- iii - TÓM TẮT Mục tiêu của đề tài này là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động, qua đó đề xuất một số giải pháp nâng cao động cơ làm việc tích cực cho
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH
Mã số: 60340102
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
Người hướng dẫn khoa học: TS LÊ TẤN NGHIÊM
TRÀ VINH, NĂM 2015
Trang 2- iii -
TÓM TẮT
Mục tiêu của đề tài này là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động, qua đó đề xuất một số giải pháp nâng cao động cơ làm việc tích cực cho người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh
Số liệu nghiên cứu sơ cấp được thu thập bằng việc phỏng vấn trực tiếp 200 người lao động (68 người lao động gián tiếp và 132 người lao động trực tiếp) đang làm việc tại Công ty Đề tài sử dụng phương pháp so sánh, thống kê mô tả (giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn) và phân tích tần số Qua kết quả nghiên cứu cho thấy tất cả 4 yếu tố về điều kiện làm việc hiện tại
trong Công ty (đặc điểm công việc, đặc điểm người quản lý, đặc điểm đồng nghiệp
và đặc điểm tổ chức) đều không được đánh giá cao Yếu tố về đặc điểm công việc
và đặc điểm tổ chức được người lao động đánh giá ở mức trung bình Trong khi đó, người lao động cho rằng họ không hài lòng với các yếu tố về đặc điểm quản lý và đặc điểm đồng nghiệp
Về các nhân tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc, có 3 trong tổng số 4 nhân tố được nghiên cứu từ người lao động đánh giá là có tác động tích cực đối với động cơ
làm việc của họ, bao gồm: đặc điểm cá nhân, các nhân tố tinh thần tích cực (đặc
điểm công việc, đặc điểm người quản lý, đặc điểm đồng nghiệp và đặc điểm tổ chức) và yếu tố vật chất Đối với 1 nhân tố còn lại là các nhân tố tinh thần tiêu cực (đặc điểm công việc, đặc điểm người quản lý, đặc điểm đồng nghiệp và đặc điểm tổ chức), kết quả nghiên cứu cho thấy sự tác động của các yếu tố này đến động cơ làm
việc của người lao động là không rõ ràng (trung dung)
Đồng thời đề tài cũng mô tả chi tiết các đặc điểm về giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, bộ phận làm việc, chức danh, thăm niên công tác, thu nhập của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh nhằm giúp các nhà lãnh đạo tìm ra các giải pháp tạo động cơ làm việc tích cực cho người lao động, giúp cho người lao động làm việc hăng say với công việc, mang lại hiệu quả cao
Trang 3- iv -
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
DANH SÁCH CÁC HÌNH ix
DANH SÁCH CÁC BẢNG x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 SỰ CẦN THIẾT NGHIÊN CỨU 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3
1 Mục tiêu chung 3
2 Mục tiêu cụ thể 3
3 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 3
1 Đối tượng nghiên cứu 3
2 Thời gian nghiên cứu 3
4 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 4
5 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 5
1.1.1 Khái niệm cơ bản về động cơ làm việc 5
1.1.1.1 Động cơ làm việc 5
1.1.1.2 Động lực làm việc 8
1.1.1.3 Nhu cầu 8
1.1.1.4 Lợi ích 9
1.1.2 Phân loại động cơ làm việc 9
1.1.2.1 Phân loại động cơ dựa trên nhu cầu 9
1.1.2.2 Phân loại động cơ dựa trên đặc điểm tâm lý của người lao động 10
1.1.3 Các lý thuyết về động cơ hoạt động của con người 14
1.1.3.1 Tháp nhu nhu cầu của A.Maslow (1954) 14
Trang 4- v -
1.1.3.2 Thuyết X và thuyết Y của Mc Gregor 15
1.1.3.3 Thuyết hai nhân tố của Frederick Herzbberg (1968) 16
1.1.3.4 Thuyết công bằng của John Stacey Adams (1963) 17
1.1.3.5 Lý thuyết động cơ thúc đẩy theo nhu cầu của David Mc Clellandt (1976) 18
1.1.3.6 Thuyết ERG của Clayton Alderfer (1972) 18
1.1.3.7 Thuyết hy vọng của Victor Vroom (1964) 19
1.1.3.8 Lý thuyết của James A.F Stoner và R.Edward Freeman (1992) 19
1.1.4 Các mô hình nghiên cứu động cơ làm việc 20
1.1.4.1 Mô hình đơn giản về động cơ 20
1.1.4.2 Mô hình động cơ của L.W Porter và E.F Lawler (1968) 21
1.1.5 Lược khảo tài liệu 22
1.1.6 Các yếu tố tác động đến động cơ làm việc 28
1.1.6.1 Nhóm nhân tố đặc điểm cá nhân 32
1.1.6.2 Nhóm nhân tố tinh thần tích cực và tinh thần tiêu cực 33
1.1.6.3 Nhóm nhân tố vật chất 38
1.1.6.4 Nhóm nhân tố động cơ làm việc 39
1.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 41
1.2.1 Phương pháp thu thập số liệu 41
1.2.2 Phương pháp phân tích dữ liệu 42
Tóm tắt: 42
CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY LƯƠNG THỰC TRÀ VINH 43
2.1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY LƯƠNG THỰC TRÀ VINH 43
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 43
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ 44
2.1.3 Cơ cấu tổ chức 44
2.1.4 Nguồn nhân lực 46
2.1.5 Nguồn lực tài chính 46
2.1.6 Cơ sở vật chất và máy móc thiết bị 47
Trang 5- vi -
2.1.7 Tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty giai đoạn 2010 – 2014 47
2.2 ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY LƯƠNG THỰC TRÀ VINH 49
2.2.1 Mô tả mẫu khảo sát 49
2.2.1.1 Về giới tính: 49
2.2.1.2 Về độ tuổi: 50
2.2.1.3 Về trình độ học vấn: 50
2.2.1.4 Về phân loại LĐGT và LĐTT: 51
2.2.1.5 Về chức danh: 51
2.2.1.6 Về thâm niên công tác: 52
2.2.1.7 Về thu nhập: 52
2.2.2 Điều kiện làm việc của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh 53 2.2.2.1 Yếu tố đặc điểm công việc của người lao động 53
2.2.2.2 Yếu tố đặc điểm người quản lý 55
2.2.2.3 Yếu tố đặc điểm đồng nghiệp 57
2.2.2.4 Yếu tố đặc điểm của tổ chức 59
2.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY LƯƠNG THỰC TRÀ VINH 61
2.3.1 Các nhân tố về đặc điểm cá nhân 61
2.3.2 Các nhân tố tinh thần tích cực 62
2.3.2.1 Đặc điểm công việc 62
2.3.2.2 Đặc điểm người quản lý 63
2.3.2.3 Đặc điểm đồng nghiệp 64
2.3.2.4 Đặc điểm tổ chức 65
2.3.3 Các nhân tố tinh thần tiêu cực 66
2.3.3.1 Đặc điểm công việc 66
2.3.3.2 Đặc điểm người quản lý 67
2.3.3.3 Đặc điểm đồng nghiệp 69
2.3.3.4 Đặc điểm tổ chức 70
Trang 6- vii -
2.3.4 Các nhân tố về vật chất 71
2.3.5 Các nhân tố về động cơ làm việc của người lao động 72
Tóm tắt: 73
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TẠO ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC TÍCH CỰC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TYLƯƠNG THỰC TRÀ VINH 75
3.1 GIẢI PHÁP NÂNG CAO SỰ NHIỆT TÌNH GẮN BÓ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÔNG VIỆC 75
3.2 NHÓM GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY, TÁC ĐỘNG TINH THẦN TÍCH CỰC ĐẾN ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC 75
3.2.1 Đối với đặc điểm công việc 72
3.2.2 Đối với đặc điểm người quản lý 72
3.2.3 Đối với đặc điểm đồng nghiệp 72
3.2.4 Đối với đặc điểm tổ chức 72
3.3 NHÓM GIẢI PHÁP HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TINH THẦN TIÊU CỰC ĐẾN ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC 78
3.3.1 Đối với đặc điểm công việc: 78
3.3.2 Đối với đặc điểm người quản lý: 78
3.3.3 Đối với đặc điểm đồng nghiệp: 78
3.3.4 Đối với đặc điểm tổ chức: 79
3.4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ SỞ VẬT CHẤT NHẰM TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC 80
3.5 NHÓM GIẢI PHÁP HỖ TRỢ ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC TÍCH CỰC 801
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82
1 KẾT LUẬN 82
2 KIẾN NGHỊ 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
PHỤ LỤC 87
PHỤ LỤC 1 87
PHỤ LỤC 2 87
Trang 7- viii -
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBLT : Chế biến lương thực WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới
LĐGT : Lao động gián tiếp LĐTT : Lao động trực tiếp TNHH : Trách nhiệm hữu hạn UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 8- ix -
DANH SÁCH CÁC HÌNH
Hình 1.3 Mô hình động cơ thúc đẩy của L.W Porter và E.F Lawler 21 Hình 1.4 Mô hình nghiên cứu giải pháp nâng cao động cơ làm việc
của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh
32
Hình 2.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Công ty Lương thực Trà Vinh 45
Trang 9- x -
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Bảng tổng hợp các nhân tố tác động đến động cơ làm việc 30
Bảng 2.2 Số liệu thống kê về kết quả tài chính của Công ty (2010 – 2014) 47 Bảng 2.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty (2010 – 2014) 48
Bảng 2.6 Bảng cơ cấu lao động theo trình độ học vấn 50
Bảng 2.9 Bảng cơ cấu lao động theo thâm niên công tác 52
Bảng 2.11 Kết quả thống kê mô tả đánh giá về đặc điểm công việc 54 Bảng 2.12 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm người quản lý 56 Bảng 2.13 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm đồng nghiệp 58 Bảng 2.14 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm tổ chức 60 Bảng 2.15 Kết quả thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng của đặc điểm cá nhân 62 Bảng 2.16 Kết quả thống kê mô tả đánh giá về đặc điểm công việc 63 Bảng 2.17 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm người quản lý 64 Bảng 2.18 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm đồng nghiệp 65 Bảng 2.19 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm tổ chức 66 Bảng 2.20 Kết quả thống kê mô tả đánh giá về đặc điểm công việc 67 Bảng 2.21 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm người quản lý 68 Bảng 2.22 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm đồng nghiệp 69 Bảng 2.23 Kết quả thống kê mô tả về đặc điểm tổ chức 71 Bảng 2.24 Kết quả thống kê mô tả mức độ hài lòng về yếu tố vật chất 71 Bảng 2.25 Kết quả thống kê mô tả về động cơ làm việc của người lao động 73
Trang 10- 1 -
PHẦN MỞ ĐẦU
1 SỰ CẦN THIẾT NGHIÊN CỨU
Trong quá trình toàn cầu hóa, Hội nhập kinh tế quốc tế và Việt Nam đã trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Việt Nam sẽ có những
cơ hội như đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng tiềm năng, có lợi thế trong lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, dệt may,… Việc gia nhập WTO là cơ hội lớn và là sự lựa chọn đúng đắn đối với Việt Nam, vượt qua được những thách thức trong quá trình hội nhập sẽ mang lại nhiều lợi ích lớn cho đất nước, phát triển mạnh mẽ thương mại, tăng cường thu hút đầu tư, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy tốc độ cải cách kinh tế trong nước, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Trong bối cảnh đó, việc phát triển kinh tế là một trong những chiến lược đặt lên hàng đầu Vì vậy, con người là một nguồn lực không thể thiếu và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển ấy Do đó, quản lý nguồn nhân lực là một hoạt động quan trọng trong tổ chức quyết định mang lại đến sự thành công hay thất bại của các doanh nghiệp
Nguồn nhân lực là yếu tố đầu vào quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp Đặc biệt trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ, môi trường cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt giữa các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đòi hỏi các nhà quản trị phải xây dựng cho mình một đội ngũ nhân lực chất lượng cao, làm việc hiệu quả nhằm phát huy các thế mạnh của doanh nghiệp để giành được các lợi thế cạnh tranh trên thị trường Các nhà kinh tế đã chỉ ra rằng hiệu quả làm việc của người lao động phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như khả năng, năng lực của người lao động, phương tiện
và các nguồn lực để thực hiện công việc và động lực lao động,…trong đó, động lực lao động là một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng thúc đẩy người lao động hăng hái,
Trang 11- 2 -
say mê nỗ lực làm việc Do đó, để nâng cao hiệu quả làm việc của người lao động các doanh nghiệp phải đặc biệt quan tâm đến công tác tạo động cơ làm việc cho người lao động Trên lý thuyết lẫn thực tế động cơ làm việc đều rất quan trọng do
nó ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi của mỗi cá nhân, đặc biệt là hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
Chúng ta cần phải nhìn nhận một điều rằng khó tìm “tiếng nói chung” giữa chủ doanh nghiệp và người lao động, biết được yếu tố nào tác động đến động lực làm việc của nhân viên mà mức độ tác động của từng yếu tố như thế nào là rất quan trọng trong những chính sách về nhân sự của Công ty Nó giúp góp phần tổ chức phát huy được tối đa các nguồn lực nội tại, tạo được lợi thế cạnh tranh cao Khi có điều kiện làm việc tốt thì người lao động sẽ tập trung làm việc tốt, từ đó năng suất lao động được nâng cao và ngược lại Đồng thời để người lao động yên tâm lao động gắn bó với công việc hạn chế chuyển đổi chổ làm đòi hỏi người sử dụng lao động phải biết quan tâm đến tâm tư nguyện vọng của người lao động, các khó khăn mà người lao động gặp phải khi thực hiện công việc được giao Ngoài ra
cơ hội thăng tiến, mức lương, uy tín nghề nghiệp, điều kiện làm việc công bằng người giỏi được bổ nhiệm vị trí công việc phù hợp với năng lực, để phát huy hết tiềm lực của mình, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp Các yếu tố này cũng là động cơ để người lao động gắn bó và phấn đấu với nghề nghiệp của mình
Từ những vấn đề trên và nhận thấy tầm quan trọng nên tác giả chọn đề tài
“Giải pháp nâng cao động cơ làm việc của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh” làm luận văn thạc sĩ của mình Hi vọng, kết quả nghiên cứu sẽ giúp
cho Ban lãnh đạo Công ty Lương thực Trà Vinh nói riêng, các nhà lãnh đạo của doanh nghiệp có một tài liệu tham khảo khách quan hơn Từ đó đưa ra chiến lược nhân sự tốt nhất tạo môi trường làm việc tối ưu mà ở đó nhân viên phát huy hết được tiềm lực của mình đóng góp cho sự phát triển chung của tổ chức
Trang 123 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các nhân tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động đang làm việc tại Công ty Lương thực Trà Vinh
2 Thời gian nghiên cứu
Nghiên cứu được giới hạn trên số liệu thống kê và tổng hợp hàng năm của các phòng ban Công ty và các đơn vị trực thuộc Công ty Lương thực Trà Vinh về tình hình hoạt động kinh doanh và lao động của Công ty giai đoạn 2010 – 2014 Đặc biệt, các số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh trong quý 1/2015
Trang 13- 4 -
4 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
Với đề tài này, kết quả nghiên cứu thực tế sẽ giúp cho các nhà quản trị nhân sự nói riêng và các tổ chức nói chung thấy được các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động Từ đó, công ty đưa ra các chiến lược về nhân sự phù hợp
và toàn diện tạo ra môi trường làm việc tốt cho người lao động Tạo động cơ làm việc cho người lao động là làm tăng năng suất lao động từ đó tăng sản lượng, tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp
5 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Chương này sẽ đưa
ra những kiến thức nền tảng về động cơ làm việc của người lao động, các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động; đồng thời trình bày cách thu thập
số liệu và cách thức xử lý số liệu được sử dụng để nghiên cứu đề tài
Chương 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh Chương này bắt đầu với việc giới thiệu
tổng quan về Công ty trước khi mô tả chi tiết về điều kiện làm việc của người lao động Chương 2 kết thúc bằng nội dung xác định các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ làm việc của người lao động Đây cũng là nội dung trọng tâm của chương
Chương 3: Giải pháp nâng cao động cơ làm việc của người lao động tại Công ty Lương thực Trà Vinh Chương này tập trung trình bày các giải pháp được
đề xuất dựa vào kết quả nghiên cứu được trình bày ở chương 2
