Hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở việt nam hiện nay (tt)

Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện pháp luật và cơ chế bảo đảm thi hành pháp luật điều chỉnh các hành vi cạnh tranh gian dối, không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo có ý nghĩa qua

PHẠM ĐỨC HÒA

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CẠNH TRANH

TRONG LĨNH VỰC QUẢNG CÁO

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành : Lý luận và Lịch sử Nhà nước & pháp luật

Mã số: 62 38 01 01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS QUÁCH SĨ HÙNG

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Cạnh tranh là quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường, đồng thời là động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế phát triển Để thúc đẩy cạnh tranh, các doanh nghiệp

đã áp dụng nhiều phương thức để truyền tải thông tin sản phẩm của mình đến khách hàng, trong đó, quảng cáo được xem là hình thức phổ biến hiện nay Hoạt động quảng cáo không chỉ đơn thuần là một hành vi thương mại, mà nó cũng là một biện pháp, một phương thức cạnh tranh không thể thiếu trong kinh doanh Những năm gần đây, quảng cáo trở nên thu hút sự quan tâm rất lớn của các doanh nghiệp và nằm trong khâu chiến lược xúc tiến hỗn hợp của marketing Nó hỗ trợ cho hoạt động bán hàng đạt hiệu quả tốt hơn theo đúng mục tiêu Tuy nhiên, quảng cáo như thế nào lại là một vấn đề cần được xem xét trong thời điểm hiện nay

Thực tế cho thấy, trong lĩnh vực này đã nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp ảnh hưởng đến hoạt động cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau, tác động xấu đến môi trường kinh doanh ở Việt Nam, như: Nội dung quảng cáo không trung thực, sai lệch nhiều mặt, dùng những hình ảnh, cử chỉ, lời nói gây phản cảm, vi phạm đạo đức truyền thống… Việc quảng cáo gian dối, sai sự thật, cạnh tranh không lành mạnh đã và đang diễn ra khá phổ biến và gây ra nhiều hậu quả khôn lường Bởi vậy, để chấn chỉnh, đưa quảng cáo vào chuẩn mực, rất cần đến sự giám sát, điều chỉnh hiệu quả của pháp luật

Ở Việt Nam, Luật Cạnh tranh năm 2004 đã quy định điều chỉnh các hành vi quảng cáo so sánh, quảng cáo bắt chước, quảng cáo gian dối hoặc gây nhầm lẫn và các hoạt động quảng cáo bị pháp luật cấm khác Cùng với Luật Cạnh tranh, việc điều chỉnh hoạt động quảng cáo không lành mạnh còn được thực hiện bởi Luật Thương mại, Luật Bảo vệ người tiêu dùng, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí, Luật Xuất bản, Luật Dược, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Luật Kinh doanh Bảo hiểm và các văn bản hướng dẫn thi hành Tuy nhiên, sự trùng lặp và chồng chéo về nội dung giữa các văn bản pháp luật này đối với các hành vi quảng cáo không lành mạnh đã và đang gây khó khăn cho việc tổ chức thực thi pháp luật thống nhất trên thực tế Cho đến nay, một số văn bản hướng dẫn thi hành Luật Cạnh tranh năm 2004 được ban hành nhưng không có văn bản nào hướng dẫn việc áp dụng pháp luật cạnh tranh về chống các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, đặc biệt là các quy định đặc thù để

xử lý các hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh Luật Quảng cáo năm

2012 cũng không hướng dẫn cụ thể, chi tiết về xử lý các hành vi quảng cáo có nội dung cạnh tranh không lành mạnh Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có một cơ chế thống nhất, đồng bộ trong việc xử lý có hiệu quả các hành vi cạnh tranh không lành

mạnh trong lĩnh vực quảng cáo Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện pháp luật

và cơ chế bảo đảm thi hành pháp luật điều chỉnh các hành vi cạnh tranh gian dối, không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo có ý nghĩa quan trọng để vận dụng trong công cuộc phát triển nền kinh tế, xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh trong

kinh doanh ở nước ta Đây là cơ sở để nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “Hoàn thiện

pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay” để nghiên

cứu và làm Luận án Tiến sĩ luật học của mình tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích, làm rõ cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, đánh giá thực trạng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam và đề ra quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu cơ sở lý luận cho việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; làm rõ những đặc điểm, vai trò và nội dung của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; các tiêu chí để xác định mức độ hoàn thiện; các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật và nghiên cứu pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở một số nước trên thế giới và rút ra những giá trị có thể tham khảo

ở Việt Nam

- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay để khẳng định những bước phát triển, những ưu điểm cần phát huy, đồng thời tìm ra những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó

- Đề xuất quan điểm và những giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

như thực tiễn pháp luật Việt Nam, pháp luật cạnh tranh như tên gọi hiện nay bao gồm hai chế định chủ yếu là: (i) Pháp luật chống hạn chế cạnh tranh, kiểm soát độc quyền;

và (ii) Pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh Điều chỉnh pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo chủ yếu là nhằm hướng tới mục tiêu chống lại các hành vi

quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh và thuộc phạm vi của chế định pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh, bởi vậy, để làm sâu sắc hơn nội hàm đề tài nghiên cứu, trong phạm vi luận án này, tác giả luận án tập trung nghiên cứu về chế định pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo để đề xuất quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay nhằm điều chỉnh và kiểm soát hiệu quả các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo

lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam từ khi có Luật Cạnh tranh năm 2004 cho tới nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận của đề tài luận án

Cơ sở lý luận của luận án là lý thuyết về kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế; Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm

2020 theo Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị

4.2 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp được sử dụng trong các chương 2, 3 và 4 để làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất quan điểm, giải pháp hoàn thiện

pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo;

- Phương pháp tiếp cận hệ thống được sử dụng trong các chương 2, 3 và 4 để làm

rõ nội dung, vai trò, các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, các yếu tố ảnh hưởng và các điều kiện bảo đảm hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

- Phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn, phương pháp lô gíc được sử dụng ở các chương 2, 3, 4: Luận án nghiên cứu từng vấn đề trong mối quan hệ chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn, giữa quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước với thực tiễn thực hiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo Ba chương của luận án được nghiên cứu trong mối quan hệ lôgíc xuyên suốt từ cơ sở lý luận đến thực trạng và quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

- Phương pháp so sánh được sử dụng trong chương 1 để làm rõ tình hình nghiên cứu, chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Phương pháp này cũng được sử dụng

ở chương 2 để so sánh các pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo của một số nước trên thế giới nhằm rút ra các bài học kinh nghiệm vận dụng cho Việt Nam

5 Những đóng góp mới về mặt khoa học của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận án có những đóng góp mới về mặt khoa học như sau:

- Trên cơ sở phân tích một cách toàn diện các quan điểm, quan niệm về pháp luật

về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, luận án đã xây dựng khái niệm khoa học pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, chỉ ra đặc điểm, vai trò và nội dung của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, đồng thời, xây dựng các tiêu chí về nội dung và hình thức để xác định mức độ hoàn thiện của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; phân tích làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

- Phân tích, đánh giá tổng quát thực trạng các quy định pháp luật và thực trạng

áp dụng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam, chỉ ra những điểm còn hạn chế, bất cập của pháp luật cũng như trong cơ chế áp dụng pháp luật và nguyên nhân

- Từ các nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đã đưa ra các quan điểm và kiến nghị những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và cơ chế bảo đảm thi hành pháp luật cạnh trạnh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Về mặt khoa học, luận án góp phần làm sáng tỏ thêm các vấn đề lý luận của pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế Những đề xuất của luận án góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật cũng như cơ chế bảo đảm thi hành pháp luật cạnh trạnh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

- Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luận án sẽ là tài liệu tham khảo có giá trị trong nghiên cứu lập pháp cũng như thực tiễn thi hành pháp luật về cạnh trạnh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam Luận án cũng có thể là tài liệu giảng dạy và học tập trong các cơ sở đào tạo pháp luật về cạnh trạnh trong lĩnh vực quảng cáo

7 Bố cục của luận án

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu bốn chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh

vực quảng cáo và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận của việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh

vực quảng cáo

Chương 3: Quá trình phát triển và thực trạng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh

vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong

lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

Chương 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

VỀ CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC QUẢNG CÁO

VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC

1.1.1 Nhóm công trình nghiên cứu về xây dựng và hoàn thiện pháp luật cạnh tranh

Ở Việt Nam, trong quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm đảm bảo để nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường phát triển, đã có một số công trình nghiên cứu bước đầu về pháp luật cạnh tranh, chống cạnh tranh không lành mạnh Sau khi Luật Cạnh tranh của Việt Nam được ban hành, đã có thêm nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này nhằm bàn luận thêm về các chế định của Luật Cạnh tranh và đặt ra các vấn đề cần quan tâm để đưa Luật này vào cuộc sống Thông qua các nghiên cứu lý luận và thực tiễn về pháp luật cạnh tranh, chống cạnh tranh không lành mạnh đã công bố trong những năm qua cho thấy, các vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật cạnh tranh, chống cạnh tranh không lành mạnh đã được các tác giả nghiên cứu một cách tương đối có hệ thống, bắt đầu từ các hành vi hạn chế cạnh tranh, các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, nhu cầu điều chỉnh pháp luật đối với vấn đề cạnh tranh Từ các nghiên cứu lý luận và thực tiễn, cũng như học hỏi kinh nghiệm pháp luật quốc tế, các công trình nghiên cứu trên đã xây dựng và tạo lập được cơ sở lý luận về pháp luật cạnh tranh, chống cạnh tranh không lành mạnh trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam làm cơ sở cho các công trình nghiên cứu về sau, cũng như góp phần vào việc nghiên cứu các luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống pháp luật về cạnh tranh trong điều kiện nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

1.1.2 Nhóm công trình nghiên cứu về xây dựng và hoàn thiện pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

Các nghiên cứu về điều chỉnh pháp luật đối với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động quảng cáo cũng đã có nhiều luận văn, luận án và các bài viết nghiên cứu đề cập

Ở các công trình nghiên cứu này, dựa trên các quy định của Luật Cạnh tranh, các tác giả đã tập trung làm rõ các vấn đề lý luận về cạnh tranh trong hoạt động quảng cáo, pháp luật cạnh tranh điều chỉnh quảng cáo trong nền kinh tế thị trường; đánh giá hiện trạng hoạt động quảng cáo tại Việt Nam; luận giải về vấn đề điều chỉnh pháp luật đối với các hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh, từ đó đề xuất các giải pháp thi hành hiệu quả pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo, như điều chỉnh khái niệm cạnh tranh không lành mạnh, hoàn thiện thủ tục

và trình tự xử lý các vụ việc cạnh tranh, điều chỉnh chức năng nhiệm vụ của cơ quan cạnh tranh và một số giải pháp khác…

Tuy nhiên, việc nghiên cứu mới tập trung vào việc điều chỉnh pháp luật đối với từng hành vi như quảng cáo so sánh hoặc kiểm soát quảng cáo gây nhầm lẫn… chưa làm rõ bản chất và tính đặc thù của hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

1.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC

Theo pháp luật của các quốc gia và khu vực trên thế giới, vấn đề cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo được quan tâm là việc chống lại các hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh như quảng cáo so sánh, quảng cáo gian dối, quảng cáo gây nhầm lẫn nhằm cạnh tranh không lành mạnh

Pháp luật các nước cũng đã nghiên cứu và thực hiện điều chỉnh đối với các hành

vi này từ rất lâu thông qua các hiệp định, hiệp ước có tính khu vực và được nội luật hóa trong pháp luật quốc gia Bên cạnh đó, còn có một số công trình tiểu biểu khác

như: “Nghệ thuật quảng cáo” của tác giả Arrmand Dayan, Nxb Thế giới, năm 2002;

tác phẩm này khái quát về cách thức đưa thông tin quảng cáo đến công chúng nhưng

cũng cảnh báo những nguy cơ và những vấn đề cần lưu ý để khỏi “phạm luật”; “Ảnh hưởng của quảng cáo bắt chước với thương hiệu gốc” của GS Ouidade Sabi, Đại học Sorbonne (Cộng hòa Pháp) Các hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh đều được pháp luật các nước trên thế giới coi là những hành vi kinh doanh gian dối và áp dụng biện pháp xử lý một cách hết sức nghiêm khắc

Qua các công trình nghiên cứu về quảng cáo, pháp luật điều chỉnh các hành vi quảng cáo gian dối, quảng cáo gây nhầm lẫn và quảng cáo so sánh của các quốc gia

trên thế giới cũng như pháp luật quốc tế, có thể thấy rằng, thuật ngữ “quảng cáo gây

phạm pháp luật Các hành vi này được pháp luật về cạnh tranh các nước điều chỉnh

và xem là một dạng hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh

1.3 ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN

ĐỀ LUẬN ÁN KẾ THỪA

1.3.1 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu

Thời gian qua, các nghiên cứu đối với pháp luật về chống hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh đã được nhiều nhà khoa học quan tâm làm rõ, song các nghiên cứu về hành vi cạnh tranh, chống cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo vẫn còn khiêm tốn

Về mặt lý luận, việc xử lý các hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh thuộc chế định pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh (một trong hai chế định cơ bản của pháp luật cạnh tranh) Tuy nhiên, quy định điều chỉnh và xử lý các

hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh có những đặc thù riêng và hầu như các công trình nghiên cứu đã công bố đều không làm rõ vấn đề này

Có thể nói, các công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn của pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể, song chưa có công trình nào đặt vấn đề nghiên cứu toàn diện nhằm làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dung cơ bản của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, chưa làm rõ được các tiêu chí để xác định mức độ hoàn thiện của pháp luật, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

1.3.2 Những vấn đề mà luận án kế thừa

Các vấn đề lý luận về điều chỉnh pháp luật đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo; Kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn về một

số khía cạnh của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo

và pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; Kinh nghiệm pháp luật của một

số quốc gia về nhận diện và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo

1.4 NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.4.1 Về mặt lý luận

- Xây dựng khái niệm pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; phân tích nội dung và những đặc điểm của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo; làm

rõ vai trò của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

- Xây dựng hệ thống tiêu chí làm cơ sở để xác định mức độ hoàn thiện của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

- Phân tích làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

- Nghiên cứu pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở một số nước trên thế giới, rút ra một số giá trị có thể tham khảo cho việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam

1.4.2 Về thực tiễn

- Nghiên cứu tổng quan quá trình phát triển của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam từ khi có Luật Cạnh tranh năm 2004 đến nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

ở Việt Nam theo các tiêu chí đã được xác định ở phần lý luận; chỉ ra những bước phát triển, những ưu điểm cần phát huy, đồng thời tìm ra những hạn chế, nhược điểm và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, nhược điểm đó

- Luận chứng các quan điểm và đề xuất giải pháp cụ thể, toàn diện nhằm hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay

1.4.3 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

1.4.3.1 Giả thuyết nghiên cứu

Trong điều kiện kinh tế thị trường, hoạt động quảng cáo ngày càng đa dạng và đóng vai trò quan trọng, đồng thời, nó cũng là một trong những phương thức để các doanh nghiệp thực hiện cạnh tranh trong quá trình kinh doanh Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu lợi nhuận, nhiều doanh nghiệp đã thực hiện các hành vi quảng cáo sai

sự thật, gây nhầm lẫn, so sánh để cạnh tranh không lành mạnh…

Ở Việt Nam hiện nay, mặc dù đã có những quy định pháp luật điều chỉnh về vấn

đề cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, song thực tiễn áp dụng cho thấy, pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo hiện còn tản mạn, thiếu thống nhất và chưa tạo ra được một cơ chế điều chỉnh đồng bộ để điều chỉnh hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo Vì vậy, nhu cầu nghiên cứu để tìm ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay đang có tính cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng trên cả phương diện lý luận cũng như thực tiễn

1.4.3.2 Câu hỏi nghiên cứu

Từ các giả thuyết nghiên cứu ở trên, có thể đặt ra các câu hỏi nghiên cứu như sau:

(i) Khái niệm, đặc điểm, nội dung và vai trò của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo là gì?

(ii) Các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo được xác định như thế nào?

(iii) Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo là những yếu tố nào?

(iv) Quá trình phát triển của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam?

(v) Thực trạng pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay theo các tiêu chí về mức độ hoàn thiện được đánh giá như thế nào?

(vi) Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam hiện nay?

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT

VỀ CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC QUẢNG CÁO

2.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, NỘI DUNG VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT VỀ CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC QUẢNG CÁO

2.1.1 Khái quát về hoạt động cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

2.1.1.1 Khái niệm cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

Cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo là sự ganh đua giữa những nhà sản xuất hàng hoá, các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế nhằm tạo ra một phong cách, một hình ảnh ấn tượng, một uy tín riêng cho hàng hoá, dịch vụ của mình

để giành các điều kiện tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, dịch vụ và thị trường có lợi nhất

quảng cáo

cạnh tranh do các chủ thể quảng cáo trên thị trường thực hiện nhằm mục đích lợi nhuận

chất đối lập, đi ngược lại các thông lệ tốt đẹp và các nguyên tắc đạo đức kinh doanh

nó gây thiệt hại hoặc có khả năng gây thiệt hại cho đối tượng khác

Các nhóm hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh chủ yếu bao

gồm: Quảng cáo nhằm so sánh trực tiếp hàng hoá, dịch vụ của mình với hàng hoá, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác; Quảng cáo có nội dung và ý đồ bắt chước một sản phẩm quảng cáo khác để gây nhầm lẫn cho khách hàng về đối tượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ được quảng bá trước công chúng; Quảng cáo đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng

2.1.2 Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

2.1.2.1 Khái niệm pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

Pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo là tổng thể các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, điều chỉnh các hành vi và quan hệ cạnh tranh của các chủ thể kinh doanh trong lĩnh vực quảng cáo, xác định các hành vi quảng cáo bị coi là cạnh tranh không lành mạnh; quy định trách nhiệm pháp lý của các chủ thể thực hiện hành vi; trình tự, thủ tục khiếu nại và giải quyết, các biện pháp chế tài được áp dụng nhằm mục đích đảm bảo để các hoạt động cạnh tranh trong lĩnh

vực quảng cáo được diễn ra một cách công bằng, bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo

2.1.2.2 Đặc điểm pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

phận của pháp luật cạnh tranh, thuộc chế định pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh, vì vậy, nó cũng mang những đặc điểm của pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh

việc quy định các quyền và nghĩa vụ cụ thể của các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo, các chủ thể có căn cứ pháp lý để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình, tránh vi phạm pháp luật và có thể tố giác hành

vi vi phạm luật; Giải quyết các tranh chấp phát sinh và xử lý vi phạm nhằm mục đích răn đe, giáo dục; Xây dựng nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử trong kinh doanh và các hoạt động liên quan đến quảng cáo; Xây dựng trật tự kinh doanh lành mạnh, công bằng trong lĩnh vực quảng cáo

lĩnh vực quảng cáo là các quan hệ cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo được pháp luật cạnh tranh điều chỉnh trong mối quan hệ với pháp luật quảng cáo và pháp luật chuyên ngành khác có liên quan

Thứ tư, mối quan hệ của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo với

tranh với quy định của luật khác về hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh thì áp dụng quy định của Luật Cạnh tranh Trong quá trình áp dụng pháp luật để xử lý vi phạm, Luật Cạnh tranh không có chế tài riêng mà sử dụng chế tài của các ngành luật khác, bao gồm từ chế tài của Luật Dân sự, Luật Hành chính và Luật Hình sự Pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo có mối liên hệ chặt chẽ với pháp luật chuyên ngành

2.1.3 Nội dung pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

Thứ nhất, các nguyên tắc cơ bản của pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực quảng

cáo

- Nguyên tắc đảm bảo quyền tự do kinh doanh;

- Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật của các chủ thể tham gia hoạt động quảng cáo;

- Nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh;

- Nguyên tắc tôn trọng quyền sáng tạo của chủ thể quảng cáo

Thứ hai, các nhóm quy phạm pháp luật điều chỉnh hành vi cạnh tranh không lành

mạnh trong lĩnh vực quảng cáo

Một là, nhóm quy phạm pháp luật điều chỉnh hành vi quảng cáo so sánh;

Ba là, nhóm quy phạm pháp luật điều chỉnh hành vi quảng cáo đưa thông tin

gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng

Thứ ba, các quy phạm pháp luật quy định trình tự, thủ tục xử lý đối với các hành

vi vi phạm

Cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh có quyền tiến hành điều tra, xem xét,

xử lý các vụ việc vi phạm pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo dựa trên

cơ sở có đơn khiếu nại về hành vi vi phạm của chủ thể kinh doanh đã thực hiện hành

vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh hoặc qua quá trình kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện pháp luật về cạnh tranh phát hiện thấy vi phạm Trong quá trình điều tra, thẩm vấn, thụ lý hồ sơ, cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh có quyền yêu cầu các chủ thể kinh doanh có liên quan cung cấp mọi thông tin cần thiết bằng văn bản, yêu cầu các cơ quan hữu quan cung cấp các tài liệu phục vụ quá trình điều tra Trong trường hợp có các hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh, cơ quan quản

lý cạnh tranh có quyền ra quyết định buộc chấm dứt hành vi vi phạm và áp dụng các biện pháp chế tài theo quy định của pháp luật về cạnh tranh Trường hợp cấu thành tội phạm hình sự thì chuyển hồ sơ sang các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để xử lý hình sự Bên bị thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo gây ra có quyền khởi kiện bên vi phạm ra Tòa án để đòi bồi thường thiệt hại dân sự Trình tự, thủ tục khởi kiện được thực hiện theo pháp luật về dân sự

Thứ tư, các quy phạm pháp luật quy định các biện pháp chế tài

Các biện pháp chế tài đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực quảng cáo bao gồm: Buộc chấm dứt thực hiện hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh; buộc phải hiệu chỉnh đối với nội dung quảng cáo sai sự thật; phạt tiền (có thể là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung); buộc phải bồi thường thiệt hại do hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh gây ra; trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

2.1.4 Vai trò của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo

chế hoá quan điểm, chủ trương của Đảng về tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh

và cạnh tranh bình đẳng, minh bạch

và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể kinh doanh trong lĩnh vực quảng cáo

và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng