Khu di tích căn cứ tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang - Một di sản văn hóa

-iii- TÓM TẮT Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài “Khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang – Một di sản văn hóa” tác giả đã tập trung nghiên cứu các vấn đề chủ yếu được thể hi

-iii-

TÓM TẮT

Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài “Khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ

ở Hậu Giang – Một di sản văn hóa” tác giả đã tập trung nghiên cứu các vấn đề chủ

yếu được thể hiện trong 3 chương của luận văn như sau:

Chương 1: Luận văn nêu ra một số khái niệm nghiên cứu liên quan đến

đề tài; khái quát điều kiện lịch sử, điều kiện tự nhiên, địa lý, kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Hậu Giang đã tác động, ảnh hưởng đến quá bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử ở Hậu Giang Đồng thời trình bày khái quát về khu di tích căn cứ Tỉnh

ủy Cần Thơ ở Hậu Giang

Chương 2: Ở chương này chúng tôi tập trung đi vào khảo sát tìm hiểu, phân tích vai trò, ý nghĩa lịch sử và giá trị văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang hiện nay thông qua kết quả khảo sát, phỏng vấn sâu được thực hiện tại tỉnh Hậu Giang Qua đó, khẳng định khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ là minh chứng cho mồ hôi, nước mắt, trí tuệ và cả máu thịt của biết bao thể hệ cha ông đã đổ xuống trong sự nghiệp giành giữ, đấu tranh chống giặc ngoại xâm, xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước Khu căn cứ giúp cho con người biết được cội nguồn của dân tộc mình, hiểu về truyền thống lịch sử, đặc trưng văn hoá và

do đó có tác động ngược trở lại tới việc hình thành nhân cách con người Hậu Giang hiện đại Khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ là tài sản vô giá, là minh chứng cho sự hình thành và phát triển của quê hương Hậu Giang Vì vậy, di tích cần được giữ gìn để giáo dục truyền thống cách mạng, kháng chiến cho các thế hệ hiện tại và muôn đời sau, điều này có ý nghĩa hết sức thiết thực và quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Chương 3: Luận văn chỉ ra những thực trạng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ Từ đó, đề ra những định hướng bảo tồn, duy trì và phát huy giá trị văn hóa của khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang – một di sản văn hóa, thật sự có ý nghĩa thiết thực trong đời sống văn hóa của người dân Hậu Giang

ABSTRACT

Through the research process and to implement the project "The Can Tho Provincial Party bases in Hau Giang - A cultural heritage," the author has focused on the key issues are presented in the third chapter of the thesis as six:

Chapter 1: The thesis raised some research concepts related to the subject; Essential historical conditions, natural conditions, geographical, economic, cultural, social, Hau Giang province were affected, affecting the conservation and promotion

of cultural and historical value in Hau Giang And presents an overview of the ruins

of Can Tho Provincial Party bases in Hau Giang

Chapter 2: In this chapter we focus on the survey go to learn, analyze the role and historical significance and cultural value of material and spiritual culture of the relic bases in Hau Can Tho Provincial Party Committee Jiang current through surveys, in-depth interviews were conducted in Hau Giang province Thereby, confirmed relic Tho Provincial Party base is a testament to the sweat, tears, blood and meat wisdom of many generations down his father kept in his career to win, fight against the enemy foreign aggression, build and protect the homeland Bases to help people know the origin of their nation, the traditional understanding of the historical, cultural characteristics and thus have an impact back to the formation of human personality modern Hau Giang Bases Tho Provincial Party Committee is an invaluable asset, is a testament to the formation and development of the motherland Hau Giang So relics should be kept to the revolutionary tradition of education, the resistance for the current generation and for ever after, which is extremely practical and important in the process of industrialization, the current Bell

Chapter 3: The thesis points out the conservation status and promote the cultural values of the monument grounds Tho Provincial Party Committee Since then, the proposed conservation orientation, maintain and promote the cultural values of the relic Pursuant Tho Provincial Party Committee in Hau Giang - a cultural heritage, truly has practical significance in the life the culture of the people of Hau Giang

-v-

MỤC LỤC

Trang tựa

Quyết định giao đề tài

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT iii

ABSTRACT iv

DANH SÁCH CÁC HÌNH viii

DANH SÁCH CÁC BẢNG ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 3

4 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6

5.1 Ý nghĩa khoa học 6

5.2 Ý nghĩa thực tiễn 6

6 Bố cục luận văn 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 7

1.1 Một số khái niệm và quan điểm cơ bản 7

1.1.1 Khái niệm văn hóa, di sản văn hóa và di tích lịch sử văn hóa 7

1.1.2 Khái niệm thiết chế văn hóa 10

1.1.3 Các loại di tích lịch sử văn hoá tiêu biểu của Việt Nam 15

1.1.3.1 Đình làng 15

1.1.3.2 Chùa 17

1.1.3.3 Đền, Miếu, Am, Quán 18

1.1.3.4 Di tích lịch sử cách mạng 19

1.2 Cơ sở thực tiễn 20

1.2.1 Tổng quan về tỉnh Hậu Giang 20

1.2.2 Tổng quan các di tích lịch sử văn hóa ở Hậu Giang 26

CHƯƠNG 2: VAI TRÒ, Ý NGHĨA VÀ GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA KHU DI TÍCH CĂN CỨ TỈNH ỦY CẦN THƠ Ở HẬU GIANG HIỆN NAY 36

2.1 Quá trình hình thành khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ 36

2.2 Vai trò của khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ 42

2.3 Ý nghĩa của khu căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ 47

2.4 Gía trị văn hóa của khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ 50

2.4.1 Giá trị vật chất 50

2.4.2 Giá trị tinh thần 54

2.4.2.1 Đối với lãnh đạo văn hóa 54

2.3.2.2 Đối với khách tham quan 56

2.3.2.3 Đối với người dân địa phương 58

CHƯƠNG 3: BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA KHU DI TÍCH CĂN CỨ TỈNH ỦY CẦN THƠ Ở HẬU GIANG HIỆN NAY 62

3.1 Hoạt động bảo tồn khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ hiện nay 62

3.2 Các hoạt động phát huy các giá trị văn hóa của khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ 64

3.3 Đề xuất các giải pháp bảo tồn, và phát huy giá trị văn hóa của khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang 68

3.3.1 Giải pháp về lãnh đạo, chỉ đạo 69

3.3.2 Giải pháp về công tác chăm sóc, bảo vệ 69

3.3.3 Giải pháp về xã hội hoá 70

3.3.4 Giải pháp trùng tu, tôn tạo 70

3.3.5 Giải pháp nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ 73

3.3.6 Giải pháp xúc tiến du lịch 75

3.3.7 Giải pháp đầu tư cơ sở hạ tầng 78

-vii-

KẾT LUẬN 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC 1: HÌNH ẢNH 88

PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CÁC BẢNG 94

PHỤ LỤC 3: PHIẾU KHẢO SÁT 96

PHỤ LỤC 4: BIÊN BẢN 98

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.2 Ý kiến của khách tham quan đối với khu di tích căn cứ Tỉnh

-ix-

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Biểu đồ số liệu lượt khách tham quan di tích Căn cứ Tỉnh

Bảng 2.3 Phân loại hiện vật trưng bày trong di tích 57

Bảng 2.4 Bảng khảo sát ý kiến vầ cảm nhận của khách tham quan

Bảng 3.1 Thông kê số liệu lượt khách tham quan tỉnh Hậu Giang 76

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, ở bất kỳ nơi đâu trên đất Việt, chúng ta đều bắt gặp những di tích lịch sử – văn hoá như: đình, đền, chùa, miếu, các khu di tích căn cứ cách mạng v.v Đây là những tài sản vô cùng quý giá của dân tộc mà cha ông ta đã để lại cho hậu thế Di tích lịch sử - văn hoá là những trang sử, có sức thuyết phục lớn đối với mọi thế hệ vì ở đó mang dấu ấn của lịch sử, hơi thở của lịch sử truyền lại cho muôn đời sau Những di tích lịch sử ấy được coi như những bảo tàng về nghệ thuật, kiến trúc, điêu khắc, trang trí, và những giá trị văn hoá phi vật thể Gìn giữ những di tích lịch sử - văn hoá không chỉ đơn thuần là giữ những thành quả vật chất của ông cha để lại, mà hơn thế là biết tiếp tục kế thừa và phát huy sáng tạo những giá trị văn hoá mới, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Tìm hiểu về di tích lịch sử – văn hoá là tìm về cội nguồn của dân tộc để kế thừa

và phát huy, góp phần làm đẹp thêm truyền thống văn hoá

Những di tích ấy sẽ trở nên có ý nghĩa hơn nếu chúng ta đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích từng lớp văn hoá chứa đựng trong nó để góp phần hiểu sâu hơn

về cội nguồn dân tộc để giữ gìn, bảo tồn những tinh hoa văn hoá, truyền thống đạo đức, góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Từ

đó kết hợp hài hoà giữa quá khứ, hiện tại và hướng tới tương lai

Trong những năm gần đây, hoà chung với xu thế phát triển của đất nước, các

di tích lịch sử - văn hoá dần dần được phục hồi, tôn tạo và phát huy tác dụng Người

ta thừa nhận rằng chính các di tích lịch sử - văn hoá đã và đang đóng góp vào sự hoàn thiện con người, đưa con người tới một cuộc sống tốt đẹp hơn và hướng người ta trở

về với cội nguồn, ngược dòng lịch sử, trở về quá khứ, không lãng quên quá khứ mà trái lại biết trân trọng những thành quả vật chất và tinh thần của quá khứ Từ đó kế thừa, khai thác phục vụ những mục đích hiện tại của con người Một trong những vấn

đề cấp bách trong sự nghiệp xây dựng nền văn hoá ở nước ta là công tác bảo tồn, trùng tu và khai thác những giá trị văn hoá còn ẩn chứa bên trong các di tích lịch sử

-2-

- văn hoá Chúng ta luôn phải có ý thức bảo vệ, nghiên cứu những viên ngọc quý giá của cha ông để lại Gìn giữ cho hiện tại và tương lai, kế thừa những tinh hoa, những truyền thống tốt đẹp của tổ tiên, phù hợp với đường lối của Đảng và nhà nước là xây dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Hậu Giang là tỉnh thuộc vùng sâu vùng xa nên trong xu thế giao lưu, hội nhập và toàn cầu hoá, vấn đề bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc lại càng

có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với tỉnh Hậu Giang Vì vậy, việc nghiên cứu, khảo sát di sản văn hóa sẽ giúp chúng ta khai thác, tiếp cận những “địa chỉ” trọng điểm cất giữ những

vẻ đẹp tinh hoa nhất, cốt lõi nhất của lịch sử - văn hoá ở tỉnh Hậu Giang

Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của việc bảo tồn các di tích lịch sử

- văn hoá trên đất Hậu Giang, cùng với nguyện vọng của bản thân, tôi nghĩ rằng mình cần phải đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ di sản văn hoá quý báu đó nên tôi chọn đề

tài “Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở tỉnh Hậu Giang – Một di sản văn hóa” để nghiên cứu

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn này nhằm thực hiện mục tiêu chính là đánh giá những giá trị văn hoá vật chất và văn hóa tinh thần của Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ Để hoàn thành mục tiêu chính ấy, luận văn phải thể hiện các mục tiêu cụ thể sau:

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về di sản lịch sử - văn hóa

Phân tích thực trạng trong hoạt động bảo tồn khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ

Đề xuất một số giải pháp góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của khu di tích trong quá trình công nghiệp, hiện đại hoá

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn nhằm thực hiện các nhiệm vụ:

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn trong hoạt động bảo tồn và phát triển khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở Hậu Giang

Khảo sát, đánh giá về thực trạng của khu di tích trong giai đoạn hiện nay

Đề xuất các biện pháp nhằm nhằm góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị

di sản lịch sử - văn hóa của Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ ở tỉnh Hậu Giang – Một di sản văn hóa, là cội nguồn sức sống, là tiềm năng to lớn được Đảng và nhân dân Hậu Giang tạo ra trong quá khứ, cần phải được bảo vệ, duy trì và phát huy giá trị trong sự nghiệp phát triển xã hội hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện bằng phương pháp tổng hợp dưới cách tiếp cận liên ngành dùng trong Văn hóa học trên cơ sở kết hợp nghiên cứu định lượng (quantitative method) và định tính (qualitative method) cũng như kết hợp nhiều phương pháp cụ thể như phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp phân tích v.v các tài liệu liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

Phương pháp điền dã, phỏng vấn sâu v.v để cung cấp tài liệu cấp 1 và các luận

cứ cụ thể cho các lập luận được đề cập

4 Lịch sử nghiên cứu liên quan đến đề tài

Các bài viết đăng trên mạng như: Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ - một địa chỉ đỏ; Về khu căn cứ Phương Bình; Tham quan khu di tích căn cứ Tỉnh ủy, v.v Nhìn chung, các bài viết này giới thiệu sơ lược về di tích nhằm phục vụ khách tham quan hoặc chủ yếu là thống kê, sơ lược lại quá trình hình thành khu di tích Vì vậy,

đề tài “Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Cần Thơ – Một di sản văn hóa” là đề tài nghiên

cứu khá mới chưa có một tài liệu nào nghiên cứu Có chăng là những lời giới thiệu

sơ nét thông qua một số công trình nghiên cứu đã được công bố có liên quan đến đề tài Những công trình này chỉ nghiên cứu về lịch sử cách mạng, lịch sử đấu tranh nhân dân, những trận đánh oai hùng,v.v chưa đi sâu vào nghiên cứu những giá trị văn hóa của di tích lịch sử văn hóa mang lại để từ đó giáo dục truyền thống yêu nước và lòng

tự tôn dân tộc cho thế hệ trẻ ở Hậu Giang nói riêng và Nam bộ nói chung Trong quá trình nghiên cứu, tác giả kế thừa và tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan

đến đề tài như:

Quyển sơ thảo Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cần Thơ tập I (1929- 1945) củaTỉnh ủy

Cần Thơ xuất bản 1995 Xác định việc sưu tầm, nghiên cứu biên soạn lại lịch sử quá

-4-

khứ chân thực, sống động của Đảng bộ và phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân là yêu cầu rất quan trọng, cấp thiết nhằm để cho đông đảo cán bộ, chiến sĩ, thanh thiếu niên và nhân dân trong tỉnh hiểu biết, tự hào về sự hy sinh, công lao to lớn của ông cha đi trước Đồng thời còn nhấn mạnh đây là tài liệu quý cho việc giáo dục truyền thống yêu nước với những bài học thực tiễn yêu tổ quốc, yêu quê hương của thế hệ trẻ sau này

Quyển Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cần Thơ tập III(1954- 1975) xuất bản 2006

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của tỉnh Cần Thơ nói chung và Hậu Giang nói riêng là một trong những trọng điểm đánh phá bình định ác liệt của quân địch, với những chiến lược, chiến thuật, phương tiện vũ khí hiện đại… Quân dân Cần Thơ - Hậu Giang vượt qua khó khăn gian khổ không ngại hy sinh chiến đấu kiên cường để

đóng góp vào thắng lợi chung của cả nước Đồng thời nhấn mạnh “ Để góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, với những bài học thực tiễn, sống động về lòng yêu quê hương, yêu tổ quốc của lớp người đi trước sẽ góp phần giúp cho thế hệ trẻ hôm nay

và mai sau vững bước trên bước đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới đất nước”

Quyển Địa chí Cần Thơ do Tỉnh ủy, ủy ban nhân dân tỉnh Cần Thơ chủ trì

xuất bản 2002 Là một công trình khoa học tầm cở của tỉnh, tập hợp những nhà nghiên cứu am tường có vốn khoa học và hoạt động thực tiễn cả về xã hội lẫn tự nhiên tập

trung sức lực trí tuệ, tâm huyết để tạo nên “Địa chí Cần Thơ” Quyển Địa chí Cần Thơ có ghi “ Đất địa này không có những trận Đống Đa hoặc Rạch Gầm Soài Mút nhưng có Tầm Vu oai hùng trong chống Pháp hay đánh bại 75 lượt tiểu đoàn ngụy trong chống Mỹ mà ngày nay còn sừng sững tượng bia ở đó”

Quyển Cần Thơ 30 năm vũ trang chống thực dân Pháp- Đế quốc Mỹ của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Cần Thơ xuất bản năm 1997 Quyển Cần Thơ 30 năm vũ trang chống thực dân Pháp- Đế quốc Mỹ của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Cần Thơ là một công

trình khoa học để ghi nhớ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, ghi nhớ công lao của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ đồng bào đã anh dũng

hy sinh vì sự nghiệp giải phóng tỉnh nhà Quyển sách này cũng đề cập đến chính sự