skkn một số biện pháp dạy học môn mĩ thuật cho học sinh lớp một theo phương pháp đan mạch

Mục tiêu của phương pháp dạy học Mĩ thuật mới nàyhướng nhiều đến khả năng sáng tạo, tư duy của học sinh, đáng kể nhất là rèn được nhiều kỹ năng quan trọng cho học sinh như: kỹ năng giao

TÓM TẮT ĐỀ TÀI

MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Có thể nói ưu điểm của phương pháp dạy học mới theo dự án SAEPS là tích cực,

mà ở đó học sinh chủ động, tự lực khai thác tri thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên.Các phương pháp dạy học mới được triển khai trong dự án đã kích thích sự say mê,hứng thú trong học tập, bồi dưỡng phát triển năng lực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực tư duy

và trí tưởng tượng của học sinh Tuy nhiên vấn đề đồ dùng phục vụ môn học giải quyếtnhư thế nào để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh hay hình thức tổ chức lớp học rasao, cách thực hiện các quy trình sáng tạo vẫn là những băn khoăn lớn của mỗi giáoviên chuyên trách khi giảng dạy Chính từ những trăn trở này, chúng tôi đã tiến hành

nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Một số biện pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một theo phương pháp Đan Mạch

II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

- Chủ thể: Biện pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một theo phương pháp

Đan Mạch

- Khách thể: Học sinh khối 1 trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

Phạm vi nghiên cứu tập trung chủ yếu là:

- Tìm hiểu quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở lớp Một

- Tìm hiểu những vấn đề cơ bản thường gặp, những tình huống, ưu điểm, hạn chếqua quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở khối 1, trường Tiểu học Thị Trấn ChâuThành A

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Các phương pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu đề tài bao gồm:

1 Sưu tầm tài liệu có liên quan:

2 Phương pháp vấn đáp:

3 Phương pháp quan sát:

4 Phương pháp thực nghiệm:

5 Phương pháp phân tích, tổng hợp:

V GIẢ THUYẾT KHOA HỌC:

Để vấn đề nghiên cứu được thực hiện có hiệu quả và đạt được mục tiêu đề ra, trướckhi đi sâu vào giải quyết và tìm ra giải pháp, chúng tôi đã đề ra một số giả thuyết và dựkiến tình huống như sau:

1 Nếu giáo viên thực hiện tốt việc áp dụng phương pháp dạy học Mĩ thuật mới thìhiệu quả giáo dục chắc chắn sẽ cao

2 Những quy trình mĩ thuật theo phương pháp mới của SAEPS kích thích sự tưduy, sáng tạo của học sinh Nếu giáo viên biết cách vận dụng linh hoạt vào điều kiệnthực tế thì sẽ không còn gặp khó khăn gì

3 Mĩ thuật là một bộ môn thuộc về năng khiếu của mỗi cá nhân, do đó cho dù giáo

viên có cố gắng thế nào cũng không thể nâng cao kết quả học tập của các em.

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Những định hướng và mục tiêu giáo dục Mĩ thuật bậc Tiểu học

2 Đặc điểm tâm lý học sinh lớp Một

3 Một số vấn đề về phương pháp dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới (thuộc

dự án do Đan Mạch hỗ trợ)

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1.Khái quát tình hình chung về nhà trường

2.Thực trạng việc dạy và học bộ môn Mĩ thuật 1 trường Tiểu học Thị Trấn ChâuThành A

III GIẢI PHÁP:

Giải pháp 1 : Lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo đúng tinh thần đổi

mới theo phương pháp của SAEPS

Giải pháp 2: Xây dựng các chủ đề học tập có nội dung gần gũi, quen thuộc và phù hợp với khả năng nhận thức của các em

Giải pháp 3: Vận dụng linh hoạt 7 quy trình Mĩ thuật mới phù hợp với khả năng

nhận thức của học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường

Giải pháp 4 : Xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện, tạo hứng thú học tập cho

học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi

Giải pháp 5: Tăng cường nhận xét, đánh giá học sinh

V.

KẾT QUẢ SAU ÁP DỤNG GIẢI PHÁP :

Qua việc học tập theo phương pháp mới giúp cho học sinh có được những trảinghiệm để gợi mở cách nhìn nhận, cảm giác, sự tò mò, trí nhớ, trí tưởng tượng và pháttriển sức sáng tạo và biểu đạt, vì vậy học sinh sẽ có được những hình ảnh và động lựcmang tính tinh thần Hạn chế được cảm giác lo sợ vì không biết vẽ của các em Họcsinh biết bảo vệ ý thức chủ quan của bản thân khi vẽ tranh, không bị ảnh hưởng bởi lờichê bai của các bạn khác Học sinh được bồi dưỡng rèn luyện óc quan sát, cách so sánh

sự vật hiện tượng, giúp các em tìm tòi thể hiện để vươn tới cái đẹp Các em cảm nhậnđược cái đẹp và chưa đẹp một cách rõ ràng qua việc nhận xét hình ảnh, tranh vẽ…Biếttạo ra các sản phẩm làm đẹp phục vụ cho sinh hoạt như: trang trí đồ vật, trang trí góchọc tập…Một điều không thể không nhắc tới đó là học sinh yêu thích môn học hơn, vẽmột cách say sưa hơn, hứng thú với nhiều sáng tạo, khiến cho tiết học trở nên thoảimái, nhẹ nhàng Quan trọng hơn cả là các em đã thấy tự tin khi vẽ, tạo được những câuchuyện ngộ nghĩnh mang hiệu quả bất ngờ, đẹp mắt

KẾT LUẬN

Những vấn đề mà chúng tôi đã nêu chắc chắn không tránh khỏi hạn chế và thiếuxót Song đó là những kinh nghiệm nhỏ mà chúng tôi đã rút ra được trong quá trìnhnghiên cứu và dạy thử nghiệm Chúng tôi rất mong được sự tham khảo, nhận xét, góp ý

bổ sung của đồng nghiệp, của cấp trên để giải pháp này được hoàn thiện hơn

Người viết

lý thuyết

Đối với bộ môn Mĩ thuật, việc dạy trong nhà trường phổ thông nói chung và ở bậcTiểu học nói riêng không nhằm mục đích đào tạo học sinh thành những hoạ sĩ haynhững nhà nghiên cứu nghệ thuật chuyên nghiệp mà là để giáo dục cho các em thị hiếuthẩm mĩ cần thiết cho việc hình thành và phát triển một nhân cách toàn diện, hài hoà: đó

là khả năng biết cảm nhận và biết tạo ra cái đẹp-trước hết là cho chính các em sau làcho gia đình và xã hội

Cũng như các đơn vị trường Tiểu học khác trên địa bàn tỉnh, phương pháp dạy học

Mĩ thuật mới được áp dụng vào giảng dạy ở trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A từhọc kì 2 của năm học 2013-2014 Mục tiêu của phương pháp dạy học Mĩ thuật mới nàyhướng nhiều đến khả năng sáng tạo, tư duy của học sinh, đáng kể nhất là rèn được nhiều

kỹ năng quan trọng cho học sinh như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sống, kỹ năng hợptác… Việc dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch giúp giáo viên nói chung

và giáo viên dạy Mĩ thuật nói riêng nhận thức được: Dạy học Mĩ thuật trong nhà trườngthông qua các hoạt động tạo hình để khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ,gây hứng thú cho các em trước cái đẹp tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của riêngmình trong cuộc sống hằng ngày Việc dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của ĐanMạch nhằm truyền cảm hứng cho giáo viên dạy Mĩ thuật, khuyến khích giáo viên kếthợp các kỹ năng mỹ thuật với các phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm,khuyến khích sự tương tác, kích thích tư duy sáng tạo, kích thích phát triển nhận thứcthông qua hoạt động thực tế Trên cơ sở lý thuyết giáo dục và giảng dạy Mĩ thuật, giáoviên sẽ tổ chức dạy cho các em học Mĩ thuật qua các hoạt động Vẽ cùng nhau, Vẽ theonhạc, Vẽ biểu đạt, tạo hình 3D từ các vật tìm được, Xây dựng cốt truyện Thông quacác hoạt động tạo hình sẽ khơi gợi và phát huy được năng khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ,gây hứng thú cho các em trước cái đẹp, tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của họcsinh trong cuộc sống Đây là một chương trình giáo dục Mĩ thuật Tiểu học năng động,phát huy, rèn luyện được nhiều kỹ năng cho học sinh, đặc biệt là kỹ năng sống, một sựthay đổi lớn cả về phương pháp lẫn mục tiêu giáo dục của bộ môn Mĩ thuật ở Tiểu học

Ngoài việc thay đổi nội dung phân phối chương trình, sự thay đổi hình thức tổ chức lớphọc phần lớn được thông qua hoạt động nhóm thì vấn đề để học sinh tiếp thu được kiếnthức, phát triển tư duy, sáng tạo ra những sản phẩm mĩ thuật là một trong những vấn đềtrọng tâm khiến giáo viên không khỏi tránh được những khó khăn, vướng mắc Vì theophương pháp mới, mỗi chủ đề sẽ thực hiện bằng nhiều quy trình mĩ thuật khác nhau,giáo viên hoàn toàn không hướng dẫn học sinh thực hành mà chủ yếu do học sinh tự tìmhiểu vấn đề, đề ra cách giải quyết nên câu hỏi đặt ra là: Học sinh lớp Một có khả năng

tư duy và sáng tạo ra câu chuyện được kể bằng ngôn ngữ mĩ thuật? Hầu hết các giáoviên dạy Mĩ thuật Tiểu học đều cho rằng minh họa hướng dẫn từng bước để học sinh vẽcòn chưa hiệu quả huống gì là để tự các em vẽ theo cảm nhận và sự hiểu biết của bảnthân

Có thể nói ưu điểm của phương pháp dạy học mới theo dự án SAEPS là tích cực,

mà ở đó học sinh chủ động, tự lực khai thác tri thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên.Các phương pháp dạy học mới được triển khai trong dự án đã kích thích sự say mê,hứng thú trong học tập, bồi dưỡng phát triển năng lực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực tư duy

và trí tưởng tượng của học sinh Tuy nhiên vấn đề đồ dùng phục vụ môn học giải quyếtnhư thế nào để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh hay hình thức tổ chức lớp học rasao, cách thực hiện các quy trình sáng tạo vẫn là những băn khoăn lớn của mỗi giáoviên chuyên trách khi giảng dạy Chính từ những trăn trở này, chúng tôi đã tiến hành

nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Một số biện pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một theo phương pháp Đan Mạch”, nhằm tìm ra giải pháp:

- Giúp học sinh lớp Một thêm yêu thích môn học thông qua các hoạt động học tập

- Giúp học sinh phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo, khả năng tư duy, rèn luyệncho các em có khả năng biểu đạt, phân tích và tăng cường kỹ năng giao tiếp

- Rèn cho học sinh có thói quen học tập chủ động, thoải mái, nhẹ nhàng nhưng vẫnđảm bảo kỷ luật lớp học

Mặt khác, qua việc đúc kết những kinh nghiệm cũng chính là một trong những cách

để ghi nhận và xem xét lại quá trình thực hành giảng - dạy, để hoàn thiện kỹ năng sưphạm của bản thân, để chọn lọc ra những gì đã làm tốt, cái gì cần phải làm tốt hơn vànghĩ cách khắc phục những gì chưa tốt Việc tự phân tích thiết yếu này có ý nghĩa quantrọng đối với sự phát triển nghề nghiệp của mỗi giáo viên, đồng thời giúp cho mỗi giáoviên có cơ hội để trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau nhằm hướng tới mục tiêu giáodục đạt kết quả cao hơn

II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

- Chủ thể: Một số biện pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một theo

phương pháp Đan Mạch

- Khách thể: Học sinh khối 1 trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

Phạm vi nghiên cứu tập trung chủ yếu là:

- Tìm hiểu quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở lớp Một

- Tìm hiểu những vấn đề cơ bản thường gặp, những tình huống, ưu điểm, hạn chếqua quá trình dạy và học bộ môn Mĩ thuật ở khối 1, trường Tiểu học Thị Trấn ChâuThành A

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Các phương pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu đề tài bao gồm:

1 Sưu tầm tài liệu có liên quan: Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài,

không thể phủ nhận vai trò quan trọng của công tác tham khảo tài liệu Tài liệu có từnhiều nguồn khác nhau như: sách, báo, tạp chí, kinh nghiệm từ đồng nghiệp…Đặc biệt

là sử dụng Internet: đây là một công cụ thuận tiện để tiếp cận nhanh và dễ dàng đến mộtlượng thông tin khổng lồ và phong phú Nhưng khi tham khảo cần phải có kiến thức vàkinh nghiệm để sàng lọc những thông tin (vì không phải thông tin nào cũng là đúng) thìmới tìm được nguồn thông tin phù hợp, chính xác với nhu cầu một cách nhanh chóng,hiệu quả

2 Phương pháp vấn đáp: Là phương pháp mà giáo viên sẽ dùng một hệ thống câu

hỏi để học sinh trả lời bằng miệng nhằm thu được những thông tin nói lên nhận thứchoặc thái độ của cá nhân đối với vấn đề học bộ môn Mĩ thuật 1 theo phương pháp mới(phương pháp Đan Mạch)

3 Phương pháp quan sát: Quan sát là phương pháp thu thập thông tin về quá trình

giáo dục trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động dạy – học cho ta những tài liệu vềthực tiễn để có thể nắm bắt một cách hiệu quả và chính xác Thông qua quá trình quansát, giáo viên ghi nhận lại tình hình học tập của học sinh, những vấn đề nảy sinh trongquá trình giảng dạy nhằm tìm ra biện pháp giải quyết thích hợp nhất

4 Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên chủ động tác động vào học sinh và quá

trình dạy – học để hướng theo mục tiêu dự kiến của mình

5 Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích nguyên nhân dẫn đến thực trạng và

tổng hợp các kết quả thu được qua quá trình nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả củagiải pháp

V GIẢ THUYẾT KHOA HỌC:

Để vấn đề nghiên cứu được thực hiện có hiệu quả và đạt được mục tiêu đề ra, trướckhi đi sâu vào giải quyết và tìm ra giải pháp, chúng tôi đã đề ra một số giả thuyết và dựkiến tình huống như sau:

1 Nếu giáo viên thực hiện tốt việc áp dụng phương pháp dạy học Mĩ thuật mới thìhiệu quả giáo dục chắc chắn sẽ cao

2 Những quy trình mĩ thuật theo phương pháp mới của SAEPS kích thích sự tưduy, sáng tạo của học sinh Nếu giáo viên biết cách vận dụng linh hoạt vào điều kiệnthực tế thì sẽ không còn gặp khó khăn gì

3 Mĩ thuật là một bộ môn thuộc về năng khiếu của mỗi cá nhân, do đó cho dù giáoviên có cố gắng thế nào cũng không thể nâng cao kết quả học tập của các em

Học sinh lớp 1C vẽ cùng nhau

PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Những định hướng và mục tiêu giáo dục Mĩ thuật bậc Tiểu học:

Luật Giáo dục điều 24.2 đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từnglớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thứcvào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh".Đồng thời còn nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục Tiểu học nhằm giúp cho học sinh những cơ

sở ban đầu nhưng rất quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách một conngười, chuẩn bị tốt cho các em về các mặt đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và laođộng để học sinh tiếp tục học lên trung học hoặc đi vào cuộc sống tùy theo nhu cầu vànguyện vọng bằng những hình thức thích hợp” Điều này khẳng định giáo dục thẩm mĩtrong trường Tiểu học là một nội dung có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với các mặt giáo dụckhác, tạo nên sự hoàn thiện trong việc phát triển nhân cách của học sinh Chính vì vậyviệc giáo dục và bồi dưỡng cho học sinh có trình độ văn hoá thẩm mĩ phổ thông là hếtsức cần thiết

Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiệnđại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc

tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo được sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch, đã triển khai Dự

án Hỗ trợ giáo dục Mĩ thuật cấp tiểu học (SAEPS) thử nghiệm tại các trường tiểu học ởmột số tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng miền trên cả nước

Năm học 2014 2015 Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai phương pháp dạy học Mĩ thuật mới sử dụng những quy trình dạy - học Mĩ thuật của SAEPS ở tất cảtrường tiểu học trên toàn quốc Theo đó, năm học 2015 – 2016 Bộ Giáo dục & đào tạotiếp tục chỉ đạo các trường: Tiếp tục triển khai thử nghiệm dạy học mĩ thuật theophương pháp mới tại các trường Tiểu học (Công văn số 4323/BGD&ĐT-GDTH)

-2 Đặc điểm tâm lý học sinh lớp Một:

Ở độ 6 tuổi là khởi đầu của giai đoạn phát triển mới của tư duy Theo các nhà tâm líhọc, ở lứa tuổi này sự tri giác của các em còn mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi tiết.Lứa tuổi này là lứa tuổi giàu tưởng tượng, tuy nhiên tưởng tượng của các em còn tảnmạn, ít có tổ chức Hình ảnh của tưởng tượng còn đơn giản, hay thay đổi do năng lực tưduy hạn chế Mặt khác, năng lực chú ý và trí nhớ ở lứa tuổi này cũng còn kém bềnvững, chưa thể tập trung lâu trong thời gian dài Nói chung là các em luôn hiếu độngham chơi, thích cái mới lạ nhưng lại chóng chán do môi trường của các em có sự thayđổi, từ hoạt động vui chơi là chính chuyển qua hoạt động chủ đạo là học tập Các em cóthể nhớ rất nhanh và thích làm những gì mình thích, nhưng lại mau quên, khó tập trungvào việc học Tâm lý của các em là thích được khen hơn chê, cho nên khi các em được

thầy cô khen, bạn bè quý mến các em rất thích Mặt khác khi chuyển từ giai đoạn từchơi là chính sang hoạt động học là chính, các em còn bỡ ngỡ rất nhiều Thậm chí có

em còn sợ đi học vì ít nhiều đều cảm thấy không thoải mái, bị bó buộc trong khuôn khổnhất định Đây là giai đoạn khó khăn đối với các em Việc tìm hiểu những đặc điểm tâm

lí nói trên rất có lợi cho việc dạy Mĩ thuật cho trẻ lớp Một Giúp cho giáo viên có thể sửdụng những phương pháp, phương tiện thích hợp trong việc giảng dạy

3 Một số vấn đề về phương pháp dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới (thuộc dự án do Đan Mạch hỗ trợ).

Giáo dục Mĩ thuật Tiểu học là một phần quan trọng trong nỗ lực của Đại sứ quánĐan Mạch nhằm hỗ trợ quá trình dân chủ và đa nguyên tại Việt Nam “Các em học sinhkhi tới trường giống như những cây non có rễ cứng cáp và đầy tiềm năng Giáo viên chỉđóng vai trò là những người thúc đẩy, biết cần phải thêm chất xúc tác gì vào nước tưới

để giúp những cây non đó phát triển”, đó là thông điệp bà Kirsren Fugl, chuyên gia tưvấn Đan Mạch đã nêu tại các buổi tập huấn cho giáo viên khi thực hiện phương phápmới của dự án Dự án này nhằm truyền cảm hứng cho giáo viên dạy Mĩ thuật để hỗ trợhọc sinh phát triển khả năng tiếp thu thẩm mĩ và sáng tạo, bằng cách khuyến khích các

em trải nghiệm, sáng tạo, bày tỏ, hợp tác và giao tiếp với nhau qua các hoạt động mĩthuật thực tế Thông qua hoạt động thực tế, học sinh tự mình làm giàu cách biểu đạt,phân tích, đánh giá, lựa chọn và nhận thức để hình thành, phát triển những năng lực ở

cá nhân Cùng lúc với việc phát triển những năng lực này, học sinh cũng có thể pháttriển các giác quan, các kĩ năng sống, kinh nghiệm và khả năng giải quyết vấn đề, cácnăng lực hợp tác, khả năng tự học và tự đánh giá

* Về mục tiêu: Mục tiêu chính của phương pháp này nhằm giúp học sinh hình

+ Năng lực biểu đạt: Có nghĩa là học sinh ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật để diễn đạt

sự trải nghiệm và thái độ của bản thân

+ Năng lực phân tích và trình bày: Thông qua các hoạt động trình bày về tác phẩmcủa mình, tham gia giải thích, phân tích, nhận xét về nghệ thuật, kỹ thuật thể hiện tácphẩm

+ Năng lực giao tiếp và đánh giá: Học sinh tham gia giao tiếp, thảo luận và đánh giátất cả các hoạt động trong tiết Mĩ thuật, đánh giá những gì đã làm được, có như mongmuốn hay không?

* Nội dung chương trình: Điểm nổi bật của phương pháp dạy học này là giáo viên

có thể chủ động theo từng nội dung tiết dạy mà kết hợp nhiều kỹ thuật trong một bàidạy Nội dung chương trình giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp mới không theo trình

tự các bài như chương trình hiện hành, mà giáo viên căn cứ vào đó để xây dựng các chủ

đề cho phù hợp Mỗi chủ đề tạo thành một quy trình mỹ thuật tương tác và tích hợpgiữa 5 nội dung: Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ tranh, Tập nặn tạo dáng, Thường thức

Mỹ thuật Mỗi chủ đề sẽ lồng ghép giáo dục nhiều mục tiêu và được thực hiện ít nhất là

2 tiết, nhiều nhất là 5 tiết hoặc cũng có thể hơn

* Các quy trình mĩ thuật: Trên cơ sở lý thuyết giáo dục và giảng dạy Mĩ thuật,

giáo viên sẽ tổ chức dạy cho các em học Mĩ thuật qua các hoạt động Vẽ cùng nhau, Vẽtheo nhạc, Vẽ biểu đạt, tạo hình 3D từ các vật tìm được, Xây dựng cốt truyện Thôngqua các hoạt động tạo hình sẽ khơi gợi và phát huy được năng khiếu thẩm mỹ vốn có ởtrẻ, gây hứng thú cho các em trước cái đẹp, tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ của họcsinh trong cuộc sống Hoạt động giáo dục Mĩ thuật còn góp phần đem lại nhận thứcmới, niềm vui, hứng thú và sáng tạo học tập cho trẻ Việc sử dụng nền nhạc trong cáchoạt động Mĩ thuật cũng tạo cho học sinh hứng thú, không khí lớp học vui vẻ, thânthiện

* Hình thức tổ chức của lớp học: Hình thức tổ chức lớp học chủ yếu là thực hành

theo nhóm, cần không gian rộng để học sinh có thể vận động và di chuyển Phải có nơitrưng bày tranh, sản phẩm để học sinh dễ dàng quan sát, nhận xét, đánh giá

SƠ ĐỒ HÌNH THÀNH CÁC NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

Theo phương pháp mới

Tóm lại: Qua quá trình áp dụng hiệu quả như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu thực

trạng dạy và học môn Mĩ thuật 1 tại trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1.Khái quát tình hình chung về nhà trường:

Trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A thuộc địa bàn khu phố 2, Thị TrấnChâu Thành Là một đơn vị dẫn đầu trong toàn huyện về chất lượng giáo dục, trongnhững năm qua trường đã luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ngành, củaĐảng uỷ chính quyền địa phương và sự đồng tình ủng hộ của phụ huynh Trường hiện

có : 06 tổ chuyên môn và 01 tổ Văn phòng

* Về cơ sở vật chất:

Nhìn chung về tình hình cơ sở vật chất của nhà trường đảm bảo đầy đủ, đáp ứngđược mục tiêu giáo dục cũng như đáp ứng được nhu cầu giảng dạy nghiên cứu của giáoviên và nhu cầu học tập của học sinh theo chương trình đổi mới hiện nay

- Trường có 26 lớp học được trang bị bàn ghế, đèn phát sáng và quạt máy theo đúngtiêu chuẩn quy định

- Có đầy đủ các phòng chức năng Tin học, Âm nhạc, Mĩ thuật, phòng truyền thốngnhà trường, phòng thư viện, phòng thiết bị dạy và học, có nhà ăn bán trú cho học sinh

- Sân chơi rộng rãi, thoáng mát

* Về đội ngũ giáo viên và học sinh:

- Tổng số cán bộ, giáo viên: 50 Trong đó 5 cán bộ, giáo viên trình độ đạt chuẩn và

45 cán bộ, giáo viên trình độ trên chuẩn, 2 giáo viên chuyên Mĩ thuật

- Đại đa số giáo viên đều nhiệt tình công tác, tích cực tham gia các phong trào thiđua và có tinh thần cầu tiến

- Tổng số học sinh : 923 học sinh /461 nữ Học sinh chủ yếu dân địa phương nên rấtthuận lợi cho việc đến trường và phần lớn là con em các gia đình làm nông hoặc buônbán nhỏ, điều kiện kinh tế gia đình cũng còn nhiều khó khăn

* Về chất lượng giáo dục:

Ban giám hiệu nhà trường luôn làm tốt công tác tập trung mọi điều kiện để nângcao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Chú trọng xây dựng và bồi dưỡng độingũ, làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, tham mưu xây dựng cơ sở vật chất cho nhàtrường, đổi mới, sáng tạo trong công tác quản lí, chỉ đạo chuyên môn và nhà trường.Thực hiện tốt qui chế dân chủ cơ sở, đảm bảo dân chủ, kỉ cương, tình thương, tráchnhiệm Bên cạnh đó, ban Giám hiệu nhà trường luôn chú trọng triển khai có hiệu quảcác cuộc vận động, các phong trào thi đua của Ngành, của Công đoàn Đặc biệt, trong

những năm gần đây nhà trường đã thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” với 4 nội

dung của Bộ GD&ĐT và cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức

tự học và sáng tạo” của Công đoàn giáo dục Việt Nam và cuộc vận động “Học tập và

làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.Chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực” Với sự nỗ lực phấn đấu

không ngừng của đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh trong năm qua trường Tiểuhọc Thị Trấn Châu Thành A đã đạt được những thành tích đáng kể như sau:

- 4 giáo viên được công nhận Chiến sĩ thi đua cấp Tỉnh

- 8 cán bộ, giáo viên được công nhận Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở

- 36 giáo viên được công nhận lao động tiên tiến

- Nhiều học sinh giỏi đạt giải vòng huyện, vòng tỉnh ở các cuộc thi như giải toánqua mạng, Violimpic Tiếng Anh, thi vẽ tranh, thi viết chữ đẹp, Hội khỏe Phù Đổng

- Hằng năm tỉ lệ học sinh lên lớp đều đạt 100%

2.Thực trạng việc dạy và học bộ môn Mĩ thuật 1 trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A :

Hiện nay ở các trường Tiểu học hầu hết đã có đủ giáo viên được đào tạo chuyên dạymôn Mĩ thuật Có thể nói năng lực giáo viên không còn là vấn đề phải bàn cãi Do vậychất lượng giảng dạy luôn được giáo viên quan tâm, đầu tư đúng mức Tuy nhiên việcdạy bộ môn Mĩ thuật vẫn còn rất nhiều bất cập do nhiều yếu tố khác nhau, chưa đạtđược kết quả như mục tiêu giáo dục đề ra

Qua 2 đợt tập huấn do Sở Giáo dục Tây Ninh và phòng Giáo dục Châu Thành tổchức, đại đa số giáo viên đều nắm được các bước thực hiện một quy trình mĩ thuật, Cácgiáo viên tham gia dạy thí điểm cũng được Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện vềthời gian, công việc, phối kết hợp với các thầy cô trong nhóm nghiên cứu để có thể dựgiờ lẫn nhau, giúp giáo viên có thể trải nghiệm phương pháp mới cùng các đồng nghiệp.Qua quá trình tập huấn và dạy thử nghiệm, chúng tôi nhận thấy tính ưu việt của dự án làlấy học sinh làm trung tâm, đồng thời xây dựng quy trình tương tác và tích hợp cácphân môn cho từng nội dung học tập, nhưng áp dụng vào giảng dạy như thế nào thì hầuhết còn rất mơ hồ Bản thân giáo viên, khi chịu trách nhiệm triển khai và thực hiện mộttiết dạy minh họa cho giáo viên trong huyện Châu Thành dự cũng không trả lời thỏađáng được nhiều câu hỏi của người dự đưa ra Khi tiến hành áp dụng, cũng như nhiềugiáo viên chuyên trách khác không tránh được những khó khăn vướng mắc, lúng túngkhi thực hiện Về nội dung các chủ đề giáo viên có thể xây dựng dựa trên chương trìnhhiện hành nhưng khó khăn lớn là việc tổ chức các quy trình Nếu thực hiện tại lớp thìkhông thể tổ chức được do phải sắp xếp lại bàn ghế, trong khi thời lượng tiết dạy chỉ có

35 phút Còn tổ chức học tập tại phòng chức năng với trường có 26 lớp học – 2 giáoviên chuyên thì cũng không đảm bảo yêu cầu, vì lớp này học – lớp kia học ở đâu? Bên cạnh đó vẫn còn khá nhiều điểm giáo viên băn khoăn, lúng túng, không biếtthực hiện như thế nào cho đúng tinh thần đổi mới, cho đạt hiệu quả Ví dụ như:

- Khi giáo viên được dự giờ, thao giảng, hội giảng…có nhất thiết phải thực hiện đầy

đủ các bước như khi dạy theo phương pháp trước đây? Bởi có khi tiết được dự giờ làtiết thực hiện tiếp quy trình mà các em đang thực hiện

- Nếu trường có phòng chức năng để dạy Mĩ thuật thì không sao, nhưng đối vớinhiều trường không có thì sắp xếp bàn ghế như thế nào để áp dụng như đúng phươngpháp mới mà vẫn đảm bảo về mặt thời lượng 35 phút cho 1 tiết?

Vậy thực tế quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một ở trườngTiểu học Thị Trấn Châu Thành A diễn ra như thế nào? Có đạt mục tiêu giáo dục mônhọc như dự án hỗ trợ giáo dục Tiểu học (SAEPS) đã đề ra hay không?

Như đã nêu ở trên, dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới sẽ rèn luyện cho họcsinh rất nhiều kỹ năng, phát huy được trí tưởng tượng của các em Các hoạt động họctập trên lớp hoàn toàn do học sinh chủ động: chủ động hợp tác, chủ động tư duy sángtạo, chủ động phân tích đánh giá…Nếu dạy theo phương pháp cũ, giáo viên chỉ cầnchuẩn bị một số tranh, ảnh hoặc mẫu vật…dùng cho một tiết dạy là đủ Khi lên lớp cứtheo trình tự các hoạt động ở các tiết là xong Nhưng khi dạy theo phương pháp mới đòihỏi giáo viên phải có kế hoạch dạy học xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùngmột chủ đề, không tiết nào giống tiết nào.Việc thay đổi hoàn toàn cả về nội dungchương trình lẫn phương pháp, hình thức tổ chức lớp học cũng đã gây nhiều tranh luậngiữa các giáo viên chuyên trách và các thầy cô ở Bộ về trong buổi tập huấn Nhiều ýkiến cho rằng hay thì có hay nhưng không phù hợp điều kiện cơ sở vật chất của nhàtrường, điều kiện kinh tế của gia đình học sinh…do phải có phòng chức năng riêng, họcsinh phải chuẩn bị nhiều vật dụng để phục vụ cho việc học (mà vấn đề đồ dùng học tập

này ở Đan Mạch là do nhà trường đầu tư, có sẵn tại lớp)

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một, bản thân chúng tôicũng gặp không ít khó khăn về vấn đề đồ dùng học tập này Mỗi em được trang bị mộthộp màu sáp, một vở vẽ khổ A4, 1 bịt giấy màu.Nếu thực hiện quy trình Vẽ cùng nhau,

Vẽ biểu cảm thì không có gì đáng bàn, nhưng còn các quy trình khác thì sao? Dây kẽm,giấy bồi, keo, các vật dụng khác…thì phải làm thế nào để có? Yêu cầu phụ huynh muacho các em là điều còn khó hơn khi yêu cầu phụ huynh đóng các loại quỹ Lý do:phầnlớn phụ huynh cho rằng Mĩ thuật là môn phụ nên con em họ học được gì, học như thếnào cũng chẳng đáng quan tâm Chính vì vậy, hầu hết các chủ đề đều áp dụng quy trình

Vẽ cùng nhau hoặc Vẽ biểu cảm là chính, còn các quy trình khác không thể thực hiệnđược vì lý do trên

Mặt khác đối với học sinh lớp Một, nhận thức của các em chủ yếu là nhận thức cảm

tính Các em vẽ hình thường còn quá nhỏ, không tự tin khi thể hiện (khi vẽ biểu đạt, tạo

ngân hàng hình ảnh), bố cục trống trải (khi vẽ cùng nhau), tạo hình bằng đất nặn, xé dánhình chưa phong phú dẫn đến sản phẩm đạt được không đẹp mắt, khó biểu đạt nộidung chủ đề Mặt khác do chất liệu bút chì dễ tẩy xoá nên nhiều học sinh quá lạm dụngtẩy, làm cho bài vẽ bị bẩn, thường bị rách giấy, hình vẽ thiếu tự nhiên Các bài vẽ, cácsản phẩm của học sinh còn mang tính sao chép, na ná giống nhau, chưa có nhiều sángtạo hay ý tưởng đột phá Khi vẽ màu thường đơn điệu, không có đậm nhạt, vẽ màukhông gọn Trong khi có thể nói các em rất thích học Mĩ thuật, thích vẽ, thích xemtranh, thích được sáng tạo nhưng các giờ học vẫn đại đa số vẫn chưa thực sự thoải mái,chưa thật sự là “không gian của sự sáng tạo” Các em vẽ thường bị gò bó, công thức,đôi khi rập khuôn, sự suy nghĩ, tìm tòi chưa được giải phóng, hiện tượng bắt chước, lặplại từ cách vẽ hình, vẽ màu, cách tìm chủ đề cho vẫn còn chung chung Nhưng nếu giáoviên thiếu quan sát hay quản lý lớp là các em thường nói chuyện riêng, đùa giỡn,làmảnh hưởng đến lớp học bên cạnh, nhất là khi làm việc nhóm hay vẽ ngoài sân trường,ngoài không gian lớp học

Có thể tóm tắt một số thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phương pháp mới vàogiảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh lớp Một như sau:

a Thuận lợi:

* Về phía giáo viên:

- Giáo viên dạy Mĩ thuật luôn được sự quan tâm của Ngành cấp trên, đặc biệt là BanGiám hiệu nhà trường thường xuyên động viên, khuyến khích giáo viên áp dụngphương pháp mới vào giảng dạy, luôn tạo mọi điều kiện để giáo viên an tâm công tác vàthực hiện tốt nhiệm vụ được giao

- Giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có kinh nghiệm và năng lực chuyên môn

- Cơ sở vật chất của nhà trường khá khang trang, sạch đẹp, có phòng chức năngriêng phục vụ cho việc giảng dạy Mĩ thuật Điều này giúp cho giáo viên có thể sắp xếptrước vị trí cho các nhóm học sinh mà không mất thời gian như khi dạy ở tại lớp

- Nội dung chương trình Mĩ thuật Tiểu học có một số bài không phù hợp vì mangyếu tố đặc thù vùng miền, nhưng theo phương pháp mới thì giáo viên có thể xây dựng

kế hoạch dạy học cho phù hợp với tình hình thực tế địa phương, khả năng nhận thức của học sinh mà không quá phụ thuộc vào khuôn khổ của chương trình hiện hành

* Về phía học sinh:

- Các hoạt động của mỗi chủ đề nối tiếp liền mạch nhau, làm cho học sinh luôn cảmthấy hào hứng khi được khám phá, sáng tạo với nhiều trải nghiệm Mặt khác, các emđược thỏa thích với những sáng tạo, được trao đổi, học hỏi từ bạn rất nhiều Thông quahoạt động mỹ thuật thực tế, học sinh tự mình làm giàu cách biểu đạt, phân tích, đánhgiá, tự lựa chọn và nhận thức để hình thành, phát triển những năng lực cá nhân

- Có thể nói việc giảng dạy bộ môn Mĩ thuật tương đối nhàn nhã, học sinh rất yêuthích môn học vì là một giờ học không gò bó, không có nhiều áp lực Đó chính là mộtlợi thế, không phải môn học nào cũng có được

b Khó khăn:

Tuy nhiên qua quá trình áp dụng (bắt đầu từ học kì 2 của năm học 2013- 2014),chúng tôi nhận thấy còn gặp một số khó khăn sau:

* Về phía giáo viên:

- Trang thiết bị phục vụ môn học chưa được đầu tư thoả đáng, chưa đủ đáp ứng nhucầu cho dạy - học Mĩ thuật, sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo rất hiếm

- Khi dạy theo phương pháp của Đan Mạch đòi hỏi giáo viên phải có kế hoạch dạy

học xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùng một chủ đề Xây dựng nội dung cácchủ đề như thế nào cho đảm bảm mục tiêu giáo dục thì giáo viên vẫn còn nhiều bănkhoăn Nếu chủ đề quá xa lạ hoặc quá khó sẽ không tạo được hứng thú học tập cho các

em và ngược lại nếu quá dễ thì sẽ gây tâm lý nhàm chán cho học sinh Bên cạnh đó giáoviên vẫn còn lung túng nhiều trong việc lựa chọn và vận dụng các quy trình làm sao chophù hợp với chủ đề thì mới đạt hiệu quả và mục tiêu giáo dục của bài học

* Về học sinh:

- Đối với học sinh Tiểu học nói chung, học sinh lớp Một nói riêng, giáo viên phảihướng dẫn vẽ từng bước chi tiết có khi các em còn chưa thực hiện được huống gì làtheo phương pháp mới các em phải tự tìm ra cách thể hiện, cách vẽ, cách dựng câuchuyện… thông qua những trải nghiệm trên lớp Hơn nữa nếu là học sinh lớp Một thìvấn đề này càng đáng lo ngại, bởi lẽ không phải học sinh nào cũng sẵn sàng sáng tạo

khi mà bản thân chưa hiểu, chưa nắm được cách vẽ, cách thể hiện qua các đường nét,màu sắc…để đạt yêu cầu bài học Học sinh chưa phát huy được sự sáng tạo, chưa mạnhdạn tham gia các hoạt động trên lớp.

- Khi áp dụng phương pháp mới thì hình thức tổ chức lớp học thay đổi, chủ yếu là

thực hành theo nhóm, giáo viên sẽ mất nhiều thời gian cho việc sắp xếp, ổn định chỗngồi cho học sinh, rất khó khăn trong việc quản lý trật tự lớp học Hoạt động theo nhómnhiều lợi thế nhưng nếu không được tổ chức một cách khoa học thì vấn đề trật tự lớphọc sẽ vượt ra khỏi tầm kiểm soát của giáo viên Vì học nhóm, các em ngồi đối diệnnhau hoặc thành vòng tròn nên hay nói chuyện, đùa giỡn trong giờ học Hầu hết giáoviên dạy bộ môn cho học sinh lớp Một đều gặp khó khăn ở đầu năm học Nề nếp lớpchưa ổn định, học sinh không quen ngồi lâu trong khuôn khổ Giữ trật tự đã khó, để các

em tham gia vào hoạt động học tập theo hướng dẫn của giáo viên còn khó hơn

- Bảy quy trình dạy – học mĩ thuật chủ yếu là đề cao khả năng tự học của học sinh,

nhưng để thực hiện được một quy trình các em phải chuẩn bị rất nhiều vật dụng như :giấy A0, A4, giấy bồi, kẽm, băng keo, hộp giấy, vật dụng tìm được…Điều này quả làkhó khăn cho cả giáo viên và học sinh, vì bản thân các em chưa thể tự chuẩn bị được

mà phải có sự hỗ trợ từ phía phụ huynh Với “vị trí” của môn học như hiện nay thì sựnhiệt tình của phụ huynh có được như mong muốn? Nhiều em hoàn cảnh khó khăn cóđược hộp màu và vở vẽ đã là may mắn Mặt khác, học sinh lớp Một rất khó khăn trongviệc sử dụng kéo, chưa biết cách cầm kéo (ở quy trình Vẽ theo nhạc) hay uốn dây thép,bồi giấy ( Quy trình Tạo hình bằng dây thép) Khi thực hiện giảng dạy theo những quytrình này, giáo viên thường mất rất nhiều thời gian để hướng dẫn, hỗ trợ các em, thậmchí hết tiết học mà nhiều em vẫn chưa hoàn thành được sản phẩm

Kết luận: Phải giảng dạy Mĩ thuật cho học sinh lớp Một và áp dụng phương pháp

của Đan Mạch như thế nào cho phù hợp và đạt mục tiêu giáo dục? Như lời bà KirsrenFugl, chuyên gia tư vấn Đan Mạch đã nêu tại các buổi tập huấn cho giáo viên khi thựchiện phương pháp mới của dự án “Các em học sinh khi tới trường giống như những câynon có rễ cứng cáp và đầy tiềm năng Giáo viên chỉ đóng vai trò là những người thúcđẩy, biết cần phải thêm chất xúc tác gì vào nước tưới để giúp những cây non đó pháttriển” Cũng chính từ thông điệp này, qua quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho họcsinh lớp Một trường Tiểu học Thị Trấn Châu Thành A, chúng tôi đã nghiên cứu, thựchiện và rút ra một số giải pháp cơ bản giúp giáo viên phần nào thực hiện có hiệu quảviệc đổi mới như sau:

* Mục đích: Lập kế hoạch dạy chi tiết từng hoạt động giúp giáo viên chủ động và

ứng phó kịp thời, đúng đắn các tình huống sư phạm có thể xảy ra trên lớp

* Biện pháp thực hiện: Khi dạy học dưới bất cứ phương pháp nào đều yêu cầu giáo

viên phải lập được kế hoạch dạy học hoàn chỉnh Đó không chỉ là đơn thuần thực hiệncho đúng nhiệm vụ khi lên lớp mà nó còn thể hiện tinh thần trách nhiệm của mỗi giáoviên đối với học sinh Có thể nói việc lập kế hoạch giảng dạy tốt là đã thành công mộtnửa của quá trình dạy học Giáo viên là người điều khiển quá trình và tạo điều kiện chohọc sinh phát triển tư duy bằng các câu hỏi mở và khuyến khích các em chia sẻ nhữngkinh nghiệm sẵn có của mình Điều này tạo ra nền tảng cần thiết để giúp các em kiếntạo được quy trình học tập của mình bằng cách liên hệ những điều đã biết với nhữngđiều sẽ học Khi lập kế hoạch giáo viên phải căn cứ vào tình hình thực tế của lớp đểđiều chỉnh, thay đổi cho phù hợp và sát với khả năng tiếp thu của học sinh Kế hoạchcho từng hoạt động hoặc cho toàn bộ quy trình theo phương pháp Đan Mạch có thểngắn, dài và kết nối, liên kết, xâu chuỗi các hoạt động quy trình với nhau, kết thúc hoạtđộng này sẽ là mở đầu cho hoạt động tiếp theo…Cụ thể khi xây dựng kế hoạch dạy họctheo phương pháp mới, giáo viên cần phải chú ý tới:

- Mục tiêu bài học: Mỗi bài học, tiết học đều có mục tiêu chung là hướng tới hìnhthành cho học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và năng lực diễn đạt bằnglời nói, học sinh tưởng tượng và sáng tạo được một câu chuyện bằng ngôn ngữ mĩ thuật.Tuy nhiên, giáo viên vẫn cần xác định rõ mục tiêu cụ thể của bài học đó là học sinh

hiểu được gì? Thực hiện như thế nào và làm được gì? Ví dụ nếu là chủ đề Ngôi nhà của em:

Mục tiêu là: Giúp học sinh phát triển được khả năng quan sát và phát hiện về hình khốiđơn giản xung quanh mình Học sinh xử dụng được các hình khối để tạo nên các hìnhdáng đơn giản, cụ thể về ngôi nhà và khung cảnh xung quanh Học sinh phát huy khảnăng tưởng tượng, sáng tạo và năng lực diễn đạt bằng lời nói

- Nội dung chủ đề: Nội dung các chủ đề phải vừa sức học sinh, phù hợp với tâm lýlứa tuổi của các em.

- Điều kiện tiên quyết: Đó là những yêu cầu thiết yếu để quá tình giảng dạy có hiệuquả, bao gồm: Tạo điều kiện để học sinh học qua nhiều kênh; chú ý khả năng, phongcách học của từng học sinh; kết hợp kiến thức của bản thân học sinh và chiến lược họctập;xây dựng môi trường học tập thân thiện, truyền cảm hứng cho các em

- Môi trường học tập: Học tại lớp, học ở phòng chức năng hay sân trường Môitrường học tập thoải mái sẽ hỗ trợ rất nhiều cho quá trình dạy và học

- Quá trình học: Mỗi quá trình học là một sâu chuỗi các hoạt động diễn ra

- Đáng giá: Đánh giá từng giai đoạn và đánh giá cả quá trình thực hiện

Môn Mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu cho học sinh thực hành, do vậy giáoviên cần thiết kế tổ chức các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa dạng nhưng khôngquá dài, mất nhiều thời gian Tuyệt đối không đưa ra tranh vẽ, sản phẩm làm mẫu đểhọc sinh quan sát trước khi thực hành mà phải để học sinh chủ động tích cực tìm hiểu

và tham gia vào quá trình tranh luận, thảo luận, bàn bạc khi làm việc cùng các bạn Đểthực hiện việc lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo đúng tinh thần đổi

mới theo phương pháp của SAEPS, giáo viên cần tiến hành như sau:

a Dự kiến các hoạt động dạy-học diễn ra theo trình tự hợp lý và nối tiếp nhau.

Mỗi tiết dạy, mỗi giai đoạn của một quy trình đều có những hoạt động và mục tiêugiáo dục khác nhau, do đó đòi hỏi giáo viên phải xây dựng và đề ra những nội dungcông việc cụ thể, hình thức học tập, cách thực hiện Ví dụ ở tiết 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu chủ đề ( chủ đề Vườn cây của em ) trình tự các hoạt động như sau:

- Tổ chức trò chơi: Ai nhanh hơn Luật chơi: Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên vẽ cây.Học sinh dưới lớp hát 1 bài Khi hát hết bài thì các đội thi vẽ phải ngừng tay Đội nào

có học sinh vẽ nhanh, vẽ được nhiều hình cây nhất là đội thắng cuộc

- Giáo viên cùng học sinh nhận xét phần thi đua của các đội

- GV giới thiệu chủ đề:

+ Cảnh vật xung quanh chúng ta thường có những gì? (cây cối, hoa lá, nhà cửa,…).+ Để giúp các em thấy được vẻ đẹp của cảnh vật xung quanh chúng ta và vẽ đượcnhững bức tranh thật đẹp, hôm nay cô và các em cùng tìm hiểu qua chủ đề: Vườn câycủa em

- Giáo viên cho học sinh quan sát một số ảnh vườn cây, gợi ý học sinh trả lời:

+ Trong tranh, ảnh này có những cây gì?

+ Em hãy kể những loại cây mà em biết, tên cây, hình dáng, đặc điểm

+ Em sẽ chọn những cây gì để vẽ tranh

- Giáo viên tóm tắt :

+ Vườn cây có nhiều loại cây hoặc có một loại cây (Dừa hoặc na, mít, soài )

+ Loại cây có hoa, có quả

- Học sinh thảo luận nhóm đôi: Kể cho bạn nghe về hình loại cây mà mình thích

- Một số học sinh kể trước lớp

- GV kết luận: Vẽ tranh chủ đề về Vườn cây em có thể vẽ được rất nhiều các hìnhảnh khác nhau Có thể là vườn cây, vườn hoa, trong đó có thêm hình ảnh các con vật,người cho bức tranh thêm sinh động

- Gợi ý học sinh cách vẽ:

+ Vẽ tranh vườn cây em sẽ vẽ những gì?

+ Vẽ cây, em vẽ bộ phận nào trước?

- Một số học sinh lên bảng tập vẽ

- Giáo viên và học sinh cùng nhận xét, rút ra cách vẽ

- Học sinh hát một bài kết hợp vận động để kết thúc tiết học

b.Dự kiến cách giới thiệu bài phong phú, đa dạng để lôi cuốn học sinh tham gia tích cực vào tiết học

Nhiều giáo viên quan niệm: Giới thiệu chỉ cần ngắn gọn, cứ nêu ngay tên bài làxong mà chưa chú ý nhiều đến tác dụng giáo dục của việc này Nếu làm phép thửnghiệm để so sánh giữa hai hình thức giới thiệu bài trực tiếp và giới thiệu bài gián tiếp

sẽ thấy rõ ngay hiệu quả như thế nào

Ví dụ khi giới thiệu chủ đề Em và những con vật nuôi:

nay cô và các em cùng tìm hiểu qua chủ đề Em và những con vật nuôi.

- Hiệu quả: học sinh nắm được tên bài học, biết được những con vật nào là vật nuôi,không khí lớp học sinh động, học sinh thích thú khi được tham gia trò chơi Vậy nêngiáo viên cần chú ý giới thiệu bài thông qua nhiều hình thức như: thông qua trò chơi, kểmột câu chuyện nhỏ, một tình huống hay đóng vai, tạo dáng, trải nghiệm thực tế…vừatạo hứng thú học tập cho học sinh vừa cung cấp kiện thức một cách dễ hiểu nhất

Chính vì vậy khi giới thiệu bài, giáo viên nên tạo không khí phấn khởi cho giờ học,thu hút sự chú ý, gây tâm lý chờ đón, hồi hộp cho học sinh, không nên “đi ngay” vàonội dung

c Xây dựng các nội dung giúp học sinh trải nghiệm.

Học sinh thích học thông qua các họat động nên giáo viên không nên sử dụng hìnhthức thuyết giảng mà nên dạy học tích cực, dạy học tương tác, lý thuyết gắn với thựchành Học sinh được nói, được làm và vận dụng ngay thì sẽ dễ dàng tiếp thu kiến thức

và nhớ lâu bền Trong giáo dục mĩ thuật, học sinh được phát triển không ngừng và có sựkhác biệt ở mỗi em về khả năng quan sát, trí tưởng tượng, trí nhớ, cách thức thể hiệncon người, con vật, đồ vật về hình dáng, đặc điểm, cấu trúc, tỉ lệ Học sinh được kíchthích thông qua các khả năng của bản thân cũng như trải nghiệm với người khác như:những thành viên trong gia đình, bạn bè và thậm chí những người mới quen biết, vớicon vật yêu thích, đồ vật thân quen Học sinh bị ảnh hưởng thông qua tiếp xúc với sựvật, hiện tượng xung quanh thông qua các kênh thông tin như: ti vi, tạp chí, sách vở,truyện tranh, quảng cáo, internet và các tác phẩm điêu khắc công cộng Dần dần họcsinh nhận biết được những cách thức thể hiện hình ảnh con người khác nhau về hình

dáng, cấu trúc, tỉ lệ như: phác họa con người, biểu cảm của nhân vật, biểu tượng ngườikhái quát Do đó việc để học sinh trải nghiệm rất quan trọng, tùy theo từng chủ đề màgiáo viên lựa chọn các hoạt động cho phù hợp giúp học sinh nhớ lại kiến thức, những

kỷ niệm và tưởng tượng, đồng thời cho các em cơ hội chia sẻ những gì các em đã biếtkhi trình bày về sở thích, mối quan tâm, mơ ước hay ý tưởng Qua quá trình này họcsinh sẽ có được những kiến thức thực tế để gợi mở cách nhìn nhận, cảm giác, sự tò mò,trí nhớ, trí tưởng tượng và phát triển sức sáng tạo và biểu đạt thông qua việc được nghe

kể chuyện, chia sẻ những trải nghiệm của bản thân về chủ đề liên quan, xem tranh ảnh,hoặc tổ chức các trò chơi phù hợp với từng lớp học

Ví dụ: Ở chủ đề Em và những con vật nuôi giáo viên nên tổ chức cho học sinh kể

về con vật em thích nhất (hình dáng, màu sắc, đặc điểm nổi bật…) Hay chủ đề Em tự giới thiệu giáo viên tổ chức cho học sinh tạo dáng sẽ thấy ngay hiệu quả bất ngờ Vì tạo

dáng gây hứng thú học tập, giúp cho học sinh nâng cao hiểu biết về những tình huống

sự kiện từ đời sống hàng ngày của các em Học sinh tự tạo lại các dáng hoạt động từnhững tình huống trong hoạt động chơi, làm việc hoặc học tập Các em dễ dàng nắm bắtđược hình dáng, tư thế của người khi hoạt động để vẽ

d Tổ chức hình thức học tập theo quy trình hiệu quả nhất.

Mỗi quy trình theo phương pháp Đan mạch đều có mục tiêu giáo dục khác nhau đểgiúp học sinh có thể phát triển khả năng tự học Khi lựa chọn quy trình cần chú ý sắpxếp trình tự các bước sao cho có sự kết hợp hài hoà giữa phương pháp, nội dung và hìnhthức tổ chức lớp học Vì nếu lựa chọn quy trình không phù hợp sẽ dẫn đến tình trạnghọc sinh học tập chán nản, thiếu ý tưởng sáng tạo Ví dụ: nếu là chủ đề Vui chơi thì chỉnên vận dụng quy trình tạo hình 3D (nặn) hoặc Vẽ cùng nhau, còn quy trình Tạo hình từvật tìm được là không thể thực hiện được

e Kế hoạch giảng dạy một chủ đề (giáo án):

Mặc dù không có bất cứ một hướng dẫn cụ thể nào về việc xây dựng kế hoạch dạyhọc, nhưng theo chúng tôi mỗi chủ đề cần được thực hiện các tiết theo thứ tự như sau:

- Tiết 1: Học sinh tìm hiểu về chủ đề thông qua các hoạt động trải nghiệm, thamquan, quan sát thực tế…để hình thành ý tưởng cho tác phẩm của mình

- Tiết 2: Học sinh thể hiện ý tưởng thông qua việc tạo hình 2D (vẽ biểu đạt, tạongân hàng hình ảnh)

- Tiết 3: Tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm (vẽ cùng nhau, vẽ theo nhạc, tạohình 3D…)

Ví dụ: Chủ đề Em và những vật nuôi yêu thích (Mĩ thuật 1) – thực hiện 4 tiết Trong

đó:

Tiết 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chủ đề Giáo viên gợi ý học sinh tìm hiểu hình

dáng các con vật nuôi thông qua các câu hỏi gợi ý để các em thảo luận Tổ chức trò chơi

Thi vẽ nhanh một con vật mà em thích Học sinh tìm ra cách vẽ các con vật sau khi trảinghiệm trò chơi Học sinh vẽ những con vật nuôi mà mình thích vào giấy A4 Học sinhtrong nhóm trao đổi và học hỏi cách vẽ

Tiết 2: Vẽ cùng nhau Học sinh vẽ theo nhóm, kết hợp xé dán những con vật nuôi

em thích (được lựa chọn từ những con vật các em đã vẽ ở tiết trước) Có thể chọnnhững con vật cùng môi trường sống, nhóm gia súc, nhóm gia cầm, nhóm con vật sốngdưới nước, ở rừng…

Tiết 3: Tạo hình 3D Học sinh nặn kết hợp xé dán hình các con vật theo nhóm.

Tiết 4: Trưng bày sản phẩm Các nhóm tiếp tục hoàn thành bài vẽ và trưng bày sản

phẩm Giáo viên tổ chức cho học sinh xem và nêu cảm nhận của cá nhân.

* Kết quả sau khi áp dụng giải pháp: Giáo viên không còn lúng túng khi lên lớp,

các hoạt động diễn ra theo trình tự một cách khoa học và gắn kết với nhau Học sinh dễtiếp thu bài hơn, hiệu quả sáng tạo tăng lên rõ rệt

Học sinh lớp 1C vẽ cùng nhau

Giải pháp 2: Xây dựng các chủ đề học tập có nội dung gần gũi, quen thuộc và phù hợp với khả năng nhận thức của các em

* Mục đích: Giúp học có thể khám phá, suy nghĩ, thể hiện về các trải nghiệm, quan

điểm, cảm xúc và khả năng tưởng tượng của bản thân

* Biện pháp thực hiện: Theo phương pháp mới thì giáo viên được chủ động xây

dựng kế hoạch, nội dung giảng dạy trên cơ sở căn cứ vào chương trình hiện hành và khảnăng nhận thức của học sinh Chính vì vậy, nếu giáo viên đề ra nội dung quá khó (khó ởcách thể hiện, khó hiểu đối với học sinh) thì hiệu quả sáng tạo của các em sẽ không cao

Do đó để xây dựng các chủ đề cho phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp Một, phù hợp vớikhả năng của các em, trước hết giáo viên cần nghiên cứu nội dung, chương trình Mĩthuật hiện hành, xây dựng kế hoạch dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch

Đồng thời tham khảo Tài liệu tập huấn phương pháp dạy học Mĩ thuật mới để xây dựng

các chủ đề cho đảm bảo mục tiêu giáo dục của môn học Đây là tài liệu được biên soạnvới sự giúp đỡ tận tình, tâm huyết của Giáo sư anne kirsten Fugl - Trường Đại họcsealand, vương quốc Đan Mạch, và sự tham gia nhiệt tình của các giảng viên mĩ thuậtTrường Đại học sư phạm Nghệ thuật Trung ương và một số Giáo viên ở các trườngTiểu học tham gia thí điểm Tài liệu này sẽ giúp cho các giáo viên Mĩ thuật Tiểu học cóthể vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học mới vào thực tiễn một cách hiệu quả Tuynhiên tùy điều kiện vật chất của nhà trường, khả năng chuẩn bị đồ dùng học tập của họcsinh mà giáo viên có thể bỏ bớt, thay vào chủ đề khác hoặc xây dựng số lượng tiết dạy

theo từng chủ đề cho phù hợp Chẳng hạn chủ đề Em trong cuộc sống với phạm vi quá

rộng, khó giải thích cho học sinh thì giáo viên có thể điều chỉnh thành các chủ đề như

Em và những người bạn hoặc Chúng em vui chơi…Nói chung, khi lựa chọn các chủ đề