ẢNH HƯỞNG của mật độ NUÔI lên TĂNG TRƯỞNG, tỷ lệ SỐNG và lợi NHUẬN TRONG NUÔI tôm THẺ CHÂN TRẮNG THÂM CANH tại THẠNH PHÚ bến TRE

Kết quả cho thấy các yếu tố môi trường như:Nhiệt độ, pH, độ kiềm ở ao nuôi với mật độ nuôi 160 con/m2 biến động cao hơn so với ao nuôi mật độ nuôi 120 con/m2, nhưng vẫn nằm trong kho

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ

SINH VIÊN THỰC HIỆN

NGUYỄN THANH VŨ EM MSSV: 1153040019

LỚP: ĐH NTTS K6

Cần Thơ, 2015 TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ

ẢNH HƯỞNG CỦA MẬT ĐỘ NUÔI LÊN

TĂNG TRƯỞNG, TỶ LỆ SỐNG VÀ LỢI NHUẬN TRONG NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG THÂM CANH TẠI THẠNH PHÚ - BẾN TRE

MSSV: 1153040019

LỚP: ĐH NTTS K6

Cần Thơ, 2015

XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Khóa luận: “Ảnh hưởng của mật độ nuôi lên tăng trưởng, tỷ lệ sống và lợi nhuận trong nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh tại Thạnh Phú - Bến Tre”

Sinh viên thực hiện: NGUYỄN THANH VŨ EM

Lớp: Đại học Nuôi trồng thủy sản K6

Khóa luận đã được hoàn thành theo góp ý của hội đồng bảo vệ khóa luận ngày15/6/2015

Sinh viên thực hiện

ThS NGUYỄN LÊ HOÀNG YẾN NGUYỄN THANH VŨ EM

LỜI CAM KẾT

Tôi xin cam kết khóa luận này đã được hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu củatôi và các kết quả nghiên cứu này chưa được dùng cho bất cứ khóa luận cùng cấp nàokhác

Cần Thơ, ngày … tháng … năm 2015

Sinh viên thực hiện

NGUYỄN THANH VŨ EM

i

LỜI CẢM TẠ

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp chuyên ngành nuôitrồng thủy sản, mặc dù gặp không ít những khó khăn nhưng cho đến nay em đã hoànthành đề tài tốt nghiệp Những thành quả này có được là nhờ sự giúp đỡ tận tình củaThầy Cô, gia đình và bạn bè

Lời đầu tiên, con kính xin gửi lời biết ơn tha thiết nhất đến bậc sinh thành, người đãlam lũ, chịu bao khó khăn trong cuộc sống để chăm lo, dạy dỗ con thành người, ngườiluôn bên cạnh và động viên con trong những lúc con gặp khó khăn nhất

Em xin chân thành cảm ơn sâu sắc nhất đến cô Nguyễn Lê Hoàng Yến và thầy NguyễnHữu Lộc, người đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện đềtài

Qua đây, em cũng xin chân thành cảm ơn đến quý Thầy Cô Trường Đại học Tây Đô,đặc biệt là quý Thầy Cô trong Khoa Sinh học ứng dụng đã nhiệt tình giảng dạy vàtruyền đạt những kiến thức hữu ích, những kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian

em học tập và rèn luyện tại trường

Tiếp lời, em xin cảm ơn anh Nguyễn Minh Tâm và tập thể anh, em công nhân làm việc

ở trang trại nuôi tôm công nghiệp đã nhiệt tình tạo điều kiện và giúp đỡ em trong quátrình thực hiện khóa luận tại Thạnh Phú-Bến Tre

Sau cùng em kính chúc quý Thầy Cô và các bạn luôn dồi dào sức khỏe và thành côngtrong công việc

Em xin chân thành cảm ơn!

Cần Thơ, tháng 6/2015

Sinh viên: Nguyễn Thanh Vũ Em

TÓM TẮT

ii

Thực nghiệm được thực hiện trên 6 ao có cùng diện tích 2.000m2/ao Tôm thả vào

ao với hai mật độ nuôi là 120 con/m2 (hệ thống 1) và 160 con/m2 (hệ thống 2) Kích cỡ tôm giống lúc thả là PL10 với chiều dài trung bình là 0,9 cm/con và trọnglượng trung bình là 0,0043 g/con Kết quả cho thấy các yếu tố môi trường như:Nhiệt độ, pH, độ kiềm ở ao nuôi với mật độ nuôi 160 con/m2 biến động cao hơn

so với ao nuôi mật độ nuôi 120 con/m2, nhưng vẫn nằm trong khoảng giới hạnthích hợp cho sự phát triển của tôm nuôi

Sau 65 ngày nuôi, chiều dài và khối lượng của tôm nuôi với mật độ 120 con/m2

lần lượt là 12,13 ± 0,13 cm/con và 11,07 ± 0,10 g/con cao hơn 1,4 lần về khốilượng và 1,7 lần về chiều dài so với tôm nuôi 160 con/m2 (7,22 ± 0,40 cm/con và7,79 ± 0,13 g/con)

Năng suất tôm ở hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 là 11,95 tấn /ha/vụ cao hơn 1,2lần năng suất tôm nuôi mật độ 160 con/m2(9,34 ± 0,09 tấn /ha/vụ) Lợi nhuận thuđược sau cuối vụ nuôi ở hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 là 525 ± 12,0 triệuđồng/ha cao hơn 3,5 lần nuôi mật độ 160 con/m2 (150 ± 9,97 triệu đồng/ha)

Từ các kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy nuôi tôm thẻ chân trắng mật độ 120con/m2 có tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế cao hơn mật độ nuôi 160 con/m2

Từ khóa: Mật độ, tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei), thực nghiệm.

MỤC LỤC

Trang

iii

LỜI CAM KẾT i

LỜI CẢM TẠ ii

TÓM LƯỢC iii

MỤC LỤC iv

DANH SÁCH BẢNG vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT viii

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 Giới thiệu 1

1.2 Mục tiêu đề tài 1

1.3 Nội dung đề tài 1

CHƯƠNG 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2

2.1 Đặc điểm sinh học 2

2.1.1 Phân loại 2

2.1.2 Đặc điểm hình thái 2

Hình 2.1 Hình dạng bên ngoài của tôm thẻ chân trắng 3

2.1.3 Phân bố và nguồn gốc 3

2.1.4 Đặc điểm sinh trưởng 3

2.1.5 Đặc điểm dinh dưỡng 4

2.2 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong và ngoài nước 4

2.2.1 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới 4

2.2.2 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng ở Việt Nam 5

2.2.3 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng ở tỉnh Bến Tre 6

CHƯƠNG 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8

3.1 Thời gian và địa điểm thực hiện đề tài 8

3.2 Vật liệu nghiên cứu 8

3.3 Phương pháp nghiên cứu 8

3.3.2 Bố trí thực nghiệm 10

3.3.3 Quản lý và chăm sóc ao nuôi tôm 10

3.3.4 Phương pháp thu mẫu và phân tích 12

iv

3.3.5 Phương pháp xử lý số liệu 15

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ THẢO LUẬN 16

4.1 Biến động các yếu tố thủy lý hóa 16

4.1.1 Nhiệt độ 16

4.1.2 pH 17

4.1.3 Độ kiềm và độ mặn 18

4.2 Chiều dài, khối lượng và tốc độ tăng trưởng của tôm ở các lần thu 19

4.2.1 Chiều dài của tôm ở các lần thu 19

4.2.2 Tăng trưởng chiều dài (LG) và chiều dài tuyệt đối theo ngày (DLG) của tôm nuôi 19

4.2.3 Khối lượng của tôm qua các lần thu 21

4.2.4 Tăng trưởng về khối lượng (WG) và khối lượng tuyệt đối theo ngày (DWG) của tôm nuôi 22

4.3 Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) 24

4.4 Tỷ lệ sống 25

4.5 So sánh hiệu quả kinh tế giữa các mô hình nuôi tôm 26

4.5.1 Tổng chi phí 26

4.5.2 Năng suất 28

4.5.3 Tổng doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận 28

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 29

5.1 Kết luận 29

5.2 Đề xuất 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO A PHỤ LỤC 1 C PHỤ LỤC 2 D

v

DANH SÁCH BẢNG

Trang

Hình 2.1 Hình dạng bên ngoài của tôm thẻ chân trắng 3

Bảng 2.1 Diện tích, sản lượng và năng suất tôm thẻ chân trắng 5

Bảng 2.2 Diện tích và sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng qua các năm 7

Bảng 3.1 Lượng thức ăn áp dụng cho tôm nuôi trong 30 ngày nuôi đầu 11

Bảng 3.2 Quản lý thức ăn theo phần trăm trọng lượng phần trăm tôm 11

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu thu mẫu và phương pháp phân tích trong hệ thống 12

Bảng 4.1 Biến động nhiệt độ ( 0 C) trong hệ thống 16

Bảng 4.2 Biến động pH trong hệ thống 16

Bảng 4.3 Biến động độ kiềm và độ mặn trong hệ thống 18

Bảng 4.4 Chi phí và lợi nhuận của các mô hình nuôi tôm 26

vi

DANH SÁCH HÌNH

Trang

Hình 2.1 Hình dạng bên ngoài của tôm thẻ chân trắng 3

Hình 4.1 Chiều dài của tôm nuôi trong các giai đoạn 19

Hình 4.2 Sự biến động LG và DLG trong suốt vụ nuôi 20

Hình 4.3 Khối lượng của tôm nuôi trong các giai đoạn 22

Hình 4.4 Sự biến động WG và DWG của tôm nuôi 22

Hình 4.5 Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) 24

Hình 4.6 Tỷ lệ sống của tôm nuôi 25

Hình 4.7 Tổng chi phí biến đổi ở hai hệ thống nuôi 27

vii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long

FCR: Hệ số chuyển hóa thức ăn

K1, K2, K3: Các ao nuôi mật độ 120 con/m2

PL: postlarvae

T1, T2, T3: Các ao nuôi mật độ 160 con/m2

viii

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Giới thiệu

Theo Tổng cục Thủy sản, 2014, diện tích nuôi tôm nước lợ ở Đồng bằng sông CửuLong chiếm 92,5% và chiếm 79,8% tổng sản lượng nuôi tôm nước lợ của cả nước.Trong đó, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng ở là 66.000ha với sản lượng đạt 280.000tấn, tăng 57,9% về diện tích và 50,5% về sản lượng Hiện nay, diện tích nuôi tôm súđang thu hẹp vì gặp nhiều khó khăn như: bị nhiễm bệnh, thời gian nuôi lâu nên rủi rocao, giá thức ăn cao, môi trường nuôi bị ô nhiễm nặng Trong khi đó những năm gầnđây tôm thẻ chân trắng đang rất phát triển ở những vùng nước mặn, nước lợ và hiệnnay có xu hướng chuyển sang vùng nước ngọt theo dạng tự phát Do tôm thẻ chân trắng

có thời gian nuôi ngắn, khả năng thích ứng với môi trường lớn, nuôi được mật độ cao

và thu hoạch nhanh, từ đó dẫn tới diện tích nuôi ngày càng mở rộng Tuy nhiên, cùngvới sự thâm canh hóa và gia tăng về diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng thì dịch bệnh làmột trong những mối đe dọa nghiêm trọng đến tỷ lệ sống, năng suất tôm nuôi và lợinhuận của người nuôi

Với những ưu điểm của tôm thẻ chân trắng mà rất nhiều người nuôi đã bất chấp rủi ro,chạy theo lợi nhuận, tăng mật độ nuôi dẫn đến quản lý trường nuôi không tốt, từ đódịch bệnh xảy ra ngày càng lan rộng, làm cho nghề nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canhcàng thêm khó khăn hơn Để giúp người nuôi nắm bắt được phần nào những bất cậpcũng như những ảnh hưởng của mật độ nuôi đến sức tăng trưởng, tỷ lệ sống và lợinhuận kinh tế khi nuôi thâm canh tôm thẻ chân trắng, từ đó có thể lựa chọn cho mìnhmật độ nuôi thích hợp nhằm hạn chế dịch bệnh và tăng khả năng thành công Nên đề

tài: “Ảnh hưởng của mật độ nuôi lên tăng trưởng, tỷ lệ sống và lợi nhuận trong

nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh tại Thạnh Phú - Bến Tre” được thực hiện 1.2 Mục tiêu đề tài

Đề tài được thực hiện nhằm xác định được mật độ nuôi phù hợp với thực tế nuôi tômthẻ chân trắng ở huyện Thạnh Phú – tỉnh Bến Tre, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tếcho người nuôi

1.3 Nội dung đề tài

Đánh giá sự biến động của một số yếu tố môi trường ao nuôi trong thời gian thựcnghiệm

Đánh giá tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống, năng suất và lợi nhuận của tôm nuôi khi nuôivới 2 mật độ 120 con/m2 và 160 con/m2

CHƯƠNG 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

Loài: Litopenaeus vannamei (Boone, 1931).

Tên tiếng Anh: Whiteleg shrimp

Tên theo FAO: Tôm chân trắng, camaron patiblanco

Tên tiếng Việt: Tôm thẻ chân trắng, tôm bạc Thái Bình Dương

2.1.2 Đặc điểm hình thái

Tôm thẻ chân trắng vỏ mỏng thân có màu trắng đục nên có tên gọi là tôm Bạc, bìnhthường có màu xanh lam, chân ngực và chân bụng có màu trắng ngà nên được gọi làtôm thẻ chân trắng Tôm thẻ chân trắng có chủy hơi cong xuống, có 7-10 răng trênchủy và 2-4 răng dưới chủy, chân ngực 3-5 có màu trắng đục Chiều dài lớn nhất củacon đực là 180 mm và con cái là 230 mm (Nguyễn Văn Thường, 2009)

Hình 2.1 Hình dạng bên ngoài của tôm thẻ chân trắng

2.1.3 Phân bố và nguồn gốc

Tôm thẻ chân trắng là loài tôm nhiệt đới, phân bố vùng ven bờ biển phía Đông TháiBình Dương, Châu Mỹ, ven biển Nam Mexico, vùng biển Ecuador (Elovara, 2003).Hiện tôm thẻ chân trắng đã được di giống ở nhiều nước Đông Nam Á và Đông Á nhưTrung Quốc, Thái Lan, Philippin, Việt Nam (Bone, 1931)

Tôm thẻ chân trắng sống tốt khi nền đáy là bùn, độ sâu 72m, nhiệt độ từ 27-320C, độ

mặn từ 0,5-45%o, độ mặn phát triển tốt nhất là 10-15%o, pH từ 7,5-8,5, tôm thường

hoạt động về đêm khi tôm trưởng thành phần lớn sinh sống ở ven biển gần bờ và tômtiền trưởng thành phân bố nhiều ở vùng cửa sông nơi giàu dinh dưỡng (Trần Viết Mỹ,2009)

2.1.4 Đặc điểm sinh trưởng

Tôm thẻ chân trắng phải trải qua quá trình lột xác để lớn lên, quá trình này diễn ranhanh hay chậm phụ thuộc vào từng giai đoạn phát triển của tôm Thời gian giữa hailần lột xác khoảng 1-3 tuần, tôm nhỏ hơn 3g trung bình mỗi tuần lột xác một lần, thờigian lột xác tăng dần theo sự phát triển của tôm, tôm lớn khoảng 15-20g, trung bình 2,5tuần lột xác một lần (Trần Viết Mỹ, 2009) Tôm thẻ chân trắng thường lột xác vào banđêm Các yếu tố bên ngoài như ánh sáng, nhiệt độ, độ mặn, độ kiềm đều ảnh hưởng tớiquá trình lột xác của tôm (Thái Bá Hồ và Ngô Trọng Lư, 2011)

Tôm thẻ chân trắng có tốc độ tăng trưởng tương đối nhanh trong điều kiện nuôi thâmcanh, tuy nhiên khi trọng lượng tôm vượt qua 20g thì tốc độ tăng trưởng chậm lại 1g/tuần (Wyban and Sweeney, 1991) Tốc độ tăng trưởng tùy thuộc vào từng loài, từnggiai đoạn phát triển, giới tính và điều kiện môi trường, dinh dưỡng Từ ấu trùng đếnthời kỳ ấu niên, không có sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng giữa tôm đực và tôm cái.Tuy nhiên, bắt đầu từ cuối thời kỳ ấu niên, con cái lớn nhanh hơn con đực (Lục Minh

Diệp và ctv, 2006) Tôm thẻ chân trắng tăng trưởng nhanh trong 60 ngày đầu, trong

điều kiện nuôi phù hợp thì tốc độ phát triển trong 60-80 ngày là 8-10g và đạt 35-40gtrong 180 ngày nuôi (Trần Viết Mỹ, 2009)

Nhờ đặc tính ăn tạp, bắt mồi khỏe, nên tôm thẻ chân trắng trong quần đàn có khả năngbắt mồi như nhau vì vậy tôm thẻ chân trắng tăng trưởng khá đồng đều, ít phân đàn(Trần Viết Mỹ, 2009)

2.1.5 Đặc điểm dinh dưỡng

Tôm thẻ chân trắng là loài ăn tạp, cũng giống như các loại tôm he khác, thức ăn củatôm thẻ chân trắng cũng cần một tỷ lệ thích hợp các thành phần dinh dưỡng như: protid,lipid, glucid, vitamin và khoáng Nếu thiếu hay mất cân đối các chất trên sẽ ảnh hưởngtới sinh trưởng và sinh sản (Thái Bá Hồ và Ngô Tọng Lưu, 2011).

Nhu cầu protein trong khẩu phần ăn của tôm thẻ chân trắng từ (30-35%), thấp hơn sovới tôm sú (36-42%) Khả năng chuyển hóa thức ăn của tôm thẻ chân trắng rất cao,trong điều kiện nuôi thâm canh thì hệ số chuyển hóa thức ăn là từ 1,1-1,3 (Trần Viết

Mỹ, 2009)

Trong tự nhiên thức ăn của tôm thẻ chân trắng thay đổi theo từng giai đoạn phát triển

và có liên quan mật thiết đến sinh vật phù du và sinh vật đáy (Lục Minh Diệp và ctv,

2006)

Tôm thẻ chân trắng có phổ thức ăn rộng, cường độ bắt mồi khỏe, tôm thẻ chân trắng sửdụng nhiều loại thức ăn tự nhiên có kích cỡ phù hợp từ mùn bã đến các loại động vậtthủy sinh Lượng thức ăn cho tôm thẻ chân trắng vào ban ngày chiếm 25-35%, ban đêmchiếm 65-75% (Nguyễn Khắc Thường, 2007)

2.2 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong và ngoài nước

2.2.1 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới

Tôm thẻ chân trắng được nuôi vào khoảng thập niên 80 (FAO Fishery Statistic, 2011).Đến năm 1992, chúng được nuôi ở một số nước trên thế giới, nhưng chủ yếu tập trung

ở các nước Nam Mỹ (Wedner & Rosenberry, 1992) Khi đó nhiều nước Châu Á đã tìmcách hạn chế phát triển tôm thẻ chân trắng do sợ lây bệnh cho tôm sú Cho đến năm

2003 thì các nước Châu Á bắt đầu nuôi đối tượng này và sản lượng tôm thẻ chân trắngtrên thế giới đạt khoảng 1 triệu tấn, từ đó sản lượng tôm thẻ chân trắng liên tục tăngnhanh qua các năm, Đến năm 2010 sản lượng tôm đạt khoảng 2,7 triệu tấn (FAO,2011) Đến năm 2012 sản lượng tôm đạt khoảng 4 triệu tấn (GOAL, 2013) Theo JamesAnderson, cho biết năm 2011, sản lượng tôm toàn cầu tăng 5%/năm nhưng giảm 6,7%trong năm 2011-2012 và giảm 9,6% năm 2012-2013 xuống còn 3,5 triệu tấn Hiện sảnlượng tôm toàn cầu năm 2013 giảm khoảng 15%, tương đương 4 triệu tấn so với năm

2011 (GOAL, 2013)

2.2.2 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng ở Việt Nam

Tôm thẻ chân trắng được đưa vào Việt Nam năm 2001 và được nuôi thử nghiệm tại 3công ty: Công ty Duyên Hải (Bạc Liêu), Công ty Việt Mỹ (Quảng Ninh) và công tyAsia Hawaii (Phú Yên) cho năng suất cao và thu hút sự chú ý của các người nuôi tôm(Bộ NN và PTNT 2010)

Đầu năm 2008, nhận thấy thị trường thế giới đang có xu hướng tiêu thụ mạnh mặt hàngtôm chân trắng của Thái Lan, Trung Quốc Và sản phẩm tôm sú nuôi của Việt Nam bịcạnh tranh mạnh, hiệu quả sản xuất thấp do dịch bệnh, Ngày 25/01/2008, Bộ Nông

Nghiệp và phát triển Nông ban hành chỉ thị số 228/CT-BNN-NTTS về việc phát triểnnuôi tôm thẻ chân trắng tại các tỉnh phía Nam Tuy mới được nược cho phép nuôi đạitrà trong những năm gần đây, nhưng tôm thẻ chân trắng đã phát triển vượt bậc cả vềdiện tích và sản lượng nuôi chỉ sau một thời gian ngắn.

Bảng 2.1 Diện tích, sản lượng và năng suất tôm thẻ chân trắng.

Năm Diện tích (ha) Sản lượng (tấn) Năng suất bình quân (kg/ha)

Năm 2012, diện tích nuôi tôm tăng khá cao nhưng sản lượng có dấu hiệu giảm do dịchbệnh hoại tử cơ (IMNV), hoại tử gan tụy cấp (AHPNS) Năm 2013, nước ta tăng cảdiện tích và sản lượng do hạn chế được dịch bệnh

2.2.3 Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng ở tỉnh Bến Tre

Năm 2011, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh Bến Tre đạt 43.000 ha, trong đó nuôitôm quảng canh, tôm rừng, tôm lúa đạt 26.230 ha còn thâm canh, bán thâm canh 3.980

ha, riêng tôm thẻ chân trắng là 1.250 ha, tăng 136% so với năm 2010 Diện tích thả lạivụ 2 trên 2.838 ha, sản lượng thu hoạch đạt 21.950 tấn, vượt 291%, tăng 334% so vớinăm 2010 Cuối năm 2011, tình hình dịch bệnh trên tôm sú phát triển mạnh (21% diệntích bị nhiễm bệnh) gây thiệt hại lớn cho người nuôi, nhiều hộ đã chuyển đổi diện tích

sang nuôi tôm thẻ chân trắng, mang lại hiệu quả kinh tế cao (Báo cáo thuỷ sản ViệtNam, 2012).

Cuối tháng 2 năm 2012, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng trong toàn tỉnh đạt 1.497 ha,với 97,36 triệu con giống Nhiều mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng đã ra đời và mang lạilợi nhuận cao như: trại nuôi tôm công nghiệp K22 ở xã An Nhơn, huyện Thạnh Phú, đãchuyển diện tích nuôi cá da trơn sang nuôi tôm thẻ đạt 40 ha Công ty TNHH Đầu tưThủy sản Huy Thuận tại xã An Điền (Thạnh Phú), với diện tích 25 ha mặt nước, có 72

ao, mật độ thả nuôi trung bình 150-170 con/m2, lượng giống thả là 41 triệu con Uỷ bannhân dân tỉnh Bến Tre đã ban hành quyết định số 1196/QĐ- UBND, về việc phê duyệtquy hoạch chi tiết nuôi tôm thẻ chân trắng trên địa bàn tỉnh đến năm 2015 khoảng4.390 ha, năm 2020 là 7.820 ha và năm 2030 là 8.300 ha, phân bố trên địa bàn 3 huyệnBình Đại, Ba Tri, Thạnh Phú (Cục Thuỷ Sản Việt Nam, 2013)

Theo Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn tỉnh Bến Tre cho biết năm 2012 diệntích nuôi tôm thẻ chân trắng tăng lên đáng kể Năm 2008, diện tích thả nuôi là 176 ha,đến năm 2010 là 560 ha và vụ 1 của năm 2011 tăng 1.250 ha Với mật độ thả nuôi trungbình 100-120 con/ m2, sản lượng trung bình đạt 10 tấn/ha, lợi nhuận trung bình khoảng300-400 triệu đồng/ha/vụ nuôi (Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, 2013).Theo báo cáo 4 tháng đầu năm 2013 của ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre thì tình hìnhnuôi tôm thâm canh và bán thâm canh đến nay đã thả giống khoảng 1.967 ha, giảm5,6% so cùng kỳ, trong đó tôm sú là 650 ha giảm 48% so cùng kỳ, tôm thẻ chân trắng

là 1.317 ha, tăng 57,9% so với cùng kỳ Do thời tiết không thuận lợi, nắng hạn gay gắtgây bệnh trên tôm nuôi chủ yếu là bệnh đốm trắng, gây thiệt hại khoảng 93,12 ha tôm

sú và 358,1 ha tôm thẻ chân trắng, tôm chết ở giai đoạn từ 25 đến 40 ngày tuổi, tậptrung ở các xã An Đức, An Hòa Tây, Bảo Thạnh và An Hiệp ở huyện Ba Tri Xã ĐạiHòa Lộc, Định Trung, Bình Thới và Thạnh Trị ở huyện Bình Đại Xã Giao Thạnh, AnNhơn và An Điền ở huyện Thạnh Phú (Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn,2013)

Diện tích và sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng của tỉnh Bến Tre tăng liên tục qua các 3năm gần đây, năm 2012 diện tích nuôi là 4.165 ha đến năm 2014 diện tích nuôi là 9.054

ha tăng 2.17 lần so với năm 2012 và 1,81 lần so với năm 2013 Sản lượng tôm thẻ chântrắng năm 2014 là 63.620 tấn tăng gấp 3,18 lần so với năm 2012 và gấp 1,35 lần so vớinăm 2013

Bảng 2.2 Diện tích và sản lượng nuôi tôm thẻ chân trắng qua các năm

Nâng suất trung bình (tấn/ha) 4.80 9.40 7.03

(Nguồn: Chi cục Nuôi trồng thủy sản tỉnh Bến Tre, 2014)

2.2.4 Sơ lược về một số mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng mật độ cao

Trong những năm qua, tôm thẻ chân trắng được nuôi khắp các tỉnh ven biển của cảnước, với những lợi nhuận rất cao thu về từ việc nuôi tôm thẻ chân trắng đã thúc đẩynhiều người nuôi nâng cao mật độ lên để tăng thêm lợi nhuận Hiện nay cũng có một sốtỉnh và công ty đã nuôi thử nghiệm các mật độ từ 100-400 con/ m2 và cũng đã đạt đượcnhiều kết quả đáng kể

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, 2013 thì tôm thẻ chân trắng đượcnuôi với mật độ cao ở các tỉnh miền Trung như: Ninh Thuận, Phú Yên, Khánh Hòa…

đa số hộ nuôi tôm trong ao nền cát được lót bạt và rất ít nuôi tôm trong những đầm đáyđất bùn Mật độ thả nuôi tôm rất dày, từ 180 đến 200 con/m2, cá biệt có những nơi gầnbiển dễ lấy nước có thể nuôi với mật độ 300 con/m2, sau 3 tháng nuôi thu hoạch đạtnăng suất rất cao (từ 15 đến 20 tấn/ha) (Sở NN & PTNT tỉnh Phú Yên, 2013) Cũngtrong năm 2013, ở huyện Gò Công Đông tỉnh Tiền Giang đã áp dụng mô hình nuôi tômthẻ chân trắng trong nhà có mái che kín bằng tole Mật độ thả nuôi 150 con/ m2, sauthời gian nuôi khoảng 60-65 ngày, tôm nuôi đạt cỡ bình quân 60 con/ kg, năng suất tômđạt 1,5 tấn/1000 m2 (15 tấn/ha) Ở mật độ 200 con/m2 tôm đạt cỡ 100 con/kg trong 45ngày nuôi, năng suất thu hoạch đạt 2 tấn/1000 m2 (20 tấn/ha), cao gấp đôi so với nuôithông thường (Sở NN & PTNT tỉnh Tiền Giang, 2013)

CHƯƠNG 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Thời gian và địa điểm thực hiện đề tài

Thời gian: Thực nghiệm được thực hiện từ ngày 19 tháng 9 năm 2014 đến ngày 26tháng 12 năm 2014

Địa điểm: Trang trại nuôi tôm thẻ chân trắng của anh Nguyễn Minh Tâm, ấp 5, xãThạnh Phong, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre

3.2 Vật liệu nghiên cứu

Vật liệu bố trí: Tôm thẻ chân trắng PL10

Hệ thống ao thực nghiệm: 6 ao với diện tích là 2000 m2/ao

Độ mặn nước trong nuôi thực nghiệm: 10%o

Thức ăn Nanotech: Có hàm lượng protein 42%

Dụng cụ dùng trong thực nghiệm: Quạt nước, sàng ăn, xuồng, cân, thước, chài, tỷ trọngkế, nhiệt kế và một số trang thiết bị cần thiết khác trong nuôi thực nghiệm

3.3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên 6 ao nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh có cùng diện tích,hình thức cải tạo, con giống, thức ăn, quản lý môi trường nuôi là như nhau

3.3.1 Chuẩn bị bố trí thực nghiệm

a Ao nuôi

Diện tích ao nuôi tôm thẻ chân trắng trung bình giống nhau ở hai hệ thống 1 và 2 vớihai mật độ nuôi 120 con/m2 và 160 con/m2 là 0,2 ha Độ sâu trong ao nuôi mật độ 120con/m2 là 1,50 m và ở ao nuôi mật độ 160 con/m2 là 1,70 m

b Ao lắng

Diện tích ao lắng ở 2 hệ thống nuôi như nhau là 1800 m2 chiếm 30% tổng diện tích aonuôi, độ sâu ao lắng là 1,6 m đối với hệ thống mật độ nuôi 120 con/m2 và 1,8 đối vớimật độ nuôi 160 con/m2 Nguồn nước cấp vào ao lắng ở 2 hệ thống nuôi chủ yếu lànước sông và được xử lý kỹ trước khi cấp vào ao nuôi

c Cải tạo ao nuôi

Ao nuôi và ao lắng được sên vét bùn đáy ao, gia cố bờ, cống thoát, rào lưới quanh bờtránh cua, còng, bón vôi xử lý đáy ao (CaO 10 kg/100 m2), rải khắp mặt, góc ao, mái bờ

và cả trên bờ ao, phơi ao 3 - 5 ngày vừa nứt vết chân chim, lấy nước vào 0,1 m ngâm 2

- 3 ngày cho ngấm vào trong nền đáy ao để diệt triệt để các mầm bệnh ẩn trong nền ao

d Quá trình xử lý nước

Nước cấp được bơm trực tiếp từ ao lắng qua túi lọc vải (hạn chế địch hại) vào ao vớimực nước 1,2 m, rải vôi CaO quanh bờ ao 0,1 m tính từ mực nước ao, xử lý Saponin 60kg/2000m2 để diệt cá tạp, chạy quạt 2 - 4 ngày tạo oxy để trứng cá tạp nở, xử lýSaponin 30 kg/2000m2 lần 2 để diệt cá tạp mới nở, xử lý chlorine 30 ppm để diệt cácmầm bệnh, chạy quạt đảo điều nước 5 - 7 ngày cho hết chlorine

e Gây màu nước

Nước trong ao được gây màu bằng Dolomite 40 kg/2000m2, chạy quạt đảo đều nước,tạo oxy vào ban đêm cho tảo phát triển, 2 ngày sau tiếp tục gây màu bằng Dolomite 20kg/2000m2 để duy trì sự phát triển của tảo

g Cấy men vi sinh và kỹ thuật thả giống

Quá trình cấy men và kỹ thuật thả giống ở hai nghiệm thức tương tự nhau là: Khi màunước gây lên đã ổn định, tiến hành cào đáy vào buổi chiều để diệt tảo già tạo điều kiệncho tảo non phát triển đồng thời làm cho khí độc ở nền đáy thoát lên khỏi ao, cấy 1 góimen vi sinh Epicin – Pond và 1 gói men vi sinh Epizym – PBT/2000 m2 Cung cấp oxytrong ao để kích thích vi sinh vật phát triển, các chỉ tiêu môi trường được kiểm tra,đảm bảo các giá trị nằm trong khoảng thích hợp (pH 8,0, kiềm 125, nhiệt độ 250C), xử

lý 15 kg khoáng với Yucca 1,5 chai/2000m2 trước khi thả giống

Mẫu tôm giống được khử trùng bằng chlorine nồng độ 5 ppm sau đó rửa lại với nướcsạch và thuần nhiệt khoảng 1,5 giờ trước khi thả giống Khoảng 0,5 giờ trước khi thảgiống, 5 kg khoáng với 5 kg thức ăn/2000m2 đượctrộn đều và rải xuống ao sau đó thảgiống

3.3.2 Bố trí thực nghiệm

Thực nghiệm được tiến hành trên

Hệ thống 6 ao nuôi thực nghiệm với 2 mật độ tôm thả khác nhau như sau:

Hệ thống 1: Thả mật độ 120 con/m2

Hệ thống 2: Thả mật độ 160 con/m2

3.3.3 Quản lý và chăm sóc ao nuôi tôm

a Quản lý thức ăn và sàn cho ăn

Sau khi thả giống ngày đầu cho tôm ăn đối với hai mật độ nuôi 120 con/m2 và 160 con/

m2 là 2,5 kg/100,000 con tôm giống Sau đó lượng tăng thức ăn hằng ngày ở hainghiệm thức dựa theo Bảng 3.1, sau ngày nuôi thứ 30 thì lượng thức ăn tăng theo tỷ lệphần trăm trọng lượng của tôm (Bảng 3.2)

Bảng 3.1 Lượng thức ăn áp dụng cho tôm nuôi trong 30 ngày nuôi đầu (100.000 con)

Đánh giá hiệu quả kinh tế

Bảng 3.2 Quản lý thức ăn theo phần trăm trọng lượng tôm

Trọng lượng tôm (g) Tỷ lệ phần trăm (%) Số lần cho ăn/ngày

(Nguồn: Công ty UV)

b Quản lý hệ thống quạt nước

Tổng số cánh quạt sử dụng cho hệ thống 2 nuôi mật độ 160 con/m2 là 168 cánh quạt, hệthống 1 nuôi mật độ 120 con/m2 là 144 cánh quạt Do ở mật độ nuôi cao nên đòi hỏilượng oxy đầy đủ để đáp ứng cho sự phát triển bình thường của tôm nuôi Thời gianchạy quạt ở hai nghiệm thức như nhau là: đối với tôm nhỏ duy trì 2 dàn quạt chạyxuyên suốt từ ngày 1 - 10, từ ngày 10 - 20 là 3 dàn quạt và từ ngày 20 trở đi là 4 dànchạy xuyên suốt Tốc độ quay của cánh quạt là ≥ 100 vòng/phút, đảm bảo đủ lượngoxy

3.3.4 Phương pháp thu mẫu và phân tích

a Phương pháp theo dõi các chỉ số môi trường trong suốt vụ nuôi.

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu thu mẫu và phương pháp phân tích trong hệ thống

1 Nhiệt độ 2 lần/ngày (7-8 h và 14-15 h) Nhiệt kế

4 pH 2 lần/ngày (7-8 h và 14-15 h) Bút pH

b Phương pháp thu và theo dõi các chỉ tiêu tăng trưởng của tôm nuôi

Khi tôm nuôi đạt 30 ngày tuổi (tính từ ngày thả giống) thì tiến hành bắt đầu cân, đo đểđánh giá tốc độ tăng trưởng Vì đến ngày nuôi 30 tôm đã mắc được lưới chài, sức đềkháng mạnh và theo dõi các chỉ tiêu tăng trưởng sẽ dễ dàng đồng thời thể hiện rõ sựchênh lệch của các chỉ tiêu tăng trưởng giữa hai mật độ nuôi

Định kỳ 1 tuần thu mẫu một lần bằng cách chài ngẫu nhiên ở các vị trí trước và sau dànquạt, tiến hành định lượng sản lượng tôm và ước lượng tỷ lệ sống, cân khối lượng, đochiều dài tôm nuôi (lấy ngẫu nhiên 15 con/ao/lần kiểm tra)

Khối lượng tôm được xác định bằng cách chài rồi lấy ngẫu nhiên mẫu tôm đem cân bằng cân điện tử (g).

Tăng trưởng khối lượng của tôm (g/con).

WG = Wt – W0 ( 3.1)

Trong đó:

Wt: là khối lượng tôm đo lúc sau

W0: là khối lượng tôm đo lúc đầu

WG: là tốc độ tăng trưởng khối lượng

Tăng trưởng khối lượng tuyệt đối theo ngày (g/con/ngày).

DWG = (Wt – W0)/ t (3.2)

Trong đó:

W0: là khối lượng của tôm ở lần đo thứ nhất

Wt: là khối lượng của tôm ở lần đo thứ hai

t: là thời gian giữa lần đo thứ nhất và thứ hai

DWG: là tăng trưởng khối lượng tuyệt đối

Xác định chiều dài tôm (chiều dài chuẩn) bằng cách chài rồi lấy ngẫu nhiên mẫu tôm đem đo bằng thước kẻ vạch 1 (mm).

Tăng trưởng chiều dài của tôm (cm/con).

LG = Lt – L0 (3.3)

Trong đó:

Lt: là chiều dài tôm đo lúc sau

L0: là chiều dài tôm đo lúc đầu

LG: là tốc độ tăng trưởng chiều dài của tôm

Tăng trưởng chiều dài tuyệt đối theo ngày (cm/con/ngày).

DLG = (Lt – L0)/ t (3.4)

Trong đó:

L0: là chiều dài của tôm ở lần đo thứ nhất

Lt: là chiều dài của tôm ở lần đo thứ hai

t: là thời gian giữa lần đo thứ nhất và thứ hai

DLG: là tăng trưởng chiều dài tuyệt đối

c Xác định tỷ lệ sống

Xác định bằng phương pháp ước lượng (Cân và đếm số lượng của tôm trong các lầnchài tôm sau đó ước lượng cho cả ao)

Công thức tính tổng số lượng và ước lượng tỷ lệ sống của tôm

∑ lượng tôm chài được

Tổng số lượng tôm nuôi = - x Diện tích ao nuôi (3.6)

∑ diện tích chài

∑ số tôm còn lại trong ao

Tỷ lệ sống (%) = - x 100 (3.7)

∑ số tôm thả ban đầu

Áp dụng theo công thức trên dùng chài có diện tích 1 m2 chài cách bờ ao 0,5m ở 2 địađiểm trong ao là sau và trước dàn quạt, sau đó lấy tổng số tôm chài được nhân với diệntích ao rồi chia cho tổng diện tích chài và tổng số lần chài ta được tổng số lượng tômcòn lại trong ao Lấy số lượng tôm còn lại trong ao chia cho số lượng tôm thả lúc đầurồi nhân cho 100 ta tính được tỷ lệ sống của tôm nuôi

d Phương pháp xác định năng suất và hiệu quả kinh tế

Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR).

FCR = (3.8)

Năng suất (tấn/ha)

Năng suất = (3.9)

Lợi nhuận (triệu đồng/ha).

Lợi nhuận = Tổng thu – Tổng chi (3.10)

Tỷ suất lợi nhuận/vụ

Số liệu thu thập được tính toán các giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, tối đa, tối thiểu, vẽ

đồ thị bằng phần mềm Excel xử lý thống kê bằng ANOVA một nhân tố và phép thửLSD bằng SPSS 16.0

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ THẢO LUẬN

4.1 Biến động các yếu tố thủy lý hóa

4.1.1 Nhiệt độ

Nhiệt độ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự tăng trưởng củatôm nuôi, nhiệt độ thích hợp trong nuôi tôm thẻ chân trắng dao động từ 24 - 320C.Nhiệt độ quá cao hay quá thấp điều làm ảnh hưởng đến quá trình bắt mồi của tôm nuôinếu nhiệt độ thấp hơn 24,50C hay cao hơn 330C thì khả năng bắt mồi của tôm giảm từ

30 - 50% (Nguyễn Anh Tuấn và ctv 1995) Trong quá trình thực nghiệm, nhiệt độ dao

động từ 24 - 32,60C và đây là khoảng thích hợp cho sự phát triển của tôm thẻ chântrắng (Bảng 4.1)

Bảng 4.1 Biến động nhiệt độ ( 0 C) trong thực nghiệm

Hệ thống nuôi Nhiệt độ sáng (

Min - Max TB Min - Max TB

120 con/m2 24 - 26,1 24,90 ± 0,03 29,0 - 32,5 30,92 ± 0,07

160 con/m2 24 - 26,2 24,91 ± 0,05 28,8 - 32,6 30,90 ± 0,09Nhiệt độ dao động buổi sáng và buổi chiều ở hai hệ thống nuôi là 24 - 32,60C Đối với

hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 thì nhiệt độ trung bình buổi sáng là 24,90 ± 0,030Cthấp hơn nhiệt độ ở hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 là 24,91 ± 0,050C, nhưng vàobuổi chiều thì nhiệt độ trung bình ở hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 là 30,92 ± 0,070Ccao hơn nhiệt độ ở hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 là 30,90 ± 0,090C Sự dao độngnhư vậy là do thời tiết và một phần do thao tác kỹ thuật đo nhiệt độ không ổn định.Nhiệt độ ở cả 2 hệ thống nuôi vào buổi sáng thấp nhất là 240C và cao nhất vào buổichiều là 32,60C Riêng ngày nuôi thứ 9, 13, 19, 40, 49, 51, 58 trong quá trình thựcnghiệm thì nhiệt độ buổi sáng và buổi chiều tương đối thấp từ 24 - 29,80C, nguyênnhân do ảnh hưởng của thời tiết (trời mưa kéo dài) Tuy nhiên, nhiệt độ của các ngàytiếp theo đều đạt trên 240C Nhìn chung nhiệt độ của nước vào buổi sáng và buổi chiềugiữa 2 hệ thống trong suốt quá trình nuôi không có sự chênh lệch đáng kể chỉ dao động

từ 24 - 32,60C Mặt khác, giới hạn nhiệt độ cho sự sinh trưởng của tôm thẻ chân trắng là24,50C - 300C (Trần Viết Mỹ, 2009) Ngoài các ngày do tác động của thời tiết làm chonhiệt độ giảm thấp thì các ngày nuôi tiếp theo nhiệt độ đều đạt từ 24,50C trở lên Phầnlớn nhiệt độ biến động nằm trong khoảng giới hạn cho phép, không ảnh hưởng lớn đến

sự tăng trưởng và phát triển của tôm nuôi Nguyên nhân là do 2 hệ thống nuôi được bốtrí trong cùng một thời gian địa điểm nên nhiệt độ không có sự chênh lệch lớn trong khi

hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 cao hơn Như vậy từ kết quả của bảng 4.1 thể hiệncho thấy tuy có sự chênh lệch về mật độ nuôi ở 2 hệ thống nhưng không ảnh hưởng lớnđến sự biến động của nhiệt độ ao nuôi, mà thời tiết là nguyên nhân chủ yếu làm biếnđộng nhiệt độ

Bảng 4.2 Biến động pH trong thực nghiệm

Min - Max TB Min - Max TB

120 con/m2 7,5 - 8,5 8,25 ± 0,05 8,0 - 8,7 8,47 ± 0,04

160 con/m2 7,3 - 8,5 8,28 ± 0,11 7,9 - 8,8 8,45 ± 0,04

Bảng 4.2 cho thấy, pH dao động sáng và chiều ở 2 hệ thống nuôi trong khoảng từ 7,3 8,8 thích hợp cho sự phát triển của tôm nuôi pH trung bình ở hệ thống nuôi mật độ 120con/m2 là 8,25 ± 0,05 thấp hơn hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 là 8,28 ± 0,11 nhưngvào buổi chiều thì pH trung bình ở hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 là 8,45 ± 0,04 thấphơn hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 Sự dao động pH thấp nhất vào buổi sáng là 7,3(ngày nuôi 40) và cao nhất ở buổi chiều là 8,8 (ngày nuôi 29) điều nằm ở hệ thống nuôimật độ 160 con/m2 Nguyên nhân là do hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 cao làm choquá trình quản lý thức ăn trong ao nuôi gặp khó khăn dẫn đến sự phát triển của tảotrong ao không ổn định Tuy nhiên ngoài ngày 29, 40 thì pH ở các ngày còn lại điềunằm trong khoảng thích hợp Theo Nguyễn Trọng Nho, (1994) và Trần Viết Mỹ,(2009) thì pH thích hợp cho sự phát triển của nuôi là 7,5 – 8,5, như vậy khoảng biếnđộng pH giữa 2 hệ thống là nằm trong giới hạn cho phép Tuy có sự khác biệt mật độnuôi giữa 2 hệ thống nhưng sự chênh lệch pH là không có sự biến động lớn, vì cácnghiệm thức được bố trí trong cùng một thời điểm và điều kiện thời tiết, kỹ thuật xử lý,quản lý và chăm sóc là như nhau Mặt khác hệ thống nuôi mật nuôi 160 con/m2 là khácao nên cũng tác động làm ảnh hưởng tới sự biến động của pH hơn hệ thống nuôi mậtnuôi 120 con/m2 nhưng với kỹ thuật quản lý ao nuôi tốt làm cho sự biến động vẫn nằmtrong giới hạn thích hợp cho sự phát triển của tôm nuôi

-4.1.3 Độ kiềm và độ mặn

Độ kiềm thích hợp cho sự phát triển và tăng trưởng của tôm thẻ chân trắng là 80 - 200mgCaCO3/L, độ kiềm trong ao nuôi tôm thẻ trắng thấp hơn 40 mgCaCO3/L sẽ ảnh

hưởng tới quá trình lột xác của tôm (Charantchakool et at., 2003).

Bảng 4.3 Biến động độ kiềm và độ mặn trong thực nghiệm

Độ mặn cũng ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của tôm Độ mặn càng cao thìkéo dài thời gian lột xác của tôm, ngược lại độ mặn thấp thì thời gian tôm lột xác sớmnên phát triển nhanh (Nguyễn Đình Trung, 2004)

Bảng 4.3 cho thấy biến động độ mặn trong 2 hệ thống tôm nuôi giảm dần theo thời giannuôi từ 10%o xuống 7,2%o Trong đó hệ thống nuôi 160 con/m2 có độ mặn trung bình

là 8,9%o thấp hơn hệ thống nuôi 120 con/m2 (9,03%o) Nguyên nhân do nhu cầu cấpnước ở hệ thống nuôi 160 con/m2 lớn vì nuôi ở mật độ cao nên độ mặn thấp hơn hệthống nuôi 120 con/m2 Theo (Nguyễn Đình Trung, 2004) thì độ mặn thích hợp chotôm thẻ chân trắng phát triển là 5 -25%o , mục đích giảm độ mặn trong quá trình nuôi

như vậy là hạn chế mầm bệnh khi nuôi ở độ mặn thấp và thay đổi môi trường giúp tômtăng trưởng nhanh hơn so với nuôi ở độ mặn cao

4.2 Chiều dài, khối lượng và tốc độ tăng trưởng của tôm ở các lần thu

4.2.1 Chiều dài của tôm ở các lần thu

Chiều dài của tôm trong 2 hệ thống nuôi có chiều hướng tăng dần đều theo thời giannuôi

Hình 4.1 Chiều dài của tôm nuôi trong các giai đoạn

Chiều dài của tôm nuôi ở mật độ 120 con/m2 luôn cao hơn tôm nuôi mật độ 160 con/m2

trong suốt vụ nuôi

Tại thời điểm D30, chiều dài của tôm nuôi mật độ 120 con/m2 là 2,74 ± 0,07 cm/concao hơn 1,2 lần chiều dài ở mật độ 160 con/m2 (2,25 ± 0,06 cm/con) Đến ngày nuôi

thứ 65, chiều dài của tôm nuôi mật độ 120 con/m2 là 12,13 ± 0,13 cm/con cao hơn sovới tôm nuôi ở hệ thống 160 con/m2 (7,22 ± 0,40 cm/con) gấp 1,7 lần và khác biệt có ýnghĩa thống kê (p<0,05)

Nhìn chung, chiều dài của tôm tăng dần theo thời gian nuôi và tôm ở hệ thống nuôi 120con/m2 có chiều dài luôn cao hơn tôm nuôi với 160 con/m2

4.2.2 Tăng trưởng chiều dài (LG) và chiều dài tuyệt đối theo ngày (DLG) của tôm nuôi

Tốc độ tăng trưởng chiều dài (LG) và chiều dài tuyệt đối (DLG) của tôm nuôi ở cả 2 hệthống tăng nhanh ở giai đoạn nuôi đầu và có khuynh hướng giảm dần vào các giai đoạnnuôi sau (Hình 4.1)

Hình 4.2 Sự biến động LG và DLG trong suốt vụ nuôi

Sự tăng trưởng chiều dài (LG) và tăng trưởng chiều dài tuyệt đối (DLG) của tôm nuôimật độ 120 con/m2 luôn cao hơn nuôi mật độ 160 con/m2 trong suốt vụ nuôi Trong đó

sự phát triển của tôm nhanh nhất trong khoảng thời gian 30 ngày nuôi đầu của vụ nuôi,sau đó sự tăng trưởng giảm dần và có khuynh hướng tăng chậm, khuynh hướng nàyphù hợp với quy luật sinh trưởng của tôm, vì thời gian nuôi đầu chủ yếu tôm tăngtrưởng chiều dài càng về sau tôm tăng trưởng chủ yếu về khối lượng

Tốc độ tăng trưởng chiều dài (LG) của tôm nuôi mật độ 120 con/m2 cao nhất ở ngàynuôi D37 đạt 2,95 ± 0,09 cm/con, cao hơn 1,5 lần tôm nuôi 160 con/m2 (1,91 ± 0,02cm/con) và khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05) Về cuối vụ nuôi, tốc độ tăng trưởng

chiều dài của tôm giảm dần và thấp nhất ở ngày nuôi D65 (1,23 ± 0,26 cm/con) đối với

hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 và 0,32 ± 0,03 cm/con ở hệ thống 160 con/m2 Trong

đó ở hệ thống nuôi 120 con/m2 tôm vẫn có sự tăng trưởng nhanh gấp 3,8 lần so với tômnuôi 160 con/m2

Nguyên nhân dẫn đến sự chênh lệch lớn về tốc độ tăng trưởng chiều dài của tôm giữa 2

hệ thống nuôi là do ở hệ thống tôm nuôi với mật độ 160 con/m2 là cao nên sức tải vànăng suất sinh học của ao nuôi không đáp ứng đủ khả năng phát triển của tôm nuôi.Ngoài ra do mật độ nuôi cao nên môi trường nuôi sớm bị biến đổi (nước ao đục, đáy aonhiều chất thải) ảnh hưởng tới hoạt động bắt mồi, hô hấp và phát triển của tôm cao hơnnhiều so với nuôi mật độ 120 con/m2

DLG của tôm hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 cao nhất ở ngày nuôi D30 - D37 đạt0,42 ± 0,01 cm/con/ngày, lớn hơn 1,5 lần so với tôm nuôi ở hệ thống nuôi 160 con/m2

(0,27 ± 0,01 cm/con/ngày) và khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05) DLG sau đógiảm dần và thấp nhất ở ngày nuôi D58 - D65 (0,17 ± 0,01 cm/con/ngày) của tôm ở hệthống nuôi 120 con/m2 nhưng vẫn lớn hơn gấp 3,4 lần so với DLG của tôm nuôi 160con/m2 (0,05 ± 0,01 cm/con/ngày)

Như vậy, trong suốt vụ nuôi, sự tăng trưởng chiều dài của tôm nuôi mật độ 120 con/m2

cao hơn mật độ nuôi 160 con/m2 Điều này chứng tỏ mật độ nuôi có ảnh hưởng tới sựtăng trưởng chiều dài và chiều dài tuyệt đối của tôm nuôi

4.2.3 Khối lượng của tôm qua các lần thu

Khối lượng của tôm ở 2 hệ thống trong suốt vụ nuôi đều tăng liên tục từ ngày nuôi D30cho đến cuối vụ nuôi

Hình 4.3 Khối lượng của tôm nuôi trong các giai đoạn

Khối lượng của tôm ở hệ thống nuôi 120 con/m2 luôn cao hơn nuôi mật độ 160 con/m2.Khối lượng của tôm ở 2 hệ thống nuôi trong thời gian đầu hầu như không chênh lệchnhau nhiều, nhưng càng về cuối vụ thì sự chênh lệch càng lớn, cụ thể như ở ngày nuôiD30 của hệ thống nuôi 120 con/m2 đạt 1,71 ± 0,04 g/con lớn hơn 0,25 g/con và gấp 1,2lần khối lượng tôm nuôi 160 con/m2 (1,46 ± 0,09 g/con) và khác biệt có ý nghĩa thống

kê (p<0,05) Về cuối vụ nuôi, khối lượng của tôm tăng dần và đạt cao nhất ở ngày nuôiD65 Tôm nuôi với mật độ 120 con/m2 đạt khối lượng là 11,07 ± 0,10 g/con, cao hơngấp 1,4 lần tôm nuôi 160 con/m2 (7,79 ± 0,13 g/con) (Phụ lục 2)

4.2.4 Tăng trưởng về khối lượng (WG) và khối lượng tuyệt đối theo ngày (DWG) của tôm nuôi

Trong nuôi tôm thẻ chân trắng thương phẩm thì sự tăng trưởng của tôm về khối lượng

và tăng trưởng khối lượng tuyệt đối là rất quan trọng quyết định rất lớn đến sự thànhcông hay thất bại của vụ nuôi Qua hình 4.2 cho thấy tốc độ tăng trưởng về khối lượng(WG) và tăng trưởng khối lượng tuyệt đối (LWG) ở 2 hệ thống có khuynh hướng tănglên theo thời gian nuôi

Hình 4.4 Sự biến động WG và DWG của tôm nuôi

Tốc độ tăng trưởng khối lượng (WG) và khối lượng tuyệt đối (DWG) của tôm ở hệthống nuôi với mật độ 120 con/m2 luôn lớn hơn hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 từđầu cho đến cuối vụ nuôi (Hình 4.4) Đầu vụ nuôi, tăng trưởng khối lượng của tômchậm và có khuynh hướng tăng mạnh vào cuối vụ, nhanh nhất ở ngày nuôi thứ 65 củavụ nuôi Khuynh hướng này phù hợp với quy luật sinh trưởng của tôm, vì thời gian

nuôi đầu chủ yếu tôm tăng trưởng chiều dài càng về sau tôm tăng trưởng chủ yếu vềkhối lượng (Ngô Trọng Lư, 2011)

Tốc độ tăng trưởng khối lượng ở ngày nuôi D37 là 1,35 ± 0,11 g/con ở hệ thống nuôimật độ 120 con/m2 lớn hơn 1,2 lần so với tôm nuôi ở hệ thống 160 con/m2 (1,10 ± 0,01g/con) Đến ngày nuôi D44 thì tốc độ tăng trưởng khối lượng của tôm trong hệ thốngnuôi 160 con/m2 giảm nhẹ (từ 1,10 g/con xuống 1,04 g/con ) so với ngày nuôi D37 (dotôm bị bệnh đường tiêu hóa), vì vậy ở giai đoạn nuôi này, tốc độ tăng trưởng khốilượng của tôm ở hệ thống 120 con/m2 (1,83 ± 0,07 g/con) gấp 1,7 lần khối lượng củatôm nuôi 160 con/m2 (1,04 ± 0,05 g/con) Ở ngày nuôi thứ D65, tốc độ tăng trưởngkhối lượng (WG) của tôm nuôi mật độ 120 con/m2 đạt 2,43 ± 0,07 g/con, lớn hơn 1,3lần so với hệ thống nuôi 160 con/m2 (1,85 ± 0,04 g/con) và khác biệt có ý nghĩa thống

kê (p<0,05) Nhìn chung tốc độ tăng trưởng khối lượng của tôm ở các giai đoạn trongsuốt vụ nuôi trong hệ thống mật độ 120 con/m2 luôn nhanh hơn so với tôm nuôi 160con/m2

DWG của tôm hệ thống nuôi 120 con/m2 lớn nhất ở ngày nuôi D58 - D65 đạt 0,35 ±0,01 g/con/ngày, lớn gấp1,3 lần so với tôm nuôi ở hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2

(0,29 ± 0,05 g/con/ngày) và khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05)

DWG của tôm nuôi ở 2 hệ thống thấp nhất vào ngày nuôi D37 - D44 Riêng DWG củatôm ở hệ thống nuôi 160 con/m2 có khuynh hướng giảm từ ngày nuôi D37 đến ngàynuôi D44 (từ 0,16 g/con/ngày xuống 0,15 g/con/ngày) và tăng nhẹ đến ngày nuôi thứD51 (0,15 g/con/ngày), tuy nhiên, DWG của tôm nuôi hệ thống mật độ 120 con/m2 ởngày D30 - D37 đạt 0,19 ± 0,02 g/con/ngày, lớn gấp 1,9 lần tôm nuôi hệ thống mậtđộ160 con/m2 (0,16 ± 0,01 g/con/ngày) và tăng dần về cuối vụ nuôi

Nguyên nhân là do hệ thống tôm nuôi mật độ 160 con/m2 cao nên ảnh tới tốc độ tăngtrưởng khối lượng (WG) và khối lượng tuyệt đối (DWG) của tôm, môi trường biến đổi,đáy ao tích tụ nhiều chất thải làm cho tôm nuôi bị bệnh về đường tiêu hóa không sửdụng tốt thức ăn làm tốc độ tăng trưởng chậm ảnh hưởng tới sự tăng trưởng của tômnuôi

Như vậy tốc độ tăng trưởng khối lượng (WG) và khối lượng tuyệt đối (DWG) của tôm

ở hệ thống mật độ nuôi 120 con/m2 luôn lớn hơn tôm nuôi ở hệ thống mật độ 160 con/

m2 Điều này cho thấy mật độ nuôi có ảnh hưởng tới sức tăng trưởng của tôm trong quátrình nuôi

4.3 Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR)

Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn là một tham số quan trọng trong nuôi trồng thủy sản vì chi phí

thức ăn thường chiếm tới 60% tổng số chi phí sản xuất (Cuzon et al., 2004; Tacon et al., 2002) Tuy nhiên hệ số chuyển hóa thức ăn phụ thuộc vào loài, cách quản lý thức

ăn, cho ăn và chất lượng thức ăn

Hình 4.5 Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR)

Hệ số chuyển hóa thức ăn của hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 là 1,34 ± 0,01 thấp hơn

so với hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 (1,42 ± 0,05) và khác biệt có ý nghĩa thống kê(p<0,05) Hệ số chuyển hóa ở hệ thống 1 thấp hơn 1,05 lần so với hệ thống 2

Nguyên nhân FCR của hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 cao là do mật độ nuôi cao,việc quản lý thức ăn gặp nhiều khó khăn dẫn đến sự hao hụt nhiều trong quá trình nuôi,ngoài ra do ảnh hưởng của dịch bệnh làm sự phát triển của tôm bị chậm lại và tỷ lệsống thấp vào những ngày nuôi cuối

Vì vậy nuôi tôm ở mật độ 120 con/m2 sẽ mang lại nhiều ưu thế hơn là giảm được haohụt thức ăn, hệ số chuyển thức ăn thấp từ đó giảm được chi phí và đem lại hiệu quảkinh tế cao hơn so với nuôi ở mật độ 160 con/m2

Hình 4.6 Tỷ lệ sống của tôm nuôi

Tỷ lệ sống của tôm nuôi ở mật độ 120 con/m2 luôn lớn hơn so với tôm nuôi mật độ 160con/m2 trong tất cả các giai đoạn của vụ nuôi Tỷ lệ sống của tôm ở hệ thống nuôi mật

độ 120 con/m2 cao nhất ở D30 đạt 92,64 ± 0,32%, cao hơn 1 lần so với hệ thống mật độnuôi 160 con/m2 ( 89,41 ± 0,66%) và khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05), tỷ lệ sốngthấp nhất ở D65 của hệ thống nuôi 120 con/m2 đạt 85,03 ± 4,42%, lớn gấp 1,4 lần tỷ lệsống của tôm nuôi 160 con/m2 (62,52 ± 3,97%) Càng về cuối vụ nuôi, tỷ lệ sống củatôm ở hệ thống 160 con/m2 giảm mạnh, cụ thể ở D65 là 62,52 ± 3,97%, giảm 1,2 lần

so với tỷ lệ sống ở D58 (75,85 ± 1,33%) (nguyên nhân do bệnh phân trắng) Tuy nhiên

ở các ao nuôi mật độ 120 con/m2 thì tỷ lệ sống của tôm ở D65 khá cao, đạt 85,03 ±4,42% và không chênh lệch lớn so với tỷ lệ sống ở D58 (86,68 ± 0,63%)

Như vậy tôm nuôi ở hệ thống mật độ 120 con/m2 sẽ có tỷ lệ sống cao hơn khi nuôi tôm

ở hệ thống mật độ 160 con/m2

4.5 So sánh hiệu quả kinh tế giữa các mô hình nuôi tôm

Năng suất, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận của vụ nuôi ở các ao nuôi mật độ 120 con/m2

và 160 con/m2 được thể hiện ở Bảng 4.4

Bảng 4.4 Chi phí và lợi nhuận của hai mật độ tôm nuôi

120 con/m 2

Ao nuôi mật độ

160 con/m 2

Thức ăn (triệu đồng/ha/vụ) 448 ± 5,28b 332 ± 3,83a

Con giống (triệu đồng/ha/vụ) 114 ± 0,00a 152 ± 0,0b

Thuốc và hóa chất (triệu đồng/ha/vụ) 33,8 ± 0,25b 39 ± 0,20a

Nhân công ( triệu đồng ha/vụ) 69 ± 0,54b 50,5 ± 0,27a

Nguyên, nhiên liệu (triệu đồng/ha/vụ) 26,15 ± 0,25b 31 ± 0,20a

Tổng chi phí biến đổi (triệu đồng/ha/vụ) 690 ± 5,81b 600 ± 4, 0a

Tổng chi phí cố định (triệu đồng/ha/vụ) 89,5 ± 0,36b 101± 0,26a

Tổng doanh thu (triệu đồng/ha/vụ) 1.310 ± 17,4b 855 ± 13,1a

Ghi chú: Các giá trị có các ký tự khác nhau trong cùng một hàng thì khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05).

4.5.1 Tổng chi phí

Tổng chi phí ở hệ thống nuôi mật độ 120 con/m2 là 780 ± 5,81 triệu đồng/ha, cao hơn1,1 lần so với hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2 (700 ± 4,00 triệu đồng/ ha) và khácbiệt có ý nghĩa thống kê (p< 0,05) Nguyên nhân do tôm nuôi ở hệ thống mật độ 120con/m2 có tốc độ tăng trưởng nhanh (2,43 ± 0,07 g/con), kích cỡ tôm lớn, tỷ lệ sốngluôn cao hơn nên đòi hỏi nhu cầu về thức ăn cao để đáp ứng cho sự phát triển của tômdẫn đến chi phí thức ăn cao Tuy nhiên các chi phí như: con giống, hóa chất, nguyênnhiên liệu đều nhỏ hơn hệ thống nuôi mật độ 160 con/m2

Ở mật độ nuôi 160 con/m2 có số lượng con giống thả cao (320.000 con giống) nhưngchi phí thức ăn lại thấp và chi phí thuốc, hóa chất lại cao là vì mật độ nuôi cao nên tốc

độ tôm phát triển chậm, tỷ lệ sống thấp, kích cỡ tôm nhỏ dẫn đến lượng thức ăn sửdụng thấp Ngoài ra do nuôi ở mật độ 160 con/m2 nên việc quản lý môi trường ao nuôigặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở cuối vụ nuôi, vì vậy việc sử dụng thuốc và hóa chất