQng trong h~ch to an thu€ TNDN Tuy nhien, ban dv thao da bi tri hoan d€n nay

-T~i Vi~t Nam, chuiin mvc k€ toan thu€ TNDN hoan l~i duqc ban hanh nam 2005 va Thong tu 20/2006/TT-BTC duqc ban hanh ngay 20 thang 3 nam 2006 huang d~n thi hanh Chuiin mvc khong co thay d6i dang k~ tir h1c ban hanh d€n nay M~c du c6 m()t s6 khac bi~t nh~t dinh, da phfin

con l~i chuiin mvc k€ toan Vi~t Nam v€ thu~ TNDN hoan l~i gibng vai chuiin mvc qubc t~ lAS 12 truac day Vi~c ap d1,mg trong thvc ti~n v~n rfit kh6 khan Trong d6, m9t trong nhfrng v~n d€ chinh la lam th~ nao d~ xac dinh gia tri thu~ hoan l~i d~ h~ch toan vao tai khoan Tinh khong ch~c ch~n trong thu~ TNDN cling khong duqc d€ c~p

Mvc dich nghien crru

toim thu~ TNDN Vi~t N am theo hu&ng ti~p c~n cac chu~n mvc k~ toan qu6c t~ v€ thu~ TNDN d~ giam sv khac bi~t, tu d6 nang cao tinh h()i nh~p cua chu~n mvc k~ to an thu~ TNDN Vi~t N am B6ng thai, cac thay d6i d~ hoan thi~n c~n phu hqp v&i moi truang phap ly t~i Vi~t Nam PhuO'ng pbap nghien CtfU

Lu~n van duqc thvc hi~n tu vi~c nghien c(ru chu~n mvc qu6c t~ v€ thu~ TNDN Nguai vi~t tham khao va so sanh cac chu~n mvc k~ toan v€ thu~ TNDN cua qu6c t~, chu~n mvc cua Hoa Ky va chu~n mvc Vi~t Nam B6ng thai, nguai vi~t cling khao sat tinh hinh ap dvng thvc t~ cua chu~n mvc vao Vi~t Nam Vi~c danh gia s6 li~u lu~n van dva tren phuang phap th6ng ke, tbng hqp, so sanh va phan tich

K~t cAu lu~n van

Lu~n van g6m 3 ph~n:

THUE TNDN - tim hieu v€ cac khai ni~m n€n tang cua chudn mvc thu~

TNDN va cac chu~n mvc qu6c t~ v€ thu~ TNDN ( chudn mvc qu6c t~ lAS

12 va chudn mvc thu~ TNDN cua Hoa Ky (US GAAP)

TNDN T~l VI~T NAM- Nguai vi~t tim hi~u chudn mvc thu~ TNDN

ChU'O'ng 3 - cAc GIAI PHAP HOAN THI~N cHuAN MVc

MVC QUOC TE- nguai vi€t dua ra djnh huang va cac giai phap C\1 th€ d€ hoan thi~n chufrn mgc thu€ TNDN cung4 nhu d€ vi~c ap dvng chufrn mgc k€ toan thu€ TNDN hoan l;;1i t;;1i Vi~t Nam dugc r<)ng rai hon

Ben c;;1nh d6, nguai vi€t c6 trinh bay cac phv Ivc d€ lam ro han cac vAn d~ trong lu~n van va d€ nguai dQc ti~n trong vi~c tham khao

Thu€ TNDN ra dai b~t ngu6n tu cac ly do chu y€u sau:

Thu€ TNDN ra dai b~t ngu6n tu yeu cfiu thvc hi~n chuc nang tai phan ph6i thu nh~p, dam baa cong b&ng xa h()i

Sv ra dai cua thu€ TNDN xufrt phat tu nhu cfiu tai chinh cua Nha nu6c

0 Vi~t Nam, tien than cua thu€ TNDN la thu€ lqi tire duqc ap d1,1ng vao tru6c nhfrng nam 90 cua th€ kY XX va ap d1,1ng cho cac ca sa kinh t€ ngoai qu6c doanh ( cac ca sa kinh t€ qu6c doanh ap dl)ng ch€ d9 trich n()p lqi

nhu~) Tu nam 1990, Qu6c h()i ban hanh lu~t thu€ Lqi tuc ap d1,1ng th6ng

- · - - - · ·

-5

nh~t chung d6i v6i t~t ca cac t6 chuc, ca nhan c6 ho~t d()ng san xu~t, kinh

doanh thuoc mQi thanh ph~n kinh t~ Thu~ lqi tuc duqc thu d\fa tn!n ca sa lqi nhu~ thu duqc trong qua trinh san xu~t kinh doanh cua d6i tuqng n()p thu~ Ngay 10/511997, Qu6c hoi da thong qua lu~t thu~ TNDN, c6 hi~u l\fc thi hanh ke tu ngay 01/01/1999 Ngay 17/6/2003, Qu6c h()i da thong qua lu~t thu~ TNDN sira d6i c6 hi~u l\fc tu ngay o 1/0112004 Ngay 3/6/2008 Qu6c hoi

da ban hanh lu~t thu~ TNDN m6i c6 hi~u l\fc ke tu ngay 01101/2009

1.1.2 Vai tro, tac dt}ng

niing ttii phan ph6i thu nh{ip, diim biio cling bdng xii hpi

Trong di€u ki~n n€n kinh t~ thi truang 6 nu6c ta, t~t ca cac thanh

phAn kinh t~ d€u c6 quy€n tl! do kinh doanh va binh d~ng tren CO' s6 phap lu~t Thu~ TNDN ap d1,mg cho t~t ca cac doanh nghi~p Doanh nghi~p nao c6 lqi

nhu~n thi dong thu~ TNDN

Thu~ TNDN thu duqc tir cac doanh nghi~p c6 lqi nhu~, nhiing nganh

c6 lqi nhu~n cao se duqc phan ph6i cho cac nganh cong c()ng, phvc vvlqi ich

xa h()i nhung it lqi nhu~n, it nha dAu tu

1.1.2.2 Thui TNDN Ia nguJn thu quan tr(Jng cua ngan stich Nha nU'O'c

Thu~ TNDN chi~m cy trQng 16n trong ca c~u thu ngan sach nha nu6c

d Vi~t Nam, cy trQng thu~ TNDN trong t6ng s6 thu Ngan sach nha nu6c la 28,4% nam 2009 va 28,7% nam 2010

N en kinh t~ thi truang nu6c ta ngay cang phat trien va 6n djnh, tang tru6ng kinh t~ duqc giu vilng ngay cang cao, cac doanh nghi~p cang phat trien ca v€ s6 luqng cling nhu quy mo t6 chtrc, nang l\fC quan ly, tai chinh Va

• I

phc;im vi hoc;it d<)ng san xuftt, kinh doanh, djch V\1 ngay cang mang lc;ii nhi~u lqi nhu~n thi kha nang huy d()ng ngu6n Uti chinh cho ngan sach Nha nu6c thong qua thu~ TNDN ngay cang d6i dao

1.1.2.3 Thui TNDN Ia cong C(l quan trpng tli gop phOn khuyin khich, thuc tidy siin xudt, kinh doanh phat triin theo chiJu huting ki ho{lch, chiin lu(J'c, phat triin toan di~n cua Nha nuuc

Xuftt phat tir ban chftt va chuc nang cua minh nen thu~ (trong d6 c6 thu~ TNDN) duqc sir dl,lng lam cong C\l d€ phat tri€n kinh t~ va dam bao cong b~ng xa h<)i Trong qua trinh phat tri€n kinh t~, thu~ thu01lg duqc sir dl,lng d€ khuy~n khich dfru tu, g6p phfrn thuc d~y san xuftt Thu~ suftt hqp ly va cac uu dai v~ thu~ trong dfru tu c6 tac d<)ng rftt 16n d6i v6i cac quy~t djnh dfru tu m6i hay mer r<)ng san xuftt kinh doanh cua cac doanh nghi~p Vi d\l thu~ suftt thu~ TNDN thftp, uu dai nh~m khuy~n khich S\f phat tri€n cua cac nganh ngh~ cfrn khuy~n khich phat tri€n nhu nganh cong nghi~p ca khi, cong ngh~ cao, ch~ bi~n nang san v.v, hay thu hut dfru tu vao nhfrng vling c6 kh6 khan d€ dam bao S\f phat tri€n dbng d~u, tl;\0 S\f cong b~ng gifra cac Vtmg trong quf>c gia df>i v6i cac thanh qua cua tang truang kinh t~ Hay gfrn day, d€ h6 trq doanh nghi~p vira va nh6 ( cac doanh nghi~p c6 vai tro h~t sue quan trQng 6 nhfrng qu6c gia dang phat tri€n nhu Vi~t Nam) vu<,Yt qua thai kY kinh t~ kh6 khan,

Nha Nu6c ban hanh quy~t djnh giam 30% thu~ TNDN phai n<)p cho cac doanh nghi~p nay

1.1.3 Tac d{lng cua tho~ TNDN d~n ho~t d{lng cua doanh nghi~p

Thu~ TNDN thu tren thu nh~p cua doanh nghi~p sau khi da trir di

nhfrng chi phi d€ tc;io ra thu nh~p trong m6i kY tinh thu~, sf> thu~ cao hay thftp

tac d<)ng tf\l'C ti~p d~n hi~u qua kinh doanh cua doanh nghi~p, vi~c tinh thu~ cfrn d\fa vao cac chu~ m1Jc k~ toan, g~n v6i cac quy ch~ quan ly tai chinh cua

Doanh nghi~p cAn can d6i, xac djnh chi~n luqc kinh doanh trong tUng thai kY

d~ duqc hu6ng lqi ich tu cac chinh sach thu~

1.2KE TOAN THUE TNDN

1.2.1 Ml}c tieu cua k~ toan thu~ TNDN

Theo IAS 12, mvc tieu cua k~ toan thu~ TNDN la dua ra nhfrng nguyen t~c, phuong phap k~ toan thu~ TNDN d~ phc:'m anh cac khmin mvc lien quan d~n thu~ TNDN m()t each hqp ly, phu hqp vai cac nguyen t~c chung cua k~

b) Cac giao djch va S\f ki~n khac trong nam hi~n t~i da duqc ghi nh~n

trong bao cao tai chinh cua doanh nghi~p

V € nguyen t~c, khi ghi nh~n m()t tai san hay nq phai tra trong bao cao

tai chinh thi doanh nghi~p phai d\f tinh khoan thu h6i hay thanh toan gia tri ghi s6 cua tai san hay khoan nq phai tra d6 Khoan thu h6i hay thanh toan d\f tinh thuang lam cho s6 thu~ TNDN phai tra trong tuong lai Ian hon ho~c nho

• I

r I

hon so v6i s6 thu~ TNDN phai n<)p trong nam hi~n hanh m~c du khoan thu h6i ho~c thanh tmin nay khong c6 anh hu6ng d~n t6ng s6 thu~ TNDN ChuAn mlJc nay yeu cfiu doanh nghi~p phai ghi nh~n khoan thu~ TNDN hoan ll;li phai tra ho~c tai san thu~ TNDN hoan ll;li, ngo(;li tru m9t s6 truemg hqp nh~t dinh

D6ng thai doanh nghi~p con ghi nh~n tai san thu~ TNDN hoan ll;li phat

sinh tu cac khoan 16 tinh thu~ chua sir dvng ho~c tu cac uu dai v~ thu~ TNDN

chua sir dvng; vi~c trinh bay thu~ TNDN trong bao cao tai chinh va vi~c giai trinh cac thong tin lien quan t6i thu~ TNDN

1.2.2 Nqi dung thong tin ctia thue TNDN

1.2.2.1 Thui TNDN Iii mvt khoim chi phi cua doanh nghifp

Tru6c day, thu~ TNDN dugc coila m9t khoan phan ph6i lgi nhu~n N6 dugc xem tuong tlJ nhu m9t khoan c6 tile K~ toan ghi nh~ khoan thu~

TNDN b~ng each ghi giam lgi nhu~ giu ll;li va tang khoan ng phai tra thu~ TNDN Gia tri ghi nh~n dung b~ng khoan thu~ TNDN phai n<)p cho Nha Nu6c tinh theo qui dinh cua thu~ Theo d6, khoan chenh l~ch t(;lm thai do khac bi~t giua lu~t thu~ va lu~t k~ toan se khong anh hu6ng d~n bao cao tai chinh cua doanh nghi~p

Quan di~m nay khong phu hqp vi giua thu~ TNDN va c6 tile c6 nhfrng di~m khac bi~t nh~t dinh Do d6, hi~n nay, nguai ta xem thu~ TNDN nhu la m<)t khoan chi phi Chi phi theo lAS Framework la: "cac khoan IQi ich kinh

te giam xuBng do giam tai san ho~c tang khoan nv phai tra lam cho van chti sO' hfru giam xuBng nhrrng khong phai do phan phBi vBn" Nhu v~y, chi phi khong nh~t thi~t phai phat sinh trong qua trinh t(;lo thu nh~p Di~u ki~n ghi nh~n chi phi la khi c6 lgi ich kinh t~ tuong lai giam xu6ng lien quan d~n giam tai san ho~c tang ng phai tra va s6 ti~n c6 th~ xac djnh m<)t each dang tin

9

c~y ThuS TNDN, vi v~y, dap tmg du yeu cfiu d~ duqc xem nhu m()t khmln chi phi Khi n€n kinh tS thi tru<mg phat tri~n m~nh, quan di~m m1y tra nen r~t quan trQng ThuS la m()t ySu t6 chi phi quan trQng va t~t ySu khi xem xet va ra cac quySt dinh ctfiu tu cua cac nha qmln tri

Tu quan di~m nay, kS toan thuS TNDN da c6 Sl)' thay d6i can ban Cach h~ch toan khong ghi giam tfl)'c tiSp tu lqi nhu~n gifr l~i nhu tru6c day rna thay vao d6 la ghi vao chi phi thuS TNDN va gia tri ghi nh~n ciing khong chi dl)'a vao s6 thuS phai tra cho Nha Nu6c theo quy dinh cua lu~t thuS (tren ta khai quySt toan thuS) Theo each ghi nh~n nay, khoan chenh l~ch t~m thai do khac bi~t giua lu~t thuS va lu~t kS toan se anh huang ctsn bao cao tai chinh cua doanh nghi~p

1.2.2.2 Chi phi thui TNDN hifn hanh va chi phi thui TNDN hoiin l{li

Chi phi tho~ TNDN hi~n hanh la s6 thuS TNDN phai n()p (ho~c thu hbi duqc) tinh tren thu nh~p chiu thuS va thuS su~t thuS TNDN cua nam hi~n hanh

Tuy nhien, chi ghi nh~n chi phi thuS TNDN trong kY theo s6 thuS TNDN phai n()p theo lu~t thuS hi~n hanh la chua du Chi phi thu~ TNDN hoan l~i cfin phai duqc ghi nh~n la d~ phan anh m()t each trung thl)'c tac d()ng cua thu~ trong tuang lai d€n tai san ho~c nq phai tra trong tuang lai cua doanh nghi~p N~u khong k~ toan thu~ TNDN hoan l~i c6 th~ dfin t6i th~t b~i trong

vi~c:

Bao cao s6 li~u su dvng d~ tinh chi s6 EPS, PIE

Dua ra chinh sach chia c6 tuc thich hqp

Tuan theo vi~c k€ toan theo ca sa dbn tich

Bao cao m<)t khm\n nq thu~ se phat sinh trong tuong lai

D€ th~y nh~t hl n~u khong k~ toan thu~ hoan l~i, zy 1~ chi phi thu~ /lqi nhu~n k~ toan tru6c thu~ thay d6i, khong phan anh dung muc thu~ su~t

f)~ lam ro hO'n, co th~ xem vi dt} san:

Gia sir doanh nghi~p khong c6 cac khoan chenh l~ch giua lqi nhu~n k~ toan va thu nh~p chiu thu~ nao khac ngoai khoan chenh l~ch do m<)t tai san c6 dinh c6 thai gian trich kh~u hao theo k~ toan la 2 nam va theo thu~ la 4 nam, tai san c6 dinh c6 nguyen gia la USD8,000

Truang hqp doanh nghi~p khong k~ toan thu~ TNDN hoan l~i:

nhn~n khAn nh~p (25°/o) hao nhn~n thne/LQ'i

·~ k~

11

Tru<mg hqp doanh nghi~p th\fc hi~n k€ toan thu€ TNDN hoan l~i:

trj tai tinh l~ch t,m tho~ phi chi phi nhofn tho~/LQ'i

Nhu v~y, c6 th~ thAy r~ng vi~c k€ toan thu€ TNDN hoan l~i la di€u h€t

sue c~n thi€t d~ pharr anh dung tinh hinh kinh doanh cua doanh nghi~p; nhAt

la trong tru<mg hqp chinh sach thu€ va k€ toan c6 nhfrng khac bi~t 16n, hay khi doanh nghi~p duqc huang nhi€u uu dai v€ thu€

Thu€ TNDN hoan l~i c6 th~ la m<)t khm1n tai san ho~c nq phai tra va c6

tac d<)ng den k€t qua ho~t d<)ng cua doanh nghi~p trong tuong lai

Thu~ TNDN hoan laJi phai tra: La thu€ TNDN se phai n<)p trong tuong lai tinh tren cac khoan chenh l~ch t~m thai chju thu€ TNDN trong nam hi~n hanh

• I

Tai san thu~ TNDN hoan l~i: La thuS TNDN se duqc hoan 1~i trong tuang 1ai tinh tn!n cac khoan:

a) Chenh 1~ch t~m thai duqc khfiu trir;

b) Gia tri duqc khfiu trir chuy~n sang cac nam sau cua cac khoan 16 tinh thuS chua Slr d\}ng; va

c) Gia tri duqc khfiu trir chuy~n sang cac nam sau cua cac khoan uu dai thuS chua su d\lng

1.3.1 ChuAn mvc k~ toan quAe t~ v~ thu~ TNDN- lAS 12

Chufin m\fc kS toan qu6c tS thuS TNDN lAS 12 hi~n nay 1a tren phien ban 1996 va c~p nh~t cac 1frn sua d6i sau d6 Trong d6, lAS 12 da quy dinh:

- /AS 12 ghi nhgn ca chi phi TNDN hi?n hanh va thui TNDN hoiin lr;li

- /AS 12 ghi nht;ln thea phuang phap n(J phai tra tidp cgn thea bang din a6ikitoan

1.3.1.1 lAS 12 ghi nh~n cti chi phi thui TNDN hifn hanh va thui TNDN hoiin l{li:

Chi phi thuS TNDN 1a t6ng chi phi thuS TNDN hi~n hanh va chi phi thuS TNDN hoan 1~i khi xac dinh 1qi nhu~ ho~c 16 cua m<)t k)'

Chi phi thuS TNDN hi~n hanh 1a thuS TNDN phai n<)p tinh tren thu nh~p chiu thuS va thuS sufit thuS TNDN trong nam hi~n hanh

j

13

Nhu v~y, gia tri ghi nh~n tren tai khoc'm chi phi thu~ TNDN se khac v6i gia tri thu~ TNDN tinh theo quy dinh cua lu~t thu~ Sl,l khac bi~t chu y~u tren duqc th€ hi~n trong chi phi thu~ TNDN hoan l~i

1.3.1.2 Ghi nh~n theo phuung phap n(l phai tra tilp c~n theo bang can d6i

ki toan:

Theo phuong phap nay, ke toan se tinh chenh l~ch t~m thai b~ng each

xac djnh chenh l~ch gifra gia trj sf> sach va CO' sa tinh thu~ cua tai san ho~c nq

t

Vi d\1 - CO' sO' tinh thu~ cua tai san

, Doanh nghi~p A mua m<)t tai san co dinh - may m6c gia tri

USDIO.OOO Khfiu hao cua tai san trong su6t qua trinh sir dl)ng cho ml)c dich kinh doanh cua doanh nghi~p se duqc khfiu trir khi tinh thu~ TNDN Doanh

nghi~p c6 y djnh sir dl)ng tai san cho ho~t d<)ng kinh doanh thuang ngay cua minh Nhu v~y, ca sa tinh thu~ TNDN cua tai san nay la USD 10.000

~ Cu sii' tinh thui TNDN ciia m{jt khoiin n(J' phiii trii: La gia trt ghi s6 cua no trir ai (-) gia trt se GU()'C khdu trir cho ml;IC aich thui TNDN cua khocm n(! phai tra a6 trong cac kj; tuang lai

Vi dl} - CO' sO' tinh tho~ cua m{)t khoan nQ' phai tra

Doanh nghi~p A c6 m()t khoan nq phai tra USD5.000 luang cho nhan vien Ti~n luang cho nhan vH!n se duqc kh~u trir cho ml)c dich tinh thu~

TNDN cua doanh nghi~p Nhu v~y, ca sa tinh thu~ cua khoan nq phai tra nay

la gia trj s6 sach (USD5.000) trir (-) gia trj duqc kh~u trir (USD5.000) = 0

~ M{jt sa cdc khoiin m{IC co Cd sii' tinh thui nhlfng khong co giti tri tren bang can a6i ki toan

Nguai lam cong tac k~ tmin cling cfin c6 m()t s6 khoan ml)c c6 ca sa tinh thu~ nhung khong c6 gia trj tren bang can d6i k~ toan nhu 16 duqc k~t chuyen cac kY sau va thu6ng b~ng quy~n ch9n mua c6 phi~u (share options) Cac khofm ffil)C nay vfin phai duqc xem xet khi tinh thu~ TNDN hoan l~i gi6ng nhu cac khoan ffil)C tai san I nq phai tra tren bang can d6i k~ tmin

Vi dl} - cac khoan ml}c co cO' sO' tinh thu~ nhU'ng khong co gia trj tren bang din dtli k~ toan

Doanh nghi~p A c6 quy djnh se thu6ng 100.000 quy~n ch9n mua c6 phi~u cua doanh nghi~p cho nhan vi en c~p quan ly Quy~n ch9n c6 hi~u h.rc ngay Gia m6i quy~n ch9n hi~n t~i la USD 1/quy~n chQn Doanh nghi~p se ghi nh~n 1 khoan chi phi USD100.000 vao chi phi va tang ngu6n v6n len tuang (mg Theo lu~t thu~ TNDN, chi phi chi duqc trir khi quy~n ch9n duqc thl)'c hi~n Nhu v~y, khoan USD100.000 c6 ca sa tinh thu~ nhung khong c6 tai san nao ghi nh~n tren bang can d6i k~ toan

15

Chenh [fCh t{lm thili la chenh l~ch gifra gia tri ghi s6 va CO' sa tinh thu~ cua m()t tai san hay nq phai tra

» Chenh lech tam thili chiu thui TNDN: la cac khoan chenh lech

tr;~m thai lam phat sinh thu nh(ip chtu thui khi xac atnh thu nh(ip chtu thui TNDN trong tucmg lai khi rna gia trj ghi s6 cua cac khoan m1:1c tai san ho(lc n(l phai tra lien quan au(lc thu h6i hay au(lc thanh toan

» Chenh [fch t{lm thili illf(IC khdu trit thui TNDN: la cac khoan chenh l?ch tr;~m thai lam phat sinh cac khoan GU(!C khdu trir khi xac ajnh thu nh(ip chtu thui TNDN trong tucmg lai khi rna gia tri ghi s6 cua cac khoan ml:IC tai san ho(lc n(l phai tra lien quan GU(!C thu hJi hay GU(!C thanh toan

Xac dinh chenh l~ch t~m thai cho tai san va nq phai tra duqc tom tit trong bang sau:

Bang 1 - Tom tAt each xac djnh lo~i chenh l~ch va thu~ TNDN hoan l~i

Gia trj ghi so Chenh l~ch t~m thai chiu thue Chenh l~ch t~m thai duqc

khAu trir

>

cO' sO' tinh thu~ Thu~ TNDN hoan l~i phai tra Tai san thue TNDN hoan l~i

Gia trj ghi sa Chenh l~ch t~ thai duqc Chenh l~ch t~m thai chiu thue

khAu trir

<

cO' sO' tinh thu~ Tai san thu~ TNDN hoan l~i Thu~ TNDN hoan l~i phai tra

i

Vi dv - Chenh I~ch t~m thm dU'Q'C khiu trir tbue TNDN

Doanh nghi~p A trich tru&c chi phi m<)t khoan USD3.000 cho chi phi ki~m tm1n trong nam Theo lu~t thu~ TNDN, chi phi chi duqc trir cho mvc dich tinh thu~ TNDN khi c6 h6a don V~y, khoan trich tru&c nay c6 ca sa tinh thu~ la 0 (gia tri s6 sach USD3.000 - gia tri duqc trir trong tuong lai, khi c6 h6a don USD3.000) Gia tri s6 sach USD3.000 Vi v~y, chenh l~ch t~m thai duqc kh~u trir la USD3.000

Vi dv - Chenh I~ch t~m thOi chju thue TNDN Doanh nghi~p A c6 m<)t tai san c6 djnh c6 gia tri con l~i la USD8.000, trich kh~u hao trong 4 nam thea k~ to an Nhung theo lu~t thu~ TNDN, tai san nay chi duqc trich kh~u hao t6i da 2 nam CufJi nam 1: gia tri s6 sach: USD6.000, ca sa tinh thu~: USD4.000 Nhu v~y, chenh l~ch t~m thai chju thu~ la USD2.000

Thui TNDN hotin l{li

Thu~ TNDN hoan l~i duqc tinh nhu sau:

Tbue TNDN hoan l~i = chenh l~ch t~m thOi x tbue suit tbue TNDN Tai san thu~ TNDN hoan l~i va thu~ TNDN hoan l~i phai tra cfin duqc xac djnh theo thu~ su~t dg tinh se ap d\mg cho nam tai san duqc thu h6i hay

nq phai tra duqc thanh toan, dga tren cac muc thu~ su~t (va cac lu~t thu~) c6 hi~u lgc t~i ngay k~t thuc nien d9 k~ toan

Vi dv: Doanh nghi~p A trong vi dv tren (Vi dv v€ chenh l~ch t~m thai chju thu~ TNDN) dang chufin hi ta khai cho nam 2012 Thu~ su~t hi~n hanh

la 25% Theo ban dg thao v€ lu~t thu~ TNDN dang trinh qu6c h<)i, thu~ su~t thu~ TNDN se giam xu6ng con 20% trong nam t&i Ban dg thao da duqc hfiu

17

h~t h<)i d6ng thong qua va se dv dinh ban hanh trong gifra nam t6i Trong vi

dv nay, thu~ sudt sir dvng d~ tinh la 20%

1.3.1.3 Ghi nh~n thul TNDN hoiin lfli phai tra:

Thu~ TNDN hoan l1;1i phai tra duqc ghi nh~n cho tdt ca cac chenh l~ch t1;1m thai chiu thu~

Ca sa cua vi~c ghi nh~n m<)t tai san la gia tri ghi s6 cua tai san d6 se duqc thu h6i thong qua hinh thfrc doanh nghi~p se nh~n duqc lqi ich kinh t~ trong tuang lai Khi gia tri ghi s6 cua tai san vuqt qua ca sa tinh thu~ TNDN cua n6 thi gia tri cua lqi ich kinh t~ phai chju thu~ TNDN se vuqt qua gia tri

se duqc phep khdu tru cho mvc dich tinh thu~ Bay la chenh l~ch t1;1m thai chju thu~ va nghia vv phai tra cho khoan thu~ TNDN do chenh l~ch nay t1;1o ra trong tuang lai chinh la thu~ TNDN hoan l1;1i phai tra Khi doanh nghi~p thu h6i gia tri s6 cua tai san d6 thi khoan chenh l~ch t1;1m thai chiu thu~ se hoan nh~p va doanh nghi~p se c6 lqi nhu~n chju thu~ TNDN Lqi ich kinh t~ cua doanh nghi~p se bi giam di do phai n<)p thu~ TNDN

M<)t s6 truang hqp lo1;1i tru, khong ghi nh~n thu~ TNDN hoan l1;1i phai tra cho nhfrng khoan phat sinh tir:

Ghi nh~n ban dfru cua lqi th~ thuang m1;1i

Ghi nh~n ban dfru cua m<)t tai san hay nq phai tra trong m<)t giao djch khong phai la hqp tac kinh doanh va giao djch nay khong anh huang lqi nhu~n k~ toan hay lqi nhu~n chju thu~ t1;1i thai di~m phat sinh giao djch

Bfru tu vao cong ty con, chi nhanh va cac cong ty lien k~t, hay c6 phfrn trong cong ty lien doanh khi rna cong ty m~, nha dfru tu/ben hqp tac c6 th~ ki~m soat thai di~m hoan nh~p cac khoan chenh

l~ch tc;lm thai va cac khmin chenh l~ch tc;lm thai nay se khong hoan

nh~p trong tuong lai

Vi d\1: Lo~i trir do phat sinh tir ghi nh~n ban dftu ctia IQi th~ thmrng m~i

Doanh nghi~p A mua doanh nghi~p con B Lqi th~ thuong mc;1i la USD150.000 Lqi th~ thuong mc;1i nay chi duqc ghi nh~ trong bao cao hqp nh~t Lqi th~ thuong mc;1i thuang khong duqc kh~u trir cho ml)c dich tinh thu~ Nhu v~y, phat sinh chenh l~ch Nhung chenh l~ch nay khong duqc ghi nh~

thu~ TNDN hoan lc;1i

Vi d\): Lo~i trir do ghi nh~n ban dftu tai san

Doanh nghi~p A c6 m9t toa nha gia tri thi truang hi~n tc;1i USD5.000 khong sfr dl)ng Toa nha duqc gifr d€ ban Theo lu~t thu~ TNDN, nha d€ ban khong duqc kh~u trir gia tri g6c vao chi phi khi tinh thu~ TNDN Vi v~y, c6 chenh l~ch tc;1m thai nhung chenh l~ch nay khong duq ghi nh~n thu~ TNDN hoanlc;1i

Vi d\): Lo~i trir do doanh nghi~p co the Idem soat thOi diem hoan

nh~p cac khoan chenh l~ch t~m thiri va cac khoan chenh l~ch t~m thiri

nay se khong hoan nh~p trong fU'(Yng lai

Doanh nghi~p A mua 100% Doanh nghi~p B ngay 111/2012 v6i gia USD300.000 D~n ngay 31/12/2012, doanh nghi~p B c6 lqi nhu~n chua phful ph6i USD50.000 Khong c6 giam gia lqi th~ thuang mc;1i Ca sa tinh thu~ cim khoan dAu tu vao doanh nghi~p B la gia g6c V~y, vao ngay 31112/2012, gia tri s6 sach cua khoan dAu tu cua doanh nghi~p B la: USD300.000 +

USD50.000 = USD350.000 Ca sa tinh thu~: USD300.000 => Chenh l~ch

1.3.1.4 Ghi nhan tai siin thui TNDN hoiin lai

Tai san thu~ TNDN hoan l~i: La thuS TNDN se duqc hoan lC;!i trong tuong lai tinh tren cac khoan:

a) Chenh l~ch t(;lm thai duqc kh~u trir;

b) Gia tri duqc kh~u trir chuy~n sang cac nam sau cua cac khoan 16 tinh thus chua sir d1.mg; va

c) Gia tri duqc kh~u trir chuy~n sang cac nam sau cua cac khoan uu

dai thuS chua sir d1.mg

Ca sa ghi nh~n m9t khoan nq phai tra la gia tri ghi sb cua n6 se duqc thanh toan trong tuong lai thong qua vi~c doanh nghi~p bi m~t di lqi ich kinh

tS Khi lqi ich kinh tS bi m~t di, m9t phful ho~c toan b9 gia tri cua chung c6 th~ se duqc giam trir khoi lqi nhu~n tinh thuS cua kY sau kY rna khoan nq phai tra d6 duqc ghi nh~n Truang hqp nhu v~y, chenh l~ch t(;lm thai t6n tC;li gifra gia tri ghi sb cua khoan nq phai tra va ca sa tinh thus cua khoan nq phai tra d6 Do v~y, phat sinh m9t tai san thuS TNDN hoan lC;li v€ cac khoan thuS TNDN se duqc thu h6i trong tuong lai, khi phfrn cua khoan nq phai tra d6 duqc phep kh~u trir khi xac djnh lqi nhu~n tinh thuS Tuong tg nhu v~y, nSu gia tri ghi sb cua m9t tai san nho hon ca sa tinh thuS cua tai san d6 thi chenh l~ch lam phat sinh m9t tai san thuS TNDN hoan lC;li v€ cac khoan thuS TNDN

se duqc thu h6i trong tuong lai

M<)t tai san thm~ TNDN hoan l~i dugc ghi nh~n cho tAt ca cac khoan chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir khi doanh nghi~p c6 kha nang c6 lgi nhu~ tinh thu€ trong tuong lai d~ nhilng khoan chenh l~ch nay c6 th~ dugc sir dl,mg Tai san thu€ TNDN hoan l~i khong dugc ghi nh~n trong truang hgp ghi nh~n ban dfiu cua m9t tai san hay ng phai tra trong m<)t giao dich khong phai la hgp tac kinh doanh va giao dich nay khong anh huang lgi nhu~ k€ toan hay lgi nhu~ chiu thu€ t~i thai di~m phat sinh giao dich

Di~u ki~n d~ ghi nh~n tai san tho~ TNDN hoan l~i

D~ ghi nh~n tai san thu€ TNDN hoan l~i, doanh nghi~p phai ch~c ch~n c6 lgi nhu~n tinh thu€ du d~ sir d1,mg cac chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir bai vi chi nhu v~y, doanh nghi~p m6i dugc huang lgi ich kinh t€ du6i hinh thuc giam trir cac khoan n<)p thu€ khi tai san thu€ TNDN hoan nh~p

lAS 12 do~n 28 d€n 35 huang dfrn khi nao dugc xem la c6 du lgi nhu~n tinh thu€ du d~ sir d1,1ng cac chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir T6m t~t l~i, cac truang hgp sau dugc xem la ch~c ch~n:

C6 du cac khoan chenh l~ch t~m thai chiu thu€ hoan nh~p cung kY v6i cac khoan chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir

Vi d1,1 doanh nghi~p c6 chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir la USD 100

se hoan nh~p nam t6i D6ng thai doanh nghi~p c6 khoan chenh l~ch t~m thai chiu thu€ USD200 hoan nh~p nam t6i Nam nay, doanh nghi~p ghi nh~ khoan chenh chenh l~ch t~m thai dugc khAu trir USDIOO

N€u doanh nghi~p c6 khoan chenh l~ch t~m thai chiu thu€ USD80 hoan

nh~p nam t6i, doanh nghi~p se ghi nh~n tai san thu€ TNDN tuong ll'ng v6i khoan chenh l~ch t~m thai chiu thu€ USD80 Phfin con l~i cua

thai chiu thu~ a tren) Doanh nghi~p se ghi nh~n ti~p tai sfm thu~ TNDN tuang tmg v6i chenh l~ch t~rn thai USD20

N~u khong ch~c ch~n c6 lgi nhu~n tinh thu~ d€ su dvng cac khoan 16

chiu thu~ va cac khoan uu dai thu~, thi tai san thu~ TNDN hoan l~i khong duqc ghi nh~n

Doanh nghi~p c6 k~ ho~ch v~n dvng cac quy dinh v€ thu~ (tax planning) d€ t~o ra du lqi nhu~n tinh thu~ trong kY rna chenh l~ch t~rn

thai duqc kh~u trir hoan nh~p

Len k~ ho~ch v~ dvng hqp ly cac quy dinh v€ thu~ la bi~n phap rna doanh nghi~p c6 th€ thgc hi~n d€ t~o ra ho~c tang rnuc thu nh~p tinh

thu~ trong rn()t kY cv th€ tru6c khi h~t h~ chuy€n rn9t khoan 16, rn()t khoan kh~u trir hay rn()t khoan uu dai thu~

Trong hai truang hqp cu6i n6i tren, doanh nghi~p se su dvng phan dm1n

va u6c tinh cua hQ d€ xac dinh doanh nghi~p t~o ra du lqi nhu~ tinh thu~ trong kY hay khong

1.3.1.5 Trinh bay va cong bli

lAS 12 huang dftn vi~c ghi nh~n va cong b6 tren bao cao tai chinh cua doanh nghi~p M9t s6 di€rn cftn luu y:

- Thu~ TNDN hoan l~i phai tra va tai san thu~ TNDN hoan l~i khong duqc bu trir, trir m()t s6 tuang hqp nh~t dinh

- Tuy thu()c vao tai san/nq phai tra lam phat sinh thu~ TNDN hoan l~i, phAn thu~ TNDN hoan l~i c6 th~ duqc ghi nh~n tren khoan mvc khac nhau tren bang can d6i k~ toan nhu chi phi, ngu6n v6n (other comprehensive income, equity), lqi th~ thuong m~i,

Vi de tai khong chuyen sau phAn nay, ngueri vi~t chi de c~p mang tinh ch~t gi6i thi~u va d~ ngueri dQc c6 cai nhin khai quat ve lAS 12

1.3.2 Chufin mt,rc k~ toan thu~ TNDN cua Hoa Ky (US GAAP)

Nhin chung, lAS 12 va US GAAP gi6ng nhau Ca lAS 12 va US GAAP deu d\fa tren m9t nguyen t~c chung la dung phuong phap ti~p c~n theo bang can d6i k~ toan d~ xac djnh chenh l~ch t~m thai va tir d6 xac djnh tai san/nq phai tra thu~ TNDN Tuy nhien, lAS 12 va US GAAP c6 m()t s6 khac bi~t chinh t6m t~t trong bang 2 S\f khac bi~t nay doi hoi F ASB va lASB cAn nghien ctru d~ dieu chinh, lam giam s\f khac bi~t

Bang 2- So sanh lAS 12 va US GAAP

CO' sO' tinh thue

Theo lu~t thu~ cua m()t Theo lAS 12, vi~c h~ch Theo US GAAP, ca sa

s6 qu6c g1a, vi~c sir toan thu~ TNDN hoan l~i tinh thu~ se duqc quy~t dvng tai san khac nhau nen phan anh tac d()ng djnh d\fa tren gia tri c6 th~ t~o ra Ute d()ng thue theo each sir dvng tai duqc kh~u hao ho~c thu~ khac nhau Vi dv san cua doanh nghi~p duqc kh~u trir khi ban nhu tai san d~ ban se it Doanh nghi~p se quyet theo quy djnh thue va

23

uu dai hon Uti san su dinh mvc dich su dvng khong din phan bi~t dvng trong hoC;tt d()ng cua 1 tai san ( d~ ban hay mvc dich su dvng cua chfnh CUa doanh Slr dl,lng trong ho(;lt d(}ng tai San

nghi~p Tu d6, cac thuemg ngay) va gia tri

chenh l~ch tC;tm thai va kh~u tru cho mvc dich

thu€ TNDN hoan lC;ti tinh thu€ thay d6i theo

cling khac nhau trong

Vi dv, m()t toa nha gia tri USDIOO, thai gian su dvng 1 0 nam Doanh nghi~p d\f dinh su dvng trong

8 nam va ban lC;ti sau 8 nam v&i gia tri USD20

Theo lu~t thu€, gia tri kh~u hao hang nam khong duqc kh~u tru nhung n€u doanh nghi~p ban, gia tri ban dfiu se duqc kh~u tru toan b() Thu€ su~t 20% cho hoC;tt d()ng binh thuemg va thu€ su~t 40% cho

ho~c d()ng ban tai san

Theo lAS 12, Doanh Theo US GAAP, h.1c

nghi~p se su dvng tai san m&i mua, tai san c6 gia theo 2 mvc dich, vi v~y, tri con lC;ti la USD 100 doanh nghi~p phai xac Ca sa tinh thu€ la

dinh thue TNDN hoan l~i USDIOO Khong c6 theo ca 2 ffil)C dich: chenh l~ch t~m thoi

- Gh1 tri USD80 se duqc Qua nam sau, gia tri

thu h6i thong qua sir dvng con l~i cua Uti san giam

tinh thu€ cua tcli san

+ Do khftu hao khong

khong d6i (v~n lcl duqc khftu trir cho mvc

USD 1 00) nen chenh dich thu€, ca sa tinh thu€

l~ch tc;tm thai se phat sinh Thu€ su~t sir dvng

+ Gia tri con lc;ti cua tai la 40% vi gia tri tai san

cua tai san khong c6

¢ Chenh l¢ch tr;tm thai

tinh thui: 80 * 20% =

16 (thud TNDN hoan

lr;ti phai tra)

- Phdn gia tri USD20

duqc thu h6i thong qua

ban tai san: Ca sa tinh

thu€: USDIOO Gia tri con

l~i: USD20

¢ Chenh l¢ch tr;tm thai

au(J'c khdu trit: 80 *

40% = 32 (tili san thud

TNDN hoan lr;ti)

ban tai san

- - - - - - - - - -

-25

Lo~i trir

Khi m<)t doanh nghi~p lAS 12 lo~i trir ghi nh~n Khong c6 S\f lo~i trir

mua tai san, cac chenh thu~ TNDN hoan l~i cho nay

l~ch t~m thai c6 th~ truang hqp ghi nh~n ban

Khi mua tai s<'m (khong phat sinh, d~c bi~t la d~u cua m<)t tai san hay

phai la hqp tac kinh trong truang hqp hqp nq phai tra trong m<)t giao

tac kinh doanh vi tai dich khong phai la hqp tac

hoan l~i duqc ghi nh~

san duqc mua theo gia kinh doanh va t~i thai

bfulg m<)t c6ng thuc tri hqp ly tren thi di~m giao dich tai san hay

nh~t dinh1

truang trong khi CO' sa nq phai tra nay khong anh

tinh thu~ la theo gia huang lqi nhu~n k~ toan

,

Vi d1,1: m<)t doanh nghi~p mua co phan cua 1 doanh nghi~p c6 1 tai san v&i gia tri USD100 Vi~c mua nay khong phai hqp nh~t kinh doanh Tai san nay khong duqc kh~u trir cho thu~

Theo lAS 12, khong ghi Theo US GAAP:

nh~n thu~ TNDN hoan l~i, Ca sa tinh thu~ = 0 chi ghi nh~n tai san:

Nq Tai san: USD100

Gia tri s6 sach = 1 00 Chenh l~ch t~m thai:

100

1

Gili tri s6 sach cu6i cling-(thu~ sufit *( Gia tri s6 sach cu6i cling- ca sa tinh thu~))= gia tri mua b~ng ti~n

Tai san thu~ TNDN hoan l11i I thu~ TNDN hoan l11i phai tra = (Ca sa tinh thu~ - Gia tri s6 sach cu6i cling) *

thu~ sufit

• I

C6 Tien m~t: USD 1 00 Thue suat 40%

Ar d1,mg cong thuc, thu€ TNDN hoan lc;1i la USD67

Nq tai san: USD167 C6 ti~n m~t: USD 100 C6 thu€ TNDN hoan lc;1i phai tra: USD67 Cac giao djch n()i b() lAS 12 ghi nh~n thue US GAAP dim ghi

chuySn giao tai san n<)i b<) TNDN lien quan d€n trong cling t~p doan chuySn giao tai san n<)i

b<) trong cling t~p doan

Vi dl): doanh nghi~p Ava B cling lacon cua doanh nghi~p C Doanh nghi~p A ban hang h6a, gia g6c

100, gia ban 150 cho doanh nghi~p B Doanh nghi~p

A thu€ suat 40%, doanh nghi~p B thu€ suat 30% Cu6i nam 1, doanh nghi~p B v~n con gifr hang tbn kho Trang nam 2 doanh nghi~p B ban ra gia USD170

Theo lAS 12, bao cao hQ'P US GAAP chi ghi nh~n

N am 1: Doanh nghi~p A trong nam 1:

phai n<)p thu€: 40% * 50 = N(J chi phi thui hi?n

USD20 ==> bao cao hQ'P himh: USD20

nhat cua t~p doan ghi C6 thui phai tra:

USD20 C6 thui phai tra:

D6ng thai, t~p dofm c6

hang t6n kho: gia tri s6

sach: USDlOO Ca sa tinh

C6 chi phi thui TNDN

hoan l9i: USD 15

• i

himh: USD20 *30%=

USD6 C6 thui phai tra:

USD6

thu~ TNDN hoan l~i tinh khong ch~c ch~n nay

trong uac tinh thue TNDN hoan l~i

Thue suat sfr dt}ng

Thong thuemg, cac doanh

nghi~p h~ch toan theo phuong phap binh quan gia quy~n ho~c u6c tinh kha nang di€n ra 16n nh~t

lAS 12 se phan anh S\f US GAAP chi su dl)ng thay d6i trong thue su~t thue suM c6 hi~u l\fc lAS 12 su dl)ng thue su~t

c6 hi~u l\fc ho~c se c6

hi~u l\fc trong kY hoan

nh~p cac chenh l~ch

Thue TNDN la khoan thue quan tn;mg cho Nha Nu6c cling nhu c6 tac d<)ng 16n den doanh nghi~p Ke toan thue TNDN de phan anh hqp ly nghi~p V\1 lien quan den thue TNDN luon la cftn thiet Cach h~ch toan thue TNDN

lAS 12 da qua nhi~u lftn sua d6i lAS 12 hi~n t~i da thay d6i kha nhi~u so v6i

CHUONG2:

TiM HIEU VA DANH GIA KE TOAN

THUE TNDN TAl VIETNAM • •

So v6i lich sir k~ tmin thu~ TNDN qu6c t~- phat tri€n tu nam 1979, c6 th€ n6i lich sir phat tri€n chuful mgc thu~ TNDN t~i Vi~t Nam di sau m9t

ch~g duemg dai

2.1.1 TrU'(YC khi co chuAn mvc k~ tmin tho~ TNDN nam 2005

Tru6c nam 1986, Vi~t Nam v~n hanh n€n kinh t~ theo ca ch~ k~ ho~ch h6a t~p trung Nha nu6c qmin ly n€n kinh t~ toan di~n d6i v6i cac xi nghi~p qu6c doanh thong qua vi~c giao nhi~m vv san xufit kinh doanh Cac xi nghi~p trong giai do~n nay khong phai n9p thu~ TNDN vi tfit ca hang h6a san xufit ra

duqc n9p cho Nha nu6c va duqc phan ph6i l~i Vi v~y, Vi~t Nam khong c6 m9t chufrn mgc k~ toan rieng bi~t cho thu~ TNDN

Tir nam 1986, Vi~t Nam ti~n hanh x6a b6 ca ch~ t~p trung quan lieu bao cfip, xay dl)'llg n€n kinh t~ thi truemg dinh huang xa h9i chu nghia Nam

1990, Lu~t thu~ lqi tile da duqc ban hanh, nhung con nhi€u h~n ch~ D€ phu hqp v6i yeu c~u phat tri€n cua n€n kinh t~ trong giai do~ m6i, nam 1997, lu~t thu~ TNDN duqc ban hanh va ti~p tvc hoan chinh d~n bay gier Tuy nhien, k~ toan thu~ TNDN v~n khong c6 gi phat tri€n trong giai do~n tru6c

2005

31

Tru6c 2005, thue TNDN vfin duqc xem la m<)t khmin phan ph6i l?i Sau khi tinh thue TNDN phai n<)p, cac doanh nghi~p ghi giam khoan lqi nhu~n gifr l?i va tang khoan thue TNDN phai n<)p Cac khoan chenh l~ch gifra lu~t thue TNDN va ke toan luon t6n t?i Tuy nhien, do khong c6 huang dfin,

ke toan vien ho~c la bo qua, khong ghi nh~n cac khoan chenh l~ch ho~c la ke toan chi cho mvc dich thue la chu yeu (nghia la c6 g~ng h?ch toan cac nghi~p V\l phat sinh theo cac quy djnh cua thue d~ giam den mtrc CO th~ cac khoan chenh Iech) Di~u nay dfin den tinh khong phu hqp v6i thong 1e qu6c te ciing nhu giam tinh hqp ly cua bao cao tai chinh

V 6i yeu cfiu cua n~n kinh te thi truemg va h<)i nh~p v6i the gi6i, ke toan VietNam da c6 bu&c phat tri~n dang k~ Tir nam 2001, he th6ng 26 chudn mlJc ke toan VietNam duqc ban hanh Trong d6, nam 2005, chufin mlJc ke toan thue TNDN - VAS 17 duqc ban hanh V a nam 2006, Thong tu

20/2006/TT-BTC duqc ban hanh ngay 20 thang 3 nam 2006 huang dfin thi hanh chufin mlJc ke toan thue TNDN hoan l?i

Chufin mlJC ke toan thue TNDN VAS 1 7 da ke thira cac phat tri~n cua chufin mlJc ke toan thue TNDN qu6c te lAS 12 nam 2000 Theo d6, ke toan thue TNDN se h?ch toan thue TNDN hoan l?i, su dvng phuong phap tiep c~n theo bang can d6i ke to an, Tuy nhien, viec ap dvng trong thlJC te het sue kh6 khan Vi cac khai niem trong chufin illlJC kha m6i me va nguai lam cong tac ke toan quen v6i each h?ch toan cii - giam thi~u cac chenh Iech gifra ke toan va thue

2.2 cAc QUY DJNH PHAP L Y VE KE TOAN THUE TNDN

2.2.1 Chuin mvc k~ toan thu~ TNDN VAS 17

Vi~t Nam di sau chu~n ID\fC lAS 12 va k~ thira hfiu h~t n<)i dung lAS

12 Tuy v~y, gifra lAS 12 va VAS 17 con m<)t s6 khac bi~t M<)t phfin c6 thS

do 1uc ban hanh, cac diSm nay khong phu hgp v6'i Vi~t Nam Vi~c nghien c(ru cac khac bi~t nay dS gop phfin xem xet c6 cfin sira dbi hoan thi~n VAS 17 Bang 3- So sanh lAS 12 va k~ toan thu~ TNDN t~i Vi~t Nam

Ghi nhin thue TNDN

hoan l~i v6i cho khoan

IQi ich chuy~n 16 kY

16 c6 thS chuySn khoan 16 c6 thS chuySn chuySn kY tru6'c chuySn kY tru6'c

Vi thea 1u~t thue Vi~t Nam, cac khoan 16 chi duqc chuySn cho kY sau rna khong duqc chuySn cho kY

tm6'c nen trong VAS 1 7 khong d~ c~p Ghi nhin thu~ TNDN Duqc ghi nh~n cho tat C6 1oC;!i trir them 2 hoan ·~i phai tra va tai ca cac khoan chenh 1~ch tmemg hgp:

san tho~ TNDN hoan t~m thai chiu thu~/ - Thu~ TNDN hoan 1C;!i

LoC;!i trir

duqc khfiu trir, trir phai tra phat sinh tir ghi tmemg hgp phat sinh tir nh~n ban dfiu cua 1qi vi~c ghi nh~n ban dfiu th~ thuong mC;li;

cua m<)t tai san hay nq

(vi dv: phat sinh tir lqi nhu~n chua phan ph6i),

do doanh nghi~p c6 the kiem soat duqc thai gian hoan nh~p cua cac khoan chenh l~ch d6, vi~c hofm nh~p c6 the khong xay ra trong tuang lai gAn va lqi nhu~n chju thu€ se bu

d~p cho cac chenh l~ch

nay

C6 the vi 6 Vi~t Nam, cac mo hinh mua ban doanh nghi~p chua r()ng rai h1c ban hanh VAS 1 7 Cac khoan dAu tu vao doanh nghi~p khac chua nhieu Vi v~y, chu~n mgc chua lo;;ti trir 2 truang hqp tren

Ghi nh~n thue hi~n t~i Chuan mgc khong Thue TNDN hi~n hanh

phai tra va thu~ hoan huang d~n Cl,l th~ h;;tch va thu€ TNDN hoan l;;ti

lai